2025.09.04 Presentatie Participatiewet in balans
Tekst van het document
Participatiewet in balans Kim Plugge, 4 september 2025
De Participatiewet is uit Balans • Eindevaluatie van de Participatiewet stelt: – Onvoldoende ruimte voor maatwerk; – Houdt onvoldoende rekening met individuele situatie van mensen; – De wet is te veel gericht op controle en de uitvoering van regels; – Weinig vertrouwen.
• Programma Participatiewet in balans: Vereenvoudiging, vertrouwen en menselijke maat.
Programma Het programma omvat 3 sporen: • Spoor 1: 23 Wijzigingen die de regels en ondersteuning van de Participatiewet beter laten aansluiten op de mogelijkheden en omstandigheden van de mensen voor wie ze bedoeld zijn. • Spoor 2: De fundamentele herziening van het stelsel op de lange termijn. • Spoor 3: Optimaal gebruik maken van de nieuwe ruimte in de herziene wet.
Alle 23 wijzigingen op een rij
Samenwerking met de regio
Januari 2026 4-weken-zoektermijn voor jongeren onder de 27 jaar __________________________________________ De 4-weken-zoektermijn blijft van kracht. De gemeente krijgt de mogelijkheid om de zoektermijn bij jongeren in kwetsbare situaties niet toe te passen.
Identificatieplicht, Rijbewijs en DigiD __________________________________________ De identiteit vaststellen mag ook met een rijbewijs, DigiD, EDI Wallet of een ander elektronisch identificatiemiddel. De hele aanvraag kan via DigiD worden afgehandeld.
Januari 2026 Ontvangsten uit giften __________________________________________ Giften en kostenbesparingen tot een bedrag van 1.200 per huishouden per kalenderjaar hebben geen invloed op de hoogte van de bijstandsuitkering.
Harmonisatie jongerennorm __________________________________________ De gemeente kan de norm van jongeren tot 21 jaar ophogen met een vast bedrag aan algemene bijstand als de ouders niet kunnen bijdragen in de kosten.
Januari 2026 Vermogenstoets __________________________________________ De gemeente gaat niet langer uit van het vermogen zoals dat bij aanvang van de bijstand is vastgesteld, maar kijkt naar het actuele vermogen van de bijstandsgerechtigde.
Januari 2026 Mantelzorg en arbeidsinschakeling __________________________________________ Mantelzorg kan worden verleend zonder dat dit vergaande gevolgen heeft voor de bijstandsuitkering. Er is niet automatisch sprake van een gezamenlijke huishouding.
Januari 2026 Mantelzorg en norm __________________________________________ Mantelzorg kan worden verleend zonder dat dit vergaande gevolgen heeft voor de bijstandsuitkering. Er is niet automatisch sprake van een gezamenlijke huishouding.
Januari 2026 Bevoorschottingspercentage in lijn met beslagvrije voet __________________________________________ Het voorschot op de uitkering dat de gemeente 4 weken na de bijstandsaanvraag kan verstrekken is voortaan 95% van de norm minus eigen inkomsten.
Januari 2026 Kleine aanpassing onweerlegbaar rechtsvermoeden __________________________________________ Voor ex-gehuwden met hetzelfde hoofdverblijf geldt een gezamenlijke huishouden als zij in de periode 2 jaar voor de aanvraag getrouwd zijn geweest of hiermee gelijkgesteld. Verbreding experimenteerartikel __________________________________________ Experimenteren van de gemeente mogen ook gericht zijn op maatschappelijke participatie, loonkostensubsidie en ontheffingen, en maximaal 5 jaar duren.
2026 Maatschappelijke participatie __________________________________________ Ook voor bijstandsgerechtigden met een flinke afstand tot de arbeidsmarkt is het belangrijk om activiteiten te doen waarmee zij deelnemen aan de samenleving. Recht op eigenstandig vormgeven __________________________________________ Bijstandsgerechtigden die niet (direct) kunnen werken krijgen de ruimte om hun maatschappelijke participatie zelf in te vullen.
Vanaf 2027 Niet-rechthebbende partner __________________________________________ De bijstandsgerechtigde (met kinderen) en een nietrechthebbende partner heeft recht op een hogere norm. Die is gelijk aan de norm voor alleenstaanden.
Vanaf 2027 Toespitsen verplichtingen op individu __________________________________________
De huidige mix van generieke en gedetailleerde verplichtingen wordt vervangen door één generieke participatieplicht, waarbij bijstandsgerechtigden zich inspannen voor werk, re-integratie of maatschappelijke participatie. Gemeenten krijgen ruimte voor maatwerk en ontheffing waar nodig, met arbeidsinschakeling als uitgangspunt.
Ruimte voor afstemming maatregelen __________________________________________
De gemeente krijgt ruimte om bij het opleggen van een maatregel rekening te houden met de situatie van de bijstandsgerechtigde. De standaard-verlagingen vervallen.
Vanaf 2027 Uniform verrekenen van inkomsten uit arbeid __________________________________________ Er komen verplichte regels voor het verrekenen van vakantiebijslag, eindejaarsuitkering en keuzebudget. Gegevens over inkomsten komen uit de polis administratie.
Vanaf 2027 Bufferbudget __________________________________________ Een bedrag van maximaal 1.000 per kalenderjaar, waarmee de gemeente schommelingen in de uitkering door verrekeningen van inkomsten kan opvangen.