2024.04.05 Notitie Jong Nissewaard - Jeugdzorg (discussiepunten en vragen voor commissie SOD)

Beste collega’s, Mijn fractie heeft toegezegd een notitie op te stellen met daarin een aantal discussiepunten en vragen t.a.v. het pakket van 50 kostenbesparingsmaatregelen die de GRJR heeft samengesteld. Het doel van dit stuk is enerzijds het ambtelijk apparaat in de gelegenheid te stellen om de vragen voor te bereiden. Anderzijds zou mijn fractie graag op een aantal punten de visie van fracties willen horen. Context Tijdens de themabijeenkomst van 20 maart jl. is de raad meegenomen in de regionale bestuursopdracht voor kostenbeheersing van de jeugdzorg. Tijdens deze presentatie hebben we te horen gekregen dat er flink bespaard zal moeten worden. Als maatschappij kunnen we op (lange) termijn de kosten van de jeugdzorg niet meer dragen, aldus de GRJR. Bij de GRJR zal dit ertoe leidden dat tussen 2024 en 2028 de begroting 29% zal inkrimpen om de groei van de kosten eruit te duwen. Het probleem achter de cijfers is een complexer wordende en uitgebreidere zorgvraag in Nederland. Meer problematiek onder jongeren (in Nissewaard zo’n 13% van de jeugd in jeugdhulp) vraagt meer inzet van zorgaanbieders, vraagt hogere kosten bij de GRJR, vraagt hogere bijdragen van de gemeente, vraagt meer middelen vanuit het Rijk. Standpunt Jong Nissewaard Kijkende naar het bovengenoemde proces, zien we een bottom-up structuur van vraag naar financiële middelen.

Er is ook een top-down structuur van aanbod van financiële middelen. Deze stopt echter bij de gemeenten, die de klap opvangen. Het Rijk legt immers gigantische besparingen op (hervormingsagenda jeugd: €1 miljard & aanvullende taakstelling: €511 miljoen), maar komt wel met hervormingen en ambities in de jeugdzorg die uitgevoerd moeten worden door gemeenten. Dit alles zonder enig concreet zicht op financiële gevolgen – laat staan de gevolgen in de praktijk. Zij keren de verantwoordelijkheid totaal om – een absurde wijze van besturen. Op 9 maart 2023 heeft mijn fractie aangegeven op een fundamenteel niveau te twijfelen of besparingen doorvoeren de juiste zet is. Dit vragen wij ons nog steeds af, omdat de besparingen zoals nu voorgesteld ongetwijfeld de jeugd keihard zullen raken. De hoofdvraag die wij dus (wederom) voor willen leggen is de volgende. Willen we de besparingen zoals nu samengesteld door de GRJR integraal doorvoeren of kunnen we niet beter zo lang mogelijk wachten met de besparingen die desastreuze gevolgen hebben voor de jeugd en de zorg op pijl houden, totdat het Rijk haar verantwoordelijkheid pakt? (zie immers uitspraak Commissie van Wijzen) Vraag/Discussiepunt 1.

Visie college & raad op kostenbesparingsmaatregelen De eerste vraag die hier uiteraard onder ligt is de volgende: wat zijn de effecten van de verschillende kostenbesparingsmaatregelen op zorgaanbod en -verlening? Wij kunnen ons goed inbeelden dat bepaalde maatregelen weinig tot geen effect zullen hebben op de zorgverlening of het zorgaanbod, waardoor deze met weinig tegenargumenten doorgevoerd kunnen worden (voorbeeld: training kostenbewustzijn). Er zijn echter maatregelen, zoals budgetlimieten, geen lokale hulp op regionaal contract E en instroom beperken door beperken reikwijdte door gemeente, die zeer waarschijnlijk meer pijn doen in de daadwerkelijke zorgverlening aan de jeugd. 1

Tijdens de themabijeenkomst van 20 maart jl. hebben wij de vraag gesteld welke maatregelen door ons college en ambtenaren als positief/neutraal/negatief beschouwd worden. Wij hopen hierop een (gedeeltelijk) antwoord te hebben, zodat we als raad inzichtelijk hebben welke maatregelen doorgezet kunnen worden door de GRJR met goedkeuring van de gemeenteraad, alsmede met welke maatregelen wij als raad niet akkoord gaan. Discussiepunt voor commissie: deelt u de visie van Jong Nissewaard, dat besparingsmaatregelen die direct de zorgverlening en/of het zorgaanbod aantasten niet doorgevoerd moeten worden? Vraag/Discussiepunt 2. Grote gevolgen, weinig effectief? In de begeleidende raadsbrief over de kostenbesparingsmaatregelen staat: ‘… de hiermee te realiseren besparing [is] niet voldoende om de financiële ambitie uit de Hervormingsagenda te halen.’ Oftewel: de GRJR is voornemens veel maatregelen te nemen in regionaal verband die uiteindelijk niet eens financieel effectief zullen zijn. Wat vind het college en de commissie van het feit dat er een grote lijst met maatregelen wordt opgesteld zonder zekerheid dat dit effectief zal zijn? Vraag/Discussiepunt 3. Alternatief voor gesloten jeugdhulp Het Rijk wil dat de gesloten jeugdhulp (andere benaming: Jeugdhulp+) in 2030 in z’n volledigheid verdwenen is. In onze regio hebben we hierop fors ingezet.

Momenteel is er het probleem dat er nog steeds jongeren zijn die bepaalde vormen van jeugdhulp nodig hebben, maar het vinden van alternatieve vormen loopt achter, o.a. door de snelle afbouw van de gesloten jeugdhulp (rechters die geen machtigingen meer afgeven). Het is aan de GRJR om deze alternatieve zorgvraag in te kopen, maar daarbij is zij weer afhankelijk van zorgaanbieders en -verzekeraars. Oftewel: een super complex netwerk (zie schema hiernaast). De vragen die Jong Nissewaard hierbij heeft zijn: -

-

Rijksprogramma: gesloten jeugdhulp terugdringen (2030: verdwijnen)

Gemeente/Regio: voert uit (goed), maar vraag naar alternatieven

GRJR: Taak om alternatieven te regelen door in te kopen bij zorgaanbieders

Zorgaanbieders (en Hoe kan de gemeente ervoor zorgen dat verzekeraars): Aanbod jongeren niet buiten de boot vallen, doordat de creëren middels professionals GRJR niet op tijd alternatieven heeft? Is het een optie om als gemeente lokale specialistische jeugdzorg in te kopen als alternatief en ziet de commissie potentie in een dergelijke zet?

Met vriendelijke groet, Vincent Korbee, Jong Nissewaard

2