20. Memo Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming

Memo aan

van

Gemeenteraad Nissewaard

Wethouders Sociaal Domein

datum

pagina

17 september 2024

1 van 3

Geachte gemeenteraad, Middels deze brief willen wij u op de hoogte stellen van de ontwikkelingen binnen het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming (hierna TSK) is een landelijk opgelegd programma en het betreft de hervorming van de huidige beschermingsketen voor kinderen/gezinnen en volwassen zonder kinderen in een onveilige thuissituatie (0 tot 100 jarigen) en kent een looptijd tot en met 2030. Het Toekomstscenario hangt nauw samen met de Hervormingsagenda Jeugd. Het TSK is een gezamenlijk programma van de ministeries van J&V en VWS en VNG. Inleiding De huidige beschermingsketen ervaren we met elkaar als complex en knellend. De ervaring is dat organisaties opvolgend/ na elkaar werken. Betrokkenen voelen zich onvoldoende gehoord en gezien. Ook is vaak de achterliggende problematiek, die veelal op verschillende leefgebieden ligt en in het gezinssysteem wortelt, te weinig in beeld. Dit heeft ertoe geleid dat in opdracht van de ministeries van VWS en J&V en de VNG het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is opgesteld. Het Toekomstscenario richt zich op een eenvoudigere, gezinsgerichte aanpak die transparantie, rechtsbescherming en verbetering omarmt zodat voor het gezin duidelijk is wie welke taak en bevoegdheden heeft en tijdig de juiste hulp en bescherming wordt geboden.

De volgende basisprincipes staan centraal: ▪ Gezinsgericht; ▪ Rechtsbeschermend; ▪ Transparant; ▪ Eenvoudig; ▪ Lerend. Deze basisprincipes moeten leiden tot structuurwijzigingen ten opzichte van het huidige stelsel. Dat maakt ruimte voor een andere manier van werken (meer effectief en efficiënt), die voor het gezin begrijpelijk en transparant is. Belangrijke onderdelen hierbij zijn het inzetten van ervaringsdeskundigen en voldoende aandacht voor rechtsbescherming in alle fases van hulpverlening. Het Toekomstscenario richt zich nadrukkelijk zowel op de huidige jeugdbeschermingsketen als op de keten huiselijk geweld en kindermishandeling en leidt tot een aanpassing van de keten van veiligheid en bescherming. Het behelst een omslag en ontwikkeling bij

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

17 september 2024

2 van 3

betreft

gemeenten (lokale teams) en alle betrokken ketenpartners zoals Veilig Thuis (VT), de Gecertificeerde Instellingen (GI) en de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK). Het Toekomstscenario De kern van hulp aan gezinnen, ook bij veiligheidsvraagstukken, is en blijft het lokale team. Het lokale team hanteert een brede blik, werkt op een oordeelvrije manier en heeft kennis op alle leefgebieden. De behoeften van kinderen, gezinnen en huishoudens staan daarbij centraal. Het uitgangspunt is het recht op autonomie en zelfbeschikking. Dit betekent een verschuiving van gedwongen beschermen en ingrijpen naar helpen en ondersteuning bieden. Als meer expertise op veiligheid nodig is kan het lokale team een beroep doen op het nieuw in te richten Regionaal Veiligheidsteam (bestaande uit de huidige organisaties Veilig Thuis (VT), Gecertificeerde Instellingen (GI) en mogelijk onderdelen van de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK)). Hier is specialistische expertise op ontwikkelingsbedreiging en veiligheid beschikbaar. Het Regionaal Veiligheidsteam en wijkteam trekken waar nodig samen op in casuïstiek. In situaties van ernstig huiselijk geweld kan zo zelfs eerder worden ingegrepen om de benodigde bescherming te bieden. Het lokale team draagt hierbij niet over maar blijft altijd betrokken.

De professionals van lokale teams, specialistische professionals op het gebied van veiligheid, jeugden volwassenenzorg werken zo samen aan een duurzaam veilige situatie voor het gezin. Ze richten zich hierbij op alle gezinsleden. Om te komen tot deze nieuwe structuur is een landelijk programmateam ingericht en worden onderliggende complexe vraagstukken uitgewerkt en voorbereid op besluitvorming. Gemeenten en ketenpartners zijn hier nauw bij betrokken. Een belangrijk landelijk besluit betreft de inrichting van het Regionaal Veiligheidsteam (RVT): welke functionaliteiten van de huidige organisaties VT, GI en RvdK landen in het RVT, hoe wordt het RVT aangestuurd en welke regio-indeling wordt leidend? De regio Rijnmond heeft via vertegenwoordiging van gemeente Rotterdam een ambtelijk advies gegeven over de vormgeving van dit RVT. Besluitvorming hierover wordt in de 2de helft van 2024 verwacht. Na dit besluit wordt helder welk wetgevingstraject moet worden opgestart en wordt toegewerkt naar een landelijk politiek besluit in 2025. De verwachting is dat in de tweede helft van 2027 het wetgevingstraject is afgerond. Daarna kan de volledige transitie en transformatie starten. De haalbaarheid van deze landelijke planning is overigens wel afhankelijk van besluiten van het nieuwe kabinet.

Nissewaard en Toekomstscenario Om ons als Nissewaard voor te bereiden op deze beweging werken we samen met de andere gemeenten van de regio Rotterdam Rijnmond. Er is een regionale projectgroep met daaronder deelprojectengroepen om alle facetten van het TSK met elkaar te doorgronden en de vertaling te maken naar de dagelijkse praktijk. Onderdelen van het TSK worden in de regio uitgetest in proeftuinen. Er zijn proeftuinen in IJsselmonde, Goeree-Overflakkee en Capelle aan den IJssel. In deze gemeenten houdt het lokale team wekelijks anonieme casuïstiekbesprekingen met experts van Veilig Thuis en Gecertificeerde Instellingen. Professionals werken samen en zorgen ervoor dat een gezin altijd één vast aanspreekpunt heeft. Dit doorbreekt het principe van stap-voor-stap zorg en

datum

pagina

17 september 2024

3 van 3

betreft

voorkomt tijdverlies door doorverwijzingen. Ervaringsdeskundigen spelen een belangrijke rol in deze samenwerking. Een coördinator stuurt de proeftuinen in de drie gemeenten aan. De uitkomsten worden gemonitord en elk kwartaal gerapporteerd aan de Stuurgroep TSK en het Landelijk Programma Team. De eerste resultaten van de proeftuinen zijn: ▪ Cliënten hoeven maar één keer hun verhaal te doen en weten wie hun contactpersoon is, waardoor ze snel geholpen worden. ▪ Ervaringsdeskundigen vergroten de kans op motivatie voor vrijwillige hulp en ondersteuning binnen huishoudens. ▪ Als professionals samen met de leden van het huishouden nadenken over hun wensen en behoeften, voelen mensen zich gehoord en gezien. Dit vergroot de kans op een positieve werkrelatie en versterkt de motivatie voor hulp. ▪ Door vroeg samen te werken met de keten, bundelen professionals kennis en informatie, voorkomen ze dubbel werk en vergroten ze de effectiviteit. Dit werkt goed voor professionals omdat ze de verantwoordelijkheid gezamenlijk dragen. Naast de vorming van het Regionaal Veiligheidsteam ligt er een belangrijke ontwikkelopdracht voor de gemeente en de lokale teams. Zo’n verandering vergt aandacht en tijd, vooral gezien de huidige uitdagingen van schaarste.

Vanuit de regio benadrukken wij, richting de opdrachtgevers van het TSK het belang van tijdige besluitvorming, voldoende financiële middelen en een duidelijk wetgevingstraject. Dit doen we o.a. via de lobby en strategie van de regio Rijnmond (via de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR). De komende jaren zullen er op diverse punten nog belangrijke ontwikkelingen en besluiten nodig zijn. Zowel het Toekomstscenario als het parallelle traject van de Hervormingsagenda Jeugd leggen een zware verantwoordelijkheid bij het lokale team. Dit vereist zorgvuldigheid, evenals realistische en haalbare doelen. Onze uitvoerende teams worden meegenomen in alle ontwikkelingen. En huidige ontwikkelingen worden naast de basisprincipes van het TSK gelegd. Op deze manier zorgen we ervoor dat alle verandering stap voor stap verlopen en dat niet alles in één keer bij onze uitvoerende teams terecht komt.