20.Concept Nota van Beantwoording RES;; Concept beantwoording Nissewaard

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 168

Organisatie Nissewaard

Onderwerp/steekwoorden Landschappelijke inpassing

Korte formulering Toelichting Thema Het realiseren van duurzame wind- en Energieprojecten gaan de inwoners raken in de beleving van hun omgeving. Windturbines en zonakkers worden Elektriciteit zonenergie gaat samen met versterking van ingepast in het landschap, waarbij natuur en recreatie versterkt worden. Zo worden de turbines en panelen geen het landschap, de natuur en de recreatie kale elementen in het landschap, maar onderdeel van het landschap met meerwaarde voor inwoners, natuur en recreatie.

Antwoord In de RES 1.0 speelt ruimtelijke kwaliteit een prominente rol. Dat gaat over draagkracht van het landschap; op welke manier kan energieopwekking een rol hebben in bepaalde (type) landschappen. Een verscheidenheid aan mogelijkheden is opgenomen aan de hand van verhaallijnen, waarbij de mogelijkheid van combinatie tussen energieopwekking en recreatie tevens expliciet is opgenomen. In tweede instantie gaat het over realiseerbaarheid van projecten voor 2030 en de aanpak via gebiedsgerichte processen door de gemeenten. Daarbij staat integraliteit centraal. De geformuleerde wens wordt daarmee weerspiegeld in de aanpak die de RES voorstaat maar vooral ook lokaal realiteit zal moeten worden. Deze realisatie gebeurd aan de hand van lokale gebiedsprocessen, waarbij integrale, bij het gebied passende keuzes kunnen worden gemaakt.

169

Nissewaard

Participatie

Iedere inwoner wordt uitgedaagd om mee Bij deze transitie is betrokkenheid van inwoners essentieel. Gevraagd wordt om de inwoners en andere te doen belanghebbenden mee te nemen en daarbij de volgende aanbevelingen te gebruiken: - Gebruik diverse participatie instrumenten - Benader (groepen) inwoners op een bij hun passende wijze - Zoek mogelijkheden om inwoners die zich niet laten horen te betrekken - Begin tijdig / zo vroeg mogelijk - Maak de participatie concreet en duidelijk - Streef naar een hoog niveau op de participatieladder

170

Nissewaard

Klare taal

Voer de discussie over de energietransitie op een voor iedereen toegankelijke wijze

De concept RES is moeilijk leesbaar. De opgave is abstract. De kaarten zijn onduidelijk. - Maak de RES 1.0 voor Communicatie iedereen toegankelijk - Gebruik begrijpelijke taal en maak (meer) gebruik van andere communicatiemiddelen dan geschreven tekst - Maak dat iedereen de kaarten begrijpt - Maak de opgaven voor Nissewaard concreet

171

Nissewaard

Open landschap

Het open polderlandschap wordt niet aangewezen als locatie voor windmolens

Het open polderlandschap in het buitengebied van de gemeente is van belang voor bewoners, voor natuur, recreatie en voor de agrarische activiteiten. Het plaatsen van windmolens past daar niet bij.

Elektriciteit

172

Nissewaard

Biomassacentrale

Er komt geen biomassa centrale

Biomassa is een vorm van energie productie waarvoor natuurlijke producten moeten worden gebruikt. Er is voortdurende stroom aan materiaal nodig. Dat gaat lijken op een vicieuze cirkel.

Warmte

173

Nissewaard

Participatie

Energieverenigingen en coöperaties Energieverenigingen en coöperaties bieden bewoners kansen om actief deel te nemen in projecten. Het worden betrokken bij de uitwerking van de kleinschalige karakter daarvan verlaagt de drempel om mee te doen. RES

Antwoord bestaat uit meerdere onderdelen: 1) het benaderen van inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties is volgens afspraak een aangelegenheid van de gemeenten zelf en wordt niet door de regio gedaan, 2) de regio ondersteunt de gemeenten met algemene kennis/communicatie op gebied van participatie en adviseert verschillende participatieinstrumenten (Participatie via volksvertegenwoordigers zoals in de wensen en bedenkingen procedure is ook een voorbeeld in deze regio) , 3). de regio overlegt met gemeenten. 4) Uitvoering van inwonersparticipatie is volgens afspraak buiten scope van RES R DH. Het antwoord is tweeledig: 1) We nemen leesbaarheid en aantrekkelijkheid mee bij het schrijven en het opmaken van het product RES 1.0. Ook beeldmateriaal incl. kaarten zullen gebruikt en gecontroleerd worden. Als gevolg van de inhoudelijke uitdaging blijft echter wel een omvangrijk en complex product met een korte samenvatting. 2) de opgaven voor Nissewaard concreet maken is geen communicatief vraagstuk/buiten scope. In de RES 1.0 wordt voor zover dat mogelijk is invulling gegeven aan techniekspecifieke zoekgebieden voor wind- en zonenergie. Deze aanpak is in de eerste plaats gericht op die situaties waarbij de ruimtelijke kwaliteit niet te zeer te lijden heeft onder de energieopwekking (draagkracht van het landschap).

In tweede instantie gaat het om realiseerbaarheid in de zin van tijdsdoorloop, businesscase, netwerk en belemmeringen in b.v. ecologie of van juridische aard. Deze filters kunnen ertoe leiden dat voor de periode tot 2030 realisatie niet wenselijk of niet haalbaar is maar ook het tegenovergestelde kan het geval zijn. Het realiseren van de regionale ambitie vraagt voor het vervolg een inspanning om daar waar nodig draagvlak te versterken en niet de opgave door te schuiven of aan anderen te laten. De RES regio initieert geen warmteprojecten. De verantwoordelijkheid voor goedkeuring van projecten ligt bij de gemeentelijke overheden. In de RES schetst de regio de mogelijkheden voor een regionaal warmtesysteem. Het verstoken van houtige biomassa is geen onderdeel van het onderzoek dat hiervoor in uitvoering is. Op nationaal niveau is ook aandacht voor de inzet van houtige biomassa voor warmteprojecten. Het kabinet kiest voor een verantwoorde inzet van biogrondstoffen met een voortvarende aanpak voor tijdige afbouw van de stimulering van laagwaardige toepassingen zoals het verbranden van hout voor de opwekking van elektriciteit en warmte (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/10/1 6/duurzaamheidskader-biogrondstoffen). Participatie wordt lokaal ingevuld door gemeenten.

Het betrekken van inwoners bij ontwikkeling van plannen is inderdaad van belang voor een succesvolle energietransitie. Het streven van 50% lokaal eigendom in energieprojecten wordt herkend en onderkend in de RES 1.0. Daarbij is tevens de opstelling dat de wijze waarop daar invulling aan gegeven wordt aan gemeenten is en in lokaal beleid en instrumentarium verankerd dient te worden. De RES maar ook het Nationaal Programma RES en Energie Samen bieden handreikingen en faciliteren daar waar nodig.

1

Communicatie

Algemeen

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 174

Organisatie Nissewaard

Onderwerp/steekwoorden Organiseer maatschappelijke betrokkenheid

Korte formulering Toelichting Thema Zorg dat alle inwoners en relevante De energietransitie heeft de komende jaren grote invloed op de inwoners van Voorne-Putten. De keuzes die in de Communicatie stakeholders de mogelijkheid krijgen om RES gemaakt worden, brengen in een latere fase zichtbare ingrepen in hun directe leefomgeving met zich mee, zowel in de voorbereidende beleidsfase van bijvoorbeeld door de komst van windmolens of zonnevelden. Het in een zo vroeg mogelijk stadium betrekken van het RES-proces. In de projectfase kunnen inwoners, maatschappelijke organisaties, lokale ondernemers en marktpartijen bij de ontwikkeling van de RES direct omwonenden in de eerste plaats komt het maatschappelijke draagvlak voor de ingrepen ten goede en maakt de (ruimtelijke inpassing van de) meedenken en bij de energieprojecten energieprojecten beter. Bovendien beschikken zij over kennis van de regio die de kwaliteit van de RES kan kunnen meeprofiteren, daarna kunnen ook vergroten. de andere inwoners meeprofiteren.

Antwoord Dank voor de inbreng. Draagvlak is een belangrijke voorwaarden voor het slagen van de energietransitie. (Vroegtijdige) proces- en projectparticipatie zijn daartoe middelen die door de gemeenten zelf ingezet worden. Inwonersparticipatie wordt volgens afspraak niet door de regio uitgevoerd. De regio faciliteert/stimuleert voornamelijk met kennisoverdracht/breed bruikbare producten. Richting RES 1.0 en in de RES 1.0 wordt hieraan aandacht besteed zowel in de uitvoeringslijnen als in de communicatieaanpak.

175

Nissewaard

Mogelijke rol alternatieve technieken en innovaties

Monitor doorlopend de mogelijke rol en opschaalbaarheid van andere dan de bewezen technieken voor de opwek en opslag van elektriciteit, zoals de toepassing van waterkracht, waterstof of kernenergie, ten behoeve van de herijking van de RES.

De Concept RES richt zich op het gebied van de grootschalige opwek van elektriciteit hoofdzakelijk op wind- en Algemeen zonne-energie. Andere duurzame alternatieve bronnen en opslagmethoden worden niet uitgesloten, maar vallen wel buiten de focus. De monitoring van de mogelijke rol van andere duurzame alternatieven en innovaties moet een duidelijkere plaats krijgen in het proces van de RES. Zoals de technieken die op dit moment nog een langere ontwikkeltijd hebben dan voor de tijdshorizon van 2030. Deze technieken kunnen hiermee bij de aanscherping/aanpassing van de RES’en iedere twee jaar mogelijk een significantere bijdrage leveren aan de energievraag dan op dit moment kant worden voorzien.

176

Nissewaard

Zon in open landschap

Onderzoek bij de uitwerking van het zoekgebied ‘overige’ op welke wijze en onder welke voorwaarden zonnevelden in de jonge zeekleipolders kunnen worden ingepast.

De jonge zeekleipolders lenen zich vanwege de grootschalige en rationale verkaveling (in beperkte mate) voor de Elektriciteit inpassing van zonnevelden, mits randvoorwaarden worden opgesteld met betrekking tot de omvang, verspreiding, hoeveelheid en ruimtelijke kwaliteit, passend bij de openheid van de polders. Onderzoek daarom samen met de agrariërs, regio, landschapsdeskundigen en andere stakeholders op welke wijze zonnevelden in de jonge zeekleipolders kunnen worden ingepast. Met aandacht voor behoud van de kwaliteit van het landschap, koppelingen met opgaven op het gebied van biodiversiteit, verduurzaming en circulariteit van de landbouw.

177

Nissewaard

178

Nissewaard

Recreatieve energielandschappen Zet bij de uitwerking van het zoekgebied Het verder uitbreiden van de groenstructuur in noordrand van Voorne-Putten tot een robuuste, landschappelijke Elektriciteit voor duurzame energiebronnen langs de buffer biedt mogelijkheden om zonnevelden en windmolens in te passen, de recreatieve potentie beter te A15 en de verhaallijn recreatief benutten en het zicht op het Haven Industrieel Complex en windmolens te beperken. Door te investeren in het energielandschap in op investeringen in het landschap kan de draagkracht van het landschap voor de inpassing van duurzame energiebronnen worden landschap en het behoud van een gezonde vergroot. De inpassing van duurzame energiebronnen is alleen wenselijk wanneer een gezond woon- en en aantrekkelijke woon- en leefomgeving in leefomgeving in en rond de kernen wordt gewaarborgd met aandacht voor de draagkracht van het landschap. en rond de kernen. Instrumentarium voor het Maak instrumentarium beschikbaar om Er zijn nog vele, mogelijk geschikte daken die onbenut blijven voor zonne-energie. Het aanbrengen van Elektriciteit stimuleren van zon op dak in kleinschalige opwekking van zonne-energie zonnepanelen op eigen dak wordt door belastingvoordeel en gemeentelijke duurzaamheidsleningen bebouwd gebied op daken te stimuleren, geef als gemeente gestimuleerd, maar vergt alsnog een eigen investering.

De gemeente kan (en wil) het aanbrengen van het goede voorbeeld en stel daarbij zonnepanelen op particuliere woningen niet verplichten. Ondersteuning bij de uitwerking van dit vraagstuk en ambitieuze maar realistische doelstellingen. het faciliteren van inwoners en ondernemers is gewenst.

Op dit moment geven we invulling aan de RES met beproefde technieken. Daarbij kijken/zoeken we inderdaad naar mogelijkheden om innovaties toe te passen, waarmee we invulling kunnen geven aan de ambitie - wellicht met minder ruimtegebruik, lagere kosten, etc. De ontwikkeling van technologieën gaan snel en verdienen daarmee blijvende aandacht. Dit is de reden dat de RES om de twee jaar wordt bijgesteld. Innovaties worden vanzelfsprekend in de RES meegenomen zodra deze beproefd bijdragen aan opwekking van duurzame energie. Huidige inzichten laten op dit moment lage potentie zien als het gaat andere vormen van opwek, we houden dit echter wel in de gaten. De verhaallijnen zoals in de Concept RES aangegeven zijn in de RES 1.0 nader onderzocht en uitgediept. Ze zijn voorzien van verdere duiding en mogelijke inpassing (zoals de verhaallijn open landschap), maar niet op een zodanig gedetailleerd niveau dat alle typen open landschap zijn voorzien van duiding. In het vervolg op de RES 1.0 kunnen lokale gebiedsprocessen worden opgezet met stakeholders om dit specifiek voor de jonge zeekleipolders te doen, en al dan niet tot realisatie te komen en/of concrete zoeklocaties binnen de genoemde verhaallijn aan te wijzen. Deze wens en bespiegeling wordt volledig ondersteund in de RES 1.0.

De verhaallijnen beschrijven in de RES 1.0 meer gedetailleerd op welke manier een koppeling gemaakt kan worden met andere opgaven, of ruimtelijke inpassing.

179

Nissewaard

Flankerend beleid/visie

180

Nissewaard

Voorne-Putten energieneutraal als De maximale inzet voor Voorne Putten is maximale ambitie een energieneutraal Voorne-Putten. Ten behoeve van ons groene en open landschap.

De raad van Nissewaard verzoekt de MRDH De opgave van de RES kan alleen uitgevoerd worden als flankerend beleid van Rijk en provincie Zuid-Holland RES-regio om met de provincie in overleg te hiervoor voldoende ondersteuning biedt. Het huidige beleid beperkt de ontwikkeling van projecten, gaan om nieuw beleid, danwel een visie samenwerking met de provincie heeft als doel om te zoeken naar de beste oplossing op de beste plek. Als (door de provincie) te laten ontwikkelen en voorbeeld willen we werken aan betere afstemming met betrekking tot de locaties in de RES voor windmolens vast te stellen. Ten behoeve van de (zoals het Haringvliet) en zonneweides in de polders in het middengebied van Voorne-Putten. Tevens is er uitvoering van projecten die nodig zijn om behoefte aan duidelijkheid ten aanzien van het wel of niet toestaan biomassacentrales en het verbinden van de RES-opgave te realiseren. voorwaarden hieraan.

Algemeen

Voorne Putten heeft de ambitie om in de toekomst, uiterlijk in 2050 energieneutraal te worden. De RES is een van Algemeen de instrumenten om invulling te geven aan deze ambitie. Uit een landschappelijke verkenning naar de inpassing van de energietransitie op Voorne-Putten blijkt dat het vanuit landschappelijk oogpunt een hele opgave is. Energieneutraal is voor Voorne-Putten dan ook het uitgangspunt voor haar maximale bijdrage in de RES.

2

In de RES 1.0 speelt zonne-energie op daken een belangrijke rol. Daarmee wordt deze wens weerspiegeld op regionaal niveau. Ook het vraagstuk van de (financiële)_ randvoorwaarden wordt herkend en vormt onderdeel van de aanpak. Daarbij dient de scheiding tussen lokale en regionale rol in acht te worden genomen. De regio faciliteert gemeenten daar waar gepast met advies en analyse en kan indien er een kennelijke randvoorwaarde ontbreekt dat onder de aandacht brengen bij relevante actoren. De regio voorziet niet in uitvoeringscapaciteit voor lokale aanpakken. We erkennen dat voor de uitvoering aansluiting van flankerend beleid nodig is, ruimtelijke ontwikkelingen hebben daarom onze aandacht. In de uitvoeringslijn Elektriciteit is er bijvoorbeeld een toets gedaan op zoeklocatie-niveau; op de samenhang met bovenregionale visies en ruimtelijke kaders, zoals van de provincie of het rijk (NOVI). Hetzelfde geldt voor de samenhang met aangrenzende RES-regio’s en opgaven zoals het Groene Hart. Er is gekeken of op de in ontwikkeling zijnde plannen zoals straks in de RES 1.0 opgenomen, in lijn zijn met bovenregionale uitgangspunten (in ontwikkeling). Daar waar nodig zoeken we gezamenlijk naar mogelijkheden om punten te agenderen bij provincie of het Rijk. Voor de realisatie van hernieuwbare brandstoffen heeft de provincie een visie en strategie waterstof opgesteld.

Goed om te horen dat Voorne-Putten als ambitie heeft om in 2050 CO2 neutraal te worden en dat de RES daarvoor als invulling dient. We nemen notie van uw streven.

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 181

Organisatie Nissewaard

Onderwerp/steekwoorden Betaalbaarheid en haalbaarheid energietransitie voor iedereen

Korte formulering Toelichting Neem in de RES 1.0 op dat de regio mede- Een van de grootste zorgen in deze energietransitie voor Voorne Putten is de betaalbaarheid en haalbaarheid afhankelijk is van beleid op Rijksniveau voor voor iedereen. Financiële en wettelijke randvoorwaarden zijn essentieel voor de uitvoering van het bewustwording en faciliteren van financiële Klimaatakkoord, maar daarmee ook voor hetgeen is opgeschreven in de RES. Dit kan niet genoeg benadrukt voordelen energiebesparing en aanleg zon worden in de gezamenlijke lobby van Voorne Putten, maar ook in de teksten van de RES 1.0. Betaalbaarheid is op daken. In een gezamenlijke lobby naar ook een belangrijke randvoorwaarde om te zorgen voor draagvlak onder onze inwoners, maatschappelijke de RES 1.0 van Voorne-Putten richting de organisaties en ondernemers. Tegelijkertijd vraagt optimale benutting van het dakpotentieel voor de opwek van regio. Het belang van financiële en zonne-energie grote investeringen. Bewustwording over de voordelen en mogelijkheden van energiebesparing wettelijke randvoorwaarden moeten kan worden versterkt door informatie en communicatiecampagnes op landelijk en gemeentelijk niveau. benadrukt worden en naar voren komen in gezamenlijke lobby van Voorne Putten richting de regio.

Vraag de MRDH-RES-regio de afstemming Voorne-Putten en de eilanden Goeree-Overflakkee en de Hoeksche Waard vormen samen de Zuid-Hollandse met de RESregio’s Goeree-Overflakkee en Delta. De RES’en van de regio’s Rotterdam-Den Haag, Goeree Overflakkee en de Hoeksche Waard kunnen een de Hoeksche Waard te faciliteren. grote impact hebben op de ruimtelijke kwaliteit van de Zuid-Hollandse Delta als geheel. Afstemming over de ruimtelijke uitwerking van de strategieën van de verschillende RESregio's is daarom wenselijk.

Thema Algemeen

Antwoord Dank voor uw inbreng. Vanuit verschillende gemeenten hebben wij het signaal ontvangen dat de uitvoering en daarmee de haalbaarheid een belangrijke randvoorwaarde is van de energietransitie, waar financiering van het Rijk als noodzakelijk wordt gezien. In de RES 1.0 zal de betaalbaarheid als randvoorwaarde worden opgenomen.

182

Nissewaard

Afstemming met andere RESregio’s

Algemeen

De afstemming met (buur)regio's en de ruimtelijke samenhang met o.a. (bovenregionale) ruimtelijke kaders heeft inderdaad de aandacht. Met (buur)regio's vindt algemene afstemming plaats. Vooral binnen de provincie is dit frequent. In de RES 1.0 wordt tevens inzicht gegeven in de raakvlakken met ruimtelijke processen die op een grotere schaal spelen dan de regio. Het betreft o.a. Groene Hart, provinciale- en Nationale omgevingsvisie en de raakvlakken met energieopwekking (bestaand) net buiten de regiogrens. Er wordt vooralsnog niet ingezoomd op specifieke gebieden binnen de regio's, anders dan de zoekgebieden. In het vervolg op de RES 1.0 kan dit wel meer aandacht krijgen, o.a. via gebiedsprocessen waarmee invulling wordt gegeven aan energieopwekking i.c.m. andere opgaven.

183

Nissewaard

Haalbaarheid proces

Vraag de MRDH-RES-regio om landelijk het De uitwerking van de concept-RES naar RES 1.0 dient op basis van het Nationaal Programma RES begin 2021 Algemeen signaal af te geven dat de hoge ambitie, om gereed te zijn. Voor het ontwikkelen van een realistische en kwantitatief aanbod is nodig een integrale de RES 1.0 begin 2021 gereed te hebben, gebiedsgerichte uitwerking van de opgave, afstemming met omliggende RES-regio’s, draagvlak onder grote impact heeft op het proces. grondeigenaren en inwoners, toets van de financiële en technische haalbaarheid en wijziging van het provinciaal en gemeentelijk omgevingsbeleid. Dit vraagt om grote maatschappelijke, bestuurlijke en ambtelijke inzet. De planning om te komen tot een RES 1.0 is daarmee krap waardoor de zorgvuldigheid van het proces onder druk staat. Onderzoek of het elektriciteitsnet het Auto’s en woningen op elektrisch zal tot een hogere elektriciteitsvraag leiden en het is nog maar de vraag of de Elektriciteit scenario ‘Alles op elektrisch’ aan kan leveranciers in deze elektriciteitsbehoefte kunnen voorzien en of het elektriciteitsnet deze hogere vraag aan kan.

De ambtelijke en bestuurlijke (werk)druk voor gemeenten is hoog, dat is een aandachtspunt en erkennen we ook als regio. Ook de VNG vraagt hier aandacht voor. De zorgvuldigheid binnen het proces is daarmee een terechte zorg, al wordt ook gezien dat iedereen hard samenwerkt om de doelstellingen van het landelijke programma te halen.

184

Nissewaard

elektriciteitsnet, elektriciteit

185

Nissewaard

Aardwarmte, geothermie, elektriciteit

Onderzoek mogelijk gebruik van aardwarmte

Nissewaard schijnt gebruik te kunnen maken van aardwarmte. Wellicht interessant om te onderzoeken of aardwarmte kan bijdragen in de warmtebehoefte en warm water voor woningen en panden. Als het mogelijk is, is er minder elektriciteit nodig en het is ook nog eens duurzaam en schoon.

186

Nissewaard

Restwarmte, windmolens

Onderzoek mogelijk gebruik van restwarmte

187

Nissewaard

Clustering zoekgebieden windmolens

De wens is om de zoekgebieden voor het plaatsen van nieuwe windmolens zoveel mogelijk te laten aansluiten bij gebieden waar reeds horizonvervuiling aanwezig is, zoals langs A wegen, Wij willen terughoudend zijn met het plaatsen van grote windmolens in gebieden waar nog geen sprake is van horizonvervuiling. Daarbij heeft de fractie CU-SGP de wens dat de mogelijkheid van het plaatsen van kleine windmolens bij boerenerven in participatie met boeren wordt onderzocht.

Nissewaard ligt nabij de Rotterdamse industrie. De industrie, maar ook de Afvalverwerking Rijnmond (AVR) Warmte zouden energie aan een warmtenet kunnen leveren. Wellicht interessant om te onderzoeken of hier mogelijkheden zijn voor een warmtenet ten behoeve van woningen en panden, dit eventueel in combinatie met mogelijke aardwarmte uit Nissewaard. Als het mogelijk is, is er minder elektriciteit nodig en het is ook nog eens duurzaam. Clustering van zoekgebieden heeft voor windmolens het voordeel dat zodoende geen nieuwe gebieden ten prooi Elektriciteit vallen aan horizonvervuiling en deze clustering een minder verrommeld landschap tot gevolg heeft, waardoor het draagvlak voor windmolens onder de inwoners van Nissewaarde mede kan worden vergroot.

3

Warmte

De nieuwe vormen van energieopwek en verwachte toename van de energievraag vragen om aanpassingen van het energiesysteem. Dit is onderdeel van de netimpactanalyse en de systeemanalyse. Dit wordt onderkend en wordt besproken. Het is een continu doorlopend onderzoek. In de RES richten we ons niet op het realiseren van opwekking van duurzame energie waarmee we in onze eigen energiebehoefte kunnen voorzien: we zoeken naar mogelijkheden waarmee we bij kunnen dragen aan de nationale doelstelling van 35 TWh. Ontwikkelingen op het gebied van toenemende energie zijn desalniettemin een belangrijk onderzoekspunt. Daarom is door de netbeheerders een netimpactanalyse uitgevoerd t.a.v. de regionale inzet. Alle gemeenten in de regio worden meegenomen in het lopende onderzoek om in de RES 1.0 meer te kunnen zeggen over de mogelijkheden van bovengemeentelijke warmte-uitwisseling. Het gebruik van lokale bronnen ligt bij de gemeenten zelf. Alle gemeenten in de regio worden meegenomen in het lopende onderzoek om in de RES 1.0 meer te kunnen zeggen over de mogelijkheden van bovengemeentelijke warmte-uitwisseling. Het gebruik van lokale bronnen ligt bij de gemeenten zelf. Deze wens is in lijn met de verhaallijnen zoals in de RES beschreven. Deze zijn t.o.v. de Concept RES nader uitgewerkt en bieden een basis voor gebiedsprocessen op lokaal niveau.

Hierbij staan gemeenten aan de lat om techniek- en ontwerpkeuzes te maken. De regio ondersteunt hier in met verschillende onderzoeken, zoals het ontwerpende onderzoek, waar bij verschillende verhaallijnen benoemd wordt of het ruimtelijk wenselijker is om een ontwikkeling in een lijnopstelling te zetten.

Concept beantwoordingen wensen en bedenkingen RES Rotterdam Den Haag 1-2-2021

Nr 188

Organisatie Nissewaard

Onderwerp/steekwoorden Korte formulering Zonnecollectoren in de gebouwde De wens is in te zetten op een hogere omgeving ambitie dan de, in het raadsvoorstel genoemde 40% van de hiervoor geschikte grote daken en grote (publieke) parkeerterreinen in de regio voor het realiseren van zonnecollectoren in de gebouwde omgeving.

Toelichting Thema Het gebruik van minimaal 40% van de geschikte daken voor zonnecollectoren wordt een reële ambitie geacht en Elektriciteit ziet ook mogelijkheden voor het plaatsen van zonnecollectoren op niet voor tuinbouw gebruikte kassen en op de woningen die de komende jaren gebouwd zullen worden, ervan uitgaande dat deze niet zijn meegenomen in de berekening van het totaal aantal geschikte daken.

189

Nissewaard

Alle inwoners moeten tegen betaalbare voorwaarden toegang blijven houden tot leverantie van energie

Energie behoort tot de elementaire levensbehoeften van mensen. De privatisering van energieleveranciers, zoals Algemeen bij de recente verkoop van de aandelen ENECO, maakt inwoners afhankelijk van private aanbieders van energie. Ondanks de ambitieuze doelstellingen opgenomen in de RES lijkt het ons van eminent belang om af te spreken en vast te leggen dat alle inwoners van onze gemeente toegang blijven houden tot betaalbare energie en zou de doorontwikkeling in het kader van de RES een bijdrage moeten leveren aan een schoner en duurzamer Nederland.

190

Nissewaard

191

Nissewaard

192

Nissewaard

Zoek een goede balans tussen Stabiliteit van het elektriciteitsnet Piekbelastingen van het energienet brengen veel kosten met zich mee en daarom is het noodzakelijk om een Algemeen energiebronnen afkomstig van waarborgen door een slimme combinatie goede balans aan te brengen tussen de verschillende energiebronnen afkomstig van wind, zon en fossiele wind, zon en fossiele brandstoffen van weersafhankelijke en brandstoffen. Wij verzoeken alvorens keuzes te maken goede berekeningen uit te laten voeren waarin o.a. de nietweersafhankelijke maximale belasting en vraag naar energie zijn meegenomen. elektriciteitsproductie in combinatie met elektriciteitsopslag Samenwerking met het Energieleveranties vanuit wind en zon laten Er dient een optimale afstemming te zijn bij de levering van energie tussen particulieren en bedrijfsleven. Systeemanalyse bedrijfsleven in de regio zich niet goed afstemmen op de Hierover moeten vooraf goede afspraken worden gemaakt om te voorkomen dat er overcapaciteit nodig is om energieleveranties die niet afhankelijk zijn pieken in de leveranties op te moeten vangen. van de natuur. Vraagbehoefte vanuit het bedrijfsleven en de industrie kan mogelijk beter afgestemd worden op het gebruik van particulieren.

Probeer een wisselwerking te laten ontstaan door uitwisseling van energie bijvoorbeeld door warmte die wordt opgewekt door de industrie terug te leveren aan huishoudens in de eigen regio. Combineren RES en Warmte Opwekken en besparen van energie staat in Het onderdeel Regionale Structuur Warmte (RSW) in de RES wordt gevoed met uitkomsten uit de gemeentelijke Systeemanalyse nauw verband met de manier waarop de Transitievisies Warmte (TVW). De keuzes die hier in door de lokale gemeenten worden gemaakt bepalen deels de gebouwde omgeving nu en in de toekomst regionale vraag naar elektriciteit en daarmee samenhangend een deel van de regionale opwekopgave. Het wel of worden verwarmt. Maak dit verband in de niet verwarmen van panden met elektriciteit kan hierdoor invloed hebben op de hoeveelheid op te wekken RES inzichtelijker en stimuleer de energie in TWh. Nu zijn de effecten van de gemaakte keuzes in de verschillende TVW’s niet inzichtelijk en valt hier toepassing van de ordening in de ook niet vanuit de RES in te sturen of van te leren. Met diverse nadelige gevolgen en balansverstoringen als ontwerpprincipes voor warmte in de mogelijk gevolg. Transitievisies Warmte.

Zorg dat alle inwoners toegang blijven houden tot een betaalbare leverantie van energie. Neem dit uitgangspunt op bij de verdere ontwikkeling van de RES in de komende periode en voorkom hiermee dat de specifieke aandacht voor de RES de basisvraag omtrent beschikbaarheid van energie gaat verdringen.

4

Antwoord Wij achten o.b.v. onderzoek zon op 40% van de geschikte daken als een realistische ambitie, daarmee sturen we aan op een lineaire opbouw van het aantal panelen tot 2050 waarbij 100% van de geschikte daken de ambitie is. maar gemeenten zijn vrij te streven naar een hoger percentage. Het plaatsen van zonnepanelen op niet gebruikte kassen is vanuit andere belangen (verdringing) niet altijd wenselijk. Op de bedrijfsdaken is dat uiteraard wel een mogelijkheid. Er is binnen de glastuinbouw meer draagvlak voor zonnepanelen op waterbassins en overhoeken en dat kan bijdragen aan het realiseren van het in de RES opgenomen percentages. We onderschrijven uw inzicht dat energie tot de elementaire levensbehoeften van mensen behoort. Betaalbaarheid van de transitie betreft meerdere aspecten en wordt expliciet benoemd als publiek belang dat geborgd moet worden. Het kan gaan om de transitie als geheel, de kosten voor inwoners (en daarmee de toegankelijkheid), voor bedrijven in het bijzonder, de netbeheerder en de publieke organisatie. In de RES wordt inzicht gegeven in deze aspecten. Niet overal kan dat al even concreet, veel in de transitie die we nog voor de boeg hebben is namelijk nog onbekend. Wel wordt bij warmte onderzocht wat belangrijke instrumenten zijn om die betaalbaarheid te borgen. Dank voor uw inbreng.

In het proces naar de RES 1.0 wordt in systeemanalyses kwalitatief gekeken naar de systeemsamenhang en mogelijke oplossingen om piekbelastingen op te kunnen vangen en een evenwichtig energiesysteem te kunnen garanderen.

Het afstemmen van aanbod en vraag tussen particulieren en bedrijven is geen onderdeel van de RES. Wel wordt in de systeemanalyse in algemene zin gekeken naar wat er nodig is om te komen tot een betrouwbaar, toekomstbestendig en efficiënt energiesysteem. Het balanceren van vraag en aanbod van de energiestromen en de noodzaak van omvorming en opslag wordt benoemd. Deze omschrijving zal kwalitatief van aard zijn. Het op lokaal afstemmen van dit type vraag en aanbod zal onderdeel moeten zijn van lokale projecten.

Het klopt dat keuzen in de gemeentelijke transitievisie warmte (TVW) van invloed kunnen zijn op het energiesysteem als geheel. In de Regionale Strategie Warmte (RSW) is met name gekeken naar de rol die bovengemeentelijke uitwisseling van warmte kan spelen om de lokale warmtetransitie te versterken. Een grotere elektriciteitsvraag leidt overigens niet automatisch tot een grotere regionale opgave voor opwek: het is niet de ambitie van de regio om in haar eigen elektriciteitsbehoefte te voorzien. Wel kan dit gevolgen hebben voor het elektriciteitsnet. Deze gevolgen zijn door de provincie ZuidHolland onderzocht in een systeemstudie. De uitkomsten zijn kwalitatief en algemeen van aard meegenomen in de RES 1.0.