15.Memo Plan van Aanpak - Op weg naar een Wijkwarmteplan voor De Hoek en Akkers-centrum, Vogelenzang-Zuid; Bijlage - 20220203 Plan van aanpak - Versie 2.4

Plan van aanpak Op weg naar een Wijkwarmteplan voor De Hoek en AkkersCentrum/Vogelenzang-Zuid

Status Concept Versie 2.4 Datum 3 februari 2022 1

Auteur Projectgroep Wij.Doen.Groen.

Inhoudsopgave 1.

2.

Introductie ..................................................................................................................................3 1.1

Een Wijkwarmteplan als wegwijzer op de route naar aardgasvrij-ready ...............................3

1.2

Plan van Aanpak als gedeeld startpunt voor het Wijkwarmteplan ........................................3

Het speelveld en de spelregels ....................................................................................................4 2.1

Landelijk kader: in 2050 aardgasvrij .....................................................................................4

2.2

Regionale kaders: kansen voor restwarmte en geothermie onderzoeken.............................4

2.3

Gemeentelijk kader: in 2030 aardgasvrij-ready in de eerste twee wijken .............................4

2.4

Woningcorporaties en gemeente belangrijke grote partijen ................................................5

2.5

Afwegingscriteria: verschillende belangen die meewegen ...................................................5

2.6

Spelregels om te komen tot een Wijkwarmteplan................................................................6

2.7

Onzekere toekomst en flexibiliteit in het proces ..................................................................6

3.

Projectorganisatie .......................................................................................................................7

4.

Op weg naar een Wijkwarmteplan ..............................................................................................9 4.1

Komend jaar: vier fases, onderverdeeld in stappen ..............................................................9

4.2

Fase 3A: naar een gedeeld beeld bij een voorkeurstechniek ................................................9

4.3

Fase 3B: op weg naar een Wijkwarmteplan........................................................................ 17

5.

Vaststellen Wijkwarmteplannen................................................................................................ 19

6.

Communicatiemiddelen ............................................................................................................ 20

7.

Leren van dit proces .................................................................................................................. 21

2

1. Introductie 1.1

Een Wijkwarmteplan als wegwijzer op de route naar aardgasvrij-ready

In de periode van half 2021 tot eind 2022 stellen we voor twee wijken in de gemeente Nissewaard een zogenaamd ‘Wijkwarmteplan’ op. Het gaat om de wijken – of eigenlijk: buurten – De Hoek en Akkers-centrum/Vogelenzang-Zuid (hierna voor het leesgemak: Akkers). We zien het Wijkwarmteplan als een plan waarin we zo concreet mogelijk de voorkeur voor een toekomstig en duurzaam warmtesysteem (of warmtesystemen) maken en waarin we beschrijven hoe we dat zouden kunnen gaan realiseren in de komende jaren. De ambitie zoals geformuleerd in de ‘Warmtetransitievisie Voorne-Putten’ is om beide wijken in 2030 zo ver mogelijk klaar te hebben voor een duurzame toekomst zonder aardgas, kortom: ‘aardgasvrij-ready’ zijn. Deze visie is door de Nissewaardse gemeenteraad vastgesteld in mei 2020. De twee Wijkwarmteplannen zijn het vervolg hier, en dit Plan van aanpak is daarvoor een wegwijzer. Het proces richting de Wijkwarmteplannen wordt opgepakt door een kleine projectgroep waarin zowel de gemeente Nissewaard, als bureau DWA vertegenwoordigd zijn. Ingenieurs- en adviesbureau DWA werkt al ruim 35 jaar aan de verduurzaming van de gebouwde omgeving. DWA trekt het proces in beide wijken, en voorziet dit van technisch-inhoudelijke kennis. De gemeente bewaakt de integraliteit met andere lokale en regionale opgaven, en coördineert de participatie en communicatie.

Dit laatste gebeurt onder de campagne 'Wij.Doen.Groen.' van het gemeentelijke Programma Duurzaamheid. In dit Plan van Aanpak (PVA) komen dit technisch-inhoudelijke en het participatiespoor bij elkaar in een aanpak om eind 2022 tot de Wijkwarmteplannen te komen.

1.2

Plan van Aanpak als gedeeld startpunt voor het Wijkwarmteplan

Beide wijken verschillen zowel uiterlijk als wat betreft samenstelling van elkaar. We maken daarom voor elk van beide wijken een Wijkwarmteplan op maat. Dit PvA is de kapstok voor het proces om tot dat Wijkwarmteplan te komen. Het kan gedurende het proces worden verrijkt of herijkt, door de inbreng van de partners en de bewoners van de wijken of door nieuwe (technische) inzichten.

Status van dit document: conceptversie Route van het Plan van Aanpak De stappen die in dit Plan van Aanpak zijn opgenomen, zijn gebaseerd op bewonersbijeenkomsten in april en oktober 2021 en bijeenkomsten met professionele partners van de gemeente (de ‘partnergroep’) in oktober en november 2021. De stappen zijn samengevat in dit concept-Plan van Aanpak. Deze bespreken we met de partnergroep en met een vertegenwoordiging van bewoners (bewonerswerkgroep) begin 2022. Dit leidt tot het Plan van Aanpak dat we voorleggen aan de gemeentelijke stuurgroep, aan het college en aan de raad.

3

2. Het speelveld en de spelregels We beginnen niet met een blanco speelveld. We schetsen dat in dit hoofdstuk. Het maken van een Wijkwarmteplan is namelijk onderdeel van de afspraken in het landelijke Klimaatakkoord en volgt logisch op de gemeentelijke Warmtetransitievisie. Bij het tot stand brengen van die visie betrokken de vier gemeenten op Voorne-Putten al een selectie van 50 bewoners. In het kader van Wij.Doen.Groen. stelde de gemeente afgelopen voorjaar aanvullend (online) vragen gesteld aan een groot aantal deelnemende bewoners. Dat leverde een duidelijk beeld van wensen en zorgen, die we ook meenemen in dit proces. De andere belangrijke spelers in de warmtetransitie zijn de woningcorporaties. Woningcorporaties zijn door de rijksoverheid aangewezen als ‘de startmotor’ voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving, vanwege het grote aantal huurwoningen in Nederland waar zij verantwoordelijk voor zijn.

2.1

Landelijk kader: in 2050 aardgasvrij

In het nationale Klimaatakkoord staat beschreven dat Nederland in 2050 aardgasvrij is. Voor onze huizen en gebouwen betekent dit dat we deze op den duur op een andere manier, maar wel duurzaam, comfortabel en veilig gaan verwarmen. Hoe het eindbeeld er precies uitziet, weet niemand. Wel is het duidelijk dat we nu al stappen moeten gaan zetten. Afspraak is dan ook dat als startpunt voor deze opgave iedere gemeente uiterlijk in 2021 een Warmtetransitie opstelt. De gemeente Nissewaard stelde er een op samen met de buurgemeenten op Voorne-Putten: de Warmtetransitievisie Voorne-Putten.

2.2

Regionale kaders: kansen voor restwarmte en geothermie onderzoeken

In de Regionale Energie Strategie (RES) vertaalt de energieregio Rotterdam Den Haag de afspraken uit het Klimaatakkoord in regionale ambities en oplossingsrichtingen. De RES is een strategie voor de regio en brengt de plannen van decentrale overheden bij elkaar. De RES wordt gebruikt om lokaal beleid en plannen verder uit te werken en in verbinding te brengen met de (inter)nationale opgave. Hoe dat gebeurt bepaalt iedere partij zelf. In de RES zijn een aantal ‘sleutelprojecten’ benoemd, waarvoor voor Nissewaard de belangrijkste is: het onderzoeken van de kansen van geothermie (aardwarmte) voor Voorne-Putten en het verder onderzoeken van de kansen van restwarmte van de industrie in het Rotterdamse havengebied. Van de afstemming op regionaal niveau hierover, is de gemeente afhankelijk. De beide gebieden en de beide Wijkwarmteplannen ontwikkelen we immers binnen dit regionale perspectief.

2.3

Gemeentelijk kader: in 2030 aardgasvrij-ready in de eerste twee wijken

Als tussenresultaat op weg naar 2050 heeft de gemeente Nissewaard de eerste twee 'startwijken' benoemd in de Warmtetransitievisie. Deze wijken zijn – om verschillende redenen – kansrijk om al vóór 2030 al eerste stappen te gaan zetten. In Nissewaard zijn dit De Hoek en Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid. Redenen voor deze keuze zijn onder andere de aard en de staat van de bebouwing, de bebouwingsdichtheid en kansrijke warmtebronnen in de omgeving, zoals geothermie en restwarmte uit de Rotterdamse haven. Daarnaast is er in De Hoek een herstructureringsopgave, waardoor dit een geschikt moment lijkt om de energietransitie hieraan te koppelen. Voor Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid geldt dat het grote corporatiebezit kansen biedt: deze woningcorporaties hebben zelf ook een grote verduurzamingsopgave waardoor er diverse koppelkansen ontstaan. We spraken wel af dat we de sprong naar aardgasvrij in deze wijk niet in één keer hoeven maken; we beginnen vooral met 4

inzetten op besparen en isoleren, en maken het zo mogelijk om op termijn een verstandige keuze te maken voor een aardgasvrije warmtetechniek. Nissewaard is niet de enige gemeente die aan de slag gaat: alle gemeenten hebben deze opgave. Daarom leert dit project van andere gemeenten en van de landelijk aangewezen proeftuinwijken die al eerder gestart zijn. We maken slim gebruik van de lessen die daar geleerd worden. Ook op VoornePutten leren we in de ‘startwijken’ van elkaar.

2.4

Woningcorporaties en gemeente belangrijke grote partijen

De woningcorporaties zijn bijzondere eigenaren van veel vastgoed. Zij maken bij uitstek plannen op de lange termijn, met altijd het huurdersbelang in het achterhoofd. Zij zijn gereguleerd door de Rijksoverheid en maken concrete prestatieafspraken met de lokale overheid, de gemeente Nissewaard. De Leeuw van Putten (DLVP) heeft vrijwel alleen bezit in Nissewaard, maar voor woningcorporaties Woonbron, Woonzorg en Maasdelta ligt dat anders (die moeten dus ook afspraken maken met andere gemeenten). Het bezit van DLVP is daarnaast sterk geconcentreerd in de wijk De Hoek, waardoor de corporatie een belangrijke partner is bij het realiseren van een duurzame, leefbare wijk. Waar woningcorporaties scherp op zijn, is de vraag of, hoe en wanneer zij zelf duurzaamheidmaatregelen kunnen betalen. Daarbij waken zij ervoor dat dit zo veel mogelijk woonlastenneutraal gebeurt en tot zo min mogelijk overlast leidt voor haar huurders.

2.5

Afwegingscriteria: verschillende belangen die meewegen

Vanuit het nationaal Klimaatakkoord, de Regionale Energiestrategie 1.0 en uit de eerste gesprekken met bewoners en partners van de gemeente haalden we een aantal criteria op die belangrijk zijn bij de warmtetransitie in De Hoek en Akkers. Deze proberen we zoveel mogelijk allemáál te hanteren, maar in de toekomst gaan we wellicht gezamenlijk bepalen welke ‘eis’ nog iets belangrijker is dan een andere. Afwegingscriteria zijn dan dat een kansrijke voorkeurstechniek: • • • • • • • • •

wordt gekozen op basis van inbreng van onze inwoners, ondernemers en andere betrokkenen; de laagste kosten voor de eindgebruiker heeft; de minst ruimtelijke aanpassingen aan een woning vraagt; de minste aanpassingen in de openbare ruimte vraagt (op straat of onder de grond); aansluit bij die zich al voordoen in de wijk (bijvoorbeeld als er al werkzaamheden in de straat plaatsvinden, maar ook op sociaal gebied) duurzamer is dan aardgas; op lange termijn betrouwbaar is; betaalbaar is voor huiseigenaren; ook de optie biedt om níet mee te doen (keuzevrijheid, onafhankelijkheid en daarmee: draagvlak).

Daarnaast: • beginnen we met inzetten op energie besparen; energie die we niet gebruiken, hoeven we ook niet (duurzaam) op te wekken; • willen we geen keuzes maken die een verdere verduurzaming op een later moment in de weg staan; we zetten dus in op ‘no regret’-maatregelen;

5

•

willen we zoveel mogelijk duurzame (rest)warmtebronnen gebruiken voor het verwarmen van onze huizen en gebouwen. Zo hoeven we daarvoor zo min mogelijk elektriciteit op te wekken met zonneparken en windmolens.

2.6

Spelregels om te komen tot een Wijkwarmteplan

De volgende ‘spelregels’ vinden we met elkaar belangrijk in een zorgvuldig proces om te komen tot beide Wijkwarmteplannen: • •

• •

• • •

We nemen de tijd voor het inrichten van een transparant proces. De aanpak is wijkgericht en iedereen die dat wil, moet kunnen deelnemen. Dit doen we door structureel en bijtijds te communiceren over het tijdpad en stappen die we nemen. Dat doen we vanuit Wij.Doen.Groen. en we zetten diverse middelen in om bewoners actief te betrekken. Met concrete voorbeelden op Voorne-Putten en bij vergelijkbare gemeenten als Nissewaard, maken we zichtbaar wat er al gebeurt. Hiermee inspireren we elkaar. Informatie over het proces en de mogelijke voorkeurstechnieken worden zo vroeg mogelijk gedeeld. Denk aan informatie over: o De mogelijke alternatieven en hun voor- en nadelen, o De kosten en baten die met diverse oplossingen gemoeid zijn, o De mogelijkheden per woningtype, o Planning en haalbaarheid. We sluiten zo goed mogelijk aan bij lopende projecten in de wijken, zoals de herstructurering in De Hoek. Verschillende alternatieven worden onderzocht, zodat er geen overhaaste beslissingen worden gemaakt. De aanpak kan tijdens het proces verrijkt of herijkt worden.

2.7

Onzekere toekomst en flexibiliteit in het proces

Als er iets is dat uit de voorgaande paragrafen in dor hoofdstuk duidelijk wordt, is dat we met elkaar een lange en complexe route gaan lopen naar 2050 (en verder uiteraard). Er zijn allerlei onzekerheden, die we met elkaar gaan invullen, en soms zal dat betekenen dat we de route gaan verleggen. We zien verschillende vergezichten die elkaar opvolgen; naar een voorkeurstechniek voor elk van beide wijken op de korte termijn, naar aardgasvrij-ready op de middellange termijn en naar het realiseren van een duurzame aardgasvrije oplossing op de lange termijn. Net zoals in dit Plan van aanpak zijn we duidelijk over wat we al wel weten, en ook over wat we nog niet weten. Alleen op die manier kunnen we met elkaar voortgang blijven boeken.

6

3. Projectorganisatie Om het proces zorgvuldig en transparant te laten verlopen, waarin iedere partij mee kan denken en doen op de manier die bij hen past, hebben we de projectorganisatie opgedeeld in verschillende groepen. Deze groepen gaan over het bestuurlijke traject, de inhoud en de communicatie. We beperken ons daar niet toe, maar voor nu starten we hiermee. Zijn er andere werk- of meedenkgroepen nodig, dan organiseren we die. De projectorganisatie is nu als volgt gestructureerd:

Een interne stuurgroep vanuit de gemeente, bestaande uit de programmamanager, een directeur en de wethouders Duurzaamheid en Wonen. Rol: ambtelijk-bestuurlijke toets van de inhoud en van de voortgang, en voorportaal voor college en raad. Een projectgroep van adviseurs van de gemeente Nissewaard en bureau DWA, periodiek aangevuld met de adviseur Herstructurering De Hoek en andere inhoudelijke/strategische adviseurs. Rol: trekkers van het proces om tegen eind 2022 te komen tot twee Wijkwarmteplannen voor de aangewezen wijken, dat vervolgens in de periode tot ongeveer 2030 uitgevoerd kan gaan worden. Ook: bewaken en in lijn brengen van ontwikkelingen op breder gemeentelijk, op eiland- en op regionaal niveau die consequenties hebben voor de warmtetransitie op wijkniveau. Een partnergroep van professionele stakeholders zoals de woningcorporaties, de netbeheerder, andere gebouweigenaren en de relevante gemeentelijke afdelingen, zoals de combinatiefunctionarissen, openbare werken, gemeentelijk vastgoed, financiën, en duurzaamheid. Rol: de partners zijn direct betrokken om de belangen van het eigen bedrijf en achterban te behartigen en om de aansluiting tussen het proces en de inhoud van het warmteplan af te stemmen op lopende processen van deze partijen.

Er is een bredere schil van betrokken professionals en partners die niet direct betrokken is bij het proces, maar die wel raakvlakken heeft met onderdelen

7

hiervan: zij fungeren als ‘agendalid’ van de partnergroep en fungeren als sparringpartners van de projectgroep. Daarnaast zijn er één of meerdere actieve werkgroep(en) van betrokken bewoners (particulieren én huurders), die zowel op inhoud als op proces met ons in gesprek gaan. De bewonerswerkgroep vormt zich aan de hand van onderwerpen die leven en kan waar nodig worden uitgebreid. Zo is het mogelijk dat er een (bewoners)werkgroep participatie en een werkgroep techniek ontstaat. Rol: sparringpartner op zowel inhoud en proces van de projectgroep. Daarnaast helpt deze groep om de bewoners in de wijken te bereiken en te betrekken. Als uitgangspunt geldt dat iedereen die dat wil, moet kunnen meedoen. Dat moet niet, maar dat mag wel. Daarom betrekken we zoveel mogelijk alle bewoners van de wijken door de inzet van de wijkkranten, social media, huis-aan-huispost en diverse activiteiten in beide wijken. Rol: als particuliere eigenaar (al dan niet in een VvE) of als huurder rechtstreeks betrokken bij de toekomstige energievoorziening van de eigen woning, daarmee belanghebbend, en hopelijk zoveel mogelijk geïnteresseerd bij de voortgang van dit proces.

8

4. Op weg naar een Wijkwarmteplan Stappen waarmee we toewerken naar een breed gedragen Wijkwarmteplan maken we steeds op het gebied van: Techniek en de woningen

4.1

Participatie en communicatie.

Komend jaar: vier fases, onderverdeeld in stappen

Op hoofdlijnen komen we in de volgende fases tot een Wijkwarmteplan voor elk van beide wijken: Fase 1: Stand van de wijk Deze fase is inmiddels afgerond.

| April-oktober 2021

Fase 2: Opstellen Plan van Aanpak opstellen | Oktober 2021-december 2021 Daar zijn we nu, en het (tussen)product ligt voor u. Fase 3: Opstellen Wijkwarmteplan | December 2021-november 2022 Om te komen tot een gedragen Wijkwarmteplan delen we deze fase op in twee deelfases: Fase 3A: Met alle partijen komen we tot een gedeeld beeld van een voorkeursalternatief voor beide wijken. We stellen een uitgangspuntennotitie op waarin het voorkeursalternatief wordt beschreven, evenals een lijst met uitgangspunten vanuit verschillende stakeholders die aangeven op welke voorwaarden het voorkeursalternatief voor hen haalbaar is. Fase 3B: In deze fase gaan we met het alle partijen het voorkeursalternatief uitwerken en detailleren. Fase 4: Vaststelling | November 2022-december 2022 In Fase 4 stellen we de Wijkwarmteplannen met elkaar vast. In de volgende alinea’s werken we de stappen 3A en 3B verder uit. Dit wordt het spoorboekje voor de komende periode. We beschrijven dit in grote lijnen, zodat er voldoende ruimte is voor bijsturen, aanscherpen en aanpassen als dat nodig is. Voor een beeld van de inhoud van het communicatiespoor verwijzen we steeds naar de Communicatiebijlage.

4.2

Fase 3A: naar een gedeeld beeld bij een voorkeurstechniek

In de Warmtetransitievisie is de afgelopen periode al een eerste beeld over gevormd van de meest kansrijke techniek in beide wijken; een (collectief) warmtenet. De basis daarvoor was een aantal belangrijke ‘meekoppelkansen’, en zorgvuldige modelmatige berekeningen die aanleiding waren om juist in deze twee wijken te starten. In deze fase 3A onderzoeken we nog een keer goed de relevante alternatieven voor aardgas die door gemeente, bewoners, de corporaties of andere stakeholders als kansrijk worden gezien nu we concreet aan de slag gaan. De Warmtetransitievisie was nog wat ‘hoog over’; nu gaan we de fase in waar in we keuzes concreet gaan maken.

9

De uitkomst van fase 3A is een gedeeld beeld bij een voorkeurstechniek, met eventueel een ‘terugvaloptie’ die werkt voor bewoners die niet aansluiten bij een voorkeursoptie. Ook leveren we een uitgangspuntennotitie waarbij verschillende stakeholders (waaronder bewoners) aangeven welke randvoorwaarden ze mee willen geven bij de uitwerking van de gekozen techniek. Deze fase 3A is opgedeeld in vijf stappen.

Stap 1: Voorbereiden participatieproces (nov-dec) Op basis van gebouwtype, infrastructuur, (beleving van) bewoners en partners hebben we het plangebied vastgesteld. We hebben de partnergroep geformeerd. Dit zijn zowel partners uit de wijken als de relevant afdelingen binnen de gemeente Nissewaard. Focus techniek: Actie: Individuele gesprekken met leden partnergroep De projectgroep heeft individuele gesprekken gevoerd met belangrijke partners om meer zicht te krijgen op de duurzaamheidsambities en de ideeën die zij hebben bij de diverse warmteoplossingen. We hebben onder andere gesproken met Stedin, de woningcorporaties, de winkeliersvereniging en eigenaar/beheerder van De Akkerhof en gemeentelijke afdelingen, zoals de combinatiefunctionarissen, het Programma Duurzaamheid en het project herstructurering van De Hoek.

10

Focus participatie: Actie: Samenstelling en eerste gesprek werkgroep(en) bewoners In deze stap nodigen we de eerste bewoners uit om deel te nemen aan de bewonerswerkgroepen. We organiseren via een bijeenkomst of via de mail dat de werkgroep(en) kunnen reageren op het Plan van Aanpak en gaan in gesprek over de rol van deze werkgroep. Focus bestuurlijk: We stelden al een raadsmemo op waarbij we beknopt het proces weergeven en het Plan van Aanpak aankondigen. Binnen de gemeente worden de juiste lijnen gelegd om het aankomende jaar voorspoedig samen te werken. Daarnaast houden we ambtelijke collega’s via interne kanalen zoals via intranet op de hoogte. Resultaten van stap 1: • Inzicht in de plannen van verschillende stakeholders uit de partnergroep; • Zicht op de doelen, plannen en ambities van de partnergroep en bewonerswerkgroep(en); • Overeenstemming over dit concept-Plan van Aanpak. Stap 2: Informatie delen, het ophalen van vragen en verdiepen van technieken (dec-feb) Focus techniek: • We inventariseren alle vragen, zorgen en wensen die leven onder bewoners van de wijken op basis van diverse warmtetechnieken. Door middel van het delen van informatie (zie hierna) delen we met bewoners voor welke opgave we staan en halen we reacties op via verschillende kanalen.

Denk aan bijvoorbeeld (maar zeker niet uitputtend) de praktische gevolgen van een energiesysteem voor: o De wijk: bijvoorbeeld straten die open moeten, onderhoud dat nodig is aan collectieve onderdelen van een alternatief, ander mogelijke overlast; o Maatregelen achter de voordeur per type woning: bijvoorbeeld benodigde isolatiemaatregelen, het type warmte-afgiftesysteem, een voorziening voor tapwaterverwarming, ruimtebeslag; o Voor- en nadelen voor de bewoners/gebruikers en pandeigenaren, zoals betaalbaarheid, comfort, leveringszekerheid, veiligheid, gebruikersgemak, overlast tijdens realisatie, flexibiliteit om al dan niet mee te doen of om later aan te haken; o Tijdpad en fasering: wat moet nu, wat kan gefaseerd en wat kan later? •

We maken een voorselectie van een aantal uit te werken technieken. We selecteren een aantal technieken die kansrijk lijken, zoals individuele technieken voor bewoners of eigenaren die straks een eigen keuze willen maken.

•

Ook onderzoeken we wat representatieve ‘referentiewoningen’ kunnen zijn op basis waarvan we later in het proces daadwerkelijk kunnen gaan rekenen. Deze woningtypen staan model voor de grootste groep woningen in de wijk, zodat zoveel mogelijk bewoners een specifiek beeld krijgen bij de maatregelen in, op en aan hun type woning.

Deze stap doen we samen met de woningcorporaties. Ook bij hen leeft de vraag op welke techniek zij gaan inzetten.

11

En ondertussen… beginnen met energie besparen Op basis van de bestaande situatie kijken we welke stappen er al gezet kunnen worden op het gebied energiebesparing, aan de hand van gebouw gebonden maatregelen. We streven daarbij naar het toewerken naar energielabel B (in geval van een midden temperatuur warmtenetaansluiting (55-75° C)) of energielabel A+ (voor all-electric). Om bewoners bewust te maken van de mogelijkheden tot besparen (en isoleren) werken we samen met medewerkers van de gemeente die gaan over de RREW-subsidie: deze kan wellicht deels worden ingezet voor acties op dit thema. Het kabinet gaat met een ‘nationaal isolatieprogramma’ inzetten op een versnelling in het isoleren van woningen, zowel koop- als huurhuizen, die nu nog een slechte energieprestatie hebben. Focus participatie: Actie: Huis-aan-huisspecial Voor wie: wijkbewoners De Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid. Deze special heeft de vorm van een informatiekrant en wordt geadresseerd verspreid en digitaal verzonden naar de meedenkgroep (iedereen waar we al een e-mailadres van hebben), contacten van partners (huurders van de corporaties) via hun kanalen en naar wijkverenigingen en de ondernemersvereniging. De inhoud van de special wordt samengesteld door de gemeente, in overleg met de communicatieadviseurs van de partnergroep. Zie voor een beknopte opzet bijlage 1.

Actie: Evenement in de wijk Voor wie: wijkbewoners van De Hoek en Akkers. In samenwerking met en aanwezigheid van de woningcorporaties, Duurzaam Bouwloket en de combinatiefunctionarissen organiseren we een evenement in de wijk voor de diverse projecten die er in de wijk spelen, waarvan de warmtetransitie een belangrijk onderdeel is. In De Hoek wordt er toegewerkt aan de aftrap van de herstructureringsopgave, we onderzoeken of we dit kunnen combineren. Zie voor een beknopte opzet bijlage 1. Actie: Gezamenlijke bijeenkomst partner- en bewonerswerkgroep Het is een wens van bewoners om samen met de partnergroep aan de slag te gaan. Ook in deze stap organiseren we één of meerdere bijeenkomsten met deze groep om de voortgang te bespreken en aandachtspunten op te halen. De inhoud van deze bijeenkomsten wordt ingericht op basis van de eerste gesprekken, de stand van zaken en de wens/behoefte van de deelnemers. We bespreken in ieder geval de vragen van bewoners, maken een selectie van voorbeeldwoningen en een voorselectie van technieken. Actie: Huis-aan-huis special Voor wie: wijkbewoners De Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid. We delen hierin nieuwe informatie voor de bewoners, zoals een update van de planning, eventuele relevante acties en mogelijkheden om in gesprek te gaan.

Om een herkenbaar beeld te creëren kiezen we voor eenzelfde huisstijl als special #1, al kan de vorm beknopter zijn. Actie: Een fysieke plek in de wijk. Parallel hieraan werkt de projectgroep aan een inventarisatie voor een fysieke plek in de wijk, waar we zichtbaarheid creëren voor dit project. Bewoners kunnen informatie verkrijgen en vragen stellen over het project en/of hun individuele situatie, maar ook om de relevante materialen en technieken uitgestald zien. In deze fase gaan we met partners in gesprek over de realisatie van een dergelijke fysieke plek in de wijk. 12

Focus bestuurlijk: We brengen de gemeenteraad op de hoogte in een raadspresentatie over de Wijkwarmteplannen. Dit doen we op 12 januari 2022. Hier bespreken (inventariseren) we ook de rol van de gemeenteraad tijdens de rest van het proces. Resultaten van stap 2: • Eerste inventarisatie van vragen die leven bij bewoners bij diverse warmtetechnieken; • Eerste selectie van enkele warmtetechnieken die we op basis van referentiewoningen kunnen uitwerken; • Een aantal referentiewoningen om de vragen over technieken voor uit te werken; • Eerste opzet uitgangspuntennotitie.

13

Stap 3: Aan de slag met diverse warmtetechnieken (maart-april) Focus techniek: • We beantwoorden continu en via diverse kanalen alle vragen die zijn opgehaald in stap 2, die spelen onder bewoners en stakeholders. •

Door een selectie van referentiewoningen onderzoeken we alle mogelijke technieken die als kansrijk overblijven in groter detail. We krijgen hier onder andere een eerste beeld van kosten.

•

Parallel met het vergelijken van technieken gaan we alvast aan de slag om de optie van een warmtenet verder uit te werken. Dat raakt ook aan andere onderwerpen, zoals het onderzoek naar de mogelijke bronnen voor een warmtenet. Er wordt onderzocht of er genoeg capaciteit is op de ‘Nieuwe Warmteweg’ en aanvullend is Rotterdam-BAR zoekgebied voor geothermie (beiden buiten dit Plan van Aanpak om). We maken een eerste inschatting van de kosten van een warmtenet en maken de opzet van een businesscase vanuit het oogpunt van een leverancier. We gaan in gesprek met de gemeente over het effect van verschillende financieringsvormen, ruimtelijk inpassing, fasering en dergelijke.

•

Samen met de netbeheerder (Stedin) onderzoeken we de invloed van individuele oplossingen op de verzwaring van het elektriciteitsnet.

Focus participatie: Actie: Gezamenlijke bijeenkomst partner- en bewonerswerkgroep (april) Op basis van de referentiewoningen presenteert DWA de diverse technieken en berekeningen die daarbij horen om een eerste inzicht te geven in voorkeurstechnieken voor beide wijken. Ook bespreken we met deze groep of en hoe we deze informatie kunnen delen met de wijken. De opzet voor de bijeenkomst bepalen we in gezamenlijkheid tijdens het proces. Actie: Huis-aan-huis special Voor wie: wijkbewoners De Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid. In deze 3e special delen we beknopt enkele resultaten uit het onderzoek van DWA, zoals besproken in de hierboven genoemde partner- en bewonersbijeenkomst. Deze special is met name een uitnodiging om hierover met ons in gesprek te gaan in stap 4. Om een herkenbaar beeld te creëren kiezen we voor eenzelfde huisstijl als special #1, al kan de vorm beknopter zijn. Actie: Inrichting van een fysieke plek in de wijk In samenwerking met de woningcorporaties en Duurzaam Bouwloket/Woonwijzerwinkel realiseren we een fysieke plek in de wijk. We zoeken hiervoor financieringsmogelijkheden door onder andere een beroep te doen op een deel van de RREW-subsidie. Ook organiseren we op deze locatie diverse acties die helpen met energiebesparing. Denk aan een energiebesparende box en flyers met informatie over maatregelen.

Optioneel: vragenlijst Wanneer dit wenselijk is halen we nog extra informatie op bij bewoners. Dit kan zijn specifiek bij eigenaren van koopwoningen, huurders of bijvoorbeeld ondernemers en andere vastgoedeigenaren. Aan de hand van de reeds verzamelde informatie en vragen kunnen we gericht doorvragen.

14

Resultaten van stap 3: • Een overzicht aan referentiewoningen en bijbehorende technieken en de resultaten van de eerste berekeningen; • Verfijning en aanvulling op de uitgangspuntennotitie. Stap 4: Van dilemma’s naar een eerste voorkeurstechniek (mei) Focus techniek: • Op basis van de input van de kerngroep en op basis van de feedback van bewoners hierop, bespreken we de voorkeurstechniek(en). Deze energieoplossing beschouwend, bespreken we nogmaals randvoorwaarden waaraan de bewoners willen dat de voorkeurstechniek voldoet. Hetzelfde proces doorlopen we parallel met de woningcorporaties. Waar mogelijk en nuttig vinden er gemeenschappelijke sessies plaats met de bewonersgroep over de techniek en technische consequenties van elke keuze. •

We bespreken met de professionele stakeholders de inhoud en vorm van een ‘intentieverklaring’: een document of een evenement waarin we samen afspreken met elke voorkeurstechniek we het vervolg van het proces ingaan en de manier waarop we dat samen uitwerken.

Focus participatie: Actie: Bijeenkomst met partner- en bewonerswerkgroep over voorkeurstechniek Tijdens deze bijeenkomst bespreken we op basis van de berekeningen van DWA de diverse scenario's en bespreken we de opzet voor de ontwerpsessies: halen we hiermee alle input op? Vergeten we nog zaken? De opzet voor deze bijeenkomsten bepalen we aan de hand van de resultaten van het onderzoek en de behoefte van de deelnemers. Actie: Ontwerpsessies (mei) Voor wie: bewoners van De Hoek en Akkers, gericht op diverse doelgroepen. Op diverse plekken (waarbij we oog hebben voor diverse doelgroepen) in beide wijken gaan we met elkaar op interactieve wijze in gesprek over de resultaten van stap 3 en wat dit betekent voor de wijken. Dit doen we aan de hand van een interactieve bijeenkomst, bijvoorbeeld door een kaart of spel. We doen deze sessie ook tijdens een gezamenlijke bijeenkomst van de partner- en bewonerswerkgroep. Actie: Huis-aan-huisspecial Voor wie: wijkbewoners De Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid. In deze special geven een update van het proces, delen we mogelijke relevante acties en delen we de uitkomsten van de ontwerpsessies en uitgangspunten en geven we een eerste beeld van de mogelijke oplossingen per buurt/wijk.

Ook delen we het handelingsperspectief op basis van de diverse voorkeurstechnieken.Om een herkenbaar beeld te creëren kiezen we voor eenzelfde huisstijl als special #1, al kan de vorm beknopter zijn. Zie voor een beknopte opzet bijlage 1. Actie: Aan de slag met energiebesparingsmaatregelen In samenwerking met de medewerkers van de gemeente die over de uitvoering van de RREWsubsidie gaan, zetten we in op het onder de aandacht brengen- en uitdelen van kleine energiebesparende maatregelen.

15

Focus bestuurlijk: • Tijdens een commissievergadering bespreken we het proces en de resultaten tot nu toe. We doen dit samen met bewoners uit de werkgroep(en). • Wanneer mogelijk doen we een ‘technische briefing’ aan zowel het nieuwe college als de nieuwe gemeenteraad. Zo zijn de nieuwe raadsleden en wethouders snel op de hoogte zijn van het proces in beide wijken. Resultaten van stap 4: • Verfijnen of aanvullen van de uitgangspuntennotitie • Intentieverklaring of gezamenlijk statement van de partners • Een overzichtelijke factsheet waarin we het keuzeproces tot nu toe beschrijven, waarin we uitwerken wat de consequenties zijn die horen bij het voorkeursalternatief, en welke vragen daarvoor nog uitgewerkt moeten gaan worden de komende periode. Stap 5: Voorkeurstechniek kiezen met beide wijken (juni) Focus techniek: • We komen op basis van de afwegingscriteria, door de opvolging van gesprekken en door het afvallen van onlogische keuzes tot één of twee voorkeurstechnieken. •

We leggen in een goed en aantrekkelijk leesbaar document vast hoe we tot deze techniek(en) zijn gekomen.

•

We beschrijven het vervolg op basis van het proces tot nu toe en maken hierbij inzichtelijk wat er onderzocht moet worden in fase 3B en welk tijdspad hierbij past.

•

We proberen om tot de contouren van afspraken of een ‘intentieovereenkomst’ te komen.

Focus participatie: Actie: Bijeenkomst met partner- en bewonerswerkgroep We gaan met de partners en bewonerswerkgroep in gesprek over de terugkoppeling wijkbreed over de voorkeurstechnieken en de vraag hoe we fase 3B verder willen gaan inrichten. Actie: In beide wijken een wijk brede bijeenkomst om de voorkeurstechniek(en) vast te leggen We delen in twee bewonersbijeenkomsten het proces en het tussenresultaat tot nu toe. We zijn transparant over dat wat er al vast ligt en wat er in fase 3B nog moet worden onderzocht. De opzet voor de bijeenkomsten bepalen we aan de hand van de inhoudelijke agenda en de inbreng van de deelnemers. Zie voor een beknopte opzet bijlage 1. Focus bestuurlijk: • We stellen een raadsmemo op die we, via het college, sturen aan de raad. Hierin de voorlopige resultaten en het beoogde proces voor de komende maanden. • We organiseren wanneer gewenst een presentatie aan het college over de uitkomst en de route die we gaan lopen in beide wijken. Resultaten van stap 5: • Een voorkeurstechniek of -technieken die bekend is en gedeeld wordt door de wijken; • Een overzicht van de acties en een plan voor fase 3B. 16

4.3

Fase 3B: op weg naar een Wijkwarmteplan

Het doel van Fase 3B is het opstellen van het wijkwarmteplan. In dit plan wordt beschreven wat de voorkeurstechniek(en) zijn voor beide wijken en staat een uitgewerkt plan voor deze voorkeurstechniek(en); technisch, ruimtelijk, organisatorisch en financieel. Hieraan koppelen we een concrete tijdsplanning. We werken in fase 3B aan in drie stappen, die we steeds voorbereiden begeleiden en terugkoppelen. Stap 1: Aan de slag met het voorkeursalternatief Focus techniek: • Voor de meest kansrijke optie(s) werken we waar nodig gedetailleerder uit: o Een schematische tekening waarop het principe van het energieconcept verduidelijkt wordt en beschrijven uit welke componenten het energieconcept bestaat; o Consequenties voor productie, transport, installaties, afgiftesysteem en isolatie; o Beschikbaarheid en keuzecriteria van de duurzame warmtebronnen; o De duurzame bron die het meest geschikt is, gegeven de locatie en de bebouwing van de wijk. •

We nemen deze zaken mee in een businesscase die we vanuit verschillende oogpunten bekijken: bewoners, maar ook de exploitant en/of de woningcorporatie (en/of voor de gemeente). We bepalen ook of er voor verschillende delen van de wijk verschillende businesscases ontstaan omdat er een ander voorkeursalternatief is.

•

We onderzoeken we wat een kansrijke fasering is binnen de wijk, zodat we op basis van de typologie van de bebouwing en ontwikkelingen in de (fysieke omgeving in de) wijk een slimme fasering aanbrengen.

•

Brengen we onzekerheden en risico’s in kaart; dat bepaalt de robuustheid van de oplossing op de lange termijn.

•

Werken we uit welke rollen er wenselijk zijn bij de ontwikkeling van de diverse alternatieven, en wat de consequenties hiervan zijn. Denk hierbij onder andere aan de rol van de gemeente.

•

Berekenen we de CO2-besparing ten opzichte van de huidige situatie.

Focus participatie en bestuurlijk: We zijn en we blijven in gesprek. Met potentiële warmteleveranciers, de netbeheerder, de relevante afdelingen binnen de gemeente, het college van B&W en de bewonerswerkgroep(en) in elk van de wijken. Fase 3A bepaalt voor een groot deel waar we in fase 3B staan en op welke wijze en met wie we het gesprek gaan voeren. We nemen de tijd om Fase 3B met de belangrijkste partners verder in te richten. We informeren de raad met een raadsnotitie en/of in de vorm van een presentatie in de (nieuwe) raadscommissie. Factoren die invloed hebben op de aanpak in fase 3B: • de gekozen voorkeursoplossing; • het draagvlak daarbij (en wat er nodig is om dat te krijgen); 17

• • • • •

de nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college; beschikbare informatie over potentiële warmtebronnen (denk aan kansen voor geothermie of daadwerkelijk beschikbare restwarmte uit Rotterdam); de stand van de verduurzamingsplannen bij de woningcorporaties; de (nationale en regionale) strategie van de netbeheerder); etc.

Wat we in elk geval doen is: • In gesprek met de partnergroep over zowel de techniek van de oplossing als het betrekken van de wijken (participatiemomenten bepalen); • In gesprek met de bewonerswerkgroep(en) over het proces; hoe gaan we meedenken en input leveren tijdens deze fase en hoe betrekken we de wijken op de juiste manier?; • Communicatie en informatie naar alle bewoners van de wijken via diverse middelen die we met elkaar verder uitwerken tijdens de gesprekken met de partnergroep en de bewonerswerkgroep(en); • Tijdig betrekken van de raad en het college. Stap 2: Detailleren van de nieuwe warmtevoorziening voor elke wijk Focus techniek: We gaan aan de slag met de systeemconfiguratie: •

Voor collectieve oplossingen als een warmtenet moet gekeken worden naar de optimale systeemconfiguratie bron zoals geothermie, piekvoorziening, temperatuurniveau, de aansluiting in de woning en aanpassingen van de woning. Naast financiële criteria zal het ook gaan om toekomstbestendigheid, duurzaamheid, flexibiliteit, et cetera.

•

Voor individuele oplossingen moet gekeken worden naar de opwek buiten de wijk, verzwaring van het elektriciteitsnet, systemen in de woning en ander aanpassingen in de woning.

Stap 3: Kosten, financiering en organisatie Focus techniek: • We onderzoeken de betaalbaarheid en onderzoeken de mogelijkheden: o Op basis van maatschappelijk kosten, van de gehele keten vanaf de energiebron, de infrastructuur en de aanpassingen in de woningen op basis van ‘Total Cost of Ownership’ (om technieken vergelijkbaar te maken met elkaar). We maken afzonderlijke componenten goed zichtbaar, zodat iedere partij hier keuzes kan baseren. o Op basis van de kosten voor bewoners; investeringen waar het gaat om particuliere eigenaren, subsidiemogelijkheden en jaarlasten in vergelijking met het voortzetten van de huidige aardgasoptie. We maken dit voor elk van de referentiewoningen inzichtelijk. Ook het onderscheid voor particuliere eigenaren, huurders en vastgoedeigenaren is hier relevant. •

We onderzoeken in deze fase kansrijke financieringsmogelijkheden, met daarbij een opsplitsing van de businesscase in nutsvoorziening (publiek deel) en commerciële energielevering (privaat),

18

en aandacht voor mede-aandeelhouderschap bewoners, subsidies, et cetera. Ook hier is de keuze van de gemeente voor de rol die ze inneemt relevant. Focus participatie en bestuurlijk: We gaan met de gemeente, ambtelijk en bestuurlijk, in gesprek over de rol die de gemeente kiest in de warmtetransitie. Die bepaalt namelijk ook op welke manier we de markt gaan benaderen. Kiest de gemeente een actieve rol, als eigenaar of als deelnemer in een warmtebedrijf, dan hoeven we daar niet naar op zoek. Faciliteert de gemeente slechts, dan doen we een verkenning van kansrijke partijen die we zouden willen benaderen als potentiële exploitant voor het warmtenet in De Hoek en/of Akkers. Afhankelijk van het voorkeursscenario krijgt de raad een actieve, kaderstellende rol. We inventariseren tot slot regels, regelingen en contractvorming die er nodig is om in de uitvoeringsfase het alternatief voor aardgas werkend te maken: • • • • •

aansluiting op het proces van de Omgevingswet; consequenties van de Warmtewet (al dan niet aangepast, vastgesteld); aanbestedingseisen van de gemeente en van haar partners; eisen van omliggende gemeenten en partners als het gaat om warmtebronnen; onderlinge samenwerkingsafspraken en overeenkomsten.

Wat we hier ook bespreken met de partner- en met de stuurgroep is de eventuele aanbesteding indien een collectieve warmtevoorziening de voorkeurstechniek blijkt, na het vaststellen van het Wijkwarmteplan. Hoe komt die er uit te zien, wie gaan er schrijven aan een programma van eisen, hoe gaan we de markt benaderen en wie zijn dan de belangrijkste spelers, et cetera.

5. Vaststellen Wijkwarmteplannen Gedurende het proces onderzoeken we samen met de partnergroep en de bewonerswerkgroep(en) wat er nodig is om de Wijkwarmteplannen eind 2022 samen vast te kunnen stellen. Denk hierbij onder andere aan: • •

•

De rol van de gemeente: stuurgroep, college en vervolgens de raad stellen de wijkwarmteplannen vast. De rol van woningcorporaties en de mate van instemming of betrokkenheid van hun huurders. Voor het Wijkwarmteplan hoeft dat wellicht nog niet, maar voor het daadwerkelijk nemen van grote maatregelen aan de woningen en complexen in het vervolgproces wel. Daarop willen we zo goed en zorgvuldig mogelijk samen voorsorteren. De rol van andere gebouwbeheerders als De Akkerhof en Woonzorg.

Eind 2022 is daarbij de eerste horizon, om in de jaren daarna het Wijkwarmteplan verder handen en voeten te geven de beide wijken in 2030 ‘aardgasvrij-ready’ te kunnen noemen. We vinden het belangrijker dat het plan breed gedeeld en gedragen wordt, dan dat het exact in december van komend jaar af is. ‘Af’ is in deze ingewikkelde transitie een relatief begrip, maar het is goed om samen alvast een concrete stip op deze eerste horizon te zetten.

19

6. Communicatiemiddelen Om uiteindelijk in 2030 de wijken aardgasvrij te kunnen maken, is het belangrijk dat we komen tot een gedragen oplossing. We hanteren daarbij de spelregels zoals beschreven in 2.4. Middelen die we daarbij inzetten, naast mondelinge (face-to-face) bijeenkomsten en gesprekken, zijn onder andere: •

Website wijdoengroen.nu: door bureau Ware Communicatie wordt er een website ontwikkeld waar alle projecten rondom duurzaamheid van de gemeente een plek krijgen en waar bewoners alle nodige informatie kunnen vinden. We zorgen voor een overzichtelijke, zichtbare plek op deze website waar we bewoners naar toe kunnen verwijzen.

•

Platform wijdoengroen.nu: We stimuleren bewoners en partners om lopende duurzaamheidsprojecten te delen op het platform Wij.Doen.Groen. om op deze manier inspiratie uit te wisselen.

•

Gemeentepagina ‘aardgasvrij’: Op dit moment is hier alle informatie over aardgasvrij te vinden. We werken er naartoe dat hier alleen nog de belangrijkste, meer inhoudelijke stukken te vinden zijn en dat men voor gebruiksvriendelijke informatie naar de Wij.Doen.Groen.-website gaat. We zorgen er continu voor dat alle informatie die relevant is voor bewoners op de juiste website te vinden is.

•

Nieuwsbrief: We ontwikkelen een Nieuwsbrief voor de meedenkgroep aan bewoners waar zij de belangrijkste informatie ook digitaal ontvangen (zoals de special en verslagen).

•

Instagram: De instagrampagina van Wij.Doen.Groen. wordt onderhouden door Ware Communicatie. We zorgen voor regelmatige input om over ons project te communiceren.

•

Promotiemateriaal: Samen met Ware Communicatie werken we enkele promotiemiddelen uit. Denk hierbij aan beachflags, rollbanners of inspirerende gadgets.

Samenwerking met lopende wijkaanpak De Hoek (o.a. herstructurering van de wijk) • Vanuit de wijkaanpak De Hoek wordt er regelmatig een nieuwsbrief verstuurd (Wij zijn de Hoek) met informatie over de thema’s die spelen in de wijk: we zorgen dat ons thema een plek krijgt in deze nieuwsbrief • In de Hoek is er de behoefte aan een fysieke plek in de wijk waar alle thema’s samen komen. We zoeken voor de fysieke plek in de wijk daarom aansluiting met ambtenaren van Wijkaanpak De Hoek om een plek in de wijk te creëren waar alle thema’s samenkomen. • Om de integraliteit met Wijkaanpak De Hoek te bewaken stelt de projectgroep van de wijkaanpak voor om een integrale communicatiekalender te maken waarin de diverse activiteiten op elkaar worden afgestemd. • Wanneer we communiceren over aardgasvrije wijken checken we continu of er ook nieuws uit andere projecten is waar we op aan kunnen haken of waar we informatie over kunnen delen, en andersom. • Voor de integrale wijkaanpak wordt er met Ware communicatie gewerkt aan een overkoepelend verhaal en stijl voor De Hoek. Vanuit aardgasvrij sluiten wij met het merk Wij.Doen.Groen. aan.

•

Er wordt in februari 2022 een persmoment gekozen om de werkzaamheden in De Hoek feestelijk af te trappen. Dit nemen wij mee in onze planning. 20

7. Leren van dit proces De wijken De Hoek en Akkers zijn aangewezen als kansrijke startwijken voor het proces waarin de gemeente Nissewaard aardgasvrij wordt. De gemeente Nissewaard bestaat echter uit 6 dorpen/ kernen en de stad Spijkenisse met in totaal 14 wijken. In 2050 moeten deze ook aardgasvrij zijn. Daarom wordt er binnen het proces waarin we voor De Hoek en Akkers tot een Wijkwarmteplan komen, regelmatig geëvalueerd en worden de lessen verzameld, zodat deze toegepast kunnen worden in de wijken en kernen die volgen. Met de geleerde lessen legt de gemeente een ‘Handboek Wijkwarmteplan Nissewaard’ aan, een praktisch document dat gebruikt kan worden bij het starten van het aardgasvrij-proces in een nieuwe wijk of kern. Het gaat zowel om een proces-blauwdruk als om Nissewaard-specifieke eigenheden die van belang zijn om mee te nemen bij het schrijven van het Plan van Aanpak voor een nieuwe wijk of kern. Dit handboek is een levend document: met iedere nieuwe wijk of kern waarin we met de transitie van start gaan en met iedere partij en bewoner die aan deze transitie deelneemt, wordt het beeld – en daarmee het ‘handboek’ completer. Dat betekent dat het steeds wordt aangevuld op basis van de trajecten in verschillende wijken en kernen van de gemeente Nissewaard.

21

Bijlage 1 – Participatieactiviteiten Hieronder geven we beknopt weer hoe de inhoud van de diverse participatie- en communicatieactiviteiten eruit kan komen te zien. Omdat we werken aan een iteratief proces dat we samen met bewoners en partners vormgeven, kan het zijn dat de uiteindelijke inhoud van de diverse onderdelen afwijkt, omdat deze verrijkt wordt met de wensen en behoeften van de andere partijen.

1.1 Toelichting participatie activiteiten stap 2 Actie: Huis-aan-huisspecial #1 Voor wie: wijkbewoners De Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid.. Globaal ziet de inhoud van deze special er als volgt uit: • • • • •

Een uitleg over het proces en de planning; Mogelijke warmtealternatieven inclusief consequenties + verwijzing wijkpaspoort.nl; No-regret maatregelen: wat kan men nu al doen; Ambities van de woningcorporaties: wat kun je als huurder verwachten; Uitnodiging om deel te nemen aan het participatieproces.

Actie: Evenement in de wijk (wijkwarmtemarkt) Voor wie: wijkbewoners van De Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid. In samenwerking en met aanwezigheid van de woningcorporaties, Duurzaam Bouwloket en de combinatiefunctionarissen. Tijdens dit evenement delen we onder andere: • • • • • • •

Een uitleg over het proces en de planning; Een toelichting en visualisatie van mogelijke warmtealternatieven; Mogelijkheid tot een gesprek met iemand van de gemeente, de woningcorporatie of het technisch adviesbureau om eerste vragen te delen; Informatie over no-regretmaatregelen: wat kan men nu al doen?; Informatie over de ambities van de woningcorporaties: wat kun je als huurder verwachten?; Een vragenton waar bewoners vragen kunnen achterlaten; Een verwijzing naar de online vragenlijst.

Actie: Huis-aan-huis special Voor wie: wijkbewoners De Hoek en Akkers. De inhoud van deze special zou er als volgt uit kunnen zien: • • • • • • •

Een overzicht van de belangrijkste vragen die bewoners beantwoord willen hebben De technieken die we verder gaan uitwerken tijdens het proces Set aan randvoorwaarden die is opgesteld door bewoners Hoe gaan we verder: selectie aan referentiewoningen verder uitwerken Proces en planning: waar staan we nu? Update over de plek in de wijk en wat daar te vinden is Nogmaals de uitnodiging: meldt je aan voor de bewonerswerkgroep(en)

22

1.2 Toelichting participatie activiteiten stap 3 Actie: Huis-aan-huis special Voor wie: wijkbewoners De Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid.In dezespecial delen we beknopt enkele resultaten uit het onderzoek van DWA en nodigen we bewoners uit met ons in gesprek te gaan. Globaal zou de inhoud er als volgt uit kunnen zien: • • • • •

Proces en planning: waar staan we nu? Eerste uitkomsten van de vragen op hoofdlijnen op basis van referentiewoningen en het delen van de bijbehorende berekeningen; Uitnodiging voor de ontwerpsessies in de wijken Overige acties die mogelijk spelen uit projecten in de wijken Inspiratie om zelf aan de slag te gaan

1.3 Toelichting participatie activiteiten stap 4 Actie: Ontwerpsessies (mei) Voor wie: bewoners van De Hoek en Akkers, gericht op diverse doelgroepen. Op diverse plekken (waarbij we oog hebben voor diverse doelgroepen) in beide wijken gaan we met elkaar op interactieve wijze in gesprek over de resultaten van stap 3 en wat dit betekent voor de wijken. We doen dat aan de hand van de afwegingscriteria (zie 2.2) en bekijken wat dat fysiek betekent voor de wijk. Het doel van de sessies is om in gesprek te gaan over mogelijke dilemma’s en kansen en de weging van de diverse randvoorwaarden. Daarnaast kijken we met elkaar of er op basis van deze inzichten al een voorkeur is voor één of meerdere technieken. Ook hier stellen we de ‘intentieovereenkomst’ aan de orde. Hoe zou die er uit moeten zien? Welke rol zien bewoners daarbij voor zichzelf? We denken daarbij aan gesprekken op locaties waar specifieke doelgroepen zich verzamelen. Deze bepalen we samen met de bewonerswerkgroepen en met de combinatiefunctionarissen van de gemeente. Denk hierbij bijvoorbeeld aan: • • • • •

Eén openbare locatie per wijk Scholen Ondernemersvereniging Kerkgemeenschap Sportvereniging

Actie: Huis-aan-huisspecial Voor wie: wijkbewoners De Hoek, Akkers-Centrum en Vogelenzang-Zuid.. In deze special delen we de uitkomsten van de ontwerpsessies en geven we een eerste beeld van de mogelijke oplossingen per buurt/wijk. Globaal zou de inhoud van deze special er als volgt uit kunnen zien: • • • • •

Uitkomsten ontwerpsessies: weging randvoorwaarden Uitkomsten ontwerpsessies: dilemma’s en kansen Uitkomsten ontwerpsessies: mogelijke eerste technieken Toelichting van partnergroep en bewonerswerkgroep(en) over proces en eventuele keuzes Proces en planning: waar staan we nu?

Uitnodigen voor wijk brede gesprekken over de oplossing.

23

1.4 Toelichting participatie activiteiten stap 5 Actie: Brede bijeenkomsten in beide wijken om te komen tot een voorkeurstechniek We organiseren twee bijeenkomsten (één in elke wijk) waarbij we de opbrengst delen van het proces van Fase 3A. We vragen de bewonerswerkgroep(en) en de partnergroep tijdens twee wijkbijeenkomsten kort te presenteren wat er de afgelopen periode gedaan is op zowel proces als inhoud. We delen de voorkeurstechnieken, hoe we daar gekomen zijn en wat er in fase 3B moet worden uitgewerkt. Vervolgens gaan we hierover in gesprek met de aanwezigen. Overige vragen worden beantwoord. Als het wenselijk is om nog keuzes te maken doen we dit op deze op avond. Ook vragen we hen naar de aandachtspunten voor fase 3B.

24