15.Memo evaluatie programma 2020 en to do list 2021-2022; Bijlage 1 Infographic Effectmetingsrapportage 2020

Effectmetings rapportage Duurzaamheid 2020

>

Monitoring van het programma heeft de volgende doelen: 1 Evalueren en bijsturen van (tussen)doelen en ambities; 2 Rapporteren over de status en voortgang (richting bestuur en gemeenteraad); 3 Richting geven aan (kosten)effectieve inzet van de beschikbare middelen.

Evalueren en bijsturen van (tussen) doelen en ambities

Programmadoel: Meer circulair

> >

Inspanningen: Meer energieneutraal

Programmadoel: Meer geaccepteerd

> >

Inspanningen: Meer klimaatadaptief

Bijsturing: Programma Duurzaamheid

> >

Evalueren en bijsturen van (tussen)doelen en ambities

INDICATOREN

>

SMART DOELEN

STRATEGISCHE DOELEN

Ambitie

De gemeente Nissewaard is in 2050 energieneutraal, circulair, klimaatadaptief en deze veranderingen zijn breed geaccepteerd in de samenleving.

Meer energieneutraal eind 2021 / begin 2022

Meer klimaatadaptief eind 2021 / begin 2022

Meer circulair eind 2021 / begin 2022

Meer geaccepteerd eind 2021 / begin 2022

Eind 2021/ begin 2022 wordt 4,5 % minder energie verbruikt ten opzichte van 2015. Dit levert een CO2 vermindering op van 15.555 ton

Eind 2021/ begin 2022 wordt 14 % (560 TJ) meer duurzame energie opgewekt ten opzichte van 2015. Dit levert een CO2 vermindering op van 32908 ton

Eind 2021/ begin 2022 is 2% meer groen, bomen (kwaliteit) en water toegevoegd/ hersteld/ versterkt ten opzichte van 2019. Bij voorkeur ter vervanging in de verharde omgeving

Eind 2021/begin 2022 is de hoeveelheid huishoudelijk restafval gedaald naar 200 kg per inwoner en wordt minimaal 75% van het overige afval op de juiste manier aangeboden

Eind 2021/begin 2022 zijn er 2% meer inwoners bereid in de eigen omgeving maatregelen te treffen op het gebied van klimaatadaptatie, energietransitie en circulaire economie ten opzichte van 2018

Energieverbruik 2015 = 4399 TJ; CO2-uitstoot 2015 = 362.800 ton

Energieverbruik 2015 = 4399 TJ; CO2-uitstoot 2015 = 362.800 ton; Verwachte Energievraag 2050 = 2864 TJ

Vegetatie 2019: 0- meting Q4 2019 Aantal bomen (kwaliteit) 2019: 30.000 Aantal groene daken 2020: 0-meting Oppervlakte groen/ verstening in tuinen: 0-meting 2020

Huishoudelijk restafval 2015: 357 kg Huishoudelijk restafval 2019: 185 kg

Bereidheid 2018: 70%

Cijfers lopen 2 jaar achter. Dit betekent dat in 2019 de cijfers van 2017 beschikbaar zijn

>

Inspanningen: Meer energieneutraal eind 2021/begin 2022 Energieverbruik Nissewaard (TJ) 3.000

300.000

2.000

200.000

1.000

100.000

0

>

CO2-uitstoot in gemeente Nissewaard (ton)

2015

2016

2017

2018

0

2015

2016

2017

2018

2019

Gebouwde Omgeving

Verkeer en Vervoer

Gebouwde Omgeving

Verkeer en Vervoer

Industrie, Energie, Afval en Water

Landbouw, Bosbouw en Visserij

Industrie, Energie, Afval en Water

Landbouw (SBI A)j

De Klimaatmonitor is opgebouwd uit openbare data waarbij verschillende jaren geen meting is opgenomen. Om tot het totaal bekend energieverbruik te komen is de tabel met deze gegevens aangevuld, deze gegevens zijn niet gemeten; Tussen het jaar 2017 en 2018 is het energieverbruik in de sector industrie, energie, afval en water afgenomen en is niet te herleiden wat hier de oorzaak van is.

De Klimaatmonitor is opgebouwd uit openbare data waarbij verschillende jaren geen meting is opgenomen. Om tot de totaal bekend CO2-uitstoot te komen is de tabel met deze gegevens aangevuld, deze gegevens zijn niet gemeten; Tussen het jaar 2017 en 2018 is de CO2-uitstoot in de sector industrie, energie, afval en water sterk afgenomen en is niet te herleiden wat hier de oorzaak van is.

Conclusie Aannemelijk is dat het energieverbruik en CO2-uitstoot is afgenomen over de periode 2015 tot en met 2018. Data over 2019 en 2020 ontbreken. Het is niet mogelijk, gelet op de kanttekeningen en het ontbreken van data voor 2019 en 2020, om de conclusie te trekken dat de inspanningen van het programma duurzaamheid (2019/2020) een bijdrage hebben geleverd aan de afname (is over de jaren daarvoor) en wij met de bovenstaande meting de doelstelling (4,5% minder energieverbruik) hebben bereikt.

Binnen het programma Duurzaamheid is daarom eind 2020 gewerkt aan het door ontwikkelen van het monitoringssysteem waarmee lokale effecten beter in beeld gebracht kunnen worden. Met het door ontwikkelen van het monitoringssysteem zien we dat aanscherping van de doelen en indicatoren nodig zijn om het effect van de inspanningen van de gemeente Nissewaard in beeld te brengen.

>

Inspanningen: Meer energieneutraal eind 2021/begin 2022 Duurzame energie opwek Nissewaard (TJ)

Conclusie Dit betekent voor de meting van de doelstelling op duurzame energie opwek dat dit gebaseerd is op inschattingen en een verdeelsleutel. Deze gegevens geven niet goed weer wat het effect is van de inspanningen van het programma Duurzaamheid (2019/2020). Met het door ontwikkelen van het monitoringssysteem van het programma zien we dat aanscherping van de doelen en de indicatoren nodig is om het effect van de inspanningen van de gemeente Nissewaard in beeld te brengen.

50 40 30 20 10 0

>

2015

Elektriciteit

2016

2017

Warmte

Inspanning: Deelname RES: Formuleren en bepalen van Nissewaardse aandeel in de Regionale Energiestrategie Rotterdam-Den-Haag.

2018

Energie voor vervoer

RES

Programmaresultaten in het programmaplan 2020: • Concept-RES 1 juni 2020 • RES 1.0 1 maart 2021

Gerealiseerde resultaten 2020:

Inspanning: Warmtetransitie

De concept-RES is opgeleverd op 22 april 2020, deze is besproken met inwoners, het college en de gemeenteraad. Daarbij zijn verschillende uitgangspunten meegegeven voor het vervolgproces richting de RES 1.0.

Programmaresultaten in het programmaplan 2020:

Er is een participatietraject doorlopen met inwoners door de inzet van; een enquête, verdiepende interviews, drie digitale inloopavonden en verschillende werkateliers.

• Warmtetransitievisie in Q2 2020 •2  3 warmteplannen worden gefaseerd opgeleverd en uitgevoerd vanaf Q1 2021

Gebiedspaspoorten zijn opgeleverd als input voor de RES 1.0

• In 2050 alle wijken aardgas vrij zijn

Gerealiseerde resultaten 2020: Warmtetransitievisie Voorne-Putten is vastgesteld op 27 mei 2020 Participatietraject doorlopen met inwoners (50 van Voorne-Putten) wat een belangrijk onderdeel vormt voor de Warmtetransitievisie Voorne-Putten. In de Warmtetransitievisie Voorne-Putten zijn twee kansrijke wijken aangewezen in Nissewaard; De Hoek & Akkers-centrum en Vogelenzang-Zuid. Vanaf 2021 gaan we aan de slag met het gefaseerd opleveren en uitvoeren van de warmteplannen.

Inspanning: Ontwikkeling windlocatie Brielse Maasdijk Programmaresultaten in het programmaplan 2020: • Tenminste 18 MW windenergie Q4 2023

Gerealiseerde resultaten 2020: Voorovereenkomst gesloten met ontwikkelende partij HVC. Bevoegd gezag is overgedragen van provincie naar gemeente.

>

Inspanningen: Meer klimaatadaptief eind 2021/begin 2022 Strategisch doel Meer klimaatadaptief eind 2021/ begin 2022 SMART-Doel: Eind 2021/ begin 2022 is 2% meer groen, bomen (kwaliteit) en water toegevoegd/ hersteld/ versterkt ten opzichte van 2019. Bij voorkeur ter vervanging in de verharde omgeving.

>

Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie geeft aan hoe gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk samen aan de slag gaan met de aanpak van wateroverlast, hittestress, droogte en de gevolgen van overstromingen. Het Deltaprogramma is opgebouwd volgens 7 ambities en deze moeten tot 2050 in cycli van 6 jaar doorlopen worden. Op dit moment zitten wij in de eerste cyclus en zijn we bezig met de afronding van de uitvoeringsagenda.

Inspanning: Stresstest en risicodialoog Programmaresultaten in het programmaplan 2020: • Rapportage stresstest Q4 2019 • Uitvoeringsagenda Q4 2020

Gerealiseerde resultaten 2020: De stresstest is afgerond en is online gepubliceerd. In deze tool zijn kwetsbaarheden als gevolg van klimaatverandering geanalyseerd en in beeld gebracht. Na het afronden van de stresstest is er gesproken met verschillende stakeholders in de vorm van digitale klimaatdialogen (risicodialogen). Interne en externe partijen hebben geprioriteerde kwetsbaarheden nader verkend om inzicht te krijgen in de gevolgen en mogelijke maatregelen voor Nissewaard en Voorne-Putten. Deze dialogen zijn input geweest voor de uitvoeringsagenda. Er zijn in totaal 10 klimaatdialogen gehouden. Om tot concrete acties te komen is een concept uitvoeringsagenda opgesteld, er wordt aangegeven welke acties deze cyclus uitgevoerd worden om risico’s uit de stresstest te verminderen. Deze acties worden zoveel mogelijk in het geactualiseerde programmaplan Duurzaamheid 2021-2022 meegenomen.

> Inspanning: Klimaatbestendige tuinen (nieuwe inspanning in 2020) Programmaresultaten in het programmaplan 2020: • Proefproject ‘Klimaat in Eigen tuin‘ Het proefproject 'klimaat in eigen tuin' is gestart op 1 oktober 2020 en duurt tot 1 juni 2021. We vergelijken twee verschillende manieren om inwoners te stimuleren om hun tuin klimaatbestendig en bio divers te maken. In het proefgebied in Beverveen krijgen de inwoners een financiële vergoeding van maximaal € 200 aangeboden om hun tuin aan te passen aan het veranderende klimaat. In het proefgebied in Kikkerveen krijgen de inwoners deze vergoeding ook aangeboden, aangevuld met diverse vormen van voorlichting over hoe ze verschillende maatregelen kunnen uitvoeren. Hiervoor zijn €10.000 aan rijksmiddelen binnengehaald De lessen die we hieruit leren, delen we landelijk en gebruiken we voor het opzetten van een regeling of een vervolgproject stimuleren klimaatbestendige tuinen voor heel Nissewaard.

Programmadoel: Meer circulair eind 2021/ begin 2022 Strategisch doel Meer circulair eind 2021/ begin 2022 SMART-Doel: Eind 2021/begin 2022 is de hoeveelheid huishoudelijk restafval gedaald naar 200 kilogram per inwoner en wordt minimaal 75% van het overige afval op de juiste manier aangeboden.

Totaal aangeboden huishoudelijk afval (kg) 400 300 200 100

213

185

2018

2019

0

>

Inspanning: Grondstoffenbeleid / Circulaire Economie

Inspanning: Stimuleren verduurzamen bedrijven en woningen

Programmaresultaten in het programmaplan 2020:

Programmaresultaten in het programmaplan 2020:

• Startnotitie Q4 2019

• Duurzaamheidsplan Q2 2020

• Grondstoffenbeleid breed/ beleid circulaire economie Q4 2020

•1  workshop per jaar, 10 bedrijven per workshop

Gerealiseerde resultaten 2020: De strategie Nissewaard Circulair is opgesteld. De inspanningen Circulaire bedrijfsvoering, circulaire samenleving, circulaire samenleving – overig en circulaire economie – en de daarbij behorende activiteiten wordt opgenomen in het programmaplan 2021-2022. In de strategie Nissewaard Circulair is gekeken naar aanvullende middelen die beschikbaar zijn op via de Regiodeal daarbij zijn op de volgende thema’s gefinancierd: - Verduurzamen bedrijverterreinen (circulaire economie) - Reinis circulaire ambachtscentra (circulaire samenleving) - Verduurzaming inkoop (circulaire bedrijfsvoering) -L  eerkring circulair bouwen voor woningcorporaties (circulaire samenleving – overig)

• Deelname pilot Duurzaam bezorgen •G  ezamenlijk plan ondernemers/gemeenten over door ontwikkelen duurzaamheidskring

Gerealiseerde resultaten 2020: Na de ondernemersbijeenkomst van 22 september 2020 zijn er vier verschillende trajecten uitgezet op het gebied van het verduurzamen van het bedrijventerrein. In Q2 van 2021 wordt samen met de BIZ en ondernemers een verduurzamingsplan Halfweg-Molenwatering opgesteld en uitgevoerd. Om ondernemers te inspireren hoe ze het bedrijf kunnen verduurzamen wordt Helga van Leur ingezet als ambassadeur in 2021. NB. Deze inspanning heeft ook bijgedragen aan het strategische doel: Meer energieneutraal. CIRCO demo workshop heeft plaatsgevonden om ondernemers te inspireren op het gebied van circulariteit. Parksharing is door de hele gemeente uitgerold om ervoor te zorgen dat ondernemers goederen met elkaar kunnen delen. Op het bedrijventerrein Zuidland zijn er verschillende acties uitgevoerd door Stichting Stimular: opzetten collectieve afvalinzameling, uitrol aanbod zonnepanelen, aanjagen en hulp bieden bij uitvoeren overige maatregelen, evaluatie, gesprek en rapport over structurele samenwerking. Hiervoor is door de gemeente €9.892 aan provinciale middelen binnen gehaald. Samen met de provincie Zuid-Holland en EVAnet is er een pilot Duurzaam bezorgen uitgevoerd. Om het aantal ritten met bestelbussen in de wijk terug te brengen.

>

Programmadoel: Meer geaccepteerd eind 2021/ begin 2022 Strategisch doel Meer geaccepteerd eind 2021/ begin 2022 SMART-Doel: Eind 2021/begin 2022 zijn er 2% meer inwoners bereid in de eigen omgeving maatregelen te treffen op het gebied van klimaatadaptatie, energietransitie en circulaire economie ten opzichte van 2018.

>

Inspanning: Bewustwording Programmaresultaten in het programmaplan 2020: • Bewustwordingsplan • Communicatiestrategie

Gerealiseerde resultaten 2020: Om acceptatie van de duurzaamheidsopgave te vergroten en de doelen te realiseren is het van belang om in te zetten op bewustwording: wat kunnen inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners zelf doen aan duurzaamheid? Omdat duurzaamheid een abstracte term is en we duurzaamheid dichterbij de mensen willen brengen hebben wij de campagne Wij.Doen.Groen. opgezet. Deze woorden geven actie aan, en gebruiken we als “kapstok” in de bewustwordingscampagne. Onderdeel van deze campagne is het platform www.wijdoengroen.nu. Op dit platform kan iedereen, (organisaties, ondernemers, inwoners etc.) een duurzaam idee of initiatief plaatsen. Met het platform brengen we alle initiatieven bij elkaar en brengen we mensen met elkaar in verbinding. Duurzame daden brengen ook andere mensen in beweging, zodat steeds meer mensen zich bewust worden dat we met elkaar veel kunnen bereiken. Op het platform vindt u een toolbox met het logo van Wij.Doen.Groen. en handige tips hoe men zelf aan de slag kan gaan. Nb. Deze inspanning draagt bij aan alle strategische doelen van het programma.

Gerealiseerde resultaten 2020: Op basis van gesprekken met interne en externe partijen is een samenwerkingsaanpak opgesteld. Hierin staan vier uitgangspunten: 1. We werken vanuit een gedeelde ambitie en aanpak; 2. De initiatiefnemer richt zorgvuldig het proces in; 3. Gemeente en initiatiefnemers werken lokaal samen; 4. We maken duurzaamheid beleefbaar en voorstelbaar. Deze aanpak wordt opnieuw besproken met de interne organisatie en externe stakeholders. Om met elkaar verder te praten over de samenwerking op het gebied van duurzaamheid, dit te concretiseren en hier duiding aan te geven.

Verschillende vormen van participatie zijn ingezet bij de volgende inspanningen: • Warmtetransitievisie (50 van Voorne Putten) •O  ntwikkeling windlocatie Brielse Maasdijk (Bewonersplatform en omgevingsadviesraad) •D  eelname RES (enquête, interviews, digitale inloopavonden en werkateliers) •B  ewoners en verhuurders stimuleren om hun woningen te verduurzamen (RRE Subsidie en project ‘Klimaat in eigen tuin’ • Laadinfrastructuur (enquête) • ( Faciliteren van initiatieven) zon op dak, water en land (Postcoderoos sporthal Maaswijk) •F  aciliteren en stimuleren verduurzamen bedrijven (workshop CIRCO en inspiratiesessies)

Inspanning: Onderzoek mogelijkheden subsidies en revolverend fonds Programmaresultaten in het programmaplan 2020: • Notitie duurzaamheidslening Q2 2020 • Overzicht subsidiestromen

Gerealiseerde resultaten 2020: In 2020 is de duurzaamheidslening beschikbaar gesteld voor inwoners, eigenaren van huizen konden vanaf 1 november aan aanvraag doen. Op 1 december 2020 was het budget van € 100.000 uitgeven. In 2020 hebben we de volgende subsidies binnengehaald: • €10.000 AKCI subsidie • €12.500 Subsidie Klimaatbestendig Biodivers Halfweg • € 9.892 Subsidie duurzame samenwerking Zuidland • € 20.000 Subsidie Project 'klimaat in eigen tuin' •€  150.000 Rijkssubsidie voor de partijen op Voorne-Putten voor de uitvoering van de stresstest, risicodialogen en de uitvoeringsagenda •€  552.000 Rijkssubsidie Regeling reductie energieverbruik Totaal subsidiebedrag: € 754.392,-

>

Bijsturing: Programma Duurzaamheid 2021-2022 Het thema duurzaamheid is volop in ontwikkeling. Landelijk en regionaal wordt gekeken hoe deze ontwikkelingen gemonitord kunnen worden. Deze ontwikkelingen zijn een continue proces en geeft input voor de monitoring van het programma Duurzaamheid. Het gebruik van effectindicatoren, prestatie-indicatoren en transitie-indicatoren geeft meer inzicht in de veranderingen in de gemeente op het gebied van duurzaamheid. Het programma sluit aan bij deze ontwikkelingen en op basis hiervan is het programmaplan voor 2021/ 2022 aangepast. Deze aanpassingen worden verwerkt in de P&C cyclus van de gemeente.

>

1 Effectindicatoren: monitoren van het doel. Dit type indicatoren tonen de voortgang op de doelstellingen.

2 Prestatie-indicatoren: monitoren van het middel. Dit type indicatoren maken prestaties meetbaar, maar zeggen op zichzelf niks over de (voortgang op de) beoogde doelen.

3 Transitie-indicatoren: monitoren van de randvoorwaarden. Dit type indicatoren maken de voortgang van een transitieproces meetbaar. Met transitie-indicatoren wordt gemonitord in hoeverre de randvoorwaarden voor een transitie worden gerealiseerd.

Met deze drie types indicatoren is het mogelijk om te evalueren en bij te sturen op de geformuleerde doelen.

>

Bijsturing: Meer klimaatadaptief eind 2021/ begin 2022 Bijsturing: Meer energieneutraal eind 2021/begin 2022

>

Aansluiting zoeken bij de terminologie die gebruikt wordt door het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA): van meer klimaatadaptief naar meer klimaatbestendig.

Aansluiting bij landelijke en regionale uitgangspunten, waaronder de Klimaatmonitor en de gegevens vanuit de Regionale Energie Strategie

Bijsturing: Meer circulair eind 2021/begin 2022 Voorgesteld wordt bij de vaststelling van de indicatoren aansluiting te zoeken met PBL en CB’23 en deze gehanteerde indicatoren gebruiken in het geactualiseerde programmaplan 2021. Dit betekent dat er uitsluitend inkomende en uitgaande materialen te monitoren

Bij de vaststelling van de indicatoren kijken we naar de gebruikelijke indicatoren van de klimaatatlas en de klimaatstresstest, met aanvullende informatie over economische schade. En vullen we deze aan met indicatoren zoals: overlast door klimaatverandering en versteningsgraad van tuinen.

Bijsturing: Meer geaccepteerd eind 2021/begin 2022 Bijsturing Meer geaccepteerd eind 2021/ begin 2022 Bewustwording werkt door in alle onderwerpen van het programma een rol (energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit). Het is van belang om de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties mee te nemen in de stappen die wij als gemeente zetten op het gebied van duurzaamheid.

>

>

Benieuwd wat u zelf kunt doen? Kijk dan op de website: www.wijdoengroen.nu

Wij.Doen.Groen. is een initiatief van gemeente Nissewaard.