13. MRDH, 1e bestuursrapportage 2024 - agendapost

Bestuurscommissie Va 5 juni 2024 Agendapunt 4.2

Onderwerp Portefeuillehouder Portefeuille Aard

1e Bestuursrapportage MRDH 2024 Voorzitter Middelen Besluitvormend

Voorstel De 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 inclusief de daarin opgenomen voorgestelde begrotingswijzigingen door te geleiden naar het dagelijks bestuur om deze vervolgens te agenderen voor de vergadering van het algemeen bestuur op 5 juli 2024. Context Het dagelijks bestuur informeert op grond van de Financiële verordening MRDH 2015 het algemeen bestuur tweemaal per jaar met een tussentijdse Bestuursrapportage over de realisatie van de begroting van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. De inrichting van de Bestuursrapportage sluit aan bij de indeling van de vastgestelde begroting. De Bestuursrapportage gaat in op afwijkingen, zowel wat betreft de financiën als de te leveren prestaties. Nu ligt de 1e Bestuursrapportage 2024 voor ter besluitvorming. Relatie met de taakvelden MRDH en de Strategische Agenda Deze Bestuursrapportage heeft betrekking op alle taakvelden van de MRDH en rapporteert over de realisatie van de begroting. De MRDH Begroting 2024 is op 8 september 2023 door het algemeen bestuur vastgesteld. Deze begroting sluit aan op de zes opdrachten en bijbehorende resultaten van de Strategische Agenda 2023-2026. Motivering Binnen de begrotingsprogramma’s Exploitatie verkeer en openbaar vervoer en Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer wordt gewerkt aan vier opdrachten uit de Strategische Agenda 2023-2026.

Hierna volgt op hoofdlijnen de voortgang binnen deze opdrachten. Opdracht 1 - Investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei in de regio te faciliteren De MRDH-organisatie werkt samen met de gemeenten en andere partners aan beleidsuitwerkingen, onderzoeken en de realisatie van projecten. In 2024 ontwikkelen wij samen met de gemeenten en andere belangrijke samenwerkingspartners een Mobiliteitsvisie MRDH 2050 met een concrete uitvoeringsagenda voor de komende 5 tot 10 jaar. Het gaat om een door de 21 gemeenten gedragen en onderschreven mobiliteitsvisie gericht op de aankomende 25 jaar (2050) met concrete activiteiten voor de aankomende 5-10 jaar. De mobiliteitsvisie bevat drie elementen: • Een blik vooruit: hoe willen we in 2050 reizen van wonen naar werk, opleiding en voorzieningen? • Wat betekent dat voor de komende vijf tot tien jaar? • Wat moeten we nu en in de komende jaren doen om dat te realiseren?

Waar nodig worden de drie relevante opdrachten uit de Strategische Agenda geactualiseerd, aangescherpt, aangevuld en worden daarbinnen nadere keuzes gemaakt met betekening voor programma’s, projecten en concessies. De stand van zaken is dat het plan van aanpak op 3 april 2024 is vastgesteld door de bestuurscommissie, waarmee de scope en planning van de totstandkoming van de Mobiliteitsvisie is bepaald. Conform planning worden voor de zomer bestuurlijke gesprekken georganiseerd om de inhoud van de Mobiliteitsvisie verder vorm te geven. Ten aanzien van de gemaakte afspraken tussen Rijk en regio in het BO MIRT 2022 is de stand van zaken als volgt: • De gemaakte afspraken tussen betrokken partijen in de MIRT-verkenning over de nieuwe Stadsbrug zijn verankerd in een bestuursovereenkomst die daarmee dient als start van de studie- en planfase. Na vaststelling van de omgevingsvisie door de gemeenteraad van Rotterdam én na behandeling van de bestuursovereenkomst in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit is de bestuursovereenkomst begin 2024 ondertekend. • Voor de doorstroming van de Algeracorridor zijn de afspraken uit het MIRT van 2022 eveneens vastgelegd in een bestuursovereenkomst die in de bestuurscommissie in november 2023 zijn bekrachtigd. Inmiddels is de planuitwerking gestart hetgeen dit jaar leidt tot een voorkeursalternatief.

Voor het onderdeel extra langzaam verkeerverbinding is de verkenningsfase in afronding en zal naar verwachting in Q2 een besluit genomen worden of de extra verbinding meegenomen wordt in de planuitwerking. • Voor de MIRT-verkenning Bereikbaarheid CID-Binckhorst zijn de afspraken vastgelegd in een bestuursovereenkomst; deze is door de zeven opdracht gevende partijen in november 2023 ondertekend. Ondertussen is gestart met de studie- en planfase en een projectorganisatie ingericht. • In de verkenning Oude lijn & Knooppunten werken betrokken partijen toe naar een selectie van eerste kansrijke alternatieven voor de viersporigheid en de vier nieuwe en bestaande stations richting eind 2024, met uiteindelijk een voorstel voor een voorkeursalternatief eind 2025. Deze studie verloopt conform planning. • Voor de gebiedsuitwerking Westland wordt op basis van bestuurlijke afspraken over de ruimtelijke uitgangspunten verkeersonderzoek verricht en worden (toekomstige) knelpunten geïdentificeerd. Aan de hand van de uitkomst van dit onderzoek wordt een herijkt maatregelenpakket opgesteld dat afhankelijk van draagvlak en haalbaarheid ter besluitvorming wordt voorgelegd in 2025. Samen met de gebiedsuitwerking wordt een verdiepende studie naar Hoogwaardig Openbaar Vervoer uitgevoerd.

Binnen de gebiedsuitwerking Voorne-Putten en haven wordt gewerkt aan de voorbereiding en uitvoering van het maatregelenpakket zoals dat met Rijk en regiopartijen in november 2022 in het MIRT is overeengekomen. Dit geldt onder andere voor de voorziene maatregelen voor fiets en OV. De beoogde verkenning N57 ligt momenteel stil vanwege de stikstofproblematiek en een gebrek aan middelen vanuit rijkszijde. MRDH en betrokken gemeenten blijven hiervoor aandacht vragen. De startnotitie voor het verbeteren van de bereikbaarheid van recreatie- en natuurgebieden met actieve en collectieve mobiliteit is vastgesteld. De verwachting is dat voor het zomerreces een selectie gemaakt wordt van de gebieden waar we mee aan de slag gaan. Daarnaast werken de MRDH, gemeente Nissewaard en de RET aan de verdere verbetering van het bus- en metrostation Spijkenisse Centrum. Ook wordt er verder gewerkt aan de introductie van nieuwe trams in de Haagse regio. Samen met RET, HTM en de betrokken gemeenten gaan we aan de slag met een studie naar het vervangen van het spoorveiligheidssysteem en werken toe naar een realisatiebesluit voor de aanschaf van nieuwe metro's en de vernieuwing van de remise aan de Waalhaven.

Samen met het Rijk werken regionale partijen samen in het gebiedsprogramma Mobiliteit en verstedelijking (MoVe) aan het opstellen van een multimodale Adaptieve Ontwikkelstrategie wegen, fiets en openbaar vervoer, waarin de bereikbaarheid van de zuidelijke Randstad in toekomstig perspectief wordt gepositioneerd ten opzichte van de brede opgave (verstedelijking, leefbaarheid etc.). Naar verwachting is deze ontwikkelstrategie eind 2025 gereed. Opdracht 3 - Actieve en collectieve vormen van mobiliteit stimuleren In het programma Metropolitane fietsroutes (MFR) zijn acht routes opgenomen met een totaal van 150 km aan fietsroutes. Aan ruim 130 km wordt samen met gemeenten en andere wegbeheerders actief gewerkt. Voor een aantal routes is een samenwerkingsovereenkomst getekend en loopt de planuitwerking, terwijl andere routes zich nog in de verkenningsfase bevinden. Inzet is erop gericht om in 2024 voor alle routes een samenwerkingsovereenkomst te hebben getekend. Waar sprake is van vertraging komt dit vaak door complexe schakels binnen routes en daarover te maken maatwerkafspraken. Het MFR programma is in het najaar van 2023 geëvalueerd en besproken in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie is onder meer afgesproken om het belang van participatie in een vroegtijdig stadium onder de aandacht te brengen van betrokken wegbeheerders.

Naast het programmamanagement van het Regionaal Programma duurzame mobiliteit is er een conceptrapport opgeleverd, met daarin een herijking van de maatregelen en effectbepaling volgens de Europese en nationale doelstelling. De resultaten hiervan zijn gedeeld met de 21 gemeenten. Met de herijking van het maatregelenpakket en de nieuwe effectberekening monitoren we de effecten van de maatregelen op CO2-reductie, fijnstof en stikstof, peildatum 2023. In het najaar van 2023 is een themabijeenkomst over duurzame mobiliteit georganiseerd voor de leden van de bestuurscommissie Vervoersautoriteit waarin is afgesproken om in 2024 actief aan de slag te gaan met regionale samenwerking op zero emissie zones voor stadslogistiek en de aanpak ten aanzien van deelmobiliteit en werkgebonden mobiliteit vanuit de rol als kennismakelaar verder vorm te geven. Onderdeel van het Transitieprogramma OV zijn stimuleringsmaatregelen om de aantrekkelijkheid en toekomstvastheid van het OV-systeem te verbeteren. De MRDH heeft subsidies beschikbaar gesteld om de toekomstvastheid van de arbeidsmarkt van de vervoerbedrijven te verbeteren en om de invoering van Nieuwe Betaalwijzen (bankpas naast OV-chipkaart) te stimuleren. Inmiddels kunnen reizigers bij RET, HTM en EBS met hun bankpas op saldo reizen.

De komende tijd wordt eraan gewerkt dat de bankpas ook gebruikt kan worden door reizigers met een abonnement of een kortingspropositie. Daarnaast werken we samen met vervoerders en gemeenten verder aan het versnellen van OV in de regio, bijvoorbeeld tussen Rotterdam en Ridderkerk. Opdracht 5 - Versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk Het regionaal basisnetwerk fiets is geactualiseerd in 2023. Er zijn sindsdien drie subsidies verleend voor fietspaden. Er is een start gemaakt met de beleidsuitwerking fietsstimulering. Belangrijk onderdeel van het verkeersveiligheidsbeleid is het Regionaal programma Gedragsbeïnvloeding 2022 – 2025 waaraan MRDH samen met de gemeenten uitvoering geeft. De MRDH ondersteunt gemeenten bij de uitvoering van programma's en in de uitvoering van activiteiten. Gemeenten kunnen daarbij gebruik maken van de (MRDH) subsidiemogelijkheden. In de bestuurscommissie van juni is een themasessie verkeersveiligheid georganiseerd, mede naar aanleiding van de terugkoppeling van de verkeersongeval-cijfers in februari 2023. Met betrekking tot de veiligheid van het (rail) openbaar vervoer in de MRDH zijn in afstemming met de gemeenten nieuwe veiligheidskaders vastgesteld.

Er is begin 2024 een knelpuntenanalyse uitgevoerd van het metropolitaan wegennet met een toets op doorstroming en betrouwbaarheid van minimaal 90% van het regionaal autonetwerk als indicator uit de Strategische Agenda. MRDH stimuleert de wegbeheerders om voorstellen te doen ter oplossing van de knelpunten. Via Zuid-Holland Bereikbaar wordt het verkeersmanagement uitgevoerd en de afstemming multimodale programmering werkzaamheden spoor & weg georganiseerd. Zo worden ook problemen met verkeersmanagement en de programmering van wegwerkzaamheden gesignaleerd en geadresseerd bij de betreffende gemeenten. De samenwerking via ZHB zelf wordt dit jaar geëvalueerd en geeft input voor verdere samenwerkingsafspraken tussen de moederpartijen. Gemeenten, vervoerders en MRDH werken in 2024 aan startnotities voor de volgende knooppunten: Schollevaar, Capelsebrug, station Barendrecht, De Terp, Maassluis centrum, Rotterdam Rijnhaven, Hoornwijck, Leyenburg, De Uithof, Delft Campus, Vlaardingen Oost, West en - centrum In 2024 zijn de onderzoeken (milieu, water en dergelijke) gestart ten behoeve van de aanvraag voor de omgevingsvergunning voor de nieuwe stalling voor trams in de Haagse regio, op de GAVI-locatie. Daarnaast zijn de gesprekken gestart over de grondverwerving. Realisatie van een remise is rand voorwaardelijk om de nieuwe trams voor de Haagse regio in te kunnen laten stromen.

De MRDH is concessieverlener van het regionale OV en draagt zorg voor de aanleg en het beheer van de lokale spoorweginfrastructuur op grond van de Wet lokaal spoor. MRDH maakt financiële afspraken met HTM en RET over het benodigde beheer en onderhoud van de assets (incl. remises) op basis van de kaders die in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit worden vastgesteld. MRDH is met de RET in overleg om de geprognosticeerde uitgaven van de RET voor het beheer van de railassets passend te krijgen met het beschikbaar (maximaal en taakstellend) budget van MRDH tot en met 2031. De MRDH heeft hierbij de uitgaven binnen het taakstellend budget tot en met 2024 met RET afgesproken. Voor de periode 2025-2031 werken we momenteel tezamen met RET aan verdere besparingsmaatregelen. We werken samen met de RET en HTM aan de actualisatie van de beheervisie van MRDH. Met RET en HTM zijn in november 2023 afspraken gemaakt over de borging van het openbaar vervoer naar aanleiding van de coronapandemie waarmee opdracht 6 van de Strategische Agenda kon worden afgerond. We werken samen met de vervoerders aan de implementatie van deze afspraken, om zo het OV in onze regio weer te laten groeien. Met EBS zijn we in gesprek om de concessies weer in balans te brengen en verwachten we voor de zomer een maatregelenpakket aan de bestuurscommissie voor te leggen.

Beleidsmatige en financiële afwijkingen: De beleidsmatige afwijkingen zijn toegelicht in de 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 (bijlage 1). De in de 1e Bestuursrapportage opgenomen financiële begrotingswijzigingen zijn als volgt samen te vatten: De mutatie bij het programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer (stijging van € 143,2 miljoen onderdeel Exploitatie openbaar vervoer) heeft het grootste gedeelte te maken met het ontvangen van een structurele bijdrage voor het afwenden van de tariefstijging in 2024 en de instandhouding van het regionaal openbaar vervoer naar aanleiding van motie Bikker en de lasten die daar tegenover staan. Tevens ontvangt de MRDH een eenmalige compensatie voor het negatieve effect van de herijking van de contractvergoeding Studentenreisrecht OV (SOV). Deze compensatie wordt 1 op 1 doorgezet naar de vervoerders. De andere grote mutatie is de aanpassing van de concessies als gevolg van de

besluiten in het kader van Borging toekomstbestendig OV in de hele regio en het toepassen van de actuele indexcijfers voor de concessies. Binnen het programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer is er daarnaast sprake van een stijging van het budget Beleid en programmering Verkeer van € 2,45 miljoen doordat de MRDH als kassier fungeert voor de rijksbijdrage aan de exploitatie van Zuid-Holland Bereikbaar. Deze extra lasten worden gedekt door een extra rijksbijdrage via de BDU beschikking. Voor het programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer (stijging van € 56,1 miljoen) gaat het voornamelijk om verschuiving in bestedingsritmes binnen de beschikbare budgetten voor grote projecten. Bij het programma instroom nieuwe trams regio Den Haag, was er in 2023 zowel vertraging in het aanvragen van subsidies als in de realisatie. Hierdoor schuiven de lasten door naar 2024. De verwachte studiekosten van de projecten gekoppeld rijden RandstadRail & vernieuwen spoorbeveiliging, Metronet, Oude lijn & Knooppunten, Bereikbaarheid CID Binckhorst en Stadsbrug Rotterdam zijn geactualiseerd en leiden tot extra lasten in 2024. De reserveringen voor de studiekosten komen ten laste van het totale beschikbare budget voor deze projecten, dus het betreft een verschuiving in tijd. Voor een aantal projecten geldt een daling van de projectkosten voor 2024.

Voorbeelden hiervan zijn de metropolitane fietsroutes Zoetermeer - Rotterdam en Den Haag - Pijnacker. De realisatie hiervan start niet eerder dan in 2025 waardoor de budgetten voor 2024 verlaagd worden. Voor het programma kleine projecten binnen het Investeringsprogramma Vervoersautoriteit (IPVa) wordt de eerdere stelpost voor het jaar 2023, die nog was gebaseerd op het beschikbare subsidieplafond, ingevuld met verleende subsidies. De stelpost voor het jaar 2024 wordt verhoogd vanwege de verhoging van het subsidieplafond van € 30 miljoen naar € 35 miljoen. Daarnaast stijgen de lasten als gevolg van het doorschuiven van projecten van 2023 naar 2024. Een samenvatting van alle begrotingswijzigingen is opgenomen in bijlage 2 Begrotingswijzigingen 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 in één oogopslag. Financiën Als gevolg van de in de 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 opgenomen 1e begrotingswijziging 2024 stijgt het begrotingstotaal van de MRDH met € 199,3 miljoen van € 616,5 miljoen naar € 815,8 miljoen. De mutaties in deze begrotingswijziging betreffen de programma’s verkeer en openbaar vervoer (€ 199,2 miljoen verhoging), Economisch Vestigingsklimaat (€ 0,02 miljoen verlaging) en de Overhead (€ 0,1 miljoen verhoging). Het positieve saldo van baten en lasten daalt als gevolg van deze begrotingswijziging met € 1,6 miljoen.

Er is een lagere toevoeging aan de Risicoreserve financieringen noodzakelijk om de beschikbare weerstandscapaciteit weer op niveau te brengen. Per saldo resteert geen resultaat. Juridisch In artikel 7 van de Financiële verordening (FV) staat opgenomen dat het dagelijks bestuur het algemeen bestuur twee keer per jaar informeert over de realisatie van de begroting van de Metropoolregio. Daarnaast worden de in de Bestuursrapportage opgenomen begrotingswijzigingen ter vaststelling aan het algemeen bestuur aangeboden. Met de nu gehanteerde procedure wordt aan deze voorschriften voldaan. In de GR, artikelen 2:1 lid 2 sub J en 4:1 lid 2, is bepaald dat de zienswijzeprocedure van overeenkomstige toepassing is op wijzigingen van de begroting, tenzij de bijdragen van de

gemeenten niet veranderen en er niet wordt geschoven tussen begrotingsprogramma’s. Deze mutaties zijn in de 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 niet aan de orde, waardoor er geen zienswijzeprocedure hoeft te worden doorlopen. Communicatie Berichtgeving in het MRDH journaal en publicatie op de website van de MRDH na vaststelling door het algemeen bestuur. Binnen twee weken na vaststelling ter kennis brengen van de provincie Zuid-Holland in haar rol als toezichthouder. Bijlagen 1. Concept 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 2. Concept Begrotingswijzigingen 1e Bestuursrapportage MRDH 2024 in één oogopslag Gevolgde procedure Bestuurscommissie Presidium Dagelijks bestuur Ambtelijk overleg Zienswijzetermijn Adviescommissie Anders, te weten

N.v.t. 15 mei 2024 N.v.t. 21 mei 2024 N.v.t. N.v.t. N.v.t.

Verdere procedure Zienswijzetermijn Adviescommissie Dagelijks bestuur Algemeen bestuur Anders, te weten

N.v.t. N.v.t. 27 juni 2024 5 juli 2024 N.v.t

Bekendmaking • Openbaar besluit: ☒ ja ☐ nee • Wettelijke bekendmaking: ☐ ja ☒ nee

Contactpersoon • Hans Bakker • h.bakker@mrdh.nl • 088-5445100