12.VRR; Vergoeding kosten noodzorglocaties Ahoy en vd Valk, Presentatie SCP MCC-19 1 december 2020
Tekst van het document
Maatschappelijk beeld van Nederland in coronatijd #2 Samenwerkende planbureaus (SCP, CPB, PBL) en RIVM
1 december 2020
Werkwijze, doel en inhoud › Samenwerking Planbureaus en RIVM t.b.v. kennisdeling actuele inzichten en advies richting (middel)lange termijn besluitvorming. › Maatschappelijk Beeld: presentatie o.b.v. actuele cijfers/inzichten • Maatschappelijk Beeld #I: Catshuissessie 18 okt 2020 • Maatschappelijk Beeld #II: MCC 1 dec 2020 1.
Vertrouwen en naleving
2.
Welbevinden en gezondheid
› CPB bracht novemberramingen uit (Vijfhoek). › PBL komt met rapport over effect corona op binnensteden. Bronnen: C-Gedragsunit; c-VTV; SCP-Burgerperspectieven; LISS-panel; CPB novemberramingen
Vertrouwen en naleving: vertrouwen in politiek › Het vertrouwen in de politiek daalt sinds begin crisis. (voorlopige cijfers)
Politiek vertrouwen 76
› Vertrouwen blijft hoger dan voor de crisis. (voorlopige cijfers)
74
› We verwachten dat we gelijke percentages als voor de crisis gaan zien.
66
› Het vertrouwen van lageropgeleiden is, was en zal waarschijnlijk lager blijven dan dat van hoger opgeleiden.
72 70 68 64
62 60 58 April
Juli Regering
Oktober
Tweede Kamer
Bron: SCP-Burgerperspectieven; LISS-panel
Vertrouwen en naleving: vertrouwen in elkaar › Het sociaal vertrouwen daalt en ligt momenteel op niveau van voor de crisis. (voorlopige cijfers) › Ook hier hebben lager opgeleiden minder vertrouwen. Sociaal vertrouwen 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 oneens
eens
Over het algemeen zijn de meeste mensen wel te vertrouwen
oneens
eens
oneens
eens
oneens
eens
Je kunt niet voorzichtig genoeg Er zijn nog altijd veel mensen die In ons land gaan de zijn in de omgang met mensen bereid zijn om een ander te mensen met steeds helpen minder respect met elkaar om April
Juli
Oktober
Bron: SCP-Burgerperspectieven; LISS-panel
Vertrouwen en naleving: vertrouwen in aanpak › Het vertrouwen in de aanpak van de overheid is lager dan in het begin.
Bron: RIVM; Corona Gedragsunit
Vertrouwen en naleving: alledaags gedrag › Er zijn schommelingen, maar geen verslechtering in houden aan gedragsregels. Verandering in naleving gedragsregels ronde 1-8 100
80
60
40
20
0 17-24 april
7-12 mei
27 mei - 1 juni
17-21 juni
8-12 juli
19-23 augustus
30 sept - 4 okt
11-15 nov
Nauwkeurig handen wassen (minimaal 20 seconden) Voldoende afstand houden van anderen Max. aantal mensen op bezoek Niet op drukke plek geweest, of op drukke plek geweest, maar even zoveel keer omgedraaid
Bron: RIVM; Corona Gedragsunit
Vertrouwen en naleving: testen › Het aantal mensen dat zich laat testen nam toe, ook bij bestaande klachten. % mensen met klachten dat zich laat testen 80
60
40
20
0
17-21 juni
8-12 juli
19 - 23 aug
30 sept - 4 okt
11 - 15 nov
verkoudheidsklachten totaal verkoudheidsklachten (waarschijnlijk) NIET door een onderliggende aandoening verkoudheidsklachten (waarschijnlijk) door een onderliggende aandoening
Bron: RIVM; Corona Gedragsunit
Vertrouwen en naleving: quarantaine › Er zijn schommelingen, maar geen veranderingen in houden aan gedragsregels % binnen gebleven in quarantainesituatie (naar buiten voor testen niet meegerekend) 0
10
20
30
40
50
60
70
80
Zelf klachten Positieve test Huisgenoot positief Melding GGD/Coronamelder binnen gebleven
Bron: RIVM; Corona Gedragsunit
Tevredenheid en gezondheid: tevredenheid › Tevredenheid met het leven blijft vrij stabiel. (voorlopige cijfers) › Een stabiele meerderheid is tevreden met de financiële situatie, dit is sinds begin coronacrisis niet veranderd en men verwacht komende maanden ook geen verslechtering.
Bron: SCP-signalement Welbevinden, LISS-panel
Welbevinden en gezondheid: toekomst 1. Maatschappelijke opgaven die we eerder zagen nog urgenter › Leefstijl ongezonder en toename co-morbiditeit › Druk op zorg en ondersteuning › Mentale gezondheid bij meer groepen onder druk
2. Scheidslijnen scherper › Opeenstapeling van risico’s in lagere sociaaleconomische groepen › Verdieping intergenerationele kloof
3. Crisis als keerpunt › Positieve ontwikkelingen in zorg, gedrag en (thuis)werken › Verhoogd bewustzijn over leefstijl, leefomgeving en duurzaamheid Bron: RIVM; Corona Inclusieve Volksgezondheidtoekomstverkenning
Conclusies › Het vertrouwen daalt weliswaar tot niveau van voor de crisis, maar is nog steeds hoog. › De daling leidt (nog) niet tot verslechtering naleving maatregelen. › Op korte termijn zijn we qua tevredenheid best veerkrachtig, maar de grootste risico’s bestaan op terreinen waar al zorgen bestonden. (leefstijl, co-morbiditeit, zorg en psychisch welzijn) › Het grootste risico mbt vertrouwen en tevredenheid zit bij groepen die voor de crisis al kwetsbaar waren.
Randvoorwaarden beleid 1. Om gezondheidsproblemen te lijf te gaan, is sterkere inzet op integrale preventie en aandacht en inzicht mentale gezondheid nodig. 2. Meer aandacht voor en inzicht in oorzaken van wel of niet houden aan gewenst gedrag nodig. 3. Urgentie blijvende samenwerking ministeries en bestuursniveaus. › Bij crisis-, opbouw- én herstelbeleid! • Aanbeveling 1, 2 en 3 gelden voor alle termijnen. • Verbindt crisismaatregelen en flankerend crisisbeleid aan (middel)lange termijn beleid. • Bestaande maatschappelijke vraagstukken en kwetsbare groepen zijn er nog steeds. • Herstelbeleid niet vooruit schuiven.
Bedankt voor uw aandacht!
Bijlagen (ter informatie) › Aanvullende cijfers Corona GedragsUnit RIVM
› Aanvullende cijfers SCP (voorlopige cijfers)
RIVM: moeite om aan regels te houden
Afstand houden
RIVM: draagvlak aanvullende maatregelen
RIVM: Feestdagen › Heeft u al plannen of ideeën voor het vieren van de feestdagen dit jaar?
Ja, al enig idee over aangepaste vorm
31%
Ja, zoals ik altijd doe
7%
Nee, ik ben er nog niet uit
33%
Nee, nog niet over nagedacht
19%
Ik vier de feestdagen dit jaar niet vanwege corona 8% Ik vier de feestdagen nooit
3%
RIVM: Feestdagen Thuis zonder gasten
32%
Thuis met gasten
38%
Bij vrienden/familie
34%
Hotel/vakantiepark
5%
Buitenland
2%
SCP: verschillen in vertrouwen tussen groepen (voorlopige cijfers) 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0
% gaat verkeerde kant op in
% geeft voldoende voor vertrouwen in regering
% (zeer) eens met meeste mensen zijn te vertrouwen
% veel zorgen over corona
SCP: opvattingen over de richting van het land (voorlopige cijfers) Opvatting over de richting van het land 60
50
40
30
20
10
0 Duidelijk de verkeerde kant op
Iets meer de verkeerde dan de goede kant op
Iets meer de goede dan de verkeerde kant op April
Juli
Oktober
Duidelijk de goede kant op
Ik weet het niet
SCP: opvattingen over beleefde tegenstellingen tussen groepen (voorlopige cijfers) Door de coronacrisis worden tegenstellingen tussen groepen groter (april) 60
50
40
30
20
10
0 Zeer oneens
Oneens
Neutraal
Eens
Zeer eens
Ik weet het niet
SCP: sociaal vertrouwen in cijfers (voorlopige cijfers) Tabel 9 Sociaal vertrouwen, bevolking van 18+, 2020/2-4 (in procenten) COB-LISS 2020/2 COB-LISS 2020/3 (april) (juli) Over het algemeen zijn de meeste mensen wel te vertrouwen. (zeer) oneens 12 14 (zeer) eens 66 60 Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn in de omgang met mensen. (zeer) oneens 28 26 (zeer) eens 36 40 Er zijn nog altijd veel mensen die bereid zijn om een ander te helpen (zeer) oneens 2 3 (zeer) eens 87 83 In ons land gaan de mensen met steeds minder respect met elkaar om. (zeer) oneens 20 . (zeer) eens 46 . Bron: COB-LISS 2020/2-4
COB-LISS 2020/4 (oktober)
12 62
27 38
2 85
10 63
Zie voor achterliggende publicaties: › SCP: https://www.scp.nl/onderwerpen/corona/dossier-maatschappelijke-effectencorona › RIVM C-VTV: https://www.rivm.nl/volksgezondheid-toekomst-verkenning-vtv/cvtv › RIVM Gedragsunit: https://www.rivm.nl/gedragsonderzoek/wetenschappelijkeadviesraad-corona-gedragsunit › CPP novemberraming: https://www.cpb.nl/raming-november-2020-vooruitzicht2021
Databronnen › LISS panel meting SCP juli en oktober (survey onderzoek o.b.v. panel samengesteld door representatieve steekproef CBS; Njuli = 2207; Nokt =2433) › 8ste meting RIVM Corona gedragsunit (survey onderzoek o.b.v. [zelf]aanmeldpanel; Nnov ~ 60.000)