12.Memo leeswijzer bij infographic januari 2022 stand van zaken Toeslagenaffaire

Memo aan

van

de gemeenteraad

wethouder Struijk

datum

pagina

27 januari 2022

1 van 4

Voortgang inzake project Kinderopvangtoeslagaffaire; Leeswijzer bijgevoegde infographic Inleiding Graag informeren we de raad over de voortgang inzake het project Kinderopvangtoeslagaffaire binnen de gemeente Nissewaard. Daarbij wordt kort aangehaald welke stappen er gezet zijn, welke we van plan zijn te zetten in 2022 en welke resultaten behaald zijn in 2021. Deze leesijzer ontvangt u parallel aan de infographic die op hoofdlijnen de meest actuele en relevante feiten en cijfers weergeeft. Voortgang In samenwerking met het Rijk wordt vanuit de gemeente brede ondersteuning geboden aan de (mogelijk) gedupeerde ouders binnen de toeslagenaffaire. Deze brede ondersteuning is vanuit de gemeente complementair aan de overwegend financiële herstelmaatregelen vanuit het Rijk. De gemeente heeft een steeds prominentere rol gekregen in het herstelproces en deze zal de komende jaren (tot en met 2025) nog verder toenemen. Hierbij zal een verschuiving gaan plaatsvinden van primair financieel herstel naar meer emotioneel en immaterieel herstel. Cijfers en feiten 613 meldingen

1,2%

Toelichting De Belastingdienst heeft eind 2020 de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) opgericht. De UHT is er om de gemaakte fouten te herstellen en de financiële gevolgen te repareren. Daarbij zet de UHT de gemeenten in om brede ondersteuning te bieden op verschillende gebieden. Via de UHT, zijn tot en met december 2021, 613 (potentieel) gedupeerde ouders bij gemeente Nissewaard aangemeld voor brede ondersteuning. De UHT heeft een toetsingsmethode om te onderzoeken of de ouders ook daadwerkelijk als gedupeerd erkend worden. Tot hier uitsluitsel over is, wordt iedere ouder door de gemeente benaderd als gedupeerd en wordt ondersteuning aangeboden en waar gewenst ingezet. De kosten van de ondersteuning worden gedeclareerd bij de rijksoverheid. Landelijk zijn er tot en met 12 januari 2022 in totaal 51.368 meldingen binnengekomen van ouders die een beroep wensen te doen op de herstelregelingen van de overheid. Gemeente Nissewaard maakt hiervan 1,2 % uit met haar 613 meldingen.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

betreft

26 januari 2022

2 van 4

Voortgang inzake project kinderopvangtoeslag

Tot 1 september 2021 De UHT gaf ons alle namen door van inwoners uit Nissewaard die zich bij het landelijk meldpunt als gedupeerde ouder kenbaar maakten. Elke (potentieel) gedupeerde werd vanuit de gemeente per kaart of telefonisch benaderd. Tot september kende het gemeentelijk projectteam een proactieve benadering. 92,5% Het grootste aantal meldingen kwam in de eerste helft van 2021. Tot september 2021 zijn 92,5% van de aanmeldingen binnen Nissewaard ontvangen. v.a. 1 september 2021 De UHT verwijst alleen nog ouders die expliciet bij hen aangeven dat de gemeente contact met hen mag opnemen voor het aanbieden van ondersteuning. Hierdoor ontstaat een reactieve i.p.v. proactieve benadering vanuit de gemeente. Het aantal aanmeldingen stabiliseert. Naast een landelijke afname van nieuwe meldingen, is het aantal verwijzingen naar de gemeente aanzienlijk lager. De totale doelgroep wordt daarmee stabiel en beheersbaar. 7,5% Slechts 7,5% van het totale aantal aanmeldingen zijn na 1 september 2021 ontvangen. Dit is het gevolg van het machtigingsbesluit waarbij alleen de mensen worden doorverwezen die aangegeven hebben dat zij contact met de gemeente willen voor brede ondersteuning. De uitvraag ligt bij de UHT. 78% fin. problemen Van de gedupeerde ouders die bij de UHT bekend zijn, heeft bijna 78% ook een schuld bij de Belastingdienst.

Daardoor is ook meteen helder dat er sprake is van schulden of financiële moeilijkheden bij deze groep. Van deze 78% had 4,4% reeds een minnelijke schuldregeling (MSNP) lopen. Voor 2,4% van deze groep was sprake van een wettelijke schuldregeling (WSNP). Deze schulden waren dus voorafgaand aan de herstelregelingen van het Rijk opgelost. Voor deze groep zijn maatregelen getroffen om tot een versnelde afwikkeling te komen. Bij slechts 15,5% van de ouders is het nog onduidelijk of zij schulden hebben. Financiën op orde Wanneer de gedupeerde ouder de eerste lichte toets vanuit de UHT heeft gehad en als officieel gedupeerd is aangemerkt, volgt een pakket aan maatregelen om het financiële herstel in werking te zetten. De maatregelen die worden getroffen na de lichte toets zijn:  € 30.000 Catshuisregeling ter compensatie van het leed;  Schulden worden voor 1 jaar gepauzeerd (moratorium) zodat in het tussenliggende jaar de overige maatregelen uitgewerkt kunnen worden;  Kwijtschelden van publieke schulden;  Het loket private schulden is v.a. 5 januari 2022 geopend. Twee maanden vóór einde van het moratorium worden gedupeerde ouders verzocht hun private schulden in te dienen (evt. met hulp gemeente) bij Sociale Banken Nederland (SBN). Dit zodat het Rijk kan overgaan tot algehele afbetaling van de schulden.

Wanneer er sprake is van een minnelijke schuldregeling, dan is de versnelde afwikkeling MSNP ingezet vanuit de gemeente, team

datum

pagina

betreft

26 januari 2022

3 van 4

Voortgang inzake project kinderopvangtoeslag

Schuldhulpverlening. Zij hebben reeds 24 gedupeerde inwoners versneld uit de schuldregeling kunnen helpen en voor 1 loopt dit traject nog.  Een aantal ouders zijn doorverwezen naar de kredietbank als er sprake was van een reeds uitbetaald saneringskrediet. De nog openstaande kredietsom zal eveneens versneld worden afgelost door het Rijk;  Gedupeerde inwoners die nog geen geslaagde schuldregeling hadden, worden doorverwezen naar het loket private schulden en krijgen daarbij desgewenst ondersteuning vanuit de gemeente. Maatwerk In 2021 zijn via de bijzondere bijstand 52 verstrekkingen voor noodvoorzieningen verleend. Deze verstrekkingen hadden betrekking op bijvoorbeeld medische kosten, orthodontie, woningaanpassing, schimmelwoningen, apparatuur en inrichting die aan vervanging toe was of die onveilige situaties veroorzaakten, etc. Tevens zijn diverse noodzakelijke voorzieningen voor de kinderen versterkt. Denk aan laptops voor school, fietsen, bedden, sportlessen e.d. In totaal is er voor bijna € 100.000,- aan noodvoorzieningen uitgegeven. Ook dit bedrag mag en zal bij het Rijk gedeclareerd worden. Pilot UHT In oktober 2021 heeft de Pilot ‘betekenisvol en versneld herstel’ plaatsgevonden. De gemeente heeft toen zes ouders gesproken in een driegesprek tussen ouder, gemeente en de UHT.

Het doel van deze driegesprekken was te onderzoeken of recht gedaan kan worden aan het emotioneel herstel, de behandeltijd en doorlooptijd per ouder omlaag brengen en de kwaliteit van de uitvoering te verhogen. Tijdens het gesprek konden ouders hun verhaal vertellen, kregen zij excuses aangeboden en werd met de ouders samen een plan gemaakt voor de vervolgstappen. Deze pilots wil het UHT opschalen en gaan uitrollen bij alle gemeentes. Deze vorm van benadering in het herstelproces vormt een belangrijk deel van de herijking die momenteel wordt onderzocht en in 2022 wordt geïmplementeerd. € 104.725 Er zijn in 2021 in totaal 57 vorderingen binnen het Sociaal Domein kwijtgescholden vanuit de opgave kwijtschelding publieke schulden. 2022 Vanaf 2022 zal de focus verschuiven van financieel herstel, naar immaterieel en emotioneel herstel. Er worden nieuwe regelingen aangekondigd waarbij andere doelgroepen eveneens in kaart worden gebracht en aan de beurt komen om gecompenseerd te worden voor het aangedane onrecht. Er liggen plannen voor een herstelregeling voor kinderen, hulp aan ex-partners en ook de andere toeslagen worden onder de loep genomen. Denk aan huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget. Ook bij deze toeslagen zijn hoogstwaarschijnlijk ten onrechte toeslagen stopgezet of verrekend.

De gemeente is hierbij nauw betrokken bij de op handen zijnde wijzigingen door participatie in de klankbordgroep herijking van de VNG.

datum

pagina

betreft

26 januari 2022

4 van 4

Voortgang inzake project kinderopvangtoeslag

Brede ondersteuning

Uitdagingen 2022

Het hulpaanbod lag in 2021 vooral rondom wonen, inkomen, schulden, zorg en gezin. Voor psychosociale problemen en multi-problematiek wordt nauw samengewerkt met Thuis in de Wijk. Vrijwel zeker zal er meer expertise op het vlak van psychosociale en maatschappelijke ondersteuning nodig zijn in de komende jaren. Bij het samenstellen van het projectteam is hier aandacht voor. Voor het komende jaar staat de gemeente voor een aantal uitdagingen op ondersteuningsgebied. De taken die naar verwachting de meeste complexiteit met zich meebrengen zijn: 1. Uithuisplaatsingen kinderen; hierbij heeft de gemeente vooral een signaleringsfunctie. Vooralsnog weten we dat in de periode 2010-2015 ca 15 kinderen in Nissewaard uit huis geplaatst zijn. Het is niet duidelijk of de oorzaak in de Toeslagenaffaire gelegen is, maar dit is ook nog niet uitgesloten. Samen met gespecialiseerde organisaties zoals JBRR (Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond), onderzoeken we hoe we zo goed mogelijk kunnen samenwerken t.b.v. deze gezinnen. 2. Vertrouwen opbouwen om (langdurige) ondersteuning te kunnen bieden op sociaal-maatschappelijk vlak. Na het zo goed als mogelijk repareren van de financiële schade, hopen wij ingangen te creëren voor het bieden van ondersteuning op andere leefgebieden. 3. Zichtbaarheid en vindbaarheid gemeente op dit onderwerp vergroten (o.a.

social media, website van de gemeente, lokale media). 4. Implementatie registratiesysteem (RIS Toeslagen) om alle gemaakte kosten te kunnen declareren bij het Rijk en alle plannen van aanpak, registraties en Toeslagenaffaire-gerelateerde acties te verantwoorden. 5. Organiseren of faciliteren van een ouderpanel of klankbordgroep. Eerdere initiatieven (o.a. lotgenotenavond) zijn wegens COVID-19 maatregelen afgelast. Wij hopen hier spoedig mee aan te vangen zodra de situatie dit weer toelaat. 6. Huisvestingsproblematiek; wij ontvangen regelmatig vragen omtrent het verkrijgen van een andere woning. Hierin hebben wij niets kunnen betekenen. Het woningtekort is een landelijk probleem. Ondanks dat wij de noodzaak voor sommige gezinnen zien, is er geen passende oplossing voor handen. 7. Ondersteuning aan (achteraf) niet erkende gedupeerden, valt na afwijzing onder het regulier aanbod van de gemeente. Vanzelfsprekend verzorgen wij voor deze inwoners de toeleiding naar de reguliere dienstverlening van de gemeente indien hier behoefte aan is. Het mag niet zo zijn dat de problematiek waarvoor in eerste instantie hulp werd gezocht in stand blijft maar dat er geen hulp (meer) geboden wordt omdat men niet erkend is als gedupeerde ouder in de toeslagenaffaire. Uitvoeringskosten komen vanaf dan wel voor rekening van de gemeente en kunnen niet meer doorbelast worden.