12.Jeugdhulp Rijnmond; Brief aan Tweede Kamer namens gemeenten en aanbieders betreft kwetsbare jongeren in de knel

Aan de leden van de vaste commissie voor VWS van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Per e-mail: cie.vws@tweedekamer.nl Van: Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond en de zorgaanbieders in Rijnmond Datum: 5 april 2021 Onderwerp: Kwetsbare jongeren in de knel Geachte woordvoerders jeugdzorg, Hierbij vragen wij uw aandacht voor het volgende. Als gevolg van ontoereikende budgetten zijn gemeenten niet meer in staat alle kinderen tijdig passende hulp te bieden. De toenemende vraag als gevolg van Covid-19 heeft de situatie verergerd en kinderen en gezinnen worden daarvan de dupe. Om aandacht te vragen voor deze ontwikkelingen, hebben wij, gemeenten, zorgaanbieders en gecertificeerde instelling gezamenlijk, op 9 februari een brief gestuurd aan staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Daarin vragen wij om op korte termijn meer structurele middelen beschikbaar te stellen en hebben we een beroep gedaan op de landelijke incidenteel beschikbare middelen om de toegenomen hulpvraag van jeugdigen als gevolg van de Covid-19 in onze regio te dekken. We zijn vanuit regio Rijnmond (gemeenten en zorgaanbieders gezamenlijk) om tafel gegaan met een vertegenwoordiging van VWS, VNG en Jan Menting van het OZJ. Deze gesprekken zijn zeer teleurstellend verlopen.

We hebben antwoord gegeven op tal van vragen, cijfers aangeleverd en laten zien dat we als gemeenten miljoenen bovenop het beschikbare budget voor de jeugdzorg hebben ingezet. Ook hebben we laten zien hoe we in Rijnmond samenwerken aan de transformatie van de jeugdhulp om die zorg te kunnen leveren die nodig is. Toch hebben we de boodschap gekregen dat er geen enkele ruimte is voor extra middelen, noch structureel, noch incidenteel, noch uit een Corona noodfonds. We vinden dit onbegrijpelijk omdat bij de staatssecretaris bekend is dat vele kinderen in ernstige psychische nood verkeren en niet de hulp krijgen die ze direct nodig hebben. Corona raakt alle jongeren en met name jongeren met psychiatrische problemen worden nu ernstig in hun toekomst bedreigd. Het kabinet heeft afgelopen periode omvangrijke extra steun verleend aan vele groepen in de samenleving om te voorkomen dat onomkeerbare schade aan personen en bedrijven ontstaat, maar voor kwetsbare jongeren in de jeugdzorg is niets extra’s beschikbaar gekomen. Dit klemt temeer omdat de jeugdzorg al aanzienlijke tekorten had.

Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond p/a Gemeente Rotterdam Jeugd en Onderwijs Postbus 70014 3000 KS Rotterdam www.jeugdhulprijnmond.nl

1

Als gemeenten staan we daarom financieel met de rug tegen de muur, aanbieders worden geconfronteerd met oplopende wachtlijsten, terwijl we de psychische nood zien toenemen en jongeren en gezinnen zich in de steek gelaten voelen. Wij zien op dit moment geen andere mogelijkheid dan u rechtstreeks te benaderen om u te informeren over onze situatie en we willen u verzoeken om hier met spoed kamervragen over te stellen. Covid-19 Sinds eind 2020 zien wij een nog grotere toestroom van jeugdigen met toenemende ernst van problematiek. Zo is er bijvoorbeeld een forse toename van jeugdigen met (meervoudige) complexe problematiek in een levensbedreigende situatie (suïcidepoging of ernstige zelfdestructie door anorexia, zware zelfbeschadiging etc.). We zien dat bij de genoemde doelgroep vaker spoedhulp nodig is, de gemiddelde leeftijd lager wordt en de intensiteit van behandeling hoger is. Het gaat vaak om schrijnende situaties voor jongeren en hun gezinnen, waarbij het uitblijven van hulp tot grote risico’s leidt voor deze jongeren. Dit vraagt een kwalitatief en kwantitatief grotere inzet van de hulp. Het is onze verwachting dat de gevolgen van Covid-19 voor de jeugdigen minstens twee tot vier jaar aanhouden. Juist kwetsbare gezinnen hebben het meeste last van de coronamaatregelen door kleine behuizing, werkloosheid en schulden.

Dit zijn, net als de toename in problematische echtscheidingen, allemaal risicofactoren voor kindermishandeling. De ervaring leert dat jeugdigen nog lang de gevolgen van een stressvolle periode in hun jeugd ondervinden. Daarom verwachten we dat jongeren als gevolg van deze Covid-19 periode vroeger of later een beroep doen op specialistische jeugdhulp, van ambulant tot zeer gespecialiseerde residentiële hulp. Ondanks deze combinatie van signalen komt voor de jeugdzorg geen extra budget beschikbaar. Terwijl de jeugdzorg juist geld nodig heeft, structureel en op zeer korte termijn, om in deze zware tijden de noodzakelijke ondersteuning aan kwetsbare kinderen/jeugdigen en hun gezin te kunnen garanderen. De gemeenten geven structureel meer uit dan we voor jeugdhulp ontvangen uit het Rijk. Dat doen we niet alleen via de gemeenschappelijke regeling. Kosten voor de basishulp en preventie die onze lokale teams organiseren zijn niet meegenomen in de onderzoeken, maar moeten wij ook betalen uit hetzelfde budget. Ingrijpen is nodig om een basisniveau van zorg te kunnen blijven bieden. Het kan niet zo zijn dat gemeenten moeten gaan bezuinigen op lokale voorzieningen als jongerenwerk of schoolmaatschappelijke werk om dit basisniveau te garanderen.

Over het feit dat de budgetten voor gemeenten voor het bieden van jeugdhulp ontoereikend zijn en zelfs met een doelmatigheidsslag die tekorten zullen blijven, bent u op 18 december 2020 door de staatssecretaris op de hoogte gebracht naar aanleiding van het AEF-onderzoek (brief met kenmerk 1801927-216254-J). De onderhandelingen tussen VNG en VWS hierover zijn afgebroken en zitten in de fase van arbitrage. Ondernemers krijgen financiële ondersteuning om deze crisis te overleven. Zij zijn al toe aan het 3e noodpakket. Het onderwijs krijgt een steunpakket van 8,5 miljard om achterstanden in het onderwijs aan te pakken. Maar voor de jeugdzorg – de meest kwetsbare kinderen - is er niets. Dat terwijl de – financiële- problemen ook zonder de gevolgen van Covid-19 al groot waren. De jeugdzorg heeft geld nodig, eenmalig op de heel korte termijn om in ieder geval spoedhulp en de vervolgzorg te garanderen en structureel om de wachtlijsten en wachttijden terug te 2

brengen naar acceptabele normen. De tekorten zijn immers structureel. Daarnaast willen we op basis van onze regiovisie de jeugdhulp fundamenteel hervormen. Dit vraagt bijvoorbeeld om een substantiële investering in de verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp. Ook de doelgroep van jongeren die begeleid wonen vraagt extra aandacht. We kunnen onze regiovisie niet goed uitrollen, als hiervoor geen geld beschikbaar is. Onderzoeken van de IGJ De IGJ heeft eind 2019 haar rapport “kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd” gepubliceerd. In dit landelijke rapport signaleert de IGJ dat jeugdigen te laat een jeugdbeschermer toegewezen en onvoldoende snel passende jeugdhulp krijgen. Binnen onze regio is besloten om de Gecertificeerde instellingen meer middelen ter beschikking te stellen, zodat binnen gestelde termijn de jeugdbeschermer aan de slag gaat. Daarnaast hebben we bij het Rijk aangegeven dat we in onze regio het bieden van tijdige hulp niet zonder extra budget kunnen realiseren. De inspectie verwacht dat na de coronacrisis de zorgvraag van jeugdigen met ernstige mentale problemen nog verder zal groeien. Daarmee nemen ook de knelpunten in de zorgverlening toe. Verantwoordelijkheid Aanbieders en gemeenten nemen verantwoordelijkheid om ook onder deze moeilijke omstandigheden zorg te vernieuwen en gelijktijdig passende zorg te bieden.

De gemeenten binnen regio Rijnmond hebben de afgelopen jaren de budgetten substantieel verhoogd zonder te klagen, omdat we willen dat de overheveling van de jeugdhulp een succes wordt. Onlangs hebben zij opnieuw extra budget beschikbaar gesteld om de spoedhulp in onze regio beschikbaar te houden. Om als zorgaanbieders en gemeenten onze (wettelijke) taak naar behoren te kunnen uitvoeren vragen wij aan u dat u bij de staatssecretaris aandringt op een financiële bijdrage op de korte termijn, om structurele financiële ruimte en wet- en regelgeving die daarin ondersteunend is. Zonder incidentele en structurele extra middelen zullen de wachtlijsten en bijbehorende schrijnende problematiek voortduren en erger worden. Wij nodigen u, als woordvoerders jeugdzorg in de Tweede Kamer, ook uit voor een bezoek aan de regio Rijnmond om onze ervaringen met u te delen en in gesprek te gaan over de risico’s die wij zien voor de gezondheid van onze kinderen en de vitaliteit en veerkracht van onze gezinnen, voor nu en voor de toekomst. Hoogachtend, Namens het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond

Namens het Jeugdhulp Overleg Rotterdam Rijnmond (JORR),

J. Bokhove Voorzitter

J.J.A. Olij-Haak Voorzitter

3

GRJR

Albrandswaard Barendrecht Brielle Capelle a/d IJssel Goeree Overflakkee Hellevoetsluis Krimpen a/d IJssel Lansingerland Maassluis Nissewaard Ridderkerk Rotterdam Schiedam Vlaardingen Westvoorne

Jeugdhulp Overleg Regio Rijnmond Stichting ASVZ Stichting Enver Stichting Geestelijke Gezondheidszorg Delfland Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond Stichting Middin Mentaal Beter Cure B.V Stichting Horizon Jeugdzorg en Speciaal Onderwijs Stichting Pameijer Stichting Pluryn Stichting Prokino Zorg/TTJ Stichting Timon William Schrikker Stichting/ Pleegzorg Parnassiagroep/Youz B.V. Stichting Yulius

4