11.Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties; Themarapport 'Leefbaarometer 2020; verdiepende analyses; Bijlage

Drie thema’s van leefbaarheid nader onderzocht In een aantal gebieden in Nederland staan de leefbaarheid en veiligheid onder druk. Zowel landelijk als lokaal worden deze problemen aangepakt. Een goed inzicht in de achtergronden helpt bij de lokale aanpak. Daarom zijn drie thema’s die van invloed zijn op de leefbaarheid in gebieden verder onderzocht, ter aanvulling op de tweejaarlijks terugkerende Leefbaarometer. In het najaar van 2023 wordt de Leefbaarometer 2022 gepubliceerd. De verdiepende analyses zijn verkenningen maar geven geen inzicht in de oorzakelijkheid van de gevonden relaties. Het rapport geeft handvatten om lokaal verder onderzoek te doen en beleid te ontwikkelen en te evalueren. Hoe de situatie ter plaatse écht is, vraagt altijd nader onderzoek. De onderzoeksresultaten in het kort: 1. Stijgers en Dalers Een aantal gebieden is zowel meer verbeterd of verslechterd, vergeleken met de gemiddelde stijging of daling. Waar gemiddeld gesproken het voorzieningenniveau voor een stijging van de leefbaarheid zorgt, is in een aantal buurten die een slechte uitgangspositie hadden de factor ‘overlast en onveiligheid’ de belangrijkste reden geweest voor een verslechtering of een verbetering van de leefbaarheid. In buurten met een nog slechtere uitgangspositie zijn het juist de woningvoorraad en de sociale samenhang die sterk samenhangen met de toegenomen leefbaarheid. 2.

Leefbaarheid en sociale ongelijkheid Buurten met een hogere sociaaleconomische status blijken over het algemeen beter leefbare buurten te zijn (en vice versa). Deze samenhang betekent niet dat het één het gevolg is van het ander, maar er zijn wel sterke positieve verbanden tussen de leefbaarheid en de sociaaleconomische status van een buurt. Dit verband lijkt sterker te zijn in de grote(re) steden dan in de kleine(re) gemeenten. Verder valt op dat in een aantal regio’s dit verband sterker is (’t Gooi, in een aantal Veluwse gemeenten, de regio IJsselmonde en in het oosten van Groningen). In Kerkrade, Helmond, Tiel, Doesburg en Vlaardingen is er het grootste aandeel buurten waar zowel de leefbaarheid als de sociaaleconomische status laag is. Uit de analyse blijkt dat er in deze buurten relatief meer overlast en onveiligheid is, een relatief slechtere woningvoorraad en een lagere sociale samenhang. In afwijking van de algemene trend zijn er ook gemeenten met een relatief groot aandeel buurten die een lage sociaaleconomische status combineren met een hoge leefbaarheid, bijvoorbeeld Groningen en Leiden. Tot slot blijkt er een sterke samenhang tussen het niveau van de sociaaleconomische status van een buurt en de mate waarin er statusverschillen zijn binnen een buurt. De meest welvarende buurten hebben de kleinste spreiding in sociaaleconomische status. 3.

Ondermijnende criminaliteit en ervaren onveiligheid Uit dit deelonderzoek is gebleken dat de mate van ondermijnende criminaliteit nauw samenhangt met de ervaren onveiligheid. Met name het aantal veroordeelden en verdachten, drugsdelicten, vermogensdelicten en hennepkwekerijen zijn factoren die hierin een grote rol spelen. Dit gaat vooral op in de meer stedelijke gemeenten. Daarbij is de positie van Heerlen en Kerkrade opvallend. In een aantal kleinere gemeenten, zoals Rucphen, Urk of Goes, gaat dit verband niet op. Mogelijk speelt de grote mate van sociale samenhang hierin een rol en de mindere zichtbaarheid van de criminaliteit in het landelijk gebied. Het onderzoek is uitgevoerd door Atlas.Research en In.Fact.Research.

Documenten Leefbaarometer 2020. Verdiepende analyses Kamerbrief Zie ook: https://www.leefbaarometer.nl/home.php https://www.zichtopondermijning.nl/ https://www.volkshuisvestingnederland.nl/onderwerpen/programma-leefbaarheid-en-veiligheid