11.Memo Startdocument Inclusief Nissewaard

aan

van

de gemeenteraad

het college

datum

pagina

6 januari 2022

1 van 9

Startdocument 'Inclusief Nissewaard' 1. Aanleiding In de memo ‘Lokale inclusie agenda en diversiteitsbeleid’ d.d. 21 december jl. is aangegeven dat in het eerste kwartaal van 2022 het startdocument ‘Inclusief Nissewaard’ aan u wordt voorgelegd. Daarmee willen we meer planmatig voortbouwen op de initiatieven die we gedurende de afgelopen coalitieperiode hebben genomen op gebied van inclusie en diversiteit. De gelijktijdige gedachtewisseling over Diversiteitsbeleid en over de Lokale Inclusie Agenda, met respectievelijk de gemeenteraad en de Adviesraad Sociaal Domein Nissewaard (zie advies d.d. 14 juni 2021), hebben ons doen besluiten vanuit beide invalshoeken en in samenhang te bouwen aan een ‘Inclusief Nissewaard’. Dat wordt hierna toegelicht. Coalitieakkoord In het Coalitieakkoord Nissewaard 2018-2022 ‘Samen voor elkaar!’ is in relatie tot ‘Inclusie’ de volgende ambitie opgenomen: “Er wordt gewerkt aan een lokale inclusieagenda. Wij wensen hiervoor als gemeente ook het Nederlands Keurmerk voor Toegankelijkheid te ontvangen.” Ook zien we in het huidige Coalitieakkoord dat het college het belangrijk vindt dat iedereen mee kan doen en dat gelijke kansen heeft hiervoor. Daarbij richt het college zich op het bevorderen van acceptatie, zelfontwikkeling, verbinding, integratie en het tegengaan en verkleinen van ongelijkheid.

Het uitgangspunt van Nissewaard is dat iedere Nissewaarder zich prettig en veilig voelt in zijn of haar eigen leefomgeving, ongeacht zijn of haar (fysieke, mentale en sociale) beperkingen, culturele achtergrond, seksuele geaardheid of geloofsovertuiging. Wet- en regelgeving Deze ambities zijn niet los te zien van de rol die rijksoverheid weggelegd ziet voor gemeenten en die verankerd is in wetgeving. Lokale Inclusie Agenda Voor wat betreft de Lokale Inclusie Agenda geldt daarenboven dat gemeenten verplicht zijn uitvoering te geven aan het VN-Verdrag aangaande de rechten voor mensen met een handicap, dat in juli 2016 door Nederland is geratificeerd. Daartoe is ook aan de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet de verplichting toegevoegd om in een plan op te nemen hoe daaraan uitvoering wordt gegeven.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

betreft

6 januari 2022

2 van 9

Startdocument 'Inclusief Nissewaard'

Diversiteitsbeleid Voor wat betreft het Diversiteitsbeleid hebben gemeenten wettelijke verplichtingen die onder andere van toepassing zijn op gelijke rechten en antidiscriminatie. Om het recht op gelijke behandeling te garanderen zowel tussen overheid en burgers, als tussen burgers onderling, is artikel 1 van de Grondwet in de volgende wetten uitgewerkt: Wet College voor de Rechten van de Mens, Algemene wet gelijke behandeling, Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd, Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte, Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen, Wet onderscheid arbeidsduur en Wet onderscheid bepaalde en onbepaalde tijd. Ter ondersteuning van de Algemene wet gelijke behandeling is de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen in het leven geroepen, waarin geregeld is dat iedereen daar toegang tot moet hebben. We kennen tenslotte ook de Transgenderwet die tot doel heeft het wijzigen van het administratieve geslacht in de burgerlijke stand. In de huidige collegeperiode is een start gemaakt met het realiseren van de ambities en het voldoen aan de wettelijke verplichtingen in het kader van Inclusie en Diversiteit, maar gelet op de vele uitdagingen in het sociale domein, is dat minder planmatig gebeurd dan aanvankelijk het voornemen was. Om alsnog een aanzet hiertoe te geven is dit startdocument opgesteld. 2.

Doelen van Inclusie en Diversiteit De gemeentelijke ambities en doelen op het gebied van Inclusie en Diversiteit zijn als het ware twee kanten van dezelfde medaille. Met beide wordt naar een zogenaamde ‘inclusieve samenleving’ gestreefd, door de toegankelijkheid tot maatschappelijke voorzieningen voor iedereen te vergroten en door maatschappelijke uitsluiting te verkleinen. Hierbij heeft de gemeente het volgende voor ogen. • Het verbeteren van mogelijkheden tot maatschappelijke deelname (aan het sociaal verkeer) voor iedereen, tot gelijke kansen voor iedereen en tot hulp en ondersteuning voor iedereen die dat nodig heeft. • Het beïnvloeden van wederzijds respect, tolerantie, sociale betrokkenheid, mededogen en hulpvaardigheid van inwoners onderling. Dat betekent dat er (meer) aandacht moet uitgaan naar de fysieke toegankelijkheid van openbare gebouwen en openbare ruimten, naar toegankelijkheid van maatschappelijke voorzieningen en publieksdiensten en naar toegankelijke informatieverstrekking aan alle inwoners. Daarnaast vraagt het realiseren van een (meer) inclusieve samenleving, ook om een (meer) onderlinge betrokkenheid, verdraagzaamheid en medeleven in de Nissewaardse samenleving. Dat alles kan niet in één keer gerealiseerd worden, maar gebeurt ‘stapje voor stapje’ en zal nooit afgerond zijn; een inclusief Nissewaard zal een blijvend aandachtspunt zijn.

En dat alles kan niet door de gemeente alleen gerealiseerd worden. Alle Nissewaardse inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties dragen daaraan bij. Uiteindelijk wil Nissewaard een gemeente zijn waar iedereen prettig kan wonen, werken, ontspannen, ontmoeten en op ondersteuning kan rekenen. Een gemeente die achter haar inwoners staat, ongeacht leeftijd, beperkingen, inkomen, herkomst, geslacht, seksuele voorkeur of geloof.

datum

pagina

betreft

6 januari 2022

3 van 9

Startdocument 'Inclusief Nissewaard'

3. Een gecombineerde aanpak Dit startdocument heeft als doel om de basis te leggen voor een gecombineerde aanpak, zodat we als gemeente de doelen op gebied van zowel Inclusie als Diversiteit geleidelijk én planmatig kunnen gaan realiseren. Op die manier bouwen we aan een ‘Inclusief Nissewaard’ vanuit beide invalshoeken. Zowel diversiteitsbeleid als inclusiebeleid (vertaald naar de Lokale Inclusie Agenda) dragen bij aan het vergroten van de maatschappelijke deelname als aan het voorkomen van maatschappelijke uitsluiting. Gemeentelijke rollen en verantwoordelijkheden Meer concreet gaat het om de volgende rollen en verantwoordelijkheden van de gemeente. • Bevorderen dat in sociaal opzicht voor iedereen een plek is waar hij/zij zich thuis voelt voor ontmoeting, ontspanning en dat iedereen toegang heeft tot noodzakelijke ondersteuning. • Bevorderen dat openbare voorzieningen, binnen- en buitenruimten, bereikbaar, veilig en toegankelijk zijn voor iedereen. • Bewerkstelligen dat de toegankelijkheid van publieke informatie voor iedereen beschikbaar is, dat wil zeggen bereikbaar, leesbaar, hoorbaar en begrijpelijk. • Het bij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bevorderen van bewustwording en wenselijk gedrag, voor wat betreft het (even)waardig bejegenen en behandelen van mede-inwoners, ongeacht de (diverse) persoonlijke omstandigheden.

Hierbij is bij uitstek een voorbeeldfunctie voor de gemeentelijke organisatie zelf weggelegd. Uitgangspunten Hoewel het te ver zou gaan om in dit startdocument over de volle breedte alle uitgangspunten te formuleren, benoemen we wel enkele overall uitgangspunten voor de verdere aanpak. Inhoudelijke uitgangspunten • De wet- en regelgeving is uiteraard het wettelijk kader en binnen dat raamwerk dienen doelen geformuleerd te worden en dient ook de aanpak vorm te krijgen. Bij dat laatste moet vooral gedacht worden aan de participatie van inwoners die specifiek genoemd wordt als voorwaarde om tot een Lokale Inclusie Agenda te komen. • Het concept-integraal beleidskader sociaal domein, waarin missie en visie zijn verwoord, de belangrijkste maatschappelijke opgaven zijn gedefinieerd (‘kansengelijkheid bevorderen’ en ‘kwetsbare inwoners faciliteren t.b.v. zelfstandigheid’) en waarin samenhang tussen beleidsvelden centraal staat, is (vooralsnog) ook kaderstellend. Pragmatische uitgangspunten Zoals genoemd is het toewerken naar een Inclusief Nissewaard een grote en brede opgave, die permanent aandacht vraagt. Tegelijkertijd staat het sociaal domein onder zware financiële druk. Daarom wordt voorgesteld om qua prioritering en qua planning, twee pragmatische uitgangspunten te hanteren.

datum

pagina

betreft

6 januari 2022

4 van 9

Startdocument 'Inclusief Nissewaard'

•

•

We streven naar maximale samenhang qua inhoud en planning van initiatieven. Dat betekent: we nemen de ‘inclusie-vereisten’ integraal mee in de lopende initiatieven en ontwikkelingen zoals in de: – beleidsvoorstellen en uitvoeringsplannen binnen het sociaal domein; – subsidie- en inkoopvoorwaarden binnen het sociaal domein; – project- en de beheerplannen binnen het fysiek domein. We beperken ons vooralsnog qua breedte door: – De focus te leggen op zaken waarop de gemeente direct invloed en sturingsmogelijkheden heeft, zoals op de eigen gemeentelijke organisatie, op de voorzieningen die gesubsidieerd en ingekocht worden en op gemeentelijke gebouwen en openbare ruimte; – Aan te sluiten bij en ondersteunen van inclusie-bevorderende-initiatieven van maatschappelijke organisaties en bedrijven, maar daarin zelf als gemeente vooralsnog geen initiator te zijn.

Sturing op proces en op resultaten Het bouwen aan een Inclusief Nissewaard is zoals genoemd een kwestie van een lange adem en van veel afstemming over meerdere domeinen. Ook is het een kwestie van enerzijds doelgericht toewerken naar resultaten en anderzijds mee-bewegen met bestaande initiatieven. De mogelijkheden worden begrensd door capaciteit en geld. Tenslotte is inwonersparticipatie een zwaarwegend aspect dat ook in het proces c.q. de aanpak meegenomen moet worden. Dat maakt het opstellen en het sturen van een aanpak of agenda, behoorlijk complex. Na goedkeuring van dit startdocument zal daartoe een voorstel ontwikkeld moeten worden, gebaseerd op de bestuurlijke prioriteiten. Er zijn aanpakken beschreven door bijvoorbeeld Movisie en de VNG, die handvatten hiervoor kunnen bieden. Echter, de mate waarin we inclusief willen zijn en/of de mate waarin we daar als gemeente willen investeren zijn keuzes die binnen het nieuwe coalitieakkoord gemaakt moeten worden. Dat is bepalend voor zowel de resultaten als de aanpak en daarmee voor de in te zetten capaciteit en doorlooptijd. 4. De aandachtsgebieden die in de aanpak aan de orde moeten komen In deze paragraaf duiden we de aandachtsgebieden waarop de inclusiedoelen en -vereisten van toepassing zijn en hoe die in de agendering aan de orde zouden kunnen komen.

Per aandachtsgebied zal bepaald moeten worden in hoeverre extra inspanningen gewenst of nodig zijn, dan wel in hoeverre de al reeds genomen maatregelen voldoende zijn geborgd. Vier aanvliegroutes voor toegankelijkheid We onderscheiden vier vormen van toegankelijkheid: fysieke toegankelijkheid, sociale toegankelijkheid en informatietoegankelijkheid. Daaraan voegen we toe de toegankelijkheid die wordt bepaald door de mate waarin inwoners onderling open staan voor elkaar en het voor iedereen mogelijk maken ‘mee te doen’. Fysieke toegankelijkheid: gaat over zorg voor toegankelijke gemeentelijke gebouwen, zoals het stadhuis, de wijkcentra en schoolgebouwen. Maar het gaat ook over toegankelijke openbare

datum

pagina

betreft

6 januari 2022

5 van 9

Startdocument 'Inclusief Nissewaard'

buitenruimte. Het betreft fysieke maatregelen zoals bereikbaarheid van voorzieningen, een gebouw in of uit kunnen komen, een afritje of een (trap)lift bij hoogteverschillen, het gebruik van markeringen op specifieke locaties, het kunnen bereiken van een nooddeur of de toegankelijkheid van stembureaus. Sociale toegankelijkheid: gaat over je binnen een (publieks)voorziening welkom voelen, over de wijze van bejegening en in hoeverre activiteiten en programmering zodanig zijn opgezet en ingericht dat (nagenoeg) iedereen kan meedoen en voor iedereen een plek is. Informatietoegankelijkheid: gaat over het geven van begrijpelijke, overzichtelijke en duidelijke informatie. Dat wil zeggen: duidelijke zinnen, begrijpelijke woorden, taalgebruik en gebruik van communicatiemiddelen die aansluiten bij de leefwereld van de doelgroep én informatie die ook op aangepaste wijze beschikbaar is voor mensen met beperkingen (grote letters, gesproken woord, contrasterend kleurgebruik, pictogrammen, andere taal). Inwoners staan open voor elkaar: gaat over je door andere inwoners gehoord, gezien en gerespecteerd voelen, over invoelend vermogen, onderlinge betrokkenheid, compassie en hulpvaardigheid. Dat alles met als resultaat de ander het gevoel te geven volwaardig deel uit te maken van de samenleving.

Dit vraagt een ander type interventies dan de voorgaande drie vormen, omdat het om bewustwording en indirecte beïnvloeding van gedrag van inwoners gaat en directe sturingsmogelijkheden door de gemeente niet voor handen zijn. Relevante beleidsvelden De beleidsvelden waarbinnen toegankelijkheid een grote rol speelt, zijn:  Onderwijs en ontwikkeling  Welzijn, gezondheid en ondersteuning  Ontspanning en ontmoeting  Wonen  Vervoer en (persoonlijke) mobiliteit  (Vrijwilligers)werk en Inkomen  Fysieke leefomgeving  Gemeentelijke dienstverlening en organisatie Zoals al werd genoemd, zijn gedurende de coalitieperiode al veel inspanningen gedaan vanuit de tot nog toe aparte invalshoeken Inclusie en Diversiteit. De resultaten zijn van verschillende orde van grootte en soms erg gedetailleerd. Deze lenen zich daarom niet allemaal om in dit globaal overzicht op te nemen. Daarom zijn deze als bijlage toegevoegd. 5. De eerstvolgende stappen -

Het college legt het startdocument ter kennisname voor aan de gemeenteraad. Gelijktijdig wordt de Adviesraad Sociaal Domein geïnformeerd. Bezien welke ambities in een nieuw coalitieakkoord zijn opgenomen met betrekking tot ‘Inclusief Nissewaard’.

datum

pagina

betreft

6 januari 2022

6 van 9

Startdocument 'Inclusief Nissewaard'

-

Op basis van deze ambities het beleid ‘Inclusief Nissewaard’ opstellen, waarin de Adviesraad Sociaal Domein nadrukkelijk meegenomen wordt. Daaruit voortvloeiend een lokale agenda of uitvoeringsplan met de uitgangspunten, de beoogde inzet en verwachte resultaten, de procesaanpak, de planning, de sturing van het geheel en de kosten.

datum

pagina

betreft

6 januari 2022

7 van 9

Startdocument 'Inclusief Nissewaard'

BIJLAGE VOORBEELDEN VAN WAT ER AL IS GEDAAN IN NISSEWAARD IN LIJN MET HET VNVERDRAG EN DIVERSITEIT (niet limitatief) •

Zoals al langer bekend bij de Adviesraad heeft de gemeente het Nederlands Keurmerk (beoordeling zilveren niveau) voor Toegankelijkheid gekregen voor het stadhuis en is toegezegd de toegankelijkheid voor mensen met een handicap mee te nemen in bouwkundige aanpassingen van de gemeentelijke publieke gebouwen.

•

Als genoemd in de brief is in het kader van ‘toegankelijke digitale dienstverlening voor iedereen’ recentelijk een verklaring opgesteld (4 oktober 2021) voor wat betreft de aanpak van het meer begrijpelijk en gebruikersvriendelijk maken van de website (www.nissewaard.nl) en de daaraan gerelateerde online formulieren.

•

Tijdens de landelijke verkiezingen is expliciet rekening gehouden met de toegankelijkheid van de stemlocaties.

•

Voor wat betreft deelname aan sport is een combinatie-functionaris aangesteld die zich specifiek richt op gehandicaptensport.

•

Met de High Five-methode wordt ingezet op het in beweging krijgen van alle doelgroepen en daarom wordt specifiek ingezet op een verhoogde sportdeelname van aangepaste sporters, senioren en kwetsbare kinderen en volwassenen in Nissewaard. Zo wordt bijvoorbeeld op de jaarlijkse High-Five sport- en speldag voor kinderen rekening gehouden in de programmering met kwetsbare kinderen.

•

Voor wat betreft onderwijs en zorg wordt vanuit meerdere invalshoeken (indirect) aan inclusie gewerkt. o In het Programma Kinderogen (start 2020) op Goeree-Overflakkee en Voorne-Putten geven gemeenten en samenwerkingsverband Onderwijscollectief (PO en VO) samen uitvoering aan de ambitie dat kwetsbare kinderen gebruik kunnen blijven maken van voorzieningen bij hen in de buurt. Met passende opvang en onderwijs richten scholen en opvangvoorzieningen zich op sociale inclusie. o Het Zadkine College en het Jongerenwerk (JOZ) verzorgen voor kwetsbare leerlingen in een kleine klas les extra onderwijs om hun startcertificaat te halen. o In het kader van Voor- en Vroegtijdige Educatie (VVE) krijgen kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar met een (risico op) spraak/taalachterstand een programma aangeboden gericht op het verkleinen of voorkomen van sociale ontwikkelingsachterstanden en is daarmee indirect gericht op sociale inclusie.

•

Voor wat betreft deel-beleid binnen het sociaal domein (bijv. woonzorg, sport, beschermd wonen) worden doelen en uitgangspunten gehanteerd in het verlengde van die in het concept-integraal beleidskader en daarmee in lijn met het VN-verdrag: o Doelen gericht op maatschappelijke deelname van iedereen en op de toegang tot noodzakelijke hulp daarbij, hetgeen betreffende wetgeving verankerd is; o Uitgangspunten qua mensbeeld waarbij niemand uitgesloten, iedereen waardig bejegend en de persoonlijke situatie van de inwoner centraal gesteld wordt; o Uitgangspunten met betrekking tot de fysieke en sociale leefomgeving, zoals voor iedereen een plek voor ontmoeting en ontspanning (binnen en buiten), bereikbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen, veilige, begaanbare en prettige openbare ruimte.

datum

pagina

betreft

6 januari 2022

8 van 9

Startdocument 'Inclusief Nissewaard'

LHBTI+ groep  Online actief (website, facebook besloten en open groepen, Instagram) circa 130 leden.  Offlinebijeenkomsten in Wijkcentrum ‘t Centrum als doel een veilige ontmoetingsplek te bieden waar zij door middel van gesprekken en activiteiten zichzelf en elkaar empoweren en zich gehoord, gezien en erkend voelen binnen een veilige omgeving  Ambtelijke coördinatie  Jillis Bruggeman penning gewonnen door oprichtster van LHBT-Nissewaard  Activiteiten: o Pride Zwemmen o LHBTI Picknick o MS Modeavond voor alleen transgenders o Samenwerking Jongerenwerk en Boekenberg Zichtbaarheid  Regenboogzebrapad  Hijsen van de regenboogvlag tijdens speciale dagen  Theater in regenboogkleuren  Gender neutrale toilet in Wijkcentrum Waterland en Ring van Putten Overig  Twee bijeenkomsten met Radar met partners uit het welzijn en vrijetijdsaanbod en de LHBTI+ doelgroep om te onderzoeken wat de behoefte is.  Vragen opgenomen in vitaliteitscan sport, cultuur en sociaal-cultureel werk, High Five waardering en in de Nissewaard Peiling.  Inzet op middelbare scholen en basisscholen: o Theatervoorstellingen over homo en christen zijn. Op Scala Rietvelden door Theater Aan Z. o Primair Onderwijs:  Workshops intern begeleiders  LEF kisten over diversiteit van groep 1 t/m 8. Jaarlijks in te zetten. o Gastlessen en docenttraining voortgezet onderwijsscholen. Met tool kits en een lokale film.

o Paarse vrijdag:  Kaartje naar scholen om hier aandacht aan te vragen  Paarse kleding actie via social media actiefinnissewaard en Space010  Schiedams LEF lesmodule rondgestuurd PO en VO  Vier onlinetrainingen voor netwerkpartners  Event voor jongeren samen met de Boekenberg en Dona Daria  Lokaal sportakkoord met thema’s veilig sportklimaat en inclusief sporten: o Een training uitgezet via John Blankenstein foundation over diversiteit in de club. o Een buurtcoach inclusief sporten o In februari volgt een boekje ‘Hier! Doet iedereen mee’, met al het aanbod voor mensen die niet binnen het regulier aanbod hun activiteit kunnen vinden o Ondersteunen van verenigingen met bestaand (speciaal) aanbod of het opzetten daarvan o Vraag en aanbod op elkaar afstemmen o “Doe mee dag” medio april (initiatief vanuit Sport akkoord)

datum

pagina

betreft

6 januari 2022

9 van 9

Startdocument 'Inclusief Nissewaard'

  

Trainingen Movisie toegevoegd op Nissewaard Leert en Vrijwilligersacademie. Organiseren van Diversity Day met workshops discriminatie en lezing over autisme. Respectgemeenten PO: o Vanuit High Five zijn basisscholen uitgenodigd de gratis RespectBox aan te vragen, dit hebben 9 basisscholen gedaan en twee VO-scholen hebben op eigen initiatief een RespectBox aangevraagd. o Tijdens de Week van Respect zijn gastlessen, georganiseerd voor 9 basisschoolklassen groep 5, 6, 7 of 8. o Scholen zijn geïnformeerd over het lesson-upkanaal van de Respect Foundation; lessen over respect, zoals les over Paarse Vrijdag.