10.Memo voortgang maatregelenpakket energiecrisis

Memo aan

van

gemeenteraad

college van burgemeester en wethouders

datum

pagina

28 maart 2023

1 van 7

Voortgang maatregelenpakket Energiecrisis Aanleiding De kosten voor levensonderhoud zijn als gevolg van de hoge inflatie, mede als gevolg van de energiecrisis, fors gestegen. Hierdoor is de financiële bestaanszekerheid van veel inwoners onder druk komen te staan. De financiële gevolgen van de energiecrisis raakt iedereen: onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zoals sportverenigingen en culturele instellingen, maar ook de gemeente zelf. Uw raad heeft hierover haar zorgen geuit, in diverse schriftelijke vragen, de motie ‘noodfonds energiecrisis’ en het initiatiefvoorstel ‘aanvalsplan koopkracht en energiebesparing’. Dit heeft ertoe geleid dat uw raad besloten heeft om, aanvullend op de (voorgenomen) rijks- en de reeds eerdere genomen lokale maatregelen, extra middelen vrij te maken om de gevolgen van de energiecrisis enigszins te beperken1. Dit zogeheten Winterplan, met daarin een afgewogen pakket met aanvullende maatregelen op het noodmaatregelenpakket van de Rijksoverheid, is op 9 november 2022 door uw raad vastgesteld. Dit is in aanvulling op het reguliere aanbod van regelingen, voorzieningen en activiteiten voor onder andere de aanpak van armoede- en schuldenproblematiek en in aanvulling op de compensatiemaatregelen vanuit het Rijk ter verzachting van de hoge kostenstijgingen.

Met de extra maatregelen willen wij onze samenleving verder steunen om de impact van deze crisis enigszins te beperken. Het gaat om maatregelen gericht op de samenleving, met als (uiteindelijke) doel een bijdrage te leveren aan het op peil houden van de koopkracht en behoud van werkgelegenheid en sociaal-cultureel aanbod in Nissewaard. Daarnaast dragen de maatregelen uit het uitvoeringsplan Energiearmoede bij aan het realiseren van de ambitie om Nissewaard in 2050 energieneutraal, circulair en bestand tegen te maken tegen de veranderingen van het klimaat. Ook de gemeente wordt zelf geconfronteerd met een forse stijging van de energiekosten en ziet zich, ingezet vanuit het streven om zo efficiënt en verantwoord mogelijk om te gaan met overheidsgeld en onze leefwereld, genoodzaakt maatregelen te nemen. Via deze raadsmemo willen wij u informeren over de voortgang van de verschillende maatregelen. 1 Raadsbesluit ‘Bestemmingsreserve Energiecrisis’ d.d. 9 november 2022.

Postadres Postbus 25, 3200 AA Spijkenisse Bezoekadres Raadhuislaan 106, 3201 EL Spijkenisse Telefoon 14 0181 E-mail gemeente@nissewaard.nl www nissewaard.nl

datum

pagina

betreft

27 maart 2023

2 van 7

Voortgang maatregelenpakket energiecrisis

Voortgang uitvoering maatregelenpakket ter ondersteuning van de gevolgen van de energiecrisis 1. Energietoeslag 2022 en 2023 De verstrekking van de Energietoeslag 2022 wordt uitgevoerd en wordt tot 1 juli 2023 verstrekt. Inmiddels hebben 4983 huishoudens met een laag inkomen € 1.300 ontvangen (peildatum 26 januari 2023). Daarbovenop volgt nog een extra Eenmalige energietoeslag van ongeveer € 1.300 in 2023. Mede naar aanleiding van de Kamervragen van 15 februari 2023 en de geluiden van andere gemeenten keren we de energietoeslag in één keer uit als de wetgeving (Wet energietoeslag 2023) gereed is. De beoogde inwerkingtredingsdatum van de wet is juni 2023. 2. Eenmalige verhoging in 2023 van de individuele inkomenstoeslag en de energiebijdrage voor gepensioneerden met € 50 De individuele Inkomenstoeslag en de Energiebijdrage voor gepensioneerden worden in het jaar 2023 eenmalig verhoogd. Het uitkeren van de eenmalige verhoging van de IIT en de Energiebijdrage is met ingang van 1 januari 2023 ingezet en loopt tot het einde van dit kalenderjaar. Daarnaast gaan we onderzoeken op welke wijze we het bereik van de individuele Inkomenstoeslag (IIT) kunnen verhogen en op welke manier we het proces kunnen vereenvoudigen bij het aanvragen van deze regeling. 3.

Uitbreiding Jeugdfonds Sport en Cultuur De regeling Stimuleren sport, cultuur en educatie richt zich op kinderen in gezinnen met een laag inkomen (120% - 150% van de bijstandsnorm). Door deze voorziening kan een beroep worden gedaan op een vergoeding van de kosten voor sport, cultuur en educatie. De gemeente Nissewaard is hiervoor een samenwerkingsovereenkomst aangegaan met Jeugdfonds Sport & Cultuur (JSC) en Stichting Leergeld Zuid-Holland Midden. Met ingang van 2023 heeft het college besloten de ondergrens van 120% vrij te geven. Dit houdt in dat ook kinderen uit gezinnen met een inkomen boven de 120% aanspraak kunnen maken op de regeling. Daarnaast worden gesprekken gevoerd met het JSC op welke wijze de huidige regeling kan worden uitgebreid. Het gaat daarbij om inwoners die nu niet kunnen deelnemen aan sport of beweging of culturele activiteiten vanwege hun financiële situatie en die nu niet onder de doelgroep jeugd vallen. 4. Bijdrage energiekosten maatschappelijke organisaties, zoals sport- en sociale vereniging Om te voorkomen dat verenigingen of stichtingen omvallen en inwoners niet langer mee kunnen doen aan sociale, sportieve of culturele activiteiten, zijn twee ondersteunende subsidieregelingen beschikbaar. • Subsidieregeling Compensatie Energielasten maatschappelijke organisaties Nissewaard 2023.

• Subsidieregeling Maatschappelijke initiatieven energiecrisis Nissewaard 2023 (zie ook maatregel 9). Deze regelingen zijn bedoeld voor verenigingen en stichtingen in Nissewaard. Zij kunnen maximaal € 10.000,- compensatie voor gestegen energielasten aanvragen. Daarnaast bieden de subsidievoorwaarden een kans om organisaties bewust naar energiebesparende maatregelen te laten kijken. Deze regeling is met terugwerkende kracht toepasbaar op energielasten vanaf 1 januari 2023 t/m 31 december 2023. Naar alle maatschappelijke organisaties is een mailing

datum

pagina

betreft

27 maart 2023

3 van 7

Voortgang maatregelenpakket energiecrisis

verstuurd waarin zij worden gewezen op deze regelingen. Er is nog geen beroep gedaan op de regeling. Er wordt een belronde gedaan om de verenigingen te attenderen op de regelingen. Verenigingen hebben al wel kennisgenomen van de TEK-regeling en beraden zich nu op vervolgstappen. En er wordt in de Groot Nissewaard extra aandacht aan geschonken. 5. Voorlichting over regelingen voor werknemers en kandidaten Voorne Putten Werkt (VPW) De voorlichting aan werknemers en kandidaten VPW over bestaande regelingen en het ondersteunen bij het indienen van aanvragen zijn inmiddels gaande. Er zijn verschillende spreekuren ingepland en er is voorlichtingsmateriaal, met onder andere tips om te besparen op bijvoorbeeld energie en boodschappen, voor deze doelgroep ontwikkeld. Het preventieteam en de energie- en armoedecoach hebben de handen ineengeslagen en zorgen indien nodig voor toeleiding naar de juiste ingang bij de gemeente of instanties, wanneer sprake blijkt te zijn van eventuele bredere problematiek, waaronder (dreigende) schuldenproblematiek. 6. Uitbreiding preventieteam en Maatwerk – ophoging bijzondere bijstand Door de stijging van de energierekening komen er in het kader van vroegsignalering van schulden, steeds meer signalen binnen van energieachterstanden en huurachterstanden van inwoners met een inkomen boven 120% van de bijstandsnorm.

Op dit moment is het niet altijd mogelijk om deze inwoners te ondersteunen vanuit de landelijke armoedevoorzieningen (zoals het tijdelijke Noodfonds Energie dat tot en met 31 maart 2023 geldt) en lokale armoederegelingen. Dit vraagt om individueel maatwerk, hetgeen we in de periode 1 april tot en met 31 december 2023 willen bieden. Wij hebben daarom op 14 maart 2023 een besluit genomen over de werkinstructie Maatwerk ophoging bijzondere bijstand. Hierbij hanteren wij hetzelfde besteedbare inkomen als de Voedselbank. Het tijdelijke landelijke noodfonds is inmiddels actief. Hierbij wordt er alleen steun geboden voor de energierekening van oktober 2022 tot en met maart 2023. Het preventieteam is inmiddels uitgebreid met twee medewerkers. 7. Actieve communicatie gemeentelijke armoederegelingen Vanuit preventie is de afgelopen jaren regelmatig voorlichting gegeven op scholen over onze gemeentelijke armoederegelingen en de ondersteuning die de gemeente hierin kan bieden. Op dit moment worden alle armoederegelingen extra onder de aandacht gebracht op onze gemeentelijke website, is foldermateriaal ontwikkeld en wordt in de krant extra aandacht geschonken aan de verschillende mogelijkheden die de gemeente biedt om een extra steuntje in de rug te geven.

Het preventieteam geeft onder andere voorlichting op scholen aan ouders en leerkrachten over voorzieningen en doorverwijzingsmogelijkheden. Alle bewoners krijgen een Geldgids. Op dit moment wordt onderzocht of de doelgroep voor de Rotterdampas kan worden uitgebreid, zodat meer inwoners hier gebruik van kunnen maken. In het kader van vroegsignalering van armoede en schulden, worden kaarten naar inwoners met beginnende betalingsachterstanden in de vaste lasten gestuurd, wordt telefonisch contact

datum

pagina

betreft

27 maart 2023

4 van 7

Voortgang maatregelenpakket energiecrisis

gezocht met inwoners met betalingsachterstand in de vaste lasten en vinden huisbezoeken plaats bij problematische achterstanden. In het kader van de campagne Nissewaard kom uit je schuld komen onder andere ervaringsdeskundigen aan het woord, gaat het preventieteam on tour om op verschillende locaties de verschillende regelingen en voorzieningen onder de aandacht te brengen en worden op de gemeentelijke website alle regelingen op één webpagina gepubliceerd. Er zijn verschillende folders ontwikkeld die uitgedeeld kunnen worden, zoals ‘alle kinderen doen mee’ en ‘senioren zijn het waard’. 8. Stimuleren gezonde voeding op scholen Scholen signaleren steeds vaker dat kinderen als gevolg van de armoedecrisis zonder ontbijt de schooldag starten. Dit heeft directe invloed op de prestaties van een kind. Dit maakt dat scholen een beroep doen op de gemeente en vragen om te faciliteren in het verstrekken van een schoolontbijt. Wij hebben onderzocht op welke wijze dit vorm kan krijgen, waarbij ook een relatie is gelegd met het Nationaal Preventieakkoord (gezonde voeding). Dit is aanvullend op de maatregel van het Rijk om, via het Jeugdeducatiefonds, kwetsbare leerlingen te voorzien van gratis schoolontbijt om deze leerlingen een goede start van de dag te geven.

Inmiddels hebben acht basisscholen zich aangesloten bij het Jeugdeducatiefonds (JEF) en er hebben er zich nog vijf basisscholen zich aangemeld. Er is gestart met een pilot op Scala Rietvelden (VO) voor schoolfruit. Op 15 basisscholen wordt schoolfruit uitgedeeld aan leerlingen. Meerdere basisscholen hebben aangegeven dat de middelen die zij krijgen vanuit het JEF onvoldoende zijn om aan de behoefte goed invulling te geven. Wij zijn met hen in overleg om tot de zomervakantie schoolontbijt te bekostigen en de wijze waarop. 9. Maatschappelijke initiatieven Wij hebben op 7 februari 2023 een regeling vastgesteld om maatschappelijke initiatieven voor getroffen organisaties en inwoners, als gevolg van de energiecrisis, te ondersteunen (zie ook 4). Er zijn oproepen gedaan in onder andere de krant dat inwoners de mogelijkheid hebben om warm te kunnen zitten in wijkcentra, de Boekenberg en op stadhuis. Hier is gebruik van gemaakt. De warme huiskamers zijn inmiddels gesloten. 10. Warm incasseren/coulant invorderen (inning facturen en leges) en actief communiceren hierover Voor bedrijven en inwoners hanteert de gemeente een warm incasso/coulant invorderingsbeleid ten aanzien van de betaling van openstaande facturen en vorderingen in verband met leges. Partners, zoals woningcorporaties, zijn gevraagd dit beleid te volgen.

datum

pagina

betreft

27 maart 2023

5 van 7

Voortgang maatregelenpakket energiecrisis

11. Professioneel advies ondernemers/ ondersteuningspunt energiekosten ondernemers Voor ondernemers hebben wij op 31 januari jl. een subsidieregeling vastgesteld voor ondernemers. Ondernemers wordt (in de vorm van een voucherregeling) professioneel advies aangeboden, over onder andere hoe de bedrijfsvoering te verduurzamen en energieverbruik/kosten terug te dringen. Er is een (online) landingsplaats ingericht waar ondernemers terecht kunnen met hun vragen/zorgen en waar zij gewezen worden op bestaande regelingen en mogelijkheden. Er zijn inmiddels 20 aanvragen ontvangen en in behandeling. 12. Brandbrief Rijk - aandacht gevolgen energiecrisis voor de Nissewaards ondernemers Mede namens de bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat van de MDRH heeft wethouder Mijnans op 18 november 2022 een brandbrief verstuurd aan de minister. 13. Energiebesparing door verlaging temperatuur gemeentelijke locaties De gebruikers van gemeentelijk vastgoed worden gestimuleerd om energiebesparende maatregelen te nemen, zoals de temperatuur niet hoger dan 19 graden zetten en de verlichting uit doen bij het verlaten van het pand. Daarnaast is een inventarisatie gemaakt van de installaties/locaties waar de temperatuur alleen kan worden afgeregeld en een totaalplanning om voor deze locaties de maximale verwarming op 19C af te regelen en voor de zomerperiode de eventuele koeling op 27C. 14.

Versnellen verledding Ten aanzien van de openbare verlichting wordt de conventionele verlichting omgezet naar LEDverlichting. Het uitvoeringsplan Openbare Verlichting 2024 is in concept gereed en wordt opgenomen in het uitvoeringplan beheer openbare ruimte 2024-2027. 15. Energiebesparing door verduurzaming van gemeentelijk vastgoed Op pandniveau zijn het meerjarenonderhoud en de betreffende verduurzamingsmaatregelen in de uitvoering gecombineerd, als basis voor het Integraal Uitvoeringplan Accommodaties 20232026 Planning is om de gemeenteraad het integraal Uitvoeringsplan Gemeentelijke Accommodaties 2032-2026 in de loop van Q2 te laten vaststellen. Concreet gaat het om de volgende verduurzamingsmaatregelen voor het gemeentelijk Vastgoed. 1. Om de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed naar 2050 toe verder in te vullen, worden de panden op basis van het energieverbruik verder geïnventariseerd op de verduurzamingsmogelijkheden en wordt de realisatie geïntegreerd met het planmatig (groot) onderhoud zoals hierboven aangegeven. De verduurzamingsmaatregelen voor de eerste tranche van 24 panden is opgenomen in het Uitvoeringsplan Accommodaties 2023-2026. Jaarlijks zullen hier nieuwe panden aan worden toegevoegd. De financiering is onderdeel van de toegekende budgetten voor planmatig onderhoud en verduurzaming. 2.

In aanvulling op de plaatsing van zonnepanelen op de sportaccommodaties, worden op de overige gemeentelijk vastgoedobjecten die hiervoor geschikt zijn, zonnepanelen geplaatst. In Q2 wordt hiertoe een separaat plan van aanpak opgesteld. Hiervoor geldt dat het in principe gaat om zichzelf terugverdienende maatregelen. Financiering hiervoor wordt aangevraagd.

datum

pagina

betreft

27 maart 2023

6 van 7

Voortgang maatregelenpakket energiecrisis

3. Parallel worden de accommodaties die nu nog alleen van zonnepanelen zijn voorzien, waar van toepassing, meegenomen in het traject voor verdergaande verduurzamingsmaatregelen uit punt 1. 16. Verduurzaming vastgoed maatschappelijke organisaties Wij willen accommodaties, die een maatschappelijk doel dienen maar niet in gemeentelijk bezit zijn, ondersteunen en faciliteren door middel van maatwerk bij hun verduurzamingsopgave. Hiervoor wordt een adviseur verduurzaming maatschappelijk vastgoed en bedrijfsvastgoed geworven. 17. Aanbesteding energiecoach aan huis De energiecoaches zijn inmiddels gestart met hun werkzaamheden. Zij geven energieadvies aan huis en delen (en indien gewenst aanbrengen) benodigde energiebesparende producten uit. De eerste 10 proefbezoeken van energiecoach samen met financieel coach (preventieteammedewerker) vinden plaats in week 14. De bezoeken worden geëvalueerd en aangescherpt. Hierna worden in batches (postcodegebieden) in een periode van ongeveer vijf weken alle andere bewoners die recht hebben op 1 of 2 coaches aangeschreven. 18. Energiecoach aan huis en activiteiten energiecoach Buiten de doelgroep 120% van de bijstandsnorm wordt ingeschat dat nog zo’n 1500 huishoudens ondersteuning nodig hebben bij het verduurzamen van de woning. De energiecoaches bieden deze groep actief de hulp aan.

Dit doen zij samen met een preventieteam-medewerker (in het kader van signaleren energiearmoede). Daarbij worden gedragstips gegeven en wordt gekeken welke energiebesparende maatregelen er mogelijk zijn (en indien mogelijk direct worden uitgevoerd). Naast eventuele huisbezoeken, wordt ook onder andere voorlichting in de wijk georganiseerd. Wij hebben inmiddels een betaalde energiecoach werkzaam en er zijn meerdere vrijwillige energiecoaches actief. Dit is een lopend project waarbij de energiecoach zich op allerlei manieren verbindt met de bewoner. Op stapel staat nu het NK tegelwippen waar twee coaches aanwezig zijn, het uitdelen van paaseitjes, het zichtbaar zijn in de aardgasvrij wijk etc. Verder leggen de coaches nog steeds huisbezoeken af. 19. Tegemoetkoming energiezuinig witgoed Huishoudens die vorig jaar de Individuele Inkomens Toeslag (IIT) hebben ontvangen, kunnen in aanmerking komen voor een kadokaart. Met deze kadokaart kan met 300 euro korting een energiezuinige koelkast, vriezer, wasmachine of afwasmachine worden gekocht. In totaal kunnen 830 huishoudens hiervoor in aanmerking komen. Alle kadokaarten (830) zijn op dit moment uitgegeven. Hiervan zijn ongeveer 110 daadwerkelijk gebruikt. Na twee maanden verlopen de kadokaarten en zullen er weer beschikbaar komen voor bewoners in de wachtrij. 20.

Buurtparticipatietrajecten energiearmoede Vanuit de Regeling Reductie Energiebesparing loopt de pilot buurtteams: buren helpen buren om te verduurzamen. Voor de begeleiding hiervan is een traject gestart met Buurkracht. Het vinden van vrijwilligers is heel moeilijk gebleken, maar er lijkt een doorbraak te zijn nu Buurkracht de samenwerking heeft opgezocht met Stichting Samen Voor Inwoners (SVI) en bewonersvereniging

datum

pagina

betreft

27 maart 2023

7 van 7

Voortgang maatregelenpakket energiecrisis

de samenwerking. Met elkaar gaat zij vrijwilligers werven en bijeenkomsten organiseren in het kader van buurtparticipatie. 21. Samenwerkingsinitiatieven met woningcorporaties Woningcorporaties hebben een verhuiskaart gekregen waarin bewoners bij verhuizing direct de energiecoach krijgen aangeboden. Er wordt een algemene communicatiecampagne gestart om de doelgroep uit te nodigen een energiecoach langs te laten komen. Woningcorporaties zijn door ons gevraagd om voor de doelgroep die net buiten de energiearmoede doelgroep valt, maar wel wat hulp kan gebruiken, hun klusdienst in te zetten om energiebesparende maatregelen aan te brengen. Hier is verdere actie nog op noodzakelijk. Wel wordt de samenwerking opgezocht om bewoners te bereiken die recht hebben op een energiecoach met energiebesparende maatregelen. 22. Algemene initiatieven Er komt een gedragsonderzoek naar het aanpassen van gedrag van bewoners, we trekken hierin op met andere gemeenten en een gedragsadviesbureau, dit zit nu in offertefase. De bespaarwaaier (gedragsinterventie) wordt aangeschaft om (vooral in huurwoningen) in te zetten op gedragsverandering. De samenwerking met het gedragsadviesbureau wordt voortgezet, voor de bespaarwaaier is de opdracht gegeven. De waaier wordt ingezet bij huurders in de aardgasvrijwijken, door de energiecoaches binnen de aanbesteding en op algemene events. 23.

Uitvoering maatregelen Mensen die geldproblemen kunnen straks naar de website om te kijken bij welke hulpverleners ze in Nissewaard terecht kunnen (Geldfit). Daarnaast wordt op verschillende wijzen gecommuniceerd over mogelijkheden om energiearmoede te bestrijden. Met de uitvoering van dit maatregelenpakket geven wij invulling aan de gevoelde urgentie van zowel uw raad als ons college om onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties daar waar mogelijk te ondersteunen, in aanvulling op het noodmaatregelenpakket van het Rijk.