01.Min EZK, Informatie update over grote energieprojecten in de regio Moerdijk Geertruidenberg Drimmelen Oosterhout - februari 2024 2

> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag Directoraat-generaal Klimaat en Energie Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres Postbus 20401 2500 EK Den Haag Overheidsidentificatienr 00000001003214369000 T 070 379 8911 (algemeen) F 070 378 6100 (algemeen) www.rijksoverheid.nl/ezk

Datum Betreft

Informatie update over grote energieprojecten in de regio Moerdijk/Geertruidenberg/Drimmelen/Oosterhout

Ons kenmerk DGKE / 45504409

Geachte leden van de Raad, De energietransitie is in volle gang. In uw gemeente en buurgemeenten worden verschillende ruimtelijke ordening- en vergunningenprocedures gecoördineerd door het Rijk om de grote energieprojecten van nationaal belang tijdig te kunnen realiseren. In januari 2023 deelde TenneT een brief met de gemeenteraden van de gemeenten Moerdijk, Geertruidenberg en Drimmelen. Dit was een informerende brief met een update over het hoogspanningsproject Net op zee Nederwiek 3 (hierna: Nederwiek 3), de nieuwe bovengrondse hoogspanningsverbindingen Zuid-West 380 kV Oost en 380 kV Geertruidenberg-Krimpen aan den IJssel of Crayestein. Ook kwam daarin de ondergrondse infrastructuur van de Delta Rhine Corridor aan bod. Op dat moment lag het zoekgebied voor een converterstation voor Nederwiek 3 in de gemeenten Moerdijk, Geertruidenberg en Drimmelen. Inmiddels is hiervoor een deel van de gemeente Oosterhout ook in beeld. Met deze brief informeren we deze vier gemeenten met een update van de grote energieprojecten in deze gemeenten. Ter informatie wordt de brief ook gedeeld met de gemeenten waar het kabeltracé van Nederwiek 3 mogelijk gaat komen. Gebiedsgericht werken Door de grote hoeveelheid programma's en projecten zien het Rijk en de initiatiefnemers (TenneT, Gasunie en Hynetwork Services) de noodzaak om samen te werken op het gebied van strategie en ruimtelijke inpassing.

De projectprocedure (vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet: Rijkscoördinatieregeling-procedure) biedt de rijksoverheid de mogelijkheid om projecten van nationaal belang te stroomlijnen, waardoor energieprojecten sneller kunnen worden gerealiseerd. De minister voor Klimaat en Energie treedt daarbij op als coördinerend minister. Om de benodigde versnelling te behouden en het draagvlak te versterken, wordt binnen het Rijk sinds een paar maanden ingezet op gebiedsgericht werken.

Pagina 1 van 7

Directoraat-generaal Klimaat en Energie

Ons kenmerk

Concreet betekent dit dat binnen het Rijk de planningen van alle programma’s en DGKE / 45504409 projecten in dezelfde regio op elkaar worden afgestemd, dat er gezamenlijk oplossingen worden gezocht voor ruimtelijke vraagstukken en dat waar mogelijk ambtelijke en bestuurlijke overleggen op elkaar worden afgestemd. Een voorbeeld is de samenwerking in de pilot MIEK-regio Moerdijk en de ontwerptafel Powerport Moerdijk. Bij de ontwerptafel wordt toegewerkt naar een integrale gebiedsgerichte uitwerking voor het gebied van Moerdijk tot en met Geertruidenberg met de scope 2030 en een doorkijk naar 2050. Stakeholders en inwoners worden hierbij betrokken. Toekomstbestendige keuzes, leefbaarheid en brede welvaart zijn uitgangspunt. De ontwerptafel neemt geen besluiten voor de individuele projecten, maar er worden wel adviezen geformuleerd die in de bestuurlijke overleggen en besluitvorming van de individuele energie-infrastructuur projecten mee kunnen worden genomen. Aangezien de projecten zich in verschillende fasen van de procedure bevinden, is het soms gewenst of zelfs noodzakelijk om toch afzonderlijke overleggen te organiseren. Het streven is een integrale blik op de energieopgave. Ook in de communicatie met het brede publiek (uw inwoners, bedrijven en belangengroepen) krijgt gebiedsgericht werken steeds meer vorm.

Zo zijn er in juni 2023 verschillende gezamenlijke informatieavonden georganiseerd over de nationale energieprojecten in de regio en is er een gebiedscoördinator communicatie aangesteld voor industriecluster Rotterdam-Moerdijk. Update hoogspanning Net op zee Nederwiek 3 Dit project brengt windenergie vanaf de Noordzee met ondergrondse kabels aan land. Hiervoor is ook een converterstation nodig. Hiervoor worden verschillende locaties onderzocht in de gemeenten Geertruidenberg, Drimmelen, Oosterhout en Moerdijk. Na de terinzagelegging van de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) van 2 juni t/m 13 juli 2023 is de definitieve NRD vastgesteld en op 28 november 2023 samen met de Nota van Antwoord gepubliceerd op www.rvo.nl/nederwiek3. De zienswijzen die zijn ingediend op de concept-NRD hebben geen aanleiding gegeven om extra of andere tracéalternatieven en zoekgebieden voor converterstations te onderzoeken. Wel wordt er in de onderzoeken extra rekening gehouden met bepaalde thema’s, zoals landbouw, ruimtegebruik, wonen en economie. Komende maanden worden de milieuonderzoeken uitgevoerd en worden voor de verschillende tracéalternatieven en converterstation-locaties de technische haalbaarheid, omgevingsbelangen, kosten en toekomstvastheid in beeld gebracht. Meer informatie vindt u op www.tennet.eu/nl/projecten/net-op-zee-nederwiek-3.

Hoogspanningsverbinding 380 kV Geertruidenberg – Krimpen aan den IJssel of Crayestein Dit project realiseert een nieuwe bovengrondse hoogspanningsverbinding tussen Geertruidenberg en Krimpen aan den IJssel of Crayestein. Na de terinzagelegging van de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau van 26 mei t/m 6 juli 2023 is de NRD vastgesteld en samen met de Nota van Antwoord op 9 februari 2024 gepubliceerd op www.rvo.nl/hoogspanningsverbinding-g-k-c. Er is een groot Pagina 2 van 7

Directoraat-generaal Klimaat en Energie

aantal zienswijzen ingediend (699). Deze worden in de Nota van Antwoord beantwoord. Meer informatie vindt u op www.tennet.eu/nl/projecten/geertruidenberg-krimpenaan-den-ijssel-crayestein

Ons kenmerk DGKE / 45504409

Hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost Dit project realiseert een nieuwe bovengrondse hoogspanningsverbinding tussen Rilland en Tilburg. De ontwerpbesluiten voor dit project lagen ter inzage van 15 september t/m 26 oktober (fase 1) en van 29 september t/m 9 november (fase 2) op www.rvo.nl/hsv-380-kV-zuid-west-oost. Bij de terinzagelegging van fase 1 zijn de ontwerpbesluiten van Rijkswaterstaat Zuid-Nederland onjuist gepubliceerd. Om die reden zijn deze besluiten opnieuw ter inzage gelegd in fase 2. Meer informatie vindt u op www.zuid-west380kv.nl. Programma VAWOZ (Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee) 2031-2040 Dit programma onderzoekt alternatieven om windenergie van zee (totaal 29 gigawatt) aan land te brengen en aan te sluiten op hoogspanningsstations en het waterstofnetwerk. De concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau ligt van 23 februari tot en met 4 april 2024 ter inzage op: www.rvo.nl/programma-vawoz. Tijdens de ter inzage periode worden verschillende informatiebijeenkomsten georganiseerd. Voor de regio Moerdijk-Geertruidenberg wordt een gezamenlijke informatieavond georganiseerd met het project nieuwe hoog- en middenspanningsstations Port of Moerdijk 380/150/20 kV.

Ook vinden er in 2024 regionale werksessies plaats, waarin het programma met stakeholders onderzoekt wat mogelijk geschikte aansluitlocaties zijn voor elektriciteit en welke locaties kansrijk zijn voor grootschalige waterstofproductie. Omdat Moerdijk ook in VAWOZ 2040 is opgenomen als mogelijke aansluitlocatie (en Geertruidenberg ook indien deze aansluitlocatie niet benut wordt voor Nederwiek 3), doet Nederwiek 3 ook onderzoek naar de aansluiting van twee gelijkstroomverbindingen voor Programma VAWOZ. Het betreft milieuonderzoek (MER fase 1) en onderzoek naar omgevingsbelangen, technische haalbaarheid, kosten en toekomstvastheid. Zo hoeft het onderzoek maar één keer uitgevoerd te worden en wordt voorkomen dat de omgeving onnodig vaak wordt benaderd. Besluitvorming voor Nederwiek 3 betreft alleen de verbinding van project Nederwiek 3. De onderzoeksresultaten van Nederwiek 3 worden daarna verder meegenomen in programma VAWOZ en onderdeel van de integrale afweging en besluitvorming van VAWOZ. Voor elektrolyse brengt VAWOZ alleen kansrijke locaties in beeld (te zien als aanvulling en/of verdieping op de voorkeursgebieden uit het PEH/Programma Energyhoofdstructuur). VAWOZ stelt een programma op, op basis waarvan een besluit genomen wordt voor welke verbindingen een projectbesluitprocedure gestart wordt.

Detailstudies en ruimtelijke procedures voor elektrolyse worden pas gestart wanneer een initiatiefnemer zich meldt. Het onderzoek van Nederwiek 3 beperkt zich tot de onderdelen die nodig zijn voor het realiseren van net-op-zee verbindingen. Een elektrolyser hoort daar niet bij en is geen verantwoordelijkheid van TenneT. Gezien het karakter en detailniveau van Pagina 3 van 7

Directoraat-generaal Klimaat en Energie

het onderzoek naar elektrolyse (kansrijke locaties in beeld brengen) is het onderzoek van Nederwiek 3 echter wel bruikbaar voor VAWOZ. Eventueel aanvullend onderzoek dat nodig is, wordt uitgevoerd door VAWOZ.

Ons kenmerk DGKE / 45504409

Nieuwe Hoog-en middenspanningsstations Port of Moerdijk 380/150/20 kV (POM 380/150/20). Het Voornemen en voorstel voor Participatie dat volgens de huidige planning 8 maart ter inzage gaat, beschrijft onder meer welk zoekgebied het projectteam voor ogen heeft voor de bouw van de nieuwe stations in de gemeente Moerdijk. Vanwege de ruimtelijke en technische samenhang wordt de ruimtelijke inpassing van deze drie stations vooralsnog gezamenlijk opgepakt. Op de website van Bureau Energieprojecten (RVO) wordt een projectpagina aangemaakt waarop het document ter inzage ligt en waar iedereen een reactie op kan indienen. Ook komt er een pagina op de website van TenneT met meer inhoudelijke informatie over het project. Op 21 maart wordt een informatiebijeenkomst in de gemeente Moerdijk georganiseerd waarbij ook andere nationale energieprojecten zijn vertegenwoordigd. Update waterstof Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland Dit project is onderdeel van het landelijke waterstofnetwerk. Het plant de realisatie van een waterstofnetwerk vanaf de Belgische grens naar Vlissingen en Moerdijk. Uitgangspunt is hergebruik van bestaande aardgasleidingen en nieuwe leidingen waar hergebruik niet mogelijk is. Van 3 november t/m 14 december 2023 lag de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau ter inzage op www.rvo.nl/waterstofnetwerk-zwn.

Hiervoor zijn informatiebijeenkomsten georganiseerd op 28 november in Heinkenszand en op 29 november in Terneuzen. Tijdens beide avonden waren ook andere nationale energieprojecten vertegenwoordigd. Update Delta Rhine Corridor Dit project realiseert ondergrondse buisleidingen en gelijkstroomkabels van Rotterdam, via Moerdijk, naar Zuid-Limburg en Duitsland. Uitgangspunt is gebruik van de buisleidingenstrook die het Rijk in 2012 heeft gereserveerd voor buisleidingen in de Structuurvisie Buisleidingen (SVB). De buisleidingen zijn bedoeld voor transport van waterstof, CO2 en mogelijk ammoniak. De gelijkstroomkabels betreffen een diepe aanlanding van wind op zee naar Tilburg/ Maasbracht/ Graetheide. De aansluitlocaties worden onderzocht en later vastgesteld. Het Voornemen en voorstel voor Participatie heeft van 26 mei t/m 6 juli 2023 ter inzage gelegen. Er zijn 251 reacties op binnengekomen. Op 26 januari 2024 is de Reactienota gepubliceerd op www.rvo.nl/d-r-c. Vanwege de complexiteit van het project en uitvoeringsvraagstukken kijken EZK, Gasunie en TenneT op dit moment gezamenlijk naar de wijze waarop alle modaliteiten op het juiste moment beschikbaar kunnen zijn op de gewenste plaats. Dit leidt mogelijk tot een aangepaste indeling en/of gewijzigde planning.

Vooralsnog is het de bedoeling dat de terinzagelegging van de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau in het tweede kwartaal van 2024 plaats vindt. Er worden dan weer verschillende informatiebijeenkomsten georganiseerd.

Pagina 4 van 7

Directoraat-generaal Klimaat en Energie

Op 5 oktober 2023 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de Delta Rhine Corridor door een Kamerbrief (Kamerstuk 29 826, nr. 198). Aan alle besturen van de decentrale overheden die betrokken zijn bij dit project is op 11 januari jl. een brief met een update gestuurd. Meer informatie vindt u op www.gasunie.nl/deltarhinecorridor.

Ons kenmerk DGKE / 45504409

Ik vertrouw erop u voor nu met deze brief voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet,

Mariëlle Hetem Plv. directeur directie Realisatie Energietransitie Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Pagina 5 van 7

Directoraat-generaal Klimaat en Energie

Ons kenmerk DGKE / 45504409

Contactgegevens Net op zee Nederwiek 3 Louisa CrijnsTan

Projectleider Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Louisa.crijns-tan1@rvo.nl

Liesbeth Eshuis

Omgevingsmanager TenneT

Liesbeth.eshuis@tennet.eu

Hoogspanningsverbinding 380 kV Geertruidenberg – Krimpen aan den IJssel of Crayestein Haiko Smid

Projectleider Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

H.j.smid@minezk.nl

Itske van Lith

Omgevingsmanager TenneT

Itske.van.lith@tennet.eu

Hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV Oost Maarten Bresjer

Projectleider Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

M.j.bresjer@minezk.nl

Peter Brokke

Omgevingsmanager TenneT

Peter.brokke@tennet.eu

Hoogspanningsstation Moerdijk Wilma Reerink

Projectleider Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

w.l.reerink@minezk.nl

Janna Boonstra

Omgevingsmanager TenneT

janna.boonstra@tennet.eu

Programma VAWOZ 2040 Eward Heijmans

Projectleider Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

g.j.a.heijmans@minezk.nl

Pagina 6 van 7

Directoraat-generaal Klimaat en Energie

Ons kenmerk DGKE / 45504409

Delta Rhine Corridor

Judith Vlot

Projectleider Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

j.e.vlot1@minezk.nl

Antje Tenhaaf

Omgevingsmanager Gasunie

a.tenhaaf@gasunie.nl

Gebiedscoördinator communicatie cluster Rotterdam-Moerdijk Sulimar Cook

Gebiedscoördinator communicatie cluster Rotterdam-Moerdijk RVO

Sulimar.cook@rvo.nl

Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland Sasa Jankovic

Projectleider Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

s.jankovic@minezk.nl

Dirk Sjoerdsma

Omgevingsmanager Hynetwork Services

d.g.sjoerdsma@gasunie.nl

Pagina 7 van 7