CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

Voortgangsrapportage Vluchtelingen okt 2025 - mrt 2026

Beeldvorming I 25 juni 2026, gemeente NijkerkBij agendapunt: Vluchtelingen- en Asielopvang en Kennismaking Sociaal Domein15.922 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Sam is hier De Nijkerkse opvang eerste helft van 2026

FARHAD:

“GOEDE BEGELEIDING BEGINT BIJ VERTROUWEN”

Meedoen vanaf dag één Boerenerf De kracht van taal

Voortgangsrapportage Vluchtelingenopvang gemeente Nijkerk, eerste helft 2026

reis door de opvang SAM is hier | 1

Voorwoord

intro Sam is hier MISSCHIEN HEET HIJ GEEN SAM, MAAR DE NAAM SAM STAAT SYMBOOL VOOR IEDEREEN DIE AANKOMT IN DE OPVANG IN NIJKERK: EEN NIEUW LEVEN, EEN NIEUWE KANS, EEN NIEUWE GEMEENSCHAP. De weg naar opvang in de gemeente Nijkerk was niet altijd makkelijk. Er was weerstand en twijfel bij inwoners, maar samen met vrijwilligers, professionals en inwoners hebben we stap voor stap opvanglocaties gecreëerd met duidelijke kaders, waar mensen meedoen vanaf dag één en persoonlijke begeleiding krijgen op zeven leefgebieden, van wonen en gezondheid tot werk, onderwijs en sociale contacten. Hier gaat het over mens zijn, ontmoeten en groeien. Over samen eten, leren en lachen. Over vallen en weer opstaan. Over taal vinden, werk vinden, vrienden vinden. Hier begint thuis.

Het vertrouwen tussen bewoners van de opvang en inwoners vraagt tijd om te groeien, maar iedere ontmoeting, ieder gesprek en iedere kleine stap brengt ons dichter bij elkaar. Samen bouwen we aan begrip, verbondenheid en een gemeenschap waarin iedereen een plek kan vinden, met oog voor leefbaarheid en veiligheid. Wij geloven dat verhalen verbinden. Dat luisteren ruimte maakt voor uitleg en dialoog. En dat samenleven begint met elkaar zien. Sam is hier. De opvang is hier. En de gemeente Nijkerk gaat daar zorgvuldig mee om.

In de gemeente Nijkerk werken we met een eigen, herkenbare aanpak voor de opvang van vluchtelingen. Eén aanpak voor alle groepen, gebaseerd op lokale regie, duidelijke kaders, meedoen vanaf de eerste dag en begeleiding op zeven leefgebieden.

verhaal daarachter: wat we doen, waarom we dat zo doen en welke keuzes daarbij horen. De rapportage is openbaar, zodat inwoners eveneens inzicht krijgen in de manier waarop wij in de gemeente Nijkerk met opvang omgaan.

Deze Nijkerkse aanpak helpt ons om overzicht te houden in een onderwerp dat complex en maatschappelijk gevoelig is. Dit biedt duidelijkheid én kansen. Duidelijkheid over wat we van elkaar mogen verwachten, en kansen om mee te doen, vaardigheden op te bouwen en stap voor stap richting zelfstandigheid te groeien. Dat is van waarde voor de mensen die wij opvangen en voor onze inwoners en ondernemers, omdat deze aanpak rust en voorspelbaarheid brengt. Bovendien draagt zij bij aan een integratie die stap voor stap en in goede harmonie kan verlopen.

Ik weet dat dit onderwerp veel oproept. Het raakt aan zorgen, overtuigingen en ervaringen van mensen. Dat is heel begrijpelijk. Daarom vind ik het belangrijk dat we eerlijk en helder blijven informeren. Ik zie ook hoeveel inzet en betrokkenheid er in de gemeente Nijkerk is, van medewerkers en vrijwilligers tot kerken, corporaties, zorgpartners en inwoners. Dat maakt de opvang menselijk en beheersbaar. Die inzet verdient waardering.

WAT WE DOEN, WAAROM WE DAT ZO DOEN EN WELKE KEUZES DAARBIJ HOREN

Voor u ligt de halfjaarlijkse voortgangsrapportage over de opvang van vluchtelingen in onze gemeente. Hiermee geven we invulling aan de vraag van de gemeenteraad om de ontwikkelingen rond dit dossier niet via de bestuursrapportage (berap), maar in een aparte voortgangsrapportage te ontvangen. Omdat er een nieuwe gemeenteraad is gestart, hebben we deze editie in een magazinevorm uitgewerkt. Het geeft u niet alleen een beeld van de cijfers, maar vooral van het 2

| SAM is hier

In 2026 blijven we werken aan rust en stabiliteit. We ontwikkelen de kleinschalige opvanglocaties verder, ondersteunen statushouders op weg naar zelfstandigheid en bereiden ons voor op landelijke veranderingen die eraan komen rond de opvang van Oekraïense ontheemden. Het doet me goed om te zien hoe we dit in Nijkerk samen oppakken en verder vormgeven. Tinet de Jonge-Ruitenbeek Burgemeester van Nijkerk SAM is hier | 3

COLOFON

inhoud

Dit is een uitgave van de gemeente Nijkerk mei 2026 Tekst en redactie: Chiel Naber, Niesaar Soeleman, Claudia Mulder, Mick van Outvorst, Emal Ahmadi, Rogier Brink, Eva Westerveld Fotografie: Jabca Bakker, IXI Bedrijfsfotografie, Aalt Guliker Fotografie, Stockbeelden Vormgeving: Evergreen Disclaimer: Alhoewel dit magazine met de grootste zorgvuldigheid is samengesteld kunnen hier geen rechten aan worden ontleend

4

| SAM is hier

3 6 8

16

LOCATIEMANAGER YASSINE

16 20 22 24 26

30 32 34 38 40

Voorwoord burgemeester & introductie De Nijkerkse opvang in vogelvlucht Dashboard vluchtelingenopvang Financiën, investeringen en risico’s Aankomst en eerste opvang Locatiemanager, bewoners en omgeving

42 44 48

Doelgroepen in beeld: ontwikkelingen en verschillen De reis door de opvang – Samir Huisvesting statushouders in Nijkerk

52

Ervaringen van statushouders Begeleiding en zorg op de locaties

54

Woonbegeleiding en zorgcoördinatie

Opvanglocatie De Nijverheid Vrijwilligers maken het verschil Nieuw Nijver: ontwikkeling en meedoen Taal en participatie Opvang in de kernen: De Veenzoom en De Middelaar In gesprek met de omgeving Oekraïnepark Nijkerk Ontmoeting en verbinding Buddy to Buddy en kunstproject Afsluiting van Programmamanager Chiel Naber Sociale kaart vluchtelingen

DE MIDDELAAR

22

40

De reis van Samir door de opvang MEEDOEN VANAF DAG ÉÉN

OEKRAÏNEPARK

50

32

VRIJWILLIGERS TRIX (LINKS) EN NEL (RECHTS)

38 TAALVRIJWILLIGER THEO POST

44

MUURSCHILDERINGEN IN OPVANGLOCATIE DE BEURTSCHIPPER

SAM is hier | 5

MEEDOEN VANAF DAG ÉÉN

MEEDOEN VANAF DAG ÉÉN

DE NIJKERKSE AANPAK IN VOGELVLUCHT De gemeente Nijkerk kiest voor een kleinschalige, integrale en mensgerichte aanpak voor de opvang van vluchtelingen. Deze aanpak bestaat uit zes pijlers die samen zorgen voor rust, duidelijkheid en perspectief, voor de bewoners van de opvang en voor de inwoners van de gemeente. MEEDOEN VANAF DAG ÉÉN

OPVANG IN EIGEN BEHEER De gemeente organiseert de opvang zelf. Daardoor kunnen we: • handelen volgens onze eigen visie, • beter inspelen op de wensen van inwoners, • sneller schakelen, • flexibel organiseren wat lokaal werkt.

Iedere vluchteling wordt vanaf het begin actief begeleid om mee te doen in de Nijkerkse samenleving. Binnen twee weken volgt er een persoonlijke intake en start een programma op maat. Dat bestaat uit minimaal zeven dagdelen per week met taal, dagbesteding, activiteiten en (vrijwilligers)werk.

INTEGRALE BLIK: ÉÉN VISIE VOOR ALLE DOELGROEPEN Nijkerk werkt met één samenhangende visie voor de opvang van asielzoekers, statushouders en vluchtelingen uit Oekraïne. Dit voorkomt versnippering en maakt dat professionals, partners en vrijwilligers volgens dezelfde werkwijze werken.

Het Ontwikkelcentrum ‘Nieuw Nijver’ vormt hierbij het hart van de aanpak: een plek waar bewoners elkaar ontmoeten, zorg ontvangen, vaardigheden opdoen en werken aan hun toekomst, samen met inwoners en lokale organisaties.

Door deze integrale benadering ontstaat duidelijkheid voor iedereen: één koers, één aanpak, één manier van samenwerken.

PIP

6

| SAM is hier

Meedoen is niet vrijblijvend. Het meedoen-programma is verplicht. Bewoners tekenen huisregels en melden zich dagelijks. De duidelijke kaders geven houvast, zorgen voor rust in de groep en geven omwonenden helderheid over wat ze kunnen verwachten.

IN ÉÉN OOGOPSLAG DE NIJKERKSE AANPAK BRENGT SAMEN: PIP

SAMEN MET DE INWONERS VAN NIJKERK We betrekken inwoners, vrijwilligers, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief bij de opvang. Daarnaast werkt de gemeente nauw samen met lokale partners in welzijn, onderwijs, sport, cultuur en ondernemen. Deze brede samenwerking biedt bewoners van de opvang de kans om talenten te ontwikkelen, mee te doen in de samenleving en stap voor stap richting zelfstandigheid te groeien.

DUIDELIJKE KADERS EN AFSPRAKEN

BEGELEIDING OP ZEVEN LEEFGEBIEDEN We richten ons op het herstellen van het gewone leven en op zelfredzaamheid. Daarom bieden we begeleiding bij alles wat nodig is om het leven op te pakken: wonen, financiën, gezondheid, psychisch welzijn, werk en activiteiten, sociale relaties en zingeving. Deze professionele en planmatige aanpak zorgt voor stabiliteit en versnelt integratie.

• Kleinschalige opvang in eigen beheer; • Meedoen vanaf dag één; • Begeleiding op zeven leefgebied en duidelijke kaders en 24/7 aanwezigheid; • Nauwe samenwerking met lokale partners; Zo ontstaat een veilige, toekomstgerichte en menswaardige opvang die zowel bewoners als de samenleving versterkt.

SAM is hier | 7

DASHBOARD

DASHBOARD

Dashboard Het

digitale

dashboard

voor

het

dossier

vluchtelingen biedt een helder overzicht van de drie groepen waar we in de gemeente Nijkerk mee werken: asielzoekers, vluchtelingen uit Oekraïne en statushouders. Het biedt een actueel overzicht, zodat we gericht kunnen bijsturen. In het dashboard vind je twee soorten informatie: 1. Inhoudelijke gegevens: zoals de bezetting van de locaties, de leeftijdsopbouw, deelname aan dagbesteding, onderwijs en werk, doorstroom naar andere opvangplekken of woningen. Deze informatie komt uit ons nieuwkomersregistratiesysteem. 2. Financiële gegevens: onder andere de gemaakte kosten per programma, aangegane verplichtingen en prognoses voor de komende periode. De basis staat, maar het dashboard wordt de komende tijd steeds verder gevuld en bijgehouden. Daarmee groeit het uit tot een compleet en actueel overzicht dat helpt om sneller te zien wat goed gaat en waar bijsturing nodig is. In dit hoofdstuk beschrijven we de eerste inzichten die we nu uit het dashboard kunnen halen.

Statushouders Statushouders zijn vluchtelingen met een verblijfsvergunning die toekomst opbouwen in Nederland. In de gemeente Nijkerk wonen zij in de Passantenhaven (± 40 plekken) en in de HAR woningen (± 20 plekken). Dit zijn bewoners uit alle leeftijdsgroepen inclusief kinderen en ouderen. De instroom en uitstroom lopen geleidelijk: 11 bewoners zijn doorgestroomd naar een eigen woning in de gemeente Nijkerk, wat laat zien

8

| SAM is hier

VLUCHTELINGENOPVANG GEMEENTE NIJKERK

dat de begeleiding effectief bijdraagt aan zelfstandig wonen. Deze groep doet zichtbaar mee: er is betaald werk, vrijwilligerswerk en deelname aan taallessen. De mix van volwassenen, gezinnen en enkele kwetsbare bewoners vraagt om blijvende ondersteuning op meerdere leefgebieden, maar als geheel is dit een stabiele en goed begeleidbare groep. Inburgering: Statushouders zijn wettelijk verplicht binnen drie jaar in te burgeren. Na een brede intake door de klantmanagers Inburgering starten zij in een passend traject. De inburgeringslessen in de B1-route en Z-route worden gevolgd bij Stichting Integratiewerk in Amersfoort. Statushouders die de Onderwijsroute doorlopen, volgen lessen bij Lest Best in Utrecht. De voortgang tot en met eind maart laat zien dat 204 statushouders actief bezig zijn met hun inburgeringstraject en 9 statushouders dit inmiddels succesvol hebben afgerond. Het totaal aantal statushouders dat nu inburgert is opgebouwd over meerdere jaren. De halfjaarlijkse taakstelling van het Rijk betreft alleen het aantal nieuwe statushouders dat de gemeente in een periode moet huisvesten en is daarom beduidend lager. Betaald werk en participatie: Naast inburgering wordt ook ingezet op arbeidsdeelname en dit laat een positieve ontwikkeling zien. Van de 204 statushouders werken 16 volledig in regulier dienstverband, ondersteund door de klantmanager Werk.

Daarnaast zijn 55 statushouders deels betaald aan het werk, waarbij de accountmanager Werk actief werkgevers betrekt en zorgt voor passende werkplekken. Verder doen 25 statushouders op een andere manier mee, zoals via vrijwilligerswerk of stages. Deze vormen van participatie versterken taalvaardigheid, zelfredzaamheid en de doorstroom naar (gedeeltelijk) betaald werk met ondersteuning waar nodig.

Asielzoekers (locatie De Beurtschipper) Op De Beurtschipper verblijven 75 asielzoekers. Het gaat alleen om jongvolwassenen tussen 18 en 65 jaar zowel mannen als vrouwen. De groep is actief: 75 bewoners nemen deel aan het meedoenprogramma, Dit bestaat uit: fietslessen, fietsonderhoud, creatieve activiteiten, zaalsporten, afvalprikken en aanleg/onderhoud van het buitenterrein. Deze activiteiten worden meestal begeleid door vrijwilligers. Het taalprogramma is zeer succesvol, 74 van 75 deelnemers doen mee aan het informele taalonderwijs. Dit betekent dat de aanpak van “meedoen vanaf dag één” goed landt. Veel bewoners zijn bezig met voorbereidingen naar betaald werk. Zes bewoners hebben al betaald werk en een groot aantal is bezig met het maken van hun CV.

Asielzoekers (locatie De Nijverheid) Deze rapportage laat de voortgang en resultaten zien tot en met eind maart 2026. Op 31 maart zijn de eerste 47 asielzoeker aangekomen en de weken ernaar de overige. Meer cijfers volgen in de volgende rapportage.

OVERZICHT INCIDENTEN Tussen 1 oktober 2025 en eind maart 2026 hebben zich twee situaties voorgedaan waarbij de politie is ingeschakeld. Op het Oekraïnepark is een incident geweest tussen een omwonende en enkele bewoners van het park. Op de Passantenhaven is sprake geweest van een ruzie tussen twee families die op deze locatie wonen. Daarnaast hebben BOA’s bij de Passantenhaven een kind bij het water vandaan gehaald die daar zonder toezicht liep. BOA’s hebben op het Oekraïnepark 2 keer een gebruikershoeveelheid softdrugs in beslag genomen. De aanwezigheid van softdrugs is een schending van de huisregels.

VEILIGHEIDSSPREEKUUR Met de opening van de opvanglocatie aan de Nijverheidsstraat is er één veiligheidsspreekuur voor de opvanglocaties Beurtschipper en Nijverheidsstraat. Het spreekuur is om de dinsdag van 15.00 tot 16.00 uur en vindt plaats op de Nijverheidsstraat 5. Tijdens het spreekuur zijn een boa en de locatiemanager aanwezig. Zij beantwoorden vragen en bespreken meldingen over de opvanglocaties. Het spreekuur is bedoeld voor omwonenden, omliggende bedrijven en bewoners van de opvanglocaties.

Oekraïense ontheemden (Oekraïnepark) Het Oekraïnepark is met 246 bewoners de grootste groep in het dashboard. De leeftijdsverdeling is breed: veel jongvolwassenen (186 tussen 18 - 65 jaar), maar ook een aanzienlijk aantal kinderen (van 0 tot 18 jaar) en een groep 65+’ers (15 personen). Deze mix vraagt om een divers aanbod aan zorg, onderwijs, dagbesteding en ondersteuning. Van de 186 volwassen Oekraïense ontheemden nemen 14 deel aan informeel taalonderwijs. Dat laat zien dat de integratiebereidheid onder een beperkte groep hoog is en dat het aanbod aansluit bij hun behoeften. Minderjarigen (39 personen) volgen allemaal onderwijs. Wat opvalt is dat de groep die vrijwilligerswerk doet, informeel taalonderwijs volgt of meedraait in het meedoenprogramma vrij klein is (29). Dit is te verklaren doordat een merendeel van de Oekraïense ontheemden betaald werk heeft. Tegelijk is de omvang van deze groep een organisatorische uitdaging. Het vraagt om goede logistiek, structuur en een stevig netwerk aan partners om de ondersteuning continu te borgen. Met de huidige begeleiding lukt dit goed.

Meedoen-programma Sinds februari 2026 zetten we het Meedoen-programma in voor alle doelgroepen. Omdat het Ontwikkelcentrum aan de Nijverheidsstraat eind juni opengaat, bieden we een lightvariant aan, maar wel zo dat ook een deel van Oekraïners en statushouders mee kunnen doen.

.

SAM is hier | 9

DASHBOARD

DASHBOARD

LEEFTIJD

PARTICIPATIE/DAGBESTEDING

Statushouders

Statushouders

40

DASHBOARD

25

35

VLUCHTELINGENOPVANG GEMEENTE NIJKERK

37 25

30 25

1 OKT 2025 T/M 31 MRT 2026

55

20

31

15

16

10

Aantallen per locatie Statushouders 50 Passantenhaven 21 HAR-woningen

47 75 246

21

Statushouders in-, uitstroom en inburgering

22

Uitstroom Eigen woning in gemeente Nijkerk

Asielzoekers 75 De Beurtschipper 47 De Nijverheid

204*

Oekraïense ontheemden 246 Oekraïnepark

50

5

3

0

18-65 jaar

Instroom

11

Totaal: 432

Inburgering *Inburgering zijn alle statushouders die inburgeren in de gemeente Nijkerk. Inburgeren duurt 3 jaar

9

12

12-18 jaar

6-12 jaar

4-6 jaar

2

1

1-4 jaar

0-1 jaar

.. . . 0

Asielzoekers

17

17

Instroom

Instroom

Uitstroom

Uitstroom

18*

20

3

Doorstroom *Doorstroom = naar andere opvanglocaties buiten gemeente Nijkerk. Er zijn nog geen asielzoekers vanuit Nijkerk doorgestroomd naar de doorstroomlocatie voor statushouders.

| SAM is hier

40

.

50

60

Betaald werk

Asielzoekers De Beurtschipper 75

120

12

122

90

6 1

60

.. . . 0

18-65 jaar

Oekraïense ontheemden

150

100

50

30

40

50

60

.

70

80

Betaald werk

9

186

8

35

7

30

6

25

5

20

4

15

3

10 5

20

Oekraïense ontheemden

200 40

10

74

Meedoen programma Vrijwilligerswerk/stage Onderwijs Informeel onderwijs

75 Beurtschipper + 47 De Nijverheid (aangekomen op 31 maart)

0

10

30

150

0

Asielzoekers in, uit en doorstroom De Beurtschipper

20

Meedoen programma Vrijwilligerswerk/stage Onderwijs Informeel onderwijs

30

Oekraïense ontheemden in- en uitstroom

10

2

15

17

65+ jaar

18-65 12-18 jaar jaar

18

0

6-12 jaar

1

4

3

3

4-6 jaar

1-4 jaar

0-1 jaar

0

6

40

4,0

35

3,5

7

3,0

6

30 25 20

39

2,0

3

1,0

.. . . 5

0

5 4

1,5

10

0

135

2,5

15

14

8

0,5

30

60 0,0

90

.

120

Meedoen programma Vrijwilligerswerk/stage Onderwijs Informeel onderwijs

2 1 0

150

Betaald werk

SAM is hier | 11

INVESTERINGEN & FINANCIËN

INVESTERINGEN & FINANCIËN

Personeel & Exploitatie

Investeringen & Financiën In Nijkerk is het afgelopen jaar veel gebeurd op onze opvanglocaties. We breiden uit, verbouwen door en bereiden nieuwe plekken voor. In dit hoofdstuk schetsen we kort en overzichtelijk waar we staan. Hoeveel is er uitgegeven, wat staat nog op de planning en welke projecten zijn inmiddels afgerond. De opvang van vluchtelingen in Nijkerk wordt uitgevoerd binnen de beschikbare rijksmiddelen en bestaande budgetten. Daarmee is de aanpak in principe budgetneutraal. De gemeente hoeft hier geen extra geld aan uit te geven en houdt er ook geen geld aan over. Het gaat om een maatschappelijke opgave die we financieel beheerst uitvoeren. We kijken daarbij niet alleen naar de investeringen in de locaties, maar ook naar de personeels- en exploitatiekosten. Sommige posten vallen gunstiger uit dan verwacht, andere vragen extra inzet. Zo ontstaat een helder beeld van de financiële kant van onze opvang en de keuzes die daarbij horen. Tot slot benoemen we de belangrijkste financiële risico’s.

Investeringen in locaties 1. Beurtschipper a. Begroot: € 2 miljoen b. Werkelijk: € 2.1 miljoen c. Prognose: niet van toepassing, bouwproject is afgerond De kleinschalige asielopvanglocatie De Beurtschipper is in 2025 opgeleverd. Het voormalige kantoorpand is intern verbouwd en biedt nu ruimte aan 75 bewoners. Samen met bewoners is ook de buitenruimte opnieuw ingericht, waardoor de locatie een huiselijke en toegankelijke uitstraling heeft gekregen. De gezamenlijke buitenruimte wordt inmiddels actief en met plezier gebruikt door de bewoners. 2. Nijverheidsstraat/Ontwikkelcentrum a. Begroot: € 10 miljoen b. Werkelijk: € 5.5 miljoen c. Prognose: € 11 miljoen Op de locatie aan de Nijverheidsstraat is de bestaande bebouwing gesloopt en vervangen door nieuwbouw in modulaire units: kant- en klare gebouwen die op locatie zijn geplaatst. Het woongedeelte en de centrale voorzieningen zijn in maart 2026 opgeleverd. Sinds 31 maart wonen de eerste bewoners op de locatie. De overige modulaire gebouwen voor het Ontwikkelcentrum worden in de komende periode geplaatst en afgewerkt. De afronding wordt eind juni verwacht.

12

| SAM is hier

Tijdens het bouwproces is het ontwerp van het Ontwikkelcentrum op verschillende punten verder uitgewerkt. Dit heeft geleid tot aanvullende technische voorzieningen, aanpassingen in de keuken en extra werkzaamheden aan het terrein. Daardoor vallen de totale kosten iets hoger uit dan oorspronkelijk begroot. De locatie ontwikkelt zich tot een plek waar wonen, leren en ontwikkelen straks op één plek samenkomen. 3. De Veenzoom a. Begroot: € 5 miljoen b. Werkelijk: € 0 c. Prognose: € 4 miljoen Voor locatie De Veenzoom zijn de voorbereidingen inmiddels vrijwel afgerond. We kunnen starten met de bouw zodra de benodigde vergunningen definitief zijn. De verwachting is dat dit project binnen het beschikbare budget blijft en mogelijk zelfs een voordeel oplevert. Dat voordeel kan worden ingezet om het tekort bij de Nijverheidsstraat te compenseren. 4. De Middelaar a. Begroot: € 5 miljoen b. Werkelijk: € 0 euro c. Prognose: € 4 miljoen Ook voor De Middelaar zijn de voorbereidingen vergevorderd. De realisatie kan starten zodra de benodigde vergunningen zijn verleend. Net als bij de Veenzoom ziet het financiële beeld er positief uit. We verwachten dat dit project binnen budget blijft en mogelijk ruimte overlaat. Dit voordeel kan worden ingezet om het tekort bij de Nijverheidsstraat op te vangen.

5. Inventaris a. Begroot: € 760.000 b. Werkelijk: € 192.000 c. Prognose: € 800.000 Het inventarisbudget is bedoeld voor de volledige inrichting van alle asielopvanglocaties. Voor met name het Ontwikkelcentrum verwachten we hogere kosten dan oorspronkelijk geraamd. Op de overige locaties kunnen we de inrichting binnen budget realiseren. In totaal leidt dit naar verwachting tot een lichte overschrijding van het inventarisbudget. 6. Verkeersmaatregelen a. Begroot: € 147.000 b. Werkelijk € 23.000 c. Prognose € 125.000 Het budget voor de verkeersmaatregelen is, net als de inventaris, gebaseerd op de aanpassingen die nodig zijn rondom alle asielopvang-locaties. Op basis van de huidige inzichten verwachten we geen aanvullende kosten. De werkzaamheden blijven daardoor ruim binnen het beschikbare budget. 7. Uitbreiding Oekraïnepark a. Begroot: € 2.4 miljoen b. Werkelijk: € 2.3 miljoen c. Prognose: € 2.3 miljoen De uitbreiding van het Oekraïnepark is vrijwel afgerond. Met deze investering zijn 50 extra opvangplekken gerealiseerd, zodat we kunnen voldoen aan de extra taakstelling van het Rijk. De voorbereidingen startten in december 2025. Er zijn nieuwe voorzieningen geplaatst, het kantoor is verplaatst en de groenvoorziening en infrastructuur zijn verbeterd. In de eerste helft van 2026 is de locatie verder afgewerkt.

De oplevering staat gepland voor medio juni 2026, zodat de nieuwe plekken vanaf de zomer in gebruik kunnen worden genomen. De uitbreiding blijft binnen budget. Totaalsom investeringskredieten locaties Begroot: € 25,3 miljoen Werkelijk: € 10,1 miljoen Prognose: € 24,3 miljoen

De opvang van asielzoekers, Oekraïense ontheemden en statushouders laat over 2025 per saldo een positief financieel resultaat zien van € 961.000. Het positief resultaat wordt met name veroorzaakt door lagere beveiligingsen kapitaallasten, een verbeterde toerekening van personeelskosten en hogere Rijksbijdragen. De inkomsten bestaan voornamelijk uit bijdragen van het COA en Rijksvergoedingen voor opvang, begeleiding, huisvesting en participatie. In 2025 zijn onder andere de volgende bijdragen ontvangen: • COA-gelden voor asielopvang (€ 1,30 miljoen) Betreft de reguliere bekostiging van het COA voor de realisatie en exploitatie van gemeentelijke opvangplekken voor asielzoekers. • HAR+-middelen voor statushouders (€ 1,65 miljoen) Betreft de regeling voor het versneld laten uitstromen van vergunninghouders uit de asielopvang door (tijdelijke) huisvesting en begeleiding in de gemeente. • SPUK-gelden statushouders – SiSa M6 (€ 1,82 miljoen) Betreft de bekostigingsregeling voor huisvesting, begeleiding en ondersteuning van statushouders in doorstroomlocaties. • SPUK-gelden Oekraïne – SiSa M16 en uitkeringen (€ 3,76 miljoen) Betreft de specifieke uitkering voor de opvang, huisvesting, begeleiding en leefgeldvoorzieningen voor Oekraïense ontheemden.

De uitgaven bestaan voornamelijk uit personeelskosten, leefgeld en opvangkosten, exploitatiekosten van de opvanglocaties en kapitaallasten. De personeelskosten bedragen € 3,40 miljoen. Voor leefgeld en overige opvangkosten is € 2,46 miljoen uitgegeven. De exploitatiekosten bedragen € 863.000 en de afschrijvings- en rentelasten € 845.000. De verwerking van de investeringen voor de opvang van vluchtelingen is in 2025 aangepast ten opzichte van de oorspronkelijke opzet. De investeringsbijdrage voor de opvanglocaties bedraagt € 22,7 miljoen over een periode van tien jaar en wordt door het COA in 2025 en 2026 beschikbaar gesteld. Deze bijdrage wordt bij de jaarstukken 2025 in mindering gebracht op de boekwaarde van de betreffende investeringen. Als gevolg hiervan worden voor deze investeringen geen aanvullende renteen afschrijvingslasten verwerkt.

Vooruitblik 2026 Voor de komende jaren blijft sprake van onzekerheid rondom Rijksregelingen en toekomstige bekostiging van de opvang van vluchtelingen. Met name voor de opvang van Oekraïense ontheemden en de begeleiding van statushouders worden wijzigingen in regelgeving en financiering verwacht. De gemeente blijft daarom sturen op financiële beheersbaarheid, scenariouitwerking en monitoring van Rijksbijdragen en exploitatiekosten. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de gevolgen van landelijke besluitvorming, de bezetting van opvanglocaties en de structurele houdbaarheid van de opvangopgave. De belangrijkste risico’s en beheersmaatregelen zijn opgenomen in het volgende hoofdstuk.

SAM is hier | 13

INVESTERINGEN&FINANCIËN

Hoe de opvang wordt gefinancierd De financiering van de verschillende vormen van opvang in de gemeente Nijkerk verloopt via meerdere rijksregelingen en afspraken, afhankelijk van de doelgroep.

Asielzoekers Voor de opvanglocaties in Nijkerk, Hoevelaken en Nijkerkerveen is een bestuursovereenkomst gesloten met het COA met een looptijd van zeven jaar. De gemeente ontvangt hiervoor een vast normbedrag per persoon per dag van €78 (inclusief btw), aangevuld met € 10, per persoon per dag inclusief BTW extra, dit ter compensatie van de btw-kosten van de diensten en voorzieningen die de gemeente inkoopt. Deze vergoeding wordt toegekend op basis van 100% bezetting, ongeacht het daadwerkelijke aantal bewoners, en wordt vanaf 2026 jaarlijks geïndexeerd volgens de CPI. De middelen worden gefaseerd beschikbaar gesteld gedurende de contractperiode.

Financiële risico’s en beheersmaatregelen De opvang van vluchtelingen kent enkele financiële risico’s die gevolgen kunnen hebben voor de exploitatie en de continuïteit van voorzieningen. Hieronder wordt per risico toegelicht wat de mogelijke impact is en welke beheersmaatregelen de gemeente treft.

A. Projectgebonden risico’s: korte termijn en interne beïnvloeding. 1. Verlenging van de realisatiefase Wanneer de uitvoering van projecten langer duurt dan gepland, blijft het projectteam en ingehuurde expertise langer nodig. Dit kan leiden tot hogere project- en personeelskosten. Beheersmaatregelen • Strakke projectsturing en frequente voortgangsmonitoring. • Tijdige besluitvorming en afstemming met externe partijen. •  Actief risicomanagement om vertragingen vroeg te signaleren en bij te sturen. 2. Bouwkundige en technische tegenvallers Onvoorziene omstandigheden in de bouw, zoals prijsstijgingen, aanvullende technische eisen of extra werkzaamheden, kunnen leiden tot hogere investeringskosten dan geraamd. Beheersmaatregelen • Vroegtijdige technische toetsing en bouwbegeleiding. • Aanvullende kostenramingen en scenario’s bij start en tijdens uitvoering. • Ruimte in de planning voor correcties tijdens realisatie.

14

| SAM is hier

3. Personeelsuitval en krapte Wanneer medewerkers uitvallen of wanneer vacatures moeilijk te vervullen zijn, kan aanvullende inhuur nodig zijn. Hierdoor kunnen personeelslasten hoger uitvallen. Beheersmaatregelen • Actief HR beleid gericht op duurzame inzetbaarheid. • Tijdige werving, opleiden en vasthouden van personeel. • Flexibele schil van inhuur om pieken tijdelijk op te vangen.

B. Externe en structurele risico’s: middel- en lange termijn, afhankelijk van landelijke besluitvorming 4. Wijzigingen in rijksfinanciering en wettelijke kaders Aanpassingen in financieringssystematiek voor de kosten van opvang en begeleiding. 4a. Aflopende rijksregelingen (RTB en DSL) De RTB en DSL regelingen lopen in 2027 af. Als landelijke of Europese afspraken daarna onvoldoende financiële dekking bieden, kunnen de gemeentelijke kosten voor opvang stijgen. Dit kan leiden tot tijdelijke voorfinanciering of hogere exploitatiekosten voor huisvesting, voorzieningen of begeleiding. Daarnaast kunnen Oekraïense ontheemden zonder transitiedocument terugvallen op de reguliere asielprocedure, wat extra druk kan zetten op gemeentelijke opvanglocaties.

Beheersmaatregelen • Actieve monitoring van landelijke besluitvorming. • Uitwerken van financiële scenario’s richting 2027 en verder. •  Voorbereiden op mogelijke stijging van instroom en bijbehorende effecten. 4b. Wijzigingen in de Spreidingswet Aanpassing van landelijke taakstellingen kan betekenen dat eerder ingerichte locaties of contracten niet meer passen bij de vereiste opvangcapaciteit. Dit kan leiden tot ongebruikte locaties, doorlopende vaste lasten of kapitaalverlies, met name na afloop van de bestuursovereenkomst in 2032. Beheersmaatregelen • Jaarlijkse herijking van de lokale opvangstrategie. • Juridische en financiële toetsing van belangrijke besluiten. •  Voorbereiden op nieuwe afspraken en capaciteitsopgaven na 2032. • Actieve monitoring van landelijke ontwikkelingen. De gemeente voert actief risicomanagement om de financiële en organisatorische risico’s rond opvanglocaties tijdig te signaleren en waar mogelijk te beperken. Door scenario’s uit te werken, juridische en financiële toetsing te organiseren en intensief samen te werken met partners en het Rijk, blijft Nijkerk voorbereid op wijzigingen in instroom, financiering en wetgeving.

.

Ontheemden uit Oekraïne De opvang van ontheemden uit Oekraïne wordt gefinancierd via de Bekostigingsregeling opvang ontheemden uit Oekraïne, die van kracht is tot en met maart 2027. Hoewel het Rijk de toelage per gerealiseerde opvangplek heeft verlaagd, blijft de beschikbare financiering voor de gemeente Nijkerk toereikend. Het Rijk werkt aan een nieuwe regeling die de huidige bekostigingssystematiek op termijn moet vervangen.

Statushouders Voor de financiering van de opvang van statushouders maakt de gemeente gebruik van verschillende rijksregelingen. •V  ia de Specifieke Uitkering (SPUK) voor doorstroomlocaties worden de verbouwing, omgevingsvergunning, exploitatie en begeleiding van De Passantenhaven (40 plekken) bekostigd. Deze uitkering is verleend voor drie jaar, tot en met mei 2027. Als de gemeente de doorstroomlocatie daarna wil voortzetten, kan tot en met 31 december 2028 nog gebruik worden gemaakt van de SPUK. Het Rijk bereidt een opvolgende regeling voor de periode daarna voor. • De drie gehuurde gezinswoningen van de Kruiskerk en Vredeskerk worden gefinancierd via de Regeling stimuleren uitstroom asielopvang. De woningen zijn jaarlijks opzegbaar. • De 24/7 begeleiding voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen in het begeleid wonenproject aan de Holkerstraat wordt landelijk bekostigd via Nidos, dat hiervoor rijksmiddelen ontvangt. SAM is hier | 15

INTERVIEW

“Het dagelijks leven hier lijkt eigenlijk best op dat van ons thuis. Er zijn irritaties, er zijn mooie momenten. De basis is respect.”

INTERVIEW LOCATIEMANAGER

AANKOMST

en eerste opvang

EEN KIJKJE ACHTER DE SCHERMEN VAN HET DAGELIJKS LEVEN OP DE LOCATIE Wanneer je de opvanglocatie aan de YASSINE Yassine ondersteunt als locatiemanager bewoners in hun dagelijks leven, stuurt de woonbegeleiders aan, werkt nauw samen met de zorgcoördinator en onderhoudt contact met politie, boa’s, de gemeente en omwonenden.

Beurtschipper in Nijkerk binnenstapt, valt meteen iets op: ondanks het industrieterrein waar het gebouw staat, voelt de plek verrassend warm en huiselijk. Dat is geen toeval. Locatiemanager Yassine stuurt het team aan vanuit één duidelijke visie: mensen het gevoel geven dat ze welkom zijn, vanaf de eerste minuut. “Wat buiten misschien wat kil oogt, is binnen een rustige, veilige omgeving waar de mens centraal staat,” vertelt Yassine. “We willen dat bewoners hier kunnen landen. Dat ze voelen: hier is rust, hier mag ik zijn.”

Een warme start: rust, veiligheid en eerste opvang Nieuwe bewoners komen hier nadat ze zijn overgeplaatst vanaf andere Nederlandse opvanglocaties. Zo’n verhuizing betekent opnieuw wennen. De eerste taak van het team? Rust en veiligheid bieden. “We behandelen mensen zoals we zelf behandeld willen worden,” zegt Yassine. “We zorgen dat de basis op orde is, dat ze weten hoe het hier werkt, wat de huisregels zijn en bij wie ze terecht kunnen met vragen.”

Samenleven: met respect als basis Locatiemanager Yassine

16

| SAM is hier

Het samenleven op de locatie verloopt rustig. Bewoners koken veel samen, helpen elkaar waar

nodig en er is veel interesse in de taallessen en activiteiten uit het Meedoen‑programma. Dat alles draagt bij aan een prettige sfeer. In zes maanden was er één incident waarbij moest worden ingegrepen: een woordenwisseling omdat vier bewoners last hadden van elkaars muziek. Sindsdien zijn er geen incidenten meer geweest, wat volgens Yassine veel zegt over de rustige sfeer op de locatie.

Relatie met de omgeving: van zorgen naar vertrouwen In het begin was er in de omgeving wat onrust over de komst van de locatie. Gaandeweg nam die af, mede dankzij open contactmomenten. “Een bedrijf bracht oude smartphones langs en buren schuiven soms aan voor een koffiemoment,” vertelt Yassine. “Direct contact werkt goed.”

Persoonlijke inzichten en ervaringen Yassine vat het mooi samen: “Het dagelijks leven hier lijkt eigenlijk best op dat van ons thuis. Er zijn irritaties, er zijn mooie momenten. De basis is respect.” Hij vervolgt: “Veel bewoners hebben alles achtergelaten: familie, vrienden, hun oude leven. Als ik hun persoonlijke verhalen hoor, dan breekt mijn hart af en toe en besef ik weer hoe goed we het hier hebben. Dit werk heeft mij zelf ook dankbaarder gemaakt. Ik kon me vroeger irriteren aan kleine dingen, maar dat heb ik nu veel minder. Je gaat echt anders kijken naar wat belangrijk is in het leven.”

.

SAM is hier | 17

INTERVIEWS

WERKEN NAAST DE OPVANG IN HETZELFDE PAND ALS OPVANGLOCATIE DE BEURTSCHIPPER WERKT SASKIA. Het deel van het gebouw waar nu de opvang is, stond eerder leeg. “Ik vind het mooi dat die ruimte nu een zinvolle invulling heeft gekregen voor mensen die het echt nodig hebben,” vertelt zij. Vooraf had Saskia wel vragen bij het plan. “Ik was hier best kritisch op,” zegt ze. “Werk en opvang in één pand, dat zie je niet vaak. Ik vroeg me af hoe dat zou gaan werken en wat je kunt verwachten.” Vooral was zij benieuwd of er goed geluisterd zou worden naar de wensen en zorgen van de medewerkers. Tijdens de voorbereiding en verbouwing voelde Saskia zich goed betrokken. “Er is veel overleg geweest,” vertelt ze. Zo heeft de opvang een eigen ingang gekregen, waardoor het echt als een apart gebouw voelt. Ook is er toezicht en beveiliging aanwezig. Dat geeft haar een gevoel van veiligheid. Nu de opvang in gebruik is, ervaart Saskia weinig overlast. Het contact met de locatiemanager is goed. “We kunnen makkelijk contact opnemen en ongeveer één keer per maand drinken we samen koffie.” Zo krijgen zij en haar collega’s een beeld van de sfeer op de opvang. “Die is gewoon goed. Er is een vaste groep bewoners en iedereen kent elkaar.”

.

DE OPVANGLOCATIE GEZIEN VANAF DE OVERKANT TEGENOVER OPVANGLOCATIE DE BEURTSCHIPPER IN NIJKERK IS CARROSSERIEFABRIEK TIJMEN PLOEG B.V. GEVESTIGD. We vroegen eigenaar Tijmen Ploeg hoe hij de komst van de kleinschalige opvanglocatie ervaart. Volgens Tijmen heeft de opvang tot nu toe weinig invloed op zijn bedrijf. “We merken er eigenlijk niet veel van,” zegt hij. In het begin was het wel even wennen. “Het is onbekend en je hoort allerlei verhalen uit het land. Dan heb je toch wat zorgen.” In de praktijk valt dat erg mee. Sinds de opening zijn er geen duidelijke veranderingen in de directe omgeving. Ook is er weinig contact geweest met de locatiemanager. “Als er iets is, weet je waar je terechtkunt, maar dat is eigenlijk niet nodig.” Tijmen neemt deel aan de Werkgroep Omgeving, waarin de gemeente en betrokkenen met elkaar in gesprek gaan. Samen wordt momenteel bekeken of bewoners van de opvang mogelijk werk kunnen doen bij bedrijven in de buurt. Dit wordt nog verder onderzocht. Alles bij elkaar verloopt het contact met de opvanglocatie rustig. “Er is verder weinig over te melden,” zegt Tijmen. “Het gaat gewoon zijn gang en ze houden de omgeving netjes.”

.

18

| SAM is hier

INTERVIEW BEWONER BEURTSCHIPPER

VANAF DAG ÉÉN VOELDE IK ME WELKOM Het leven op de Beurtschipper vroeg in het begin wat aanpassing. Nieuwe mensen, veel verschillende culturen en gewoontes. Ook het samen schoonhouden van de opvang was even zoeken. “We maakten een schoonmaakrooster,” vertelt Salah. Het samenwerken met andere bewoners gaat steeds beter. Ook koken we vaak samen. Iedereen helpt elkaar en ook de woonbegeleiders ondersteunen SALAH ons heel goed met het invullen van Salah (47) uit Jemen verblijft nu formulieren en de weg vinden naar een half jaar op de Beurtschipper. instanties.” Zijn reis naar Nederland was zwaar, maar toen hij in Nijkerk Inmiddels heeft Salah zijn ritme aankwam, voelde hij opluchting. gevonden. Hij wandelt elke dag “We kregen eten, een kamer… twee uur, gaat geregeld naar de het voelde goed.” sportschool, volgt drie keer per week taalles en helpt graag mee als vrijwilliger. Daarnaast wil hij graag iemand in het bijzonder bedanken: “Ik krijg elke week Nederlandse les van een vrijwilliger op de Beurtschipper. Hij legt alles heel rustig en vriendelijk uit. Dat helpt mij zo veel. Ik ben hem echt heel dankbaar.”

Bewoner Beurtschipper Salah

Wat hem ook raakt, is het contact met Nijkerkers. Al op zijn tweede dag namen vrijwilligers hem en andere bewoners mee het centrum in. “Ze lieten ons de stad zien, maakten tijd voor ons. Het gaf me het gevoel dat ik hier niet alleen was.” Ook nu ervaart hij die warmte. “Mensen zeggen gedag, maken een praatje. Dat vind ik heel mooi.”

.

Zijn familie in Jemen mist hij iedere dag, maar hij kijkt vooruit. “Ik hoop hier te mogen blijven, te werken en een nieuw leven op te bouwen.” Jemen verkeert nog altijd in een diepe humanitaire crisis door jarenlange oorlog, armoede en klimaatproblemen. Miljoenen mensen hebben te weinig voedsel, onvoldoende medische zorg en leven dagelijks in onveiligheid.

SAM is hier | 19

BELEIDSONTWIKKELINGEN/RISICO’S

TAAKSTELLING OPVANG ASIELZOEKERS • Spreidingswet en verdeelbesluit De Spreidingswet geldt sinds 1 januari 2024. Het doel is om asielzoekers eerlijk over gemeenten te verdelen. De taakstelling per gemeente hangt af van vaste regels, zoals het aantal inwoners en sociaaleconomische kenmerken. De minister van Asiel en Migratie stelt elke twee jaar een landelijk verdeelbesluit vast. • Provinciaal plan en uitgangspunt Nijkerk In het Provinciaal Plan Asielopvang Gelderland 2025 - 2026 (najaar 2024) kreeg Nijkerk een taakstelling van 278 opvangplaatsen. Daarvan zijn 24 plaatsen voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv). Dit aantal was de basis voor het plan van aanpak en de besluiten van de gemeenteraad. • Eerste verdeelbesluit en reactie van de raad In december 2024 kwam het eerste landelijke verdeelbesluit. Hierin kreeg Nijkerk 153 opvangplaatsen en geen amvtaakstelling. In februari 2025 besloot de gemeenteraad toch vast te houden aan 278 opvangplaatsen, zoals afgesproken in het plan van aanpak. • Bezwaar en aangepast verdeelbesluit De provincie Gelderland en alle Gelderse gemeenten maakten bezwaar tegen dit verdeelbesluit. Eind 2025 volgde een aangepast verdeelbesluit. Hierin kreeg Nijkerk opnieuw 278 opvangplaatsen, zonder amv-taakstelling. Dit past bij het beleid van Gelderland om amv’s op te vangen op enkele speciale locaties.

• Capaciteitsraming 2026-2028 In de capaciteitsraming 2026–2028 (februari 2026) staat voor Nijkerk een indicatief aantal van 255 opvangplaatsen. Daarvan zijn 16 plaatsen voor amv’s. Deze raming vormt de basis voor een nieuw provinciaal plan en een nieuw landelijk verdeelbesluit eind 2026. • Inzet en de rol van de gemeenteraad De gemeente blijft uitgaan van 278 opvangplaatsen. Dit sluit aan bij de plannen van aanpak en de bestuursovereenkomst met het COA. Als een volgend verdeelbesluit toch leidt tot een mogelijke wijziging, legt het college dit eerst voor aan de gemeenteraad.

20

| SAM is hier

Wat komt er op Nijkerk af? DRIE DOELGROEPEN, DRIE WERELDEN: DE BELANGRIJKSTE ONTWIKKELINGEN OP EEN RIJ De opvang in Nijkerk draait om drie groepen mensen: statushouders, asielzoekers en Oekraïense ontheemden. Voor elke doelgroep gelden

STATUSHOUDERS Statushouders hebben een verblijfsvergunning en moeten door gemeenten worden gehuisvest. Door woningtekorten stagneert de uitstroom uit de opvang, wat landelijke druk veroorzaakt. Deze ontwikkelingen vertalen zich naar een grotere lokale opgave om tijdig passende huisvesting te realiseren.

Toelichting

Onderwerp

Toelichting

Wettelijke taakstelling

Gemeenten zijn wettelijk verplicht statushouders te huisvesten op basis van de halfjaarlijkse, door het Rijk vastgestelde, taakstelling. Deze taakstelling is leidend. Voor 2026‑I moet Nijkerk 38 statushouders huisvesten.

Einde Richtlijn Tijdelijke Bescherming 2027

Na het aflopen van de RTB op 4 maart 2027 ontvangen Oekraïense ontheemden automatisch een transitiedocument: een tijdelijke verblijfsvergunning van 3 jaar om hun toekomst in Nederland of terugkeer naar Oekraïne voor te bereiden.

Voorrang bij toewijzing sociale huurwoningen

Het landelijk verbod is ingetrokken. Gemeenten mogen voorrang blijven geven zolang er geen nieuwe wetgeving is. Het nieuwe wetsvoorstel volgt na realisatie van het landelijke programma voor flexwoningen.

Normalisatie

Met het transitiedocument gaan zij zelf huur en zorgverzekering betalen, waardoor hun rechten en plichten dichter bij die van andere inwoners met een verblijfsvergunning komen te liggen.

Druk op COA

Veel COA-opvangplekken worden bezet door statushouders die niet kunnen uitstromen. Hierdoor blijft dure noodopvang nodig en vertragen procedures in de gehele asielketen.

Gevolgen transitiedocument voor gemeenten

Voor gemeenten betekent dit dat opvang zoveel mogelijk wordt omgezet in reguliere huisvesting en dat leefgeldregelingen en gemeentelijke opvang geleidelijk afgebouwd worden. Dit vraagt een grote organisatorische en financiële overgang.

Rijksmaatregelen €30.000

Het Rijk stimuleert gemeenten om tijdelijke woonplekken te creëren voor statushouders om de uitstroom te versnellen. Gemeenten ontvangen hiervoor €30.000 per statushouder tot juli 2026.

Arbeidsparticipatie

Het Rijk wil de hoge arbeidsparticipatie onder Oekraïnse ontheemden (ongeveer 60%) behouden, zodat zij zoveel mogelijk zelfstandig kunnen wonen en leven.

Terugkeerbeleid

Doorstroomlocaties €66/dag

Het Rijk stimuleert de ontwikkeling van doorstroomlocaties. Gemeenten krijgen €66 per dag per plek aangevuld met een transitiekostensubsidie. De bekostiging geldt maximaal 1 jaar per statushouder en gemeenten kunnen maximaal 3 jaar deelnemen.

Het Rijk bereidt een terugkeerprogramma voor, gericht op duurzame vrijwillige terugkeer naar Oekraïne. Dienst Terugkeer & Vertrek ondersteunt nu al ontheemden die terug willen keren, onder meer bij het regelen van documenten en reizen.

Doelgroepflexibele regeling

Vanaf 2026 kunnen gemeenten opvangcapaciteit flexibeler inzetten, waarbij locaties ook tijdelijk beschikbaar kunnen zijn voor andere maatschappelijke doelgroepen.

Instroom na 2027

Het aflopen van de RTB activeert naar verwachting circa 150.000 asielaanvragen, wat extra grote druk op de IND en het COA legt.

Zorgen vanuit de VNG

Gemeenten vrezen dat zij onvoldoende zijn voorbereid op het einde van de RTB, met risico op een tekort aan woningen en een sterke toename van bijstandsaanvragen.

te laten zien wat er speelt, hebben we de belangrijkste punten per duidelijk waar de druk ligt, welke maatregelen van kracht zijn en welke veranderingen eraan komen.

ASIELZOEKERS Asielzoekers verblijven nog in procedure en afhankelijk van landelijke opvang. Door hoge instroom en vastlopende doorstroom staat het systeem onder druk. Nieuwe wetgeving en het EU‑Migratiepact veranderen de asielketen ingrijpend de komende jaren. Onderwerp

Toelichting

Spreidingswet

Het nieuwe kabinet kiest ervoor de Spreidingswet te handhaven. Gemeenten moeten dus opvang blijven organiseren volgens deze wet.

EU-Migratiepact

Tekort aan opvangcapaciteit

Landelijk kader opvang ongewijzigd

Gezinshereniging

Met dit pact worden asielaanvragen sneller en strenger beoordeeld in Europa. Nederland is verplicht om capaciteit te bieden aan 211 mensen die gelijktijdig deze snelle grensprocedure kunnen doorlopen. Door hoge instroom en plekken die bezet worden gehouden door statushouders blijft er een groot tekort bestaan en blijft noodopvang noodzakelijk. Daarmee blijven de tweejaarlijkse capaciteitsraming en regionale verdeling het wettelijke kader voor de organisatie van opvangplekken. Sinds december 2025 verzorgt de IND de begeleiding bij gezinshereniging. Door het wegvallen van gespecialiseerde ondersteuning neemt het risico op fouten, langere doorlooptijden en extra druk op de keten toe.

Oekraïense ontheemden vallen tot maart 2027 onder tijdelijke EU‑bescherming. Daarna vervalt deze status en moeten zij overgaan naar reguliere verblijfs- of asielprocedures. Dat kan grote landelijke gevolgen hebben voor de asielketen en de vraag naar woonruimte.

Onderwerp

andere regels, opgaven en landelijke ontwikkelingen. Om duidelijk groep samengevat in drie tabellen. Daarmee wordt in één oogopslag

OEKRAÏENSE ONTHEEMDEN

Logeerregeling

Statushouders kunnen via de COA-regeling tot 3 maanden bij familie, vrienden of gastgezin verblijven, met behoud van weekgeld en zorg.

Flexwoningen & woningdelen

Het kabinet stimuleert de inzet van flexwoonlocaties, modulaire units en woningdelen om de uitstroom van statushouders uit opvang voor asielzoekers te versnellen. Voor de Passantenhaven geldt dat de doorstroomlocatie voor een periode van drie jaar is vergund en gefinancierd. Dit vraagt tijdige afweging over het vervolg na deze periode.

SAM is hier | 21

REIS DOOR DE OPVANG REIS VAN SAMIR

Iedere

MEEDOEN-COACH

KAMER

asielzoeker die in de gemeente Nijkerk aankomt, begint aan een nieuwe fase in een nog onzekere toekomst.

Samir krijgt een gedeelde kamer. Samen met zijn huisgenoten zorgt hij ervoor dat de kamer en de woonruimte netjes blijven. De woonbegeleider helpt hem om rustig te landen en zijn plek te vinden.

IN DIT ARTIKEL LATEN WE ZIEN HOE ZE HUN EERSTE PERIODE BELEVEN ÉN HOE ONZE NIJKERKSE VLUCHTELINGENAANPAK DEZE WEG ONDERSTEUNT.

COA COA

INTAKE & ZORGCOÖRDINATIE In een persoonlijk gesprek brengt de zorgcoördinator samen met Samir zijn situatie in kaart aan de hand van de zeven leefgebieden. Zo wordt duidelijk wat goed gaat, waar ondersteuning nodig is en hoe Samir zich verder kan ontwikkelen.

Legenda

INHUIZEN & EERSTE BEGELEIDING Samir komt te wonen in één van de vier kleinschalige opvanglocaties van de gemeente Nijkerk. Hij wordt ontvangen door zijn woonbegeleider. Die is zijn vaste aanspreekpunt en begeleidt hem in het dagelijks leven op de locatie.

Psychische gezondheid

Zingeving

Sociale relaties

Wonen

Financiën

Werk en activiteiten

Lichamelijke gezondheid

Psychische gezondheid

Zingeving

Sociale relaties

Wonen

Financiën

Werk en activiteiten

Lichamelijke gezondheid

WE GEBRUIKEN DE NAAM SAMIR ALS VOORBEELD maar het had net zo goed Samira kunnen zijn. Want zijn verhaal staat voor iedereen die bij ons binnenkomt, van het eerste welkom tot begeleiding, activiteiten en de opbouw naar zelfstandigheid. Vanaf dag één bieden we rust, structuur en een veilige basis, zodat mensen kunnen deelnemen, groeien en zich gezien en welkom voelen. De Nijkerkse aanpak is menselijk, duidelijk en actief. Samen zorgen we ervoor dat iedereen vanaf de eerste dag kan meedoen. 22

| SAM is hier

SAMIR

RONDLEIDING & WOONOMGEVING Tijdens een rondleiding ziet Samir waar hij kookt, de was kan doen en waar hij kan ontspannen. De keuken en huiskamer vormen één gezamenlijke leefruimte. Hoe die ruimte eruitziet, verschilt per locatie.

ONTWIKKELING RICHTING WERK Door mee te doen in de fietsenwerkplaats, of ergens anders, bouwt Samir werkervaring op. Zodra hij er klaar voor is, begeleiden we hem versneld naar betaald werk.

Tijdens zijn verblijf volgt uiteindelijk het beslismoment over zijn verblijfsvergunning. Dit duurt gemiddeld ongeveer een jaar.

KEUZES: LEREN, WERKEN EN ONTWIKKELEN INCHECK & PRAKTISCHE START

Tijdens de taallessen leert Samir zich steeds beter uitdrukken. Taal is de sleutel tot contact met anderen en een belangrijke stap richting werk en verdere integratie.

BESLISMOMENT

NIJKERK

NIJKERK

Bij aankomst maakt hij kennis met de locatiemanager en worden zijn persoonsgegevens vastgelegd in het nieuwkomers registratiesysteem. Samir SAMIR krijgt een pasje en uitleg over hoe alles werkt op de locatie en welke regels er gelden.

TAALLESSEN

Legenda

AANKOMST Dit is Samir. Hij is sinds een paar maanden in Nederland, en op weg van een COA-locatie naar Nijkerk. In Nijkerk geloven we dat meedoen vanaf dag één helpt. Dat geeft structuur, eigen verantwoordelijkheid, en vertrouwen. Samir bouwt hier stap voor stap aan zijn toekomst. We nemen je mee op zijn reis.

Een belangrijk onderdeel van de zeven leefgebieden is meedoen in de samenleving. De meedoencoach helpt Samir om ervaring op te doen, zijn talenten te benutten en zijn gevoel van eigenwaarde te versterken. Zo groeit zijn zelfvertrouwen en toekomstperspectief.

Voordat Samir aan de slag gaat, bekijken we samen wat bij hem past. Denk aan onderwijs, voorinburgering, taallessen, werken in een werkleerbedrijf zoals de kringloop of de fietsenwerkplaats, of andere vormen van dag-invulling.

TERUGKEER Bij een afwijzing volgt een zorgvuldig terugkeertraject, met duidelijke informatie en waar nodig begeleiding.

STATUSHOUDER DAGINDELING Samir is zelf verantwoordelijk voor het invullen van zijn dag. Iedere bewoner doet minimaal zeven dagdelen per week mee aan activiteiten. De woonbegeleider coacht en stuurt bij waar nodig.

M D W

D V Z Z

Wanneer Samir een verblijfsvergunning krijgt en in Nijkerk of de regio kan blijven, start zijn officiële inburgeringsproces. Inburgeren staat daarbij centraal, naast wonen en verder meedoen in de samenleving.

ONTWIKKELCENTRUM In Ontwikkelcentrum Nieuw Nijver werkt Samir aan taal, vaardigheden en een dagritme.

SAM is hier | 23

HUISVESTINGSTATUSHOUDERS

Voortgang huisvesting statushouders in Nijkerk In Nijkerk is de afgelopen jaren veel ervaring opgebouwd met de huisvesting en begeleiding van statushouders. Door gericht te investeren in tijdelijke opvang, begeleiding, samenwerking met woningcorporaties en aanvullende tijdelijke huisvestingsinitiatieven is het gelukt de achterstand uit 2024 in te lopen en de wettelijke taakstelling weer op orde te brengen. Taakstelling en voortgang In 2025 maakte Nijkerk een grote inhaalslag: de volledige achterstand uit 2024 werd weggewerkt. Ook de taakstelling voor het eerste halfjaar van 2026 (38 personen) is al ingevuld. Dat we op dit moment boven de totale taakstelling uitkomen, komt vooral door factoren die buiten onze invloed liggen, zoals gezinshereniging en groepen die wel meetellen maar nog niet in definitieve huisvesting wonen, zoals bewoners van De Passantenhaven en de doorstroomwoningen. Deze extra plaatsingen verrekenen we binnen onze eigen totale taakstelling, zodat we uiteindelijk niet boven het vastgestelde aantal uitkomen.

Doorstroom en voorbereiding op zelfstandig wonen Doorstroom vormt een belangrijk onderdeel van de Nijkerkse aanpak. In plaats van een directe overstap van de COA-opvang naar een vaste woning verblijven statushouders eerst tijdelijk op een doorstroomlocatie. Daar krijgen zij begeleiding van woonbegeleiders en de zorgcoördinator op de zeven leefgebieden en worden zij waar nodig ondersteund door klantmanagers Inburgering en Werk bij het starten van de inburgering en het vinden van passend (betaald) werk. Tegelijkertijd werken zij aan praktische vaardigheden en ontstaat ruimte om zorgvuldig een passende woning te zoeken en toe te kunnen wijzen. Deze vroege ondersteuning geeft snel inzicht in ondersteuningsbehoeften en helpt om latere knelpunten te voorkomen.

Doorstroomlocatie De Passantenhaven In mei 2024 opende de doorstroomlocatie De Passantenhaven. Deze locatie biedt plaats aan 40 statushouders die tijdelijk verblijven voordat zij 24

| SAM is hier

INTERVIEWSTATUSHOUDER

Staushouder Hamza

INTERVIEW STATUSHOUDER

De kinderen van de Passantenhaven tijdens Burendag 2025

doorstromen naar een vaste woning. Bewoners worden begeleid op zeven leefgebieden, zoals gezondheid, financiën, dagelijks functioneren en sociale netwerken. De Passantenhaven is inmiddels aangepast, zodat ook gezinnen van vier tot vijf personen kunnen verblijven in studio’s. Dat werkt goed en draagt bij aan rust en onderlinge verbondenheid. In 2025 werd de locatie anderhalf keer ‘geleegd en gevuld’: ongeveer 75 bewoners stroomden door naar een woning, waarna evenveel nieuwe bewoners instroomden.

HAR-woningen Naast de Passantenhaven huren we sinds februari 2025 3 gezinswoningen via de Kruiskerk en de Vredeskerk. De kosten worden gedekt via de Hotel- en Acccommodatieregeling (HAR), waardoor bewoners direct meetellen voor de taakstelling en sneller kunnen starten met inburgering en participatie. Deze woningen bieden elk ruimte aan zes personen en zijn bedoeld voor gezinnen. De betrokken kerken verzorgen de exploitatie en maatschappelijke begeleiding, waardoor bewoners in een kleinschalige en ondersteunende woonomgeving kunnen landen.

Huisvesting voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV’s) Aan de Holkerstraat 43 - 45 is in 2024 een begeleid-wonenproject gestart voor negen jonge statushouders van 16 tot 18 jaar. Nidos beheert het project en Selam Zorg verzorgt de maatschappelijke begeleiding. Door 24/7 ondersteuning kunnen deze jongeren veilig en stabiel toewerken naar zelfstandigheid.

Samenwerking met woningcorporaties De voortgang in Nijkerk is mede te danken aan de samenwerking met de twee woningcorporaties, Woningstichting Nijkerk (WSN) en de Alliantie. Nieuwe projecten, zoals ‘Wonen bij Jaap’, hebben extra woonruimte opgeleverd voor heel Nijkerk. Van de 252 nieuwe woningen in dit project zijn 45 woningen gereserveerd om aan de wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders te voldoen. Daarmee blijft de verhouding tussen woningen voor statushouders en reguliere woningzoekenden in balans en houden we ons aan de afgesproken kaders.

.

De mensen hier hebben veel voor mij gedaan. Daar wil ik heel graag iets voor teruggeven. HAMZA ALKADRI is 21 jaar en woont sinds 3 jaar in Nederland. “Ik heb eerst in Amersfoort gezeten. Toen ik een verblijfsvergunning kreeg kwam ik in de Passantenhaven in Nijkerk te wonen. Daar hebben ze me heel goed geholpen. Ik vond vooral dat ze daar heel rustig en aardig waren. Mensen behandelen elkaar met veel respect. Ze hielpen mij ook erg om Nederlands te leren. “Vanaf de Passantenhaven ben ik ook naar school gegaan. Ik doe nu het MBO. Het liefste word ik kapper. Ik heb eerder ook op de kapperschool gezeten en dat vond ik heel erg leuk.” “Ik heb nu sinds 9 maanden een eigen woning in Nijkerk. Daar ben ik heel erg blij mee. Mijn broer woont in hetzelfde gebouw en ik ken steeds meer mensen in Nijkerk. Iedereen is erg aardig en ik probeer dat ook voor hen te zijn. Als je respect geeft, dan krijg je het ook terug heb ik gemerkt.” “Ik krijg niet heel vaak bezoek, want ik ben vooral heel druk met school en met Nederlands leren. Dat vind ik belangrijk. Nu krijg ik nog geld via DUO, maar ik wil op mijn 26ste een eigen bedrijf hebben, een eigen auto en genoeg geld verdienen. Misschien wel met een kapperszaak hier in Nijkerk. Ik wil wel heel graag in Nijkerk blijven. De mensen hier hebben veel voor mij gedaan en daar wil ik heel graag iets voor teruggeven.”

.

Na jaren van oorlog is het op sommige plekken rustiger in Syrië. Toch is het land nog niet veilig. In verschillende gebieden is nog geweld en zijn gewapende groepen actief. Ook liggen er veel mijnen en onontplofte bommen. Veel mensen leven in armoede en belangrijke voorzieningen, zoals huizen en ziekenhuizen, zijn nog steeds kapot.

SAM is hier | 25

INTERVIEW

INTERVIEW WOONBEGELEIDER FARHAD

“WIJ ZIJN DE OGEN EN OREN OP DE LOCATIE”

“Goede begeleiding begint bij vertrouwen.”

DE NIJKERKSE AANPAK VAN VLUCHTELINGENOPVANG DOOR DE OGEN VAN WOONBEGELEIDER FARHAD Als we de opvanglocatie binnenlopen voor het interview, is

Luisteren tussen de regels door

Farhad al druk bezig. Een bewoner heeft al langere tijd last

Die signalen zijn soms klein, maar veelzeggend: iemand die zijn familie mist, moeite heeft met dagbesteding of emotioneel vastloopt. “Veel statushouders hebben jarenlang in overlevingsstand geleefd,” zegt Farhad. “Als er rust komt, komt ook alles naar boven. Dat schakelen is soms moeilijk voor hen.” Soms is luisteren genoeg. Soms is extra hulp nodig en wordt de zorgcoördinator betrokken. “Een luisterend oor kan al enorm helpen.”

van zijn knie. Een operatie was nodig, maar door zijn vlucht en de lange periode van onzekerheid is dat er nooit van gekomen. Nu heeft hij erg veel pijn en wil hij graag naar de huisarts. Farhad schakelt een collega in. “Zoiets regel je niet in vijf minuten,” legt hij uit. “Je moet goed luisteren en soms een tolk inschakelen.” Om hem heen staan meer bewoners met vragen: een map vol administratie, een korte praktische vraag. Het typeert Farhads werk. Rust, structuur en vertrouwen Farhad werkt als woonbegeleider op zowel de opvanglocatie voor asielzoekers als de doorstroomlocatie voor statushouders in Nijkerk. “Ik ben er voor bewoners in het dagelijks leven,” vertelt hij. “Op de opvang zorg ik voor rust en structuur en help ik mensen hun weg te vinden in Nederland. In de doorstroom begeleid ik hen richting zelfstandigheid: wonen, zorg, meedoen in de maatschappij.” Een werkdag begint met het doornemen van het logboek: welke afspraken en bijzonderheden zijn er? Daarna volgen gesprekken met bewoners, praktische ondersteuning en afstemming met collega’s en zorgpartners. Aan het einde van de dag legt hij alles vast in de dossiers. “Wij zijn de ogen en oren op de locatie. Wij signaleren hoe het écht met iemand gaat.”

“Wij signaleren hoe het écht met iemand gaat.”

26

| SAM is hier

Laagdrempelig contact Wat Farhad belangrijk vindt, is laagdrempelig contact. Even meelopen naar de supermarkt, samen een kop thee drinken of iemand begeleiden naar een afspraak. “Op die momenten ontdek je vaak wat er echt speelt. Dat vertrouwen win je niet met formulieren, maar door echt contact te maken.”

Van wachten naar vooruitkijken Samen met klantmanagers van de gemeente Nijkerk ondersteunt Farhad statushouders bij zaken als uitkeringen, verzekeringen en betaald werk. Het moment waarop iemand de sleutel van een eigen woning krijgt, is voor hem een hoogtepunt. “Dan zie je hoeveel iemand gegroeid is en echt klaar is om deel uit te gaan maken van de maatschappij.”

Een woonbegeleider in de vluchtelingenopvang ondersteunt bewoners bij het dagelijks wonen, bevordert zelfredzaamheid en zorgt voor een veilige, leefbare woonomgeving.

De kracht van de Nijkerkse aanpak Juist aan het einde van de dag blijft Farhad vaak nog even zichtbaar op de groep. Geen afspraak gewoon een praatje. “Goede begeleiding begint bij vertrouwen.” Dat is de kern van de Nijkerkse aanpak: nabijheid, samenwerking en aandacht voor de mens achter het verhaal. Met professionals, vrijwilligers en betrokken buurtbewoners werkt de gemeente Nijkerk aan meer dan opvang alleen. Het is een aanpak die perspectief biedt en ruimte geeft om te groeien.

.

SAM is hier | 27

INTERVIEW

“Achter één vraag zit vaak een heel verhaal.”

INTERVIEW ZORGCOÖRDINATOR AIDA:

ZORG MET OVERZICHT EN NABIJHEID ZORGCOÖRDINATOR AIDA OVER BEGELEIDEN NAAR ZELFSTANDIGHEID Wanneer een nieuwe bewoner aankomt op de opvang- of doorstroomlocatie, is Aida vaak één van de eerste vaste gezichten. Als zorgcoördinator voert zij de intakes en neemt ze de tijd om iemand te leren kennen. “Tijdens dat eerste

Een zorgcoördinator in de vluchtelingenopvang coördineert de zorg en ondersteuning voor bewoners en schakelt met interne en externe zorgprofessionals om passende en tijdige hulp te organiseren.

gesprek lopen we samen de zeven leefgebieden langs,” vertelt ze. “Zo krijg je een volledig beeld van hoe iemand zich voelt en waar behoefte aan is.” Samen een plan maken De zeven leefgebieden vormen de basis voor een persoonlijk plan. Dat plan beschrijft hoe het nu gaat, wat al goed loopt en waar samen aan gewerkt wordt. Aida stelt dit plan altijd samen met de woonbegeleider op. “Zij zien bewoners elke dag. ZEVEN LEEFGEBIEDEN Hun kijk is onmisbaar. Als we goed samenwerken en op één lijn zitten, 1. Zingeving voelt de begeleiding voor bewoners 2. Wonen ook logisch en veilig.” Aida bewaakt 3. Financiën ondertussen het overzicht. Met wat 4. Sociale relaties afstand kijkt ze mee hoe het gaat en 5. Lichamelijke gezondheid stuurt ze bij als dat nodig is. 6. Psychische gezondheid 7. Werk en activiteiten

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=65cb851b-0c73-4ae0-bcd7-4d5ca69183bb