CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

Tussentijdse MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2023 (bijlage bij rvs 2023-072 Programmabegroting 2024-2027)

Commissie I 5 oktober 2023, gemeente NijkerkBij agendapunt: MeerjarenPrognose Grondbedrijf13.291 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

TUSSENTIJDSE

MEERJARENPROGNOSE GRONDBEDRIJF 2023

Tussentijdse MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2023 bij Programmabegroting 2024-2027

datum 11/09/2023

status definitieve versie

portefeuillehouder A.M.W. Rohen

behandeld door P. de Bruijn M. Langerak

Voorblad: De Bloesemgaarde in Doornsteeg

tMPG 2023

Pagina 2 van 43

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ............................................................................................................................... 4

2.

Systematiek .......................................................................................................................... 5

3.

Rekenparameters ................................................................................................................. 7

4.

Grondexploitaties ............................................................................................................... 11 4.1 4.1.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

5.

Doornsteeg ......................................................................................................................... 26 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

6.

Nijkerkerveen ........................................................................................................................ 12 Deelplan 3.............................................................................................................................. 13 Nautenaseweg ....................................................................................................................... 15 Arkerpoort ............................................................................................................................. 17 De Flier .................................................................................................................................. 19 Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad................................................................................... 22 Stadshaven Nijkerk ................................................................................................................ 24

Doornsteeg: fase 1 ................................................................................................................ 27 Doornsteeg: fase 2 ................................................................................................................ 27 Doornsteeg: fase 3 ................................................................................................................ 28 Deelplanoverstijgende investeringen.................................................................................... 30 Doornsteeg op totaalniveau .................................................................................................. 31

Strategische gronden .......................................................................................................... 32 6.1 6.2 6.3 6.4

Nijkerkerveen deelplan 2 (Landelijk) ..................................................................................... 32 Nijkerkerveen deelplan 4 ...................................................................................................... 32 Spoorkamp fase 2 .................................................................................................................. 32 Overige gronden .................................................................................................................... 32

7.

Projectresultaten ................................................................................................................ 34

8.

Programmabegroting .......................................................................................................... 36

9.

Vennootschapsbelasting ..................................................................................................... 37

10. Risicoanalyse ...................................................................................................................... 38 11. Reserve Bouwgrondexploitatie............................................................................................ 39 12. Conclusies & Besluiten ........................................................................................................ 42

tMPG 2023

Pagina 3 van 43

1. Inleiding Voor u ligt de tussentijdse MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) 2023. Hierin wordt de gemeenteraad integraal geïnformeerd over de financiële stand van zaken en ontwikkelingen van de projecten binnen het Grondbedrijf. Op basis van inzicht in het programma, de financiën en de risico’s is het mogelijk om efficiënte keuzes te maken voor de toekomst. De MeerjarenPrognose Grondbedrijf wordt tweemaal per jaar opgesteld. De jaarlijks verplichte herziening wordt aangeboden bij de Jaarrekening. Daarnaast biedt de gemeente Nijkerk met de tMPG een tussentijds inzicht bij de Programmabegroting. De tMPG 2023 geeft de stand van zaken weer per 1 juli 2023 waarbij de resultaten worden vergeleken met die van de MPG 2023.

Leeswijzer In de tMPG 2023 komen de volgende zaken aan bod: ▪ Systematiek. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de systematiek van de MPG, waaronder de berekeningsmethodiek en het type projecten. ▪ Rekenparameters. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de rekenparameters die in de grondexploitaties worden gehanteerd. ▪ Grondexploitaties. In hoofdstuk 4 worden de vastgestelde grondexploitaties toegelicht en worden de actualisaties inzichtelijk gemaakt. ▪ Doornsteeg. In hoofdstuk 5 staat project Doornsteeg centraal waarbinnen sprake is van zowel een actief als een faciliterend grondbeleid. ▪ Strategische gronden. In hoofdstuk 6 worden de gronden toegelicht die door de gemeente nog niet in exploitatie zijn genomen. ▪ Projectresultaten. In hoofdstuk 7 wordt een overzichtelijke samenvatting van de projecten gegeven. ▪ Programmabegroting. In hoofdstuk 8 wordt ingegaan op de raakvlakken tussen de projecten binnen het Grondbedrijf en de Programmabegroting. ▪ Vennootschapsbelasting. In hoofdstuk 9 staat de reikwijdte van de Vpb-plicht voor het Grondbedrijf centraal. ▪ Risicoanalyse. In hoofdstuk 10 wordt ingegaan op de uitgevoerde risicoanalyse, de hierbij benoemde risico’s en het bijbehorende risicoprofiel. ▪ Reserve Bouwgrondexploitatie. In hoofdstuk 11 wordt ingegaan op het benodigde weerstandsvermogen en het verloop van de Reserve Grondbedrijf. ▪ Conclusies & Besluiten.

In hoofdstuk 12 worden de conclusies van de tMPG 2023 op hoofdlijnen toegelicht.

tMPG 2023

Pagina 4 van 43

2. Systematiek Aanpak De grondexploitaties zijn voor het laatst geactualiseerd met de MPG 2023. Het proces om te komen tot geactualiseerde grondexploitaties heeft in enkele stappen plaatsgevonden. In de eerste plaats worden de uitgangspunten voor de actualisatie bepaald aan de hand van vier belangrijke P’s: ▪ Programma. Indien noodzakelijk wordt het beoogde programma voor woningbouw en bedrijvenlocaties aangepast aan de gewijzigde marktbehoefte. Voor de onderbouwing van de marktvraag dienen actuele behoefteramingen voorhanden te zijn. ▪ Planning. Voor een realistische planning van de gronduitgifte wordt onder meer aangesloten bij de realisatiecijfers van de grondverkopen over de afgelopen jaren. Ook worden contractuele afspraken en marktontwikkelingen in acht genomen. Op portefeuilleniveau is het van belang dat geen onrealistische pieken in de afzet ontstaan. ▪ Prijzen. Voor zover prijzen nog niet zijn vastgelegd in overeenkomsten worden gehanteerde grondprijzen op prijspeil 2023 zoveel mogelijk onderbouwd door middel van concrete grondtransactiecijfers en onafhankelijke taxaties. ▪ Parameters. Belangrijke indices binnen grondexploitaties zijn de gehanteerde inflatieparameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gemeentelijke rekenrente. Aan de hand van marktcijfers en adviesrapportages worden de inflatieparameters jaarlijks onderbouwd.

In de tweede plaats vindt de herijking plaats. In deze fase zijn de (civiele) projectleiders de belangrijkste gesprekspartners van het Grondbedrijf. De projectleiders zijn volledig op de hoogte van de stand van zaken in het project, pikken in overleggen signalen vanuit de markt op en zijn verantwoordelijk voor het gehele project. Op basis van het cijfermatige vergelijk is met de (civiele) projectleiders besproken of budgetten naar boven of naar beneden moeten worden bijgesteld. Hierbij staan ook aanpassingen in de fasering van kosten en opbrengsten centraal.

Rekensystematiek De exploitaties zijn doorgerekend met toepassing van de zogenaamde Dynamische Eindwaarde Methode. Hierbij wordt rekening gehouden met rente en inflatieparameters voor kosten- en opbrengstenstijging gedurende de voorziene looptijd van het project. In de berekening van de Dynamische Eindwaarde Methode komt een aantal begrippen voor, te weten de nominale waarde, eindwaarde en netto contante waarde. ▪ Onder nominale waarde wordt verstaan het saldo van kosten en opbrengsten zoals deze bekend zijn op het moment dat het kasstroomoverzicht wordt opgesteld. In de nominale waarden worden renteen indexatie-effecten niet verdisconteerd. ▪ Onder eindwaarde wordt verstaan het saldo dat ontstaat op het einde van de looptijd van het project, dus wanneer de vermoedelijke einddatum is bereikt. In dit resultaat zijn de invloeden van rente en inflatie wel verwerkt. De eindwaarde is letterlijk de waarde van een project op de voorziene einddatum. ▪ Onder netto contante waarde wordt verstaan het saldo dat ontstaat wanneer het saldo op eindwaarde wordt teruggerekend naar de prijspeildatum. Op deze wijze worden de projecten, ondanks verschillende looptijden, onderling vergelijkbaar. Daarnaast geeft de netto contante waarde de waarde van het project per heden weer. Om deze reden is dit de meest gebruikte vorm om het projectresultaat weer te geven.

Immers, de netto contante waarde is de enige vorm van projectresultaat die niet alleen projecten onderling vergelijkbaar maakt maar ook aansluit op de geldwaarde van vandaag.

tMPG 2023

Pagina 5 van 43

Vergelijking resultaten In de tMPG 2023 worden de resultaten vergeleken met de resultaten in de MPG 2023. Onderstaand wordt kort toegelicht hoe de vergelijkingstabel moet worden gelezen. De begrippen van de rekensystematiek komen hierbij terug. Het nominale resultaat en het eindwaarderesultaat worden vergeleken met het nominale resultaat en het eindwaarderesultaat van de MPG 2023. Ook de netto contante waarde, ofwel de huidige waarde van de projecten, wordt rechtstreeks vergeleken met het resultaat op netto contante waarde in de MPG 2023. De prijspeildatum is immers onveranderd (1 januari 2023). Indien binnen een grondexploitatie tussentijdse winsten zijn genomen, dan zijn deze volledigheidshalve ook in de vergelijkingstabel opgenomen.

Type projecten Binnen de tMPG worden drie soorten projecten onderscheiden. ▪ Grondexploitaties Als eerste categorie worden de Bouwgronden In Exploitatie (BIE) weergegeven als aparte projectbladen. Een BIE is een grondexploitatie in uitvoering. Hierbij zijn de ruimtelijke kaders bekend en is de grondexploitatie door de gemeenteraad vastgesteld. Per project wordt ingegaan op de geactualiseerde en herijkte versie van de grondexploitatie. ▪ Gemengde projecten Als tweede categorie worden de gemengde projecten benoemd, waarbij het project zich kenmerkt door zowel een actief als faciliterend grondbeleid. Conform het BBV dienen dergelijke projecten administratief te worden opgeknipt. Teneinde het totaaloverzicht te bewaken, worden gemengde projecten als aparte categorie gepresenteerd. ▪ Strategische gronden Als derde categorie worden de strategische gronden onder de MVA (materiële vaste activa) behandeld. Voor de strategische gronden zijn nog geen ruimtelijke kaders en een grondexploitatie vastgesteld. Per project is een toelichting gegeven op de huidige stand van zaken.

Geheime bijlage Bij de tMPG 2023 is een geheime bijlage toegevoegd. In deze bijlage wordt relevante projectinformatie weergegeven waarvan openbaarheid schadelijk zou kunnen zijn voor de (onderhandelings)positie van de gemeente. Het gaat hierbij met name om informatie over cashflows, budgetten en risico’s.

tMPG 2023

Pagina 6 van 43

3. Rekenparameters Kostenstijging Bij grondexploitatieberekeningen moet doorgaans over vele jaren in de toekomst een inschatting worden gemaakt van de kasstromen. Hierbij speelt het effect van inflatie waardoor het gemiddelde prijsniveau stijgt. Het is mogelijk om per kostensoort een aparte index in de grondexploitatie op te nemen. ▪ Voor de verwerving van grond en opstallen kan worden aangesloten bij de index voor bestaande koopwoningen (Bron: CBS/Kadaster). In 2022 was voor de provincie Gelderland sprake van een waardestijging van 15,2%. Voor de huidige grondexploitaties van de gemeente is verwerving van woningen niet of nauwelijks relevant. Wat betreft bedrijfsruimte zorgt het grote tekort in combinatie met sterk gestegen bouwkosten voor nieuwbouw voor een opwaartse druk bij huur- en koopprijzen. De vraag naar bestaand bedrijfsvastgoed blijft hierdoor naar verwachting hoog. Adviesbureau Stadkwadraat verwacht over 2023 een waardeontwikkeling van -2% tot +4%. Voor 2024 geldt een bandbreedte van -1% tot +5%. ▪ Voor het bouw- en woonrijp maken zijn indices beschikbaar voor grond-, weg- en waterbouw (GWW). Het CBS rapporteerde in 2022 over een stijging van 13,7%. Volgens Bouwkostenkompas stegen de kosten in 2022 echter met 7,1% (aanbestedingsindex).

Adviesbureau Metafoor verwacht dat op korte termijn de loon- en materiaalkosten stijgen, maar de indirecte kosten stabiliseren of zelfs licht dalen als gevolg van slecht gevulde orderportefeuilles (bijv. door stikstofproblematiek) en toenemende concurrentie. In 2023 wordt daarom een stijging verwacht van +4% tot+ 8%. Voor de jaren 2024 en 2025 geldt een bandbreedte van +3% tot +5%, en vanaf 2026 een afvlakking naar het langjarig inflatiegemiddelde van 2%. Stadkwadraat verwacht over geheel 2023 een prijsstijging van de GWWkosten tussen de +2% en +6%, voor 2024 een stijging van +1% tot +3%. ▪ Voor de plankosten kan de index cao-lonen voor de sector overheid (Bron: CBS) worden gehanteerd. In 2022 zijn de betreffende cao-lonen met ongeveer 4,3% gestegen. Metafoor verwacht voor 2023 een verdere stijging van de plankosten tussen +4% en +8%. In de jaren hierna geldt een stapsgewijze afvlakking naar 2% op jaarbasis. Gelet op de onzekerheid in de ontwikkeling van de diverse indices, is het gebruikelijk om één index voor de kosten te hanteren. Veel gemeenten hanteren het historisch gemiddelde van de inflatie als percentage kostenstijging voor de komende tien jaar. Dit komt neer op ongeveer 2,5% per jaar. Gegeven de extreme prijsontwikkelingen, in het bijzonder binnen de GWW-sector, is een andere benadering echter gewenst.

Voor de grondexploitaties van de gemeente Nijkerk gelden dan ook de volgende uitgangspunten: ▪ Er is bij de MPG 2023 een onderscheid gemaakt tussen de kostenstijging ten aanzien van civiele kosten (sloop, sanering, bouw- en woonrijp maken) en de stijging van de overige kostenposten (waaronder verwerving en plankosten). ▪ De civiele kosten zijn doorgerekend met een kostenstijging van 5% per jaar voor 2023 en 2024. Vanaf 2025 geldt een percentage van 2,5%. ▪ De overige kosten zijn doorgerekend met een kostenstijging van 2,5% per jaar over de gehele looptijd van de exploitatie. Dit is ongewijzigd ten opzichte van de MPG 2022. Uiteraard worden de ontwikkelingen aandachtig gevolgd en zullen de rekenparameters zo nodig bij de tussentijdse rapportage weer worden aangepast.

tMPG 2023

Pagina 7 van 43

Stand van zaken medio 2023 Tot 2022 bestond bij de tussentijdse actualisatie van de grondexploitaties geen aanleiding om de rekenparameters aan te passen. Deze waren daarom telkens gelijk aan de gehanteerde parameters in de MPG van een half jaar eerder. Als gevolg van extreme macro-economische omstandigheden was het in 2022 voor het eerst noodzakelijk om het percentage kostenstijging tussentijds wel te herzien. In 2023 is echter sprake van een stabilisering van het prijsniveau. Ten opzichte van medio 2022 rapporteert het CBS over een kostenstijging op de GWW-markt van 1,5%. Volgens BouwkostenKompas stegen de kosten in de eerste helft van 2023 met 0,8%, terwijl de aanbestedingsindex nagenoeg op hetzelfde niveau bleef. Dit komt doordat materiaalprijzen en personeelskosten licht zijn gestegen, maar de indirecte kosten dalen door een afname van de werkvoorraad bij aannemers. In de halfjaarlijkse update van de parametervisie van adviesbureau Stadkwadraat blijft de voorziene prijsstijging voor 2023 ongewijzigd, namelijk tussen +2% en +6%. In de voorspeling voor 2024 is de onderkant van de bandbreedte wel naar beneden bijgesteld (van +1% naar 0%). De civiele kosten in de grondexploitaties van de gemeente Nijkerk zijn doorgerekend met een stijging van 5% per jaar voor 2023 en 2024. Vanaf 2025 geldt een percentage van 2,5%.

Gegeven de huidige indexcijfers en de voorspellingen tot en met 2024, is het de conclusie dat de gehanteerde percentages voor kostenstijgingen in de grondexploitaties voldoende moeten zijn. Tussentijdse bijstelling is derhalve niet noodzakelijk. Indien nodig worden de rekenparameters bij de MPG 2024 weer aangepast.

Opbrengstenstijging De opbrengstenstijging is het percentage waarmee de grondopbrengsten in de grondexploitatie jaarlijks toenemen. Hierbij kan een onderscheid worden gemaakt naar verschillende marktsectoren, zoals woningbouw, bedrijventerreinen en kantoren. Voor de woningbouw verwacht adviesbureau Metafoor op korte termijn een ontwikkeling van -2% tot 2%. Stadskwadraat gaat voor 2023 uit van -7% tot -2%, maar geeft tegelijkertijd aan om, gezien de hoge mate van onzekerheid en vanuit een behoedzame en behoudende benadering in de grondexploitatie, deze verwachte prijsdaling niet volledig in te rekenen. Voor 2024 en 2025 geeft Metafoor een prognose van -3% tot +1%, vanaf 2026 +2% per jaar. Vanuit de adviezen en afweging per project hanteert de gemeente Nijkerk een opbrengstenstijging van 0% per jaar. Enerzijds is het niet onrealistisch dat grondwaarden in de toekomst dalen, anderzijds geldt voor meerdere projecten (waaronder Doornsteeg fase 3 en Stadshaven Nijkerk) dat een deel van het woningbouwprogramma via een tender kan worden verkocht. De ervaring leert dat, als gevolg van concurrentie tussen deelnemende marktpartijen, inschrijvingen bij een tender doorgaans hoger liggen dan de getaxeerde prijzen. Voor exploitatie Stadshaven Nijkerk geldt een uitzondering op de jaarlijkse opbrengstenstijging van 0%.

In het kader van de subsidieaanvraag is namelijk uitgegaan van een stijging van 2% op jaarbasis, hetgeen is overgenomen bij het openen van de grondexploitatie (raadsbesluit d.d. 23 juni 2022). Dit werd destijds ook als een realistisch uitgangspunt gezien. Gelet op recente marktontwikkelingen is binnen de grondexploitatie bij de MPG 2023 meer zekerheid ingebouwd; voor de jaren 2023 en 2024 is de jaarlijkse opbrengstenstijging bijgesteld van 2% naar 0%. Vanaf 2025 is de stijging ongewijzigd en derhalve nog steeds 2% per jaar. Als het gaat om de grondwaarden voor bedrijfsvastgoed, dan is het de verwachting dat deze voor toplocaties blijven stijgen of stabiliseren. De voornaamste reden hiervoor is de hoge vraag naar goederen waardoor ook de vraag naar (logistieke) bedrijfsruimten hoog blijft. Dit terwijl het aanbod sterk achterloopt op de vraag. Op midden- en basisbedrijfslocaties zal de groei beperkt zijn of zal zelfs sprake zijn van een lichte daling van de grondwaarde. Voor dergelijke locaties gaat Metafoor uit van een bandbreedte van 2% tot +1%. Vanuit dit advies is het aannemelijk om voor de gemeentelijke bedrijfs- en kantorenkavels uit te blijven gaan van een opbrengstenstijging van 0%.

tMPG 2023

Pagina 8 van 43

Stand van zaken medio 2023 De grondopbrengsten voor woningen worden overwegend residueel bepaald. Bij deze methode wordt een directe relatie gelegd tussen de marktwaarde, de bouwkosten en de grondwaarde van een woning. De huidige prijsontwikkeling van de bouwkosten is redelijk vergelijkbaar met die op de GWW-markt. De afgelopen periode is een stabilisatie van de prijzen zichtbaar. Dit wordt veroorzaakt door het stilvallen van bouwprojecten en daarmee een kleinere vraag naar materiaal. Ook verandert de dynamiek op de aanbestedingsmarkt: er is momenteel meer ruimte voor concurrentie onder aannemers met een neerwaartse prijsdruk op aanbestedingen als gevolg. Gegeven het voorgaande heeft de prijsontwikkeling van de bouwkosten geen negatief effect op de residuele grondwaarde van woningen. De gemiddelde transactieprijs van een nieuwbouwwoning bedroeg € 468.000 in het tweede kwartaal van 2023 (NVM). Ten opzichte van begin 2023 is sprake van een prijsdaling van ongeveer € 30.000 (-6,4%). De vierkantemeterprijzen zijn op kwartaal- en jaarbasis wel gestegen. Dit betekent dat meer kleinere nieuwbouwwoningen worden verkocht. Voor bestaande koopwoningen geldt dat de prijzen in de eerste helft van 2023 beperkt zijn gestegen: van gemiddeld € 407.000 naar € 410.000. De prijzen nemen toe over de hele breedte van de markt. Het is onzeker hoe de prijsontwikkeling de komende periode verdergaat.

ABN Amro verwacht over geheel 2023 een prijsdaling van 5%, in 2024 een verdere daling met 3%. De Rabobank verwacht in 2024 juist stabilisatie. Peer Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt van de TU Delft, stelt echter dat de prijzen nu al stabiliseren en volgend jaar weer volop gaan stijgen. Deze voorspelling is met name gebaseerd op recente loonstijgingen waardoor consumenten in staat zijn om meer te lenen bij de huidige (stabiele) hypotheekrente. Ook is de woningmarkt extreem krap waarbij weer vaker wordt overboden op huizen en de verkoopsnelheid toeneemt. Gegeven de diverse cijfers en verwachtingen kan worden geconcludeerd dat de negatieve prijscorrectie medio 2023 voorbij is en thans sprake is van stabilisatie of een lichte stijging van de huizenprijzen. Ten opzichte van begin 2023 is hiermee dus wel sprake van een negatief effect op de residuele grondwaarde van woningen. Voor grondexploitaties Stadshaven Nijkerk, Doornsteeg (fase 3) en Nijkerkerveen (deelplan 3) is bepaald in hoeverre de grondopbrengsten afnemen als de woningprijzen 5% dalen en de bouwkosten stabiel blijven. Dit komt gemiddeld uit op 6% à 7% voor woningen in de vrije sector. Gegeven de verwachting dat de huizenprijzen weer (licht) gaan stijgen, is het niet realistisch om deze afname halverwege het jaar volledig in te calculeren in de grondexploitaties.

Het is namelijk ook wenselijk om te grote schommelingen te voorkomen. Aan de andere kant ligt het voor de hand dat over geheel 2023 wel sprake zal zijn van een daling. Om die reden is voor de drie genoemde projecten bij de tMPG 2023 een stelpost opgenomen voor negatieve marktontwikkeling van 3% voor woningen in de vrije sector. Ten behoeve van de MPG 2024 zal uiteraard weer een herijking plaatsvinden op basis van de marktcijfers over geheel 2023 alsmede een extern waarde-advies/taxatie van de grondprijzen in de gemeentelijke exploitaties. In de kwartaalrapportage van de NVM staat verder dat na een forse dip de verkoopcijfers van nieuwbouwwoningen in het 2e kwartaal van 2023 weer zijn toegenomen. Dit herstel zit met name in de grote steden en het betaalbare segment. In alle prijsklassen hoger dan € 400.000 ligt de dynamiek ruim lager dan een jaar eerder. Dat heeft onder meer te maken met onzekerheid over de (toekomstige) verkoop van de eigen woning en de doorlooptijd tussen aankoop en oplevering. Dit betekent dat bij nieuwbouwprojecten nog altijd sprake is van intrekkingen, ontbindingen van koopovereenkomsten en uitstel. Om die reden is ook kritisch gekeken naar de fasering en afzet van bouwkavels binnen grondexploitaties Stadshaven Nijkerk, Doornsteeg (fase 3) en Nijkerkerveen (deelplan 3). Voor deze projecten geldt dat de looptijd met 1 jaar is opgeplust.

tMPG 2023

Pagina 9 van 43

Rente Conform de wet- en regelgeving vanuit het BBV wordt per 1 januari 2016 de WACC gebruikt als rentetarief dat kan worden toegerekend aan de grondexploitaties. Hierbij mag aan het aandeel eigen vermogen geen rente worden toegerekend. Uitgaande van de werkelijke rentelasten in 2022 en de verhouding van het vermogen per 1 januari 2022 was voor het begrotingsjaar 2022 sprake van een WACC van 0,68%. De voorziene WACC bij de tMPG 2022 was 1,00%. De rente ten aanzien van de strategische gronden (MVA) kunnen niet worden geactiveerd en zijn ten laste van de Programmabegroting. Voor de langjarige rente is het, op basis van de leningenportefeuille van de gemeente, de verwachting dat het gemiddelde rentetarief onder de 1,00% blijft liggen. De WACC is echter ook afhankelijk van ontwikkelingen in de verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen. De jaarschijven in de grondexploitaties zijn om die reden nog steeds doorgerekend met een voorziene rente van 1,00%.

Disconteringsvoet De disconteringsvoet, ofwel de rente waarmee het exploitatieresultaat op eindwaarde contant wordt gemaakt, is conform de wet- en regelgeving vanuit het BBV gelijk aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone. Vanaf 2017 geldt derhalve een disconteringsvoet van 2,0%.

tMPG 2023

Pagina 10 van 43

4. Grondexploitaties In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de projecten waarbij de gemeente een actief grondbeleid voert.

7 6 5

2 3

4

1

Wonen ① Nijkerkerveen ⑤ Nautenaseweg ⑥ Doornsteeg ⑦ Stadshaven Nijkerk

Bedrijven ② Arkerpoort ③ De Flier

Gemengd ④ Spoorkamp

Bij de resultaten worden twee tabellen gepresenteerd. In de eerste plaats het resultaat van de grondexploitatie op nominale waarde, eindwaarde en netto contante waarde. Indien van toepassing worden in de tweede tabel de tussentijdse winstnemingen en afdrachten aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen gepresenteerd. Op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) is het verplicht om tussentijds winst te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Daarnaast mogen afdrachten aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen enkel plaatsvinden vanuit de resultaatbestemming. Teneinde het totale resultaat inzichtelijk te houden, worden de tussentijdse winsten en de afdrachten opgeteld bij de voorziene eindwaarde van het project.

tMPG 2023

Pagina 11 van 43

4.1

Nijkerkerveen

Projectbeschrijving Rondom de kern Nijkerkerveen is een uitbreiding van het aantal woningen voorzien. In dit kader heeft de gemeenteraad in 2007 de randvoorwaarden vastgesteld voor het opstellen van een stedenbouwkundige visie. Deze visie is vervolgens vertaald in een voorkeursmodel waarmee de gemeenteraad op 28 april 2011 heeft ingestemd. Het voorkeursmodel wordt gefaseerd uitgewerkt. Deelplan 1a (Buntwal), deelplan 1b (De Bunt), deelplan 2 (Dorp) en deelplan 3 zijn inmiddels in ontwikkeling genomen of afgerond. Deelplan 2 (Landelijk) en deelplan 4 vormen het sluitstuk van de gebiedsontwikkeling. Voor deze deelplannen worden de gemeentelijke gronden nog niet verantwoord in een grondexploitatie, maar staan deze vooralsnog als strategische gronden (MVA) op de balans. De gronden ten behoeve van de woningbouwontwikkeling zijn in onverdeeld eigendom van de gemeente en ontwikkelaar Plankenburg. Het is de intentie dat beide partijen per deelgebied tot overeenstemming komen over een gezamenlijke grondexploitatie. Voor deelplannen 1a, 1b, 2 en 3 is geen joint venture (gezamenlijke exploitatiemaatschappij) opgericht maar voert de gemeente de grondexploitatie waarbij resultaat en risico’s evenredig worden verdeeld met Plankenburg. Het ligt voor de hand om deze werkwijze te continueren.

tMPG 2023

Pagina 12 van 43

4.1.1 Deelplan 3 Voortgang Deelplan 3 is het gebied ten zuidwesten van Nijkerkerveen, gelegen tussen de Nieuwe Kerkstraat, de Laakweg en de Jacob de Boerweg. Het deelplan voorziet in ongeveer 340 woningen. Het grootste deel van de gronden in het gebied zijn in eigendom van de gemeente en/of Plankenburg. Beide partijen zijn in april 2022 een samenwerkingsovereenkomst aangegaan waarbij voor de ontwikkeling een gezamenlijke grondexploitatie wordt gevoerd. Het beoogde bouwprogramma vanuit de samenwerking is ongeveer 330 woningen. De overige woningen in het gebied worden gerealiseerd door particuliere eigenaren/ontwikkelaars. Deze worden integraal meegenomen in het stedenbouwkundig plan, het bestemmingsplan en de civiele uitvoering. De toerekenbare kosten worden ten gunste van de gezamenlijke grondexploitatie verhaald op deze particuliere eigenaren en ontwikkelaars. In januari 2022 heeft de gemeenteraad de kaders vastgesteld waarbinnen de ontwikkeling van deelplan 3 verder vorm kan krijgen. Dat heeft geresulteerd in een ontwerp stedenbouwkundig plan. Hierna is echter duidelijk geworden dat een particuliere eigenaar terughoudend werd als gevolg van macro-economische ontwikkelingen en niet langer deel uitmaakt van de beoogde ontwikkeling.

Dat heeft tot gevolg dat ook een klein deel van de gezamenlijke gronden van de gemeente en Plankenburg pas op een later moment ontwikkeld kunnen worden (toekomstig deelplan 4). De gevolgen voor het stedenbouwkundig plan zijn inzichtelijk gemaakt door Buro Ontwerp & Omgeving. Vanaf 24 november 2022 heeft het ontwerpbestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan voor deelplan 3 ter inzage gelegen. De ingekomen zienswijzen zijn de afgelopen periode beoordeeld en van een antwoord voorzien. Naar verwachting wordt het planologisch kader nog in het derde kwartaal van 2023 door de gemeenteraad behandeld.

Programma en uitgifte Programma Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal

Koop 58 35 49 128 270 t/m 2022 0 0 0 0 0

2023 0 0 0 0 0

Huur 59 0 0 0 59 2024 24 7 10 25 66

Totaal 117 35 49 128 329 2025 23 7 10 26 66

2026 24 7 9 26 66

Percentage 35,6% 10,6% 14,9% 38,9% 100,0% 2027 23 7 10 26 66

na 2027 23 7 10 25 65

Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en plankosten. Daarnaast is sprake van een beduidend marktrisico ten aanzien van de grondverkopen. Hierbij bestaat zowel onzekerheid over de hoogte van de opbrengsten als over het moment dat de opbrengsten worden gerealiseerd. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op ongeveer € 2,6 miljoen.

Besluitvorming De grondexploitatie is op 27 januari 2022 geopend en voor het laatst geactualiseerd bij de MPG 2023.

tMPG 2023

Pagina 13 van 43

Resultaten Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Nominale waarde

4.135.927

3.787.182

-348.745

Eindwaarde

2.381.717

1.770.467

-611.249

Netto contante waarde

2.114.896

1.541.298

-573.598

Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Tussentijdse winstnemingen Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde

0

0

0

2.319.800

1.770.467

-549.333

61.917

0

-61.917

Ten opzichte van begin 2023 is het resultaat op eindwaarde verslechterd met ongeveer € 611.000. Dit heeft voornamelijk te maken met de neerwaartse bijstelling van voorziene grondopbrengsten. Omdat de afdracht in het kader van bovenwijkse voorzieningen niet hoger kan zijn dan het voorziene resultaat op de exploitatie, is de afdracht bij de tMPG 2023 naar beneden bijgesteld van ongeveer € 2,3 miljoen naar € 1,8 miljoen. Het netto resultaat op de grondexploitatie komt dan ook exact uit op € 0. Voor het faciliterende deel van de ontwikkeling geldt dat het resultaat nagenoeg hetzelfde blijft. Als volgt: Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Nominale waarde

-122.537

-122.537

0

Eindwaarde

-167.043

-170.279

-3.237

Netto contante waarde

-148.329

-148.238

91

tMPG 2023

Verschil

Pagina 14 van 43

4.2

Nautenaseweg

Projectbeschrijving In 2019 zijn scoutingverenigingen Roncalli en Kiliaen verhuist naar een nieuwe gezamenlijke locatie aan de westkant van Doornsteeg. Hun huidige terrein aan de Nautenaseweg is daarmee vrijgekomen en zal worden herontwikkeld naar woningbouw. In overleg met omwonenden heeft de gemeente enkele uitgangspunten opgesteld, welke vervolgens zijn uitgewerkt in een stedenbouwkundig plan. Qua programma wordt uitgegaan van 3 appartementen voor senioren en acht vrije kavels voor particulier opdrachtgeverschap.

Voortgang Het bestemmingsplan is op 15 oktober 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. In verband met aanwezigheid van eekhoorns in het gebied zijn in 2021 met succes mitigerende maatregelen getroffen en is voor de uitvoering van het plan een ontheffing door de provincie verleend. In 2022 is de gemeente gestart met het bouwrijp maken van het gebied. De werkzaamheden zijn begin 2023 afgerond. De verkoop van de acht vrije kavels is gestart op 19 mei 2023. Inmiddels zijn 7 van de 8 kavels verkocht, al dan niet onder voorbehoud van financiering. Ten aanzien van de ontwikkeling en realisatie van een kleinschalig appartementencomplex voor senioren heeft de gemeente in 2021 een tender georganiseerd. Hierbij zijn consultatiegesprekken gevoerd met 5 partijen en heeft de gemeente aan twee partijen gevraagd om een visie, schetsontwerp en grondbieding in te dienen. NCB Projectrealisatie is als winnende partij door de gemeente geselecteerd. Het plan van NCB voorziet in een energieneutrale appartementenvilla met 3 levensloopbestendige appartementen. De lokale verkoop van de appartementen heeft in het eerste halfjaar van 2023 plaatsgevonden. Start bouw volgt later dit jaar.

tMPG 2023

Pagina 15 van 43

Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal

Oppervlakte 5.610 m² 940 m² 2.050 m² 0 m² 0 m² 8.600 m²

Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur Duur Totaal

Koop 0 0 11 11 t/m 2022 0 0 0 0

2023 0 0 3 3

Huur 0 0 0 0 2024 0 0 8 8

Percentage 65,2% 10,9% 23,8% 0,0% 0,0% 100,0% Totaal 0 0 11 11

2025 0 0 0 0

2026 0 0 0 0

Percentage 0,0% 0,0% 100,0% 100,0% 2027 0 0 0 0

na 2027 0 0 0 0

Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de uitvoering van het woonrijp maken (meerkosten). Het gewogen risicoprofiel is bepaald op ongeveer € 72.000.

Besluitvorming De grondexploitatie is op 15 oktober 2020 geopend en voor het laatst vastgesteld met de MPG 2023.

Resultaten Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Nominale waarde

1.586.053

1.973.835

387.782

Eindwaarde

1.559.373

1.949.740

390.367

Netto contante waarde

1.469.432

1.837.284

367.851

Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil 0

Tussentijdse winstnemingen Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde

0

0

188.463

188.463

0

1.370.910

1.761.277

390.367

Ten opzichte van de MPG 2023 is het resultaat op eindwaarde verbeterd met ongeveer € 390.000. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van hogere verkoopprijzen van de vrije kavels (op basis van makelaarsadvies).

tMPG 2023

Pagina 16 van 43

4.3

Arkerpoort

Projectbeschrijving Bedrijventerrein Arkerpoort ligt direct aan de afslag Nijkerk-Zuid. Het is een kleinschalig bedrijventerrein met een oppervlakte van ongeveer 5,5 hectare aan uitgeefbare bedrijfskavels. De zone aan de A28 biedt een goede zichtlocatie voor bedrijven.

Voortgang Eind 2012 is begonnen met het bouwrijp maken van het gebied. In het jaar hierop zijn voor de eerste twee bedrijfskavels koopovereenkomsten gesloten. Begin 2016 is het eerste pand opgeleverd en in gebruik genomen (Vreugdenhil Dairy Foods; zie foto). Het afgelopen jaar is 1 bedrijfskavel verkocht. Hierdoor komt het totaal aan verkochte en geleverde kavels op 13. Op dit moment resteert nog 1 bedrijfskavel in verkoop. De afronding van het project is voorzien in 2025.

Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal

tMPG 2023

Oppervlakte 55.298 m² 14.110 m² 49.617 m² 0 m² 0 m² 119.025 m²

Percentage 46,5% 11,9% 41,7% 0,0% 0,0% 100,0%

Pagina 17 van 43

Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal

Koop 55.298 m² 0 0 0 55.298 m² t/m 2022 52.223 m² 0 0 0 52.223 m²

2023 0 0 0 0 0 m²

Huur 0 0 0 0 0 m² 2024 3.075 m² 0 0 0 3.075 m²

2025 0 m² 0 0 0 0 m²

Totaal 55.298 m² 0 0 0 55.298 m² 2026 0 m² 0 0 0 0 m²

Percentage 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 2027 0 m² 0 0 0 0 m²

na 2027 0 m² 0 0 0 0 m²

Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de nog te verkopen kavels, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op ongeveer € 51.000.

Besluitvorming De grondexploitatie is in 2011 geopend en voor het laatst vastgesteld met de MPG 2023.

Resultaten Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Nominale waarde

302.169

302.169

0

Eindwaarde

298.624

294.013

-4.611

Netto contante waarde

287.028

277.055

-9.973

Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Tussentijdse winstnemingen

3.109.000

3.109.000

0

Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde

Verschil

244.338

244.338

0

3.163.286

3.158.675

-4.611

Ten opzichte van de MPG 2023 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 5.000 op eindwaarde verslechterd.

tMPG 2023

Pagina 18 van 43

4.4

De Flier

Projectbeschrijving Het bestemmingsplan De Flier is in april 2013 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierop volgend is het gehele plangebied van ongeveer 40 hectare in ontwikkeling genomen. In totaal wordt ongeveer 27 hectare aan bedrijventerrein uitgegeven. Naar verwachting gaat het om ruim 50 bedrijfskavels, maar het exacte aantal is afhankelijk van de oppervlakte die potentiële kopers wensen af te nemen. Op dit moment kan hiermee nog flexibel worden omgegaan.

Voortgang Per einde 2022 zijn 29 bedrijfskavels met een totale oppervlakte van ongeveer 13,2 hectare verkocht en geleverd. Op dit moment zijn veel bedrijven geïnteresseerd in vestiging op De Flier en voor meerdere kavels is inmiddels sprake van een formele reservering. Bedrijven dienen echter wel rekening te houden met de schaarste op het elektriciteitsnet. Op dit moment realiseert netbeheerder Liander geen nieuwe grootverbruikaansluitingen in de gemeente. Kleinverbruikaansluitingen (van 3x80 ampère) zijn nog wel mogelijk. De netcongestie kan van invloed zijn op de gronduitgifte. Daarom wordt, ondanks de hoge mate van interesse, in de grondexploitatie uitgegaan van een voorzichtig uitgiftetempo. Bijstelling hiervan zal enkel plaatsvinden op basis van concrete verkoopovereenkomsten en/of grondleveringen.

tMPG 2023

Pagina 19 van 43

Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal

Oppervlakte 277.852 m² 51.330 m² 36.190 m² 39.735 m² 0 m² 405.107 m²

Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal

Koop 277.852 m² 0 0 0 277.852 m² t/m 2022 132.387 m² 0 0 0 132.387 m²

2023 6.612 m² 0 0 0 6.612 m²

Huur 0 0 0 0 0 m² 2024 19.836 m² 0 0 0 19.836 m²

2025 13.224 m² 0 0 0 13.224 m²

Percentage 68,6% 12,7% 8,9% 9,8% 0,0% 100,0% Totaal 277.852 m² 0 0 0 277.852 m² 2026 13.224 m² 0 0 0 13.224 m²

Percentage 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0%

2027 13.224 m² 0 0 0 13.224 m²

na 2027 79.345 m² 0 0 0 79.345 m²

Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en de plankosten. Daarnaast is voor de nog te verkopen kavels sprake van een marktrisico, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 1,8 miljoen.

Besluitvorming De grondexploitatie is in 2013 geopend en voor het laatst vastgesteld met de MPG 2023.

Resultaten Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Nominale waarde

9.426.865

9.746.664

319.799

Eindwaarde

8.008.754

8.290.757

282.004

Netto contante waarde

6.314.848

6.537.205

222.358

Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Tussentijdse winstnemingen

2.912.000

2.912.000

0

Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen

4.641.666

4.639.244

-2.423

Eindwaarde

6.279.088

6.563.514

284.426

Ten opzichte van de MPG 2023 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 282.000 op eindwaarde verbeterd.

tMPG 2023

Pagina 20 van 43

Op basis van de huidige inzichten heeft grondexploitatie De Flier een looptijd tot einde 2034. Conform het BBV moet voor de waardering van een grondexploitatie worden uitgegaan van een maximale looptijd van 10 jaar. Hiermee worden de risico’s die samenhangen met langlopende projecten beperkt. In onderstaand overzicht wordt daarom het resultaat bij een looptijd van 10 jaar weergegeven per einde 2032 onder de noemer “10j”. Resultaat

tMPG 2023 (10j)

Eindwaarde

6.341.203

Netto contante waarde

5.201.995

tMPG 2023

Pagina 21 van 43

4.5

Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad

Projectbeschrijving Spoorkamp is een multifunctioneel bedrijvenpark voor onder andere onderwijsinstellingen, religieuze gebouwen, gezondheidscentra, kantoren of andere initiatieven. Door de diversiteit aan functies heeft het gebied een dynamisch karakter. De bedrijfskavels met een uitgeefbaar gebied van in totaal 9,6 hectare worden in twee fasen op de markt gezet. De huidige grondexploitatie heeft alleen betrekking op fase 1 en de locatie van het zwembad. De grond van fase 2 staat onder de voorraad strategische gronden (nog in exploitatie te nemen gronden).

Voortgang Per einde 2022 zijn 11 bedrijfskavels met een totale oppervlakte van ongeveer 3,7 hectare verkocht en geleverd. Dit komt neer op ongeveer 58% van de uit te geven kavels in fase 1. Hierbinnen valt ook een interne grondlevering ten behoeve van het Jaap van der Krol Bad, dat op 26 mei 2018 officieel is geopend. In 2023 is een kavel geleverd met een oppervlakte van 1.733 m2. Op basis van de huidige (beperkte) behoefte aan kantoorruimte is de gemeente voornemens om eind 2023 / begin 2024 het bestemmingsplan voor de noordelijke lob in Spoorkamp fase 1 aan te passen, zodat ook ruimte ontstaat voor andere functies zoals woonvormen voor urgente volkshuisvestelijke opgaven. In het kader van deze beoogde omzetting is het perceel van MBO Amersfoort teruggekocht (raadsbesluit d.d. 21 april 2022) en eind 2022 aan de gemeente geleverd.

Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Spoorkamp 1 + 2 Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal

tMPG 2023

Oppervlakte 90.115 m² 15.490 m² 53.540 m² 28.640 m² 0 m² 187.785 m²

Percentage 48,0% 8,2% 28,5% 15,3% 0,0% 100,0%

Pagina 22 van 43

Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal

Koop 0 7.608 m² 0 48.220 m² 55.828 m² t/m 2022 0 6.070 m² 0 31.105 m² 37.175 m²

2023 0 0 0 1.733 m² 1.733 m²

Huur 0 3.345 m² 0 4.150 m² 7.495 m² 2024 0 562 m² 0 2.249 m² 2.811 m²

2025 0 562 m² 0 2.250 m² 2.812 m²

Totaal 0 10.953 m² 0 52.370 m² 63.323 m² 2026 0 563 m² 0 2.249 m² 2.812 m²

Percentage 0,0% 17,3% 0,0% 82,7% 100,0% 2027 0 562 m² 0 2.250 m² 2.812 m²

na 2027 0 2.634 m² 0 10.534 m² 13.168 m²

Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en de plankosten. Daarnaast is voor de nog te verkopen kavels sprake van een marktrisico, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 407.000.

Besluitvorming De grondexploitatie is in 2011 geopend en voor het laatst vastgesteld met de MPG 2023.

Resultaten Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Nominale waarde

1.360.275

1.329.654

-30.621

Eindwaarde

1.093.280

1.059.418

-33.863

896.871

869.092

-27.779

MPG 2022

tMPG 2023

Verschil

Tussentijdse winstnemingen

410.000

410.000

0

Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen

641.180

628.507

-12.674

Eindwaarde

862.100

840.911

-21.189

Netto contante waarde Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo

Ten opzichte van de MPG 2023 is het resultaat van de grondexploitatie in beperkte mate naar beneden bijgesteld. Het gaat om een bedrag van ongeveer € 34.000 op eindwaarde. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van de verkoop van een iets kleinere bedrijfskavel in vergelijking met de stedenbouwkundige verkaveling.

tMPG 2023

Pagina 23 van 43

4.6

Stadshaven Nijkerk

Projectbeschrijving Al jaren heeft de gemeente Nijkerk de ambitie om het gebied van de Havenkom om te vormen tot een aantrekkelijk stedelijk woon- en leefgebied. Voor de herontwikkeling is een concept-gebiedsvisie “Stadshaven Nijkerk” opgesteld. De visie laat zien hoe het toekomstig stedelijk woongebied er uit komt te zien. In het kerngebied is ruimte voor circa 600 woningen met een aantrekkelijke openbare ruimte aan het water, waarbij ook ruimte is voor voorzieningen die passend en aanvullend zijn voor het centrum van Nijkerk en die het gebied levendig maken. De ontwikkeling van Stadhaven Nijkerk kent een financieel tekort. Het tekort kan echter voor deel worden gedekt uit beschikbare gestelde subsidies vanuit het Rijk en de provincie Gelderland.

Voortgang De uitwerking van fase 1a van het gebied – de locatie van het huidige gemeentehuis – is in 2019 gestart en hiervoor is inmiddels een stedenbouwkundige visie en een bestemmingsplan door de gemeenteraad vastgesteld. Het bestemmingsplan is nog niet onherroepelijk. Voor de overige fasen geldt dat de conceptgebiedsvisie is uitgewerkt naar een definitieve gebiedsvisie. Deze is op 1 juni 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Als vervolgstap is momenteel het bestemmingsplan c.q. omgevingsplan voor de overige fasen in voorbereiding. De ontwikkeling van Stadhaven Nijkerk zal fasegewijs plaatsvinden volgens de in 2022 vastgestelde ontwikkelingsstrategie. Het is de planning dat in 2024 de feitelijke uitvoering van de eerste fase start. Dit betekent dat naast de ruimtelijke en planologische uitwerking in 2023 ook een verkoopprocedure wordt opgestart teneinde een ontwikkelende partij voor fase 1a te selecteren. De gemeente voert een actief grondbeleid. Dat wil zeggen dat de gemeente binnen het plangebied de gronden probeert te verwerven die niet in eigendom zijn bij de gemeente. In totaal gaat het om 7 eigenaren, waarvan 5 bedrijven en 2 woningen. De gemeente is met de verschillende eigenaren in gesprek om de gronden minnelijk te verwerven. Dit heeft tot dusver geresulteerd in overeenstemming met een van de eigenaren (Van Oosten).

De betreffende gronden/opstallen zijn inmiddels aan de gemeente geleverd.

tMPG 2023

Pagina 24 van 43

Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal

Oppervlakte 27.960 m² 25.726 m² 16.108 m² 3.471 m² 241 m² 73.506 m²

Programma Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal

Koop 0 50 90 175 315 t/m 2022 0 0 0 0 0

2023 0 0 0 0 0

Huur 214 40 30 0 284 2024 7 3 5 12 27

Percentage 38,1% 35,0% 21,9% 4,7% 0,3% 100,0% Totaal 214 90 120 175 599

2025 42 17 23 32 114

2026 41 18 23 32 114

Percentage 35,8% 15,0% 20,0% 29,2% 100,0% 2027 41 17 23 33 114

na 2027 83 35 46 66 230

Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en plankosten. Daarnaast is sprake van een beduidend marktrisico ten aanzien van de grondaankopen en de grondverkopen. Wat betreft de verkopen bestaat zowel onzekerheid over de hoogte van de opbrengsten als over het moment dat de opbrengsten worden gerealiseerd. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op ongeveer € 4,0 miljoen.

Besluitvorming De grondexploitatie is op 23 juni 2022 geopend en voor het laatst herzien bij de MPG 2023 op basis van de definitieve gebiedsvisie.

Resultaten Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Nominale waarde

-3.050.980

-3.916.062

-865.082

Eindwaarde

-5.366.769

-6.325.569

-958.800

Netto contante waarde

-4.580.486

-5.292.953

-712.467

Ten opzichte van de MPG 2023 is het exploitatieresultaat verslechterd met ongeveer € 712.000 op netto contante waarde. De verliesvoorziening wordt derhalve met eenzelfde bedrag opgehoogd. De oorzaak hiervan ligt met name in de neerwaartse bijstelling van voorziene grondopbrengsten.

tMPG 2023

Pagina 25 van 43

5. Doornsteeg Doornsteeg is een gemengd project. Het project kenmerkt zich namelijk door zowel een actief als faciliterend grondbeleid. Conform het BBV dienen gemengde projecten administratief te worden opgeknipt. Teneinde het totaaloverzicht te bewaken, wordt Doornsteeg als aparte categorie gepresenteerd.

Projectbeschrijving Woningbouwlocatie Doornsteeg voorziet in de realisatie van ruim 1300 woningen. De ontwikkeling zal gefaseerd tot stand komen, waarbij het in 2014 door de gemeenteraad vastgestelde Globaal Masterplan tot dusver als uitgangspunt is gehanteerd. In het masterplan worden diverse woningen in verschillende prijscategorieën gefaciliteerd, waaronder huur- en koopwoningen, vrije kavels en collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). Ook wordt ingezet op de ontwikkeling van een duurzame, groene, landelijke en kindvriendelijke wijk. De locatie is voor bijna de helft in particulier eigendom. Om het gehele plangebied te kunnen ontwikkelen, wordt met deze particuliere eigenaren samengewerkt. Hierbij wordt ingezet op het sluiten van anterieure overeenkomsten waarin afspraken worden vastgelegd ten aanzien van programma, planning en kostenverhaal. Als de gemeente niet met alle grondeigenaren tot overeenstemming komt, dient het kostenverhaal verzekerd te worden door het vaststellen van een exploitatieplan (publiekrechtelijk middel). Dit is tot op heden niet noodzakelijk geweest.

tMPG 2023

Pagina 26 van 43

Besluitvorming De grondexploitatie is in 2015 geopend en voor het laatst vastgesteld met de MPG 2023.

5.1 Doornsteeg: fase 1 Resultaten Fase 1A Het bestemmingsplan voor fase 1A is op 17 december 2015 door de gemeenteraad vastgesteld en op 11 februari 2016 onherroepelijk geworden. Fase 1A betrof een ontwikkeling van 341 woningen, met inbegrip van een drietal CPO-initiatieven en 10 vrije kavels. Alle woningen in het deelgebied zijn opgeleverd. Fase 1B Aan de Holkerweg is medio 2016 gestart met de realisatie van CPO-initiatief Holkerbeek, een project waarbij 20 woningen zijn gerealiseerd. In 2021 is de definitieve inrichting van de openbare ruimte in fase 1 afgerond. Het deelcomplex van de exploitatie is om die reden eind 2021 afgesloten met een negatieve eindwaarde van € 40.381.

5.2 Doornsteeg: fase 2 Voortgang Gelet op het voorspoedige verloop van de eerste fase, is in 2017 de planontwikkeling van fase 2 opgestart. Op constructieve wijze is met drie ontwikkelende partijen in dit deelgebied (BKO, Doornsteeg en Van de Mheen) gewerkt aan een stedenbouwkundig plan en financiële afspraken. Dit heeft geresulteerd in de ondertekening van anterieure overeenkomsten op 20 juni 2018 alsmede de vaststelling van een globaal bestemmingsplan op 28 juni 2018 door de gemeenteraad. In totaal voorziet fase 2 van Doorsteeg in de realisatie van maximaal 350 woningen in verschillende typen en prijsklassen. Alle woningen zijn gasloos en voldoen aan de eisen van BENG (Bijna EnergieNeutraal Gebouw) per 1 juli 2020. In deelplan 2 is ook een nieuwe school gerealiseerd in opdracht van PCO Gelderse Vallei. De opening van dit integraal kindcentrum heeft officieel plaatsgevonden op 8 februari 2021. Het is de verwachting dat het woonrijp maken van fase 2 in 2023 wordt afgerond.

Programma en uitgifte Fase 2 voorziet in een programma van maximaal 350 woningen dat voor 100% wordt gerealiseerd op gronden van de drie ontwikkelende partijen (BKO, Doornsteeg en Van de Mheen). De gemeente geeft derhalve geen gronden uit in fase 2 van Doornsteeg. Contractueel is overeengekomen dat de partijen ten minste 34% sociale woningbouw realiseren. In overleg met de gemeente is het programma op onderdelen uitgebreid, bijvoorbeeld door het toevoegen van appartementen, beneden-bovenwoningen en rug-aan-rugwoningen. Dit resulteert in meer variatie binnen het woningbouwprogramma.

Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het woonrijp maken. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 39.000.

tMPG 2023

Pagina 27 van 43

Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Actieve deel Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Nominale waarde

-1.355.641

-1.355.641

0

Eindwaarde

-1.442.446

-1.456.871

-14.424

Netto contante waarde

-1.280.851

-1.268.294

12.557

Ten opzichte van de MPG 2023 is het resultaat van de grondexploitatie met ongeveer € 14.000 verslechterd. Faciliterende deel Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Nominale waarde

2.076.046

2.076.046

0

Eindwaarde

2.180.914

2.202.723

21.809

Netto contante waarde

1.936.589

1.917.603

-18.986

Ten opzichte van de MPG 2023 is het voorziene resultaat van de exploitatie met ongeveer € 22.000 verbeterd.

5.3 Doornsteeg: fase 3 Voortgang De planontwikkeling ten aanzien van fase 3 is eind 2019 opgestart. Dit heeft geresulteerd in een kaderstellend document dat op 22 april 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. In het derde kwartaal van 2021 is een stedenbouwkundig ontwerp met bijbehorende proefverkaveling beschikbaar gekomen. Bij een eerdere actualisatie van de grondexploitatie zijn deze in financiële zin vertaald. Ook de effecten van de Woonvisie 2020+ op het programma en de beoogde samenwerking met de marktpartijen zijn destijds in de actualisatie meegenomen. Zoals gebruikelijk wordt de exploitatie gedurende het planontwikkelingsproces verder aangepast, in eerste instantie op basis van de definitief te maken afspraken met de marktpartijen. Het is de verwachting dat hierover in de tweede helft van 2023 meer duidelijkheid ontstaat en de anterieure overeenkomsten kunnen worden gesloten. Hierna kan ook het bestemmingsplan ter vaststelling aan de gemeenteraad worden aangeboden.

Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen (incl. beekzone) Water Te handhaven Totaal Programma Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal

tMPG 2023

Oppervlakte 102.555 m² 55.705 m² 98.490 m² 7.001 m² 33.626 m² 297.377 m² Koop 0 64 100 261 425

Huur 239 0 0 0 239

Percentage 34,5% 18,7% 33,1% 2,4% 11,3% 100,0% Totaal 239 64 100 261 664

Percentage 36,0% 9,6% 15,0% 39,3% 100,0%

Pagina 28 van 43

Uitgifte Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal

t/m 2022 0 0 0 0 0

2023 0 0 0 0 0

2024 34 9 14 37 94

2025 33 9 14 37 93

2026 34 9 14 36 93

2027 33 9 14 37 93

na 2027 34 9 14 37 94

De uitgiftetabel heeft alleen betrekking op door de gemeente uit te geven gronden. Voor de gemeente komt dit neer op ongeveer 70% van het programma. De woningen die worden toegerekend aan het eigendom van BV Doornsteeg, BKO en Langverwacht zijn daarentegen wel meegenomen in de programmatabel. Binnen de proefverkaveling is verder een ruimtereservering opgenomen van ongeveer 500 m 2 voor een voorziening zoals een gezondheidscentrum.

Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en plankosten. Daarnaast is sprake van een beduidend marktrisico ten aanzien van de grondverkopen en exploitatiebijdragen. Hierbij bestaat zowel onzekerheid over de hoogte van de opbrengsten als over het moment dat de opbrengsten worden gerealiseerd. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 3,3 miljoen.

Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Actieve deel Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Nominale waarde

13.944.377

13.065.855

-878.522

Eindwaarde

12.015.893

10.905.376

-1.110.517

Netto contante waarde

10.669.769

9.493.786

-1.175.983

Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Tussentijdse winstnemingen

Verschil

5.000

5.000

0

Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen

1.935.955

1.935.955

0

Eindwaarde

10.084.938

8.974.421

-1.110.517

Ten opzichte van de MPG 2023 is het resultaat op eindwaarde met ongeveer € 1,1 miljoen verslechterd. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van de neerwaartse bijstelling van voorziene grondopbrengsten. Faciliterende deel Resultaat Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

-246.189

-470.055

-223.866

-1.022.484

-1.311.555

-289.071

-907.937

-1.141.787

-233.851

Ten opzichte van de MPG 2023 is het voorziene resultaat met circa € 289.000 op eindwaarde verslechterd.

tMPG 2023

Pagina 29 van 43

5.4 Deelplanoverstijgende investeringen Voortgang Om het gebied Doornsteeg te ontwikkelen, is een geluidswerende voorziening langs de A28 nodig. Onderzoek heeft plaatsgevonden op welke wijze deze voorziening gefaseerd en zo efficiënt mogelijk kan worden gerealiseerd. Hierbij is het financiële aspect belangrijk, maar ook de stedenbouwkundige inpassing en de afstemming met Rijkswaterstaat. De aanleg van de eerste fase van de geluidswal (het aanbrengen van het grondlichaam) is afgerond. Naar verwachting wordt in 2024, op het moment dat de ontwikkeling van fase 3 ten uitvoer kan worden gebracht, het grondlichaam verplaatst. Rijkswaterstaat eist namelijk dat het ontwerp rekening houdt met een mogelijke verbreding van de snelweg naar 2x 4 rijstroken. Na verplaatsing van het grondlichaam wordt hier bovenop een geluidswerend scherm geplaatst. Het noordelijke deel van de geluidswerende voorziening wordt aan de binnenzijde van de Arkemheenweg gerealiseerd. Deze zijde van de wijk krijgt een park en recreatiefunctie. Voor de gehele geluidswerende voorziening is inmiddels een voorlopig ontwerp opgesteld, uitgaande van de door Rijkswaterstaat gestelde eisen en een goede stedenbouwkundige inpassing. Dit ontwerp is het vertrekpunt van de nog te doorlopen aanbesteding.

Tevens is het noodzakelijk om een bestemmingsplanprocedure te doorlopen voor het laatste gedeelte van de geluidswal alsmede voor de bouw van het scherm op de wal.

Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van de civieltechnische werkzaamheden en de plankosten. Het gewogen risicoprofiel voor de geluidswerende voorzieningen is bepaald op € 1,4 miljoen.

Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Geluidsvoorziening Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Nominale waarde

-6.368.727

-6.226.881

141.846

Eindwaarde

-7.116.749

-7.105.404

11.345

Netto contante waarde

-6.319.469

-6.185.682

133.788

Resultaat tMPG 2023

GREX

FAC

Totaal

Nominale waarde

-5.373.875

-853.006

-6.226.881

Eindwaarde

-6.056.646

-1.048.758

-7.105.404

Netto contante waarde

-5.272.675

-913.007

-6.185.682

Ten opzichte van de MPG 2023 blijft het voorziene resultaat op eindwaarde nagenoeg gelijk. Volkstuinen De verplaatsing van de volkstuinen is volledig afgerond. Het deelcomplex van de exploitatie is om die reden eind 2020 afgesloten met een negatieve eindwaarde van € 203.797. Fietstunnels De realisatie van twee fietstunnels naar Doornsteeg is volledig afgerond. Vanuit het perspectief van een integrale exploitatie wordt het deelcomplex nog niet afgesloten. Dit zal plaatsvinden bij afronding van het gehele project, thans voorzien in 2029. Het negatieve resultaat op eindwaarde is ongeveer € 1,7 miljoen.

tMPG 2023

Pagina 30 van 43

5.5 Doornsteeg op totaalniveau Resultaten Resultaat

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde

5.803.626 2.273.589 1.940.778

4.843.083 876.287 672.618

-960.543 -1.397.302 -1.268.160

Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo

MPG 2023

tMPG 2023

Verschil

Tussentijdse winstnemingen Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde

458.000 1.943.879 787.709

458.000 1.943.879 -609.593

0 0 -1.397.302

Ten opzichte van de MPG 2023 is het resultaat op eindwaarde met ongeveer € 1,4 miljoen verslechterd.

tMPG 2023

Pagina 31 van 43

6. Strategische gronden De gemeente Nijkerk heeft enkele strategische gronden in eigendom die momenteel nog niet in exploitatie zijn genomen. Hieronder vallen onder meer fase 2 van Spoorkamp en het landelijke deel van deelplan 2 in Nijkerkerveen. De geheime bijlage geeft inzicht in de boekwaarden, voorziene marktwaarden en risico’s van deze strategische gronden. Hieronder wordt per grondcomplex ingegaan op het toekomstperspectief.

6.1 Nijkerkerveen deelplan 2 (Landelijk) Na afronding van het dorpse deel van deelplan 2 zal in eerste instantie deelplan 3 worden ontwikkeld. Afhankelijk van de integrale ontwikkelingsvisie zal de planontwikkeling van het landelijke deel in deelplan 2 worden opgestart. In dit gedeelte zullen minimaal 45 woningen worden gebouwd. Vooruitlopend op de ontwikkeling zal door ontwikkelaar Plankenburg een tweetal vrijstaande kavels nabij de Vrouwenweg 27 worden aangebonden. Hiervoor is de bestemmingsplanprocedure momenteel in voorbereiding. Conform de werkwijze van andere deelplannen wordt het resultaat van deze ontwikkeling voor 50% gedeeld met de gemeente. In dit specifieke geval zal de grondexploitatie echter niet worden gevoerd door de gemeente, maar zelfstandig door Plankenburg. Het resultaat wordt achteraf gedeeld met de gemeente.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=1c118de6-b14f-4c2d-96a3-e4d9f876cd5a