CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2024

Commissie (besloten) 27 mei 2024, gemeente NijkerkBij agendapunt: MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2024 (2024-042)17.839 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

MEERJARENPROGNOSE GRONDBEDRIJF 2024

MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2024 bij Jaarrekening 2023

datum 19/03/2024

status definitieve versie

portefeuillehouder A.M.W. Rohen

behandeld door P. de Bruijn M. Langerak

Voorblad: De Bloesemgaarde in Doornsteeg

MPG 2024

Pagina 2 van 50

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ............................................................................................................................... 4

2.

Systematiek .......................................................................................................................... 5

3.

Ontwikkelingen vakgebied .................................................................................................... 7

4.

Marktontwikkelingen ............................................................................................................ 9

5.

Rekenparameters ............................................................................................................... 13

6.

Grondexploitaties ............................................................................................................... 15 Nijkerkerveen ........................................................................................................................ 16 6.1.1 Deelplan 3.............................................................................................................................. 17 Nautenaseweg ....................................................................................................................... 19 Arkerpoort ............................................................................................................................. 21 De Flier .................................................................................................................................. 23 Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad................................................................................... 26 Stadshaven Nijkerk ................................................................................................................ 28

7.

Doornsteeg ......................................................................................................................... 30 Doornsteeg: fase 1 ................................................................................................................ 31 Doornsteeg: fase 2 ................................................................................................................ 31 Doornsteeg: fase 3 ................................................................................................................ 32 Deelplanoverstijgende investeringen.................................................................................... 34 Doornsteeg op totaalniveau .................................................................................................. 35

8.

Strategische gronden .......................................................................................................... 36 Nijkerkerveen deelplan 2 (Landelijk) ..................................................................................... 36 Nijkerkerveen deelplan 4 ...................................................................................................... 36 Spoorkamp fase 2 .................................................................................................................. 36 Overige gronden .................................................................................................................... 37

9.

Private projecten ................................................................................................................ 38

10. Projectresultaten ................................................................................................................ 40 11. Programmabegroting .......................................................................................................... 43 12. Vennootschapsbelasting ..................................................................................................... 44 13. Risicoanalyse ...................................................................................................................... 45 14. Reserve Bouwgrondexploitatie............................................................................................ 46 15. Conclusies & Besluiten ........................................................................................................ 49

MPG 2024

Pagina 3 van 50

1. Inleiding Voor u ligt de MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) 2024. Hierin wordt de gemeenteraad integraal geïnformeerd over de financiële stand van zaken en ontwikkelingen van de projecten binnen het Grondbedrijf. Op basis van inzicht in het programma, de financiën en de risico’s is het mogelijk om efficiënte keuzes te maken voor de toekomst. De MeerjarenPrognose Grondbedrijf wordt tweemaal per jaar opgesteld. De jaarlijks verplichte herziening wordt aangeboden bij de Jaarrekening. Daarnaast biedt de gemeente Nijkerk met de tMPG een tussentijds inzicht bij de Programmabegroting. De MPG 2024 geeft de stand van zaken weer per 1 januari 2024 waarbij de resultaten worden vergeleken met die van de tussentijdse rapportage uit 2023 (tMPG 2023).

Leeswijzer In de MPG 2024 komen de volgende zaken aan bod: ▪ Systematiek. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de systematiek van de MPG, waaronder de berekeningsmethodiek en het type projecten. ▪ Ontwikkelingen vakgebied. In hoofdstuk 3 worden belangrijke ontwikkelingen binnen het vakgebied toegelicht, zoals wijzigingen in wet- en regelgeving. ▪ Marktontwikkelingen. In hoofdstuk 4 worden de huidige marktomstandigheden belicht alsmede de effecten daarvan op de grondexploitaties. ▪ Rekenparameters. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de rekenparameters die in de grondexploitaties worden gehanteerd. ▪ Grondexploitaties. In hoofdstuk 6 worden de vastgestelde grondexploitaties toegelicht en worden de actualisaties inzichtelijk gemaakt. ▪ Doornsteeg. In hoofdstuk 7 staat project Doornsteeg centraal waarbinnen sprake is van zowel een actief als een faciliterend grondbeleid. ▪ Strategische gronden. In hoofdstuk 8 worden de gronden toegelicht die door de gemeente nog niet in exploitatie zijn genomen. ▪ Private projecten. In hoofdstuk 9 staan enkele private projecten centraal die gezien de omvang relevant zijn voor het (programmatische) totaalbeeld. ▪ Projectresultaten. In hoofdstuk 10 wordt een overzichtelijke samenvatting van de projecten gegeven. ▪ Programmabegroting. In hoofdstuk 11 wordt ingegaan op de raakvlakken tussen de projecten binnen het Grondbedrijf en de Programmabegroting.

▪ Vennootschapsbelasting. In hoofdstuk 12 staat de reikwijdte van de Vpb-plicht voor het Grondbedrijf centraal. ▪ Risicoanalyse. In hoofdstuk 13 wordt ingegaan op de uitgevoerde risicoanalyse, de hierbij benoemde risico’s en het bijbehorende risicoprofiel. ▪ Reserve Bouwgrondexploitatie. In hoofdstuk 14 wordt ingegaan op het benodigde weerstandsvermogen en het verloop van de Reserve Bouwgrondexploitatie. ▪ Conclusies & Besluiten. In hoofdstuk 15 worden de conclusies van de MPG 2024 op hoofdlijnen toegelicht.

MPG 2024

Pagina 4 van 50

2. Systematiek Aanpak De grondexploitaties zijn voor het laatst geactualiseerd met de tMPG 2023. Het proces om te komen tot geactualiseerde grondexploitaties heeft in enkele stappen plaatsgevonden. In de eerste plaats worden de uitgangspunten voor de actualisatie bepaald aan de hand van vier belangrijke P’s: ▪ Programma. Indien noodzakelijk wordt het beoogde programma voor woningbouw en bedrijvenlocaties aangepast aan de gewijzigde marktbehoefte. Voor de onderbouwing van de marktvraag dienen actuele behoefteramingen voorhanden te zijn. ▪ Planning. Voor een realistische planning van de gronduitgifte wordt onder meer aangesloten bij de realisatiecijfers van de grondverkopen over de afgelopen jaren. Ook worden contractuele afspraken en marktontwikkelingen in acht genomen. Op portefeuilleniveau is het van belang dat geen onrealistische pieken in de afzet ontstaan. ▪ Prijzen. Voor zover prijzen nog niet zijn vastgelegd in overeenkomsten worden gehanteerde grondprijzen op prijspeil 2024 zoveel mogelijk onderbouwd door middel van concrete grondtransactiecijfers en onafhankelijke waarde-adviezen of taxaties. ▪ Parameters. Belangrijke indices binnen grondexploitaties zijn de gehanteerde inflatieparameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gemeentelijke rekenrente. Aan de hand van marktcijfers en adviesrapportages worden de inflatieparameters jaarlijks onderbouwd.

In de tweede plaats vindt de herijking plaats. In deze fase zijn de (civiele) projectleiders de belangrijkste gesprekspartners van het Grondbedrijf. De projectleiders zijn volledig op de hoogte van de stand van zaken in het project, pikken in overleggen signalen vanuit de markt op en zijn verantwoordelijk voor het gehele project. Op basis van het cijfermatige vergelijk is met de (civiele) projectleiders besproken of budgetten naar boven of naar beneden moeten worden bijgesteld. Hierbij staan ook aanpassingen in de fasering van kosten en opbrengsten centraal.

Rekensystematiek De exploitaties zijn doorgerekend met toepassing van de zogenaamde Dynamische Eindwaarde Methode. Hierbij wordt rekening gehouden met rente en inflatieparameters voor kosten- en opbrengstenstijging gedurende de voorziene looptijd van het project. In de berekening van de Dynamische Eindwaarde Methode komt een aantal begrippen voor, te weten de nominale waarde, eindwaarde en netto contante waarde. ▪ Onder nominale waarde wordt verstaan het saldo van kosten en opbrengsten zoals deze bekend zijn op het moment dat het kasstroomoverzicht wordt opgesteld. In de nominale waarden worden renteen indexatie-effecten niet verdisconteerd. ▪ Onder eindwaarde wordt verstaan het saldo dat ontstaat op het einde van de looptijd van het project, dus wanneer de vermoedelijke einddatum is bereikt. In dit resultaat zijn de invloeden van rente en inflatie wel verwerkt. De eindwaarde is letterlijk de waarde van een project op de voorziene einddatum. ▪ Onder netto contante waarde wordt verstaan het saldo dat ontstaat wanneer het saldo op eindwaarde wordt teruggerekend naar de prijspeildatum. Op deze wijze worden de projecten, ondanks verschillende looptijden, onderling vergelijkbaar. Daarnaast geeft de netto contante waarde de waarde van het project per heden weer. Om deze reden is dit de meest gebruikte vorm om het projectresultaat weer te geven.

Immers, de netto contante waarde is de enige vorm van projectresultaat die niet alleen projecten onderling vergelijkbaar maakt maar ook aansluit op de geldwaarde van vandaag. MPG 2024

Pagina 5 van 50

Vergelijking resultaten In de MPG 2024 worden de resultaten vergeleken met de resultaten in de tMPG 2023. Onderstaand wordt kort toegelicht hoe de vergelijkingstabel moet worden gelezen. De begrippen van de rekensystematiek komen hierbij terug. Het nominale resultaat en het eindwaarderesultaat worden vergeleken met het nominale resultaat en het eindwaarderesultaat van de tMPG 2023. De netto contante waarde, ofwel de huidige waarde van de projecten, wordt niet rechtstreeks vergeleken met het resultaat op netto contante waarde in de tMPG 2023. Het resultaat wordt namelijk eerst vergelijkbaar gemaakt door de prijspeildatum te verschuiven naar 1 januari 2024. Hierbij wordt feitelijk het resultaat in de tMPG 2023 vermenigvuldigd met eenmaal de disconteringsvoet (op basis van 1 jaar verschuiving van het prijspeil). Indien binnen een grondexploitatie tussentijdse winsten zijn genomen, dan zijn deze volledigheidshalve ook in de vergelijkingstabel opgenomen.

Type projecten Binnen de MPG worden vier soorten projecten onderscheiden. ▪ Grondexploitaties Als eerste categorie worden de Bouwgronden In Exploitatie (BIE) weergegeven als aparte projectbladen. Een BIE is een grondexploitatie in uitvoering. Hierbij zijn de ruimtelijke kaders bekend en is de grondexploitatie door de gemeenteraad vastgesteld. Per project wordt ingegaan op de geactualiseerde en herijkte versie van de grondexploitatie. ▪ Gemengde projecten Als tweede categorie worden de gemengde projecten benoemd, waarbij het project zich kenmerkt door zowel een actief als faciliterend grondbeleid. Conform het BBV dienen dergelijke projecten administratief te worden opgeknipt. Teneinde het totaaloverzicht te bewaken, worden gemengde projecten als aparte categorie gepresenteerd. ▪ Strategische gronden Als derde categorie worden de strategische gronden onder de MVA (materiële vaste activa) behandeld. Voor de strategische gronden zijn nog geen ruimtelijke kaders en een grondexploitatie vastgesteld. Per project is een toelichting gegeven op de huidige stand van zaken. ▪ Private projecten Als vierde categorie wordt een aantal private projecten behandeld. Deze projecten betreffen geen vastgestelde gemeentelijke grondexploitatie omdat de gemeente geen te ontwikkelen gronden in bezit heeft.

In de regel maakt de gemeente wel afspraken met de initiatiefnemer over het verhalen van de gemeentelijke (plan)kosten ten behoeve van het beoogde bouwplan. In dit geval kan sprake zijn van een faciliterende exploitatie.

Geheime bijlage Bij de MPG 2024 is een geheime bijlage toegevoegd. In deze bijlage wordt relevante projectinformatie weergegeven waarvan openbaarheid schadelijk zou kunnen zijn voor de (onderhandelings)positie van de gemeente. Het gaat hierbij met name om informatie over cashflows, budgetten en risico’s.

MPG 2024

Pagina 6 van 50

3. Ontwikkelingen vakgebied Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Op 5 december 2023 heeft de commissie BBV de Notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken 2023 gepubliceerd. Het betreft een actualisatie van de notitie uit 2019. Vanwege de invoering van de Omgevingswet was een actualisatie noodzakelijk. Alle wijzigingen in de notitie die te maken hebben met de Omgevingswet zijn gelijktijdig met de inwerkingtreding van de Omgevingswet (1 januari 2024) in werking getreden. De overige wijzigingen treden in werking met ingang van begrotingsjaar 2025. Toepassing met ingang van de jaarrekening 2024 is mogelijk, maar niet verplicht. Wijzigingen die te maken hebben met de Omgevingswet De notitie is op een aantal punten sterk afwijkend van de vorige notitie als gevolg van de invoering van de Omgevingswet. In de eerste plaats is de notitie geactualiseerd wat betreft begrippen en bijbehorende definities. Denk hierbij aan het vervallen van het exploitatieplan en de nieuwe begrippen omgevingsplan en kostenverhaal. Ten tweede wijzigt het kostenverhaal faciliterend grondbeleid op vier punten: a. De bijdrage aan het kostenverhaal wordt niet meer in rekening gebracht via de omgevingsvergunning, maar via een aparte kostenverhaalsbeschikking. Dit is alleen aan de orde bij een publiekrechtelijke kostenverhaalsbijdrage. b.

Er zijn meer keuzemogelijkheden om kosten te verhalen: kostenverhaal met tijdvak (integrale gebiedsontwikkeling) en kostenverhaal zonder tijdvak (organische gebiedsontwikkeling). c. De kostensoortlijst is uitgebreid, waardoor ook kosten kunnen worden verhaald van maatregelen in verband met klimaatproblematiek (wateroverlast, hittestress) of de energietransitie. d. Er is in de Omgevingswet een regeling opgenomen voor verplichte financiële bijdragen aan ontwikkelingen. Bovenstaande wijzigingen hebben enkel invloed op de verslaggevingsaspecten bij faciliterend grondbeleid. Overige wijzigingen Naar aanleiding van voortschrijdend inzicht heeft de commissie BBV de volgende aanpassingen in de notitie doorgevoerd: a. De voorwaarden voor warme gronden zijn aangepast naar aanleiding van de praktijksituaties met ingang van boekjaar 2022. Voor dergelijke gronden kan afwaardering naar de waarde volgens de geldende bestemming achterwege blijven als aan een aantal cumulatieve voorwaarden wordt voldaan.

De aanpassing hieromtrent heeft betrekking op de volgende punten: (1) de ontwikkeling hoeft niet langer uitsluitend betrekking te hebben op woningbouw, maar kan ook betrekking hebben op bijvoorbeeld bedrijfsterreinen; (2) de voorwaarde dat er betrokkenheid is bij de ontwikkeling van provincie of rijksoverheid vervalt; (3) de (toekomstige) bestemming, functie en/of ontwikkeling betreffende het plangebied dienen goed onderbouwd te worden. b. Voorbereidingskosten bij zowel actieve als facilitaire grondexploitaties mogen na 5 jaar ook worden voorzien in plaats van te worden afgeboekt. Daarmee wordt gehandeld in lijn met de afschrijvingstermijn van 5 jaar voor immateriële activa, worden risico’s voor de gemeente beperkt, maar blijft de mogelijkheid bestaan om deze kosten alsnog te betrekken in een nog voorziene bouwgrondexploitatie of kostenverhaal. c. De rentetoerekening aan actieve grondexploitaties wordt vereenvoudigd door toe te staan dat de in een gemeente reeds gehanteerde omslagrente ook wordt toegepast bij actieve grondexploitaties. Bij de omslagrente heeft de gemeente de keuze ook rente over het eigen vermogen mee te nemen. De

MPG 2024

Pagina 7 van 50

d.

e.

rente over het eigen vermogen is gemaximeerd conform de geactualiseerde notitie Rente van de commissie BBV tot het gemiddelde rentepercentage over het vreemd vermogen. Winstneming via de PoC-methode, op basis van de betrouwbaar geraamde winst naar rato van de realisatie van verkopen en kosten, vindt pas plaats als de resterende looptijd van een grondexploitatie tien jaar of minder is. Binnen een gemengde exploitatie met bouwgrondexploitatie- en faciliterende projecten mag het resultaat gesaldeerd worden indien de deelgebieden onlosmakelijk in de ontwikkeling met elkaar verbonden zijn.

Bovenstaande wijzigingen hebben (nog) geen invloed op de grondexploitaties van de gemeente. Dit kan in de toekomt echter wel veranderen. Wat betreft punt c (rentetoerekening) wordt conform de huidige methodiek geen rente over het eigen vermogen berekend. Met ingang van begrotingsjaar 2025 is het een keuze om ook rente over het eigen vermogen te berekenen. Als die keuze wordt gemaakt, dan zullen naar verwachting meer retenkosten worden toegerekend aan de grondexploitaties. Ter illustratie: voor het begrotingsjaar 2023 is sprake van een omslagrente van 0,87%. In het geval dat ook (gemaximeerde) rente over het eigen vermogen wordt toegerekend, dan was de omslagrente uitgekomen op 1,50%. Een hogere toerekening van rentekosten heeft een nadelig financieel effect voor de grondexploitaties, maar hier staat eenzelfde (positief) effect tegenover voor de Programmabegroting. Wat betreft punt e (salderen bij gemengde projecten) worden de resultaten van de grondexploitatie en faciliterende exploitatie thans niet gesaldeerd. Dit betekent dat de faciliterende exploitaties van Nijkerkerveen deelplan 3 en Doornsteeg apart worden gewaardeerd, terwijl deze wel onlosmakelijk zijn verbonden met de bijbehorende grondexploitaties.

Indien de keuze wordt gemaakt om de resultaten te salderen, dan kunnen de thans getroffen voorzieningen vervallen op de negatieve faciliterende exploitaties van Nijkerkerveen deelplan 3 en Doornsteeg.

Verantwoording SPUK Woningbouwimpuls De afgelopen periode zijn het Ministerie van BZK en de commissie BBV bezig geweest aan verduidelijkingen omtrent de administratieve wijze van verwerken van de Specifieke Uitkering Woningbouwimpuls (SPUK Wbi). Dit naar aanleiding van veel gestelde vragen. Na overleg en afstemming tussen partijen is op 4 februari 2024 een memo gepubliceerd waarbij wordt verhelderd op welke wijze omgegaan moet worden met: ▪ de verwerking van de taxaties bij de Wbi-aanvraag in de gemeentelijke administratie en SiSa verantwoording; ▪ het moment waarop de WBI-uitkering kan worden toegerekend aan een concreet project; ▪ de wijze waarop met de rentebaten omgegaan kan worden in de gemeentelijke administratie; ▪ de wijze waarop de eindafrekening van de SPUK Wbi gaat plaatsvinden; ▪ de werkwijze waarop met wijzigingen in de aanvraag gedurende de looptijd van 10 jaar moet worden omgegaan. Het memo heeft (administratieve) consequenties voor grondexploitatie Stadshaven Nijkerk. In de geheime bijlage wordt hierop nader ingegaan.

MPG 2024

Pagina 8 van 50

4. Marktontwikkelingen Marktsituatie en vooruitzicht In de periode 2014 tot 2020 is de algehele economische tendens te beschrijven als een opgaande lijn. Als gevolg van de coronapandemie is deze trend in 2020 echter doorbroken. Volgens cijfers van het CBS is de omvang van de Nederlandse economie in 2020 met gemiddeld 3,9% gekrompen. In de twee jaren hierop volgde echter weer een groei van het BBP met 6,2% respectievelijk 4,3%. In 2023 was sprake van een matige groei van 0,1%. De onderlinge samenhang tussen de conjunctuur en de vastgoedmarkten is complex. Ondanks de coronapandemie en kortstondige recessie zijn de woningprijzen in de periode 2020 tot medio 2022 verder gestegen. In tegenstelling tot nieuwbouw zijn de prijzen van bestaande koopwoningen in het tweede halfjaar van 2022 juist gedaald. In 2023 is de gemiddelde verkoopprijs echter weer toegenomen met 5,3%. In 2023 werd voor ruim 54.000 nieuw te bouwen huur- en koopwoningen een vergunning afgegeven (CBS). Dat is ongeveer 15 procent lager dan in 2021 toen een aantal van ruim 64.000 vergunningen werd bereikt. Speerpunt van het kabinet is om de productie te verhogen naar 100.000 nieuwbouwwoningen per jaar in de periode tot 2030. De Rabobank stelde vorig jaar al dat een dergelijk aantal op korte termijn niet realistisch is. Daarbij worden drie belemmeringen onderscheiden: 1. Ongelukkige timing.

Na jaren van economische groei en rentedaling, zijn we op een keerpunt aanbeland. De economie is over haar hoogtepunt heen en de rente is flink opgelopen. Ook op de huizenmarkt zagen we een afkoeling. Tegelijkertijd zijn de bouwkosten fors, net als de grondprijzen. Voor bouwers, ontwikkelaars en investeerders is dit een logisch moment om voorzichtiger aan te doen. 2. Tekort aan betaalbare bouwgrond. Het realiseren van grote aantallen woningen kan niet alleen in de steden plaatsvinden. Dus zijn er veel gronden nodig. Maar die gronden zijn maar beperkt beschikbaar en geschikt. Ze moeten concurreren met allerlei andere functies en regels. Denk aan geluidsnormen, natuurbescherming, wateruitloop en stikstof. 3. Onvoldoende uitvoeringskracht. Plannen komen niet snel van de grond. Bouwlocaties zijn schaars, net als bouwpersoneel. Ook is er een groot tekort aan ambtenaren om de plannen uit te kunnen voeren. Zo zouden er volgens advies- en ingenieursbureau Sweco minimaal 6.500 extra ambtenaren nodig zijn om jaarlijks 100.000 woningen te kunnen realiseren. Belangenclubs van onder meer bouwbedrijven en corporaties hebben onlangs aangegeven dat 100.000 woningen per jaar enkel mogelijk is met miljardenhulp van het Rijk.

Onder meer om tweederde van de woningen betaalbaar te maken (zulke woningen leveren minder geld op) en om de infrastructuur naar nieuwe woongebieden aan te leggen (lokale overheden hebben daar vaak te weinig financiële middelen voor).

Woningprijzen In de crisisperiode 2008-2013 kwam de gemiddelde prijsdaling van een woning in Nederland neer op ongeveer 19%. In 2014 was voor het eerst sinds de crisis sprake van een toegenomen woningwaarde. Hierna heeft het verdere herstel van de economie voor een positieve stemming op de vastgoedmarkt gezorgd. In het 2e kwartaal van 2022 kwam de prijs van een bestaande woning uit op een recordniveau van € 448.000 (NVM). Vanaf medio 2022 is sprake geweest van een prijsdaling. Deze dip was echter tijdelijk want sinds het tweede kwartaal van 2023 stijgen de prijzen weer. Daarbij kwam de gemiddelde verkoopprijs in het 4e kwartaal van 2023 uit op € 434.000. De belangrijkste redenen voor de prijsstijging zijn de krapte op de markt en de

MPG 2024

Pagina 9 van 50

verbeterde betaalbaarheid. Er staan nog steeds heel weinig woningen te koop, wat zorgt voor grote prijsdruk. Het overbieden neemt dan ook verder toe. Tegelijk zien we door hogere lonen en lagere hypotheekrente dat de betaalbaarheid verbetert. Ook lijkt het vertrouwen onder woningkopers toe te nemen. De gemiddelde prijs van een verkochte nieuwbouwwoning kwam eind 2023 uit op € 468.000 (NVM), een daling van 2,3% ten opzichte van eind 2022, maar vrijwel gelijk aan het gemiddelde van € 471.500 euro over 2022. Een nieuwbouwwoning is duurder dan een gemiddelde woning in de bestaande bouw, mede als gevolg van de hogere kwaliteit, hogere grond- en bouwkosten en een stapeling van overheidsambities. Ondanks het prijsverschil constateert de NVM dat de dynamiek op de nieuwbouwmarkt terugkeert en het sentiment momenteel beter wordt. Dit is een gevolg van de schaarste in de bestaande bouw, het stijgende consumentenvertrouwen en een toegenomen vraag naar duurzame en kwalitatief hoogwaardige woningen. Toch blijven enkele grote uitdagingen bestaan. De verkoop verloopt stroever dan een aantal jaar geleden, mede door hoge overbruggingskosten. Ook zijn schaarste en betaalbaarheid nog steeds problematisch. Het is echter niet haalbaar om alleen woningen in betaalbare prijsklassen te ontwikkelen.

Projecten hebben ook duurdere woningen nodig om financieel haalbaar te zijn en doorstroming op gang te brengen. Het aantal verkochte nieuwbouwwoningen (inclusief kavels) kwam in het 4e kwartaal 2023 uit op 5.750. Dit is relatief laag: tussen 2016 en 2021 verkochten NVM-makelaars gemiddeld 7.900 nieuwbouwwoningen in het laatste kwartaal van het jaar. De Rabobank verwacht voor 2024 en 2025 dat de huizenprijzen met 4,5% stijgen. Hiermee komen de prijzen van bestaande koophuizen dit jaar weer te liggen op het niveau van de piek van de huizenmarkt in 2022. De verwachtingen van de ING en ABN Amro zijn vergelijkbaar en liggen in de bandbreedte van +3,5 tot +4,0%. Dat de prijzen stijgen komt voornamelijk door de sterke loonstijging en een aanhoudend krappe woningmarkt. Hogere lonen hebben zowel impact op de betaalbaarheid van een woning als op de leencapaciteit. Door de loonstijging is de betaalbaarheid verbeterd, waardoor woningkopers inmiddels bereid zullen zijn iets meer voor een huis te bieden dan eerst. Daarnaast werkt een hoger brutoloon door bij het bepalen van de maximale hoogte van de hypotheek. Tegelijkertijd blijft de markt krap en blijft de vraag naar woningen hoog vanwege de groei van het aantal huishoudens. Al met al neemt het woningtekort nog verder toe. In 2023 zijn de bouwkosten volgens het CBS met 5,2% gestegen, met name vanwege de gestegen loonkosten.

Aangezien er nog steeds sprake van krapte op de arbeidsmarkt, is het de verwachting dat de lonen wederom gaan stijgen. De diverse materiaalprijzen blijven op korte termijn waarschijnlijk stabiel. Ten slotte is het de verwachting dat de werkvoorraad de komende periode gaat afnemen. Als dit de trend wordt, zullen aannemers noodgedwongen scherper inschrijven om werken binnen te halen. Dit laatste is in beginsel niet ongunstig voor de haalbaarheid van nieuwbouwprojecten. Regionale context In onderstaande grafiek is ingezoomd op de regionale context van de prijsontwikkeling van bestaande woningen in de afgelopen jaren. De gemiddelde prijsontwikkeling in Nederland is hierin afgezet tegen de gemiddelde prijsontwikkeling in de provincies Gelderland en Utrecht. Hieruit valt onder meer te concluderen dat in de jaren van herstel en groei de prijsontwikkeling in de provincie Gelderland over het algemeen lager uitvalt dan in Nederland. De afgelopen jaren vormen hierop een uitzondering. Toen was de prijsontwikkeling juist hoger (en in 2023 juist lager) dan gemiddeld in Nederland. Voor de provincie Utrecht geldt over het algemeen een omgekeerd beeld.

MPG 2024

Pagina 10 van 50

20,0% 18,0% 16,0% 14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0% -2,0% -4,0% -6,0%

Nederland Gelderland Utrecht

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Woningbouwproductie Sinds 2009 is de woningbouwproductie in Nederland dramatisch gestagneerd. Van ongeveer 83.000 woningen in 2009 is de productie in enkele jaren tijd tot een historisch dieptepunt gedaald in 2014. In dat jaar zijn volgens het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) ongeveer 45.000 woningen gebouwd. In de jaren hierna is het aantal nieuwgebouwde woningen opgelopen, tot een niveau van ongeveer 70.000 woningen in de afgelopen jaren. In 2023 zijn ruim 73.000 nieuwbouwwoningen opgeleverd (CBS). Dat is iets minder dan de bijna 75.000 nieuwbouwwoningen uit 2022, maar ligt wel boven het gemiddelde van ruim 61.000 duizend in de afgelopen tien jaar. De daling van het aantal nieuwbouwwoningen in 2023 komt overeen met een dalende trend in het aantal vergunde nieuwbouwwoningen in de afgelopen twee jaar. Van 2019 tot 2021 liep dit aantal nog op, maar sindsdien neemt het cijfer af. Het aantal vergunde nieuwbouwwoningen is een indicator voor de bouw in de nabije toekomst. De gemiddelde doorlooptijd vanaf de vergunningverlening tot de oplevering is circa twee jaar. Door gebrek aan nieuwbouw kampt Nederland met een aanzienlijk en oplopend woningtekort. Dat betekent dat niet alle woonwensen vervuld kunnen worden op die plekken waar het aanbod achterblijft.

Volgens de raming van Primos is het statistische tekort in 2023 gelijk aan 390.000 woningen, een toename van 75.000 woningen in een jaar tijd. Naast het inlopen van het tekort zal tussen 2023 en 2031 de woningvoorraad ook uitgebreid moeten worden om de verwachte toename van het aantal huishoudens op te vangen. Op basis van het aantal woningen in aanbouw en het aantal verleende bouwvergunningen wordt geschat dat het statistische woningtekort de eerste jaren naar verwachting niet of nauwelijks terugloopt. Volgens de Primosprognose moet de productie tot en met 2030 omhoog naar ruim 100.000 woningen per jaar. In deze prognose is overigens nog geen rekening gehouden met de sterke bevolkingsgroei als gevolg van bijvoorbeeld vluchtelingen uit Oekraïne.

Overige vastgoedmarkten Ten tijde van het schrijven van de MPG 2024 zijn de jaarcijfers 2023 van de commerciële vastgoedmarkten nog niet beschikbaar op NVM Business. In deze paragraaf is daarom voor een groot gedeelte aangesloten op informatie uit het meest recente kwartaalbericht van NVM Business (Q4 2023). Kantoorruimte In totaal is ongeveer 871.000 m2 kantoorruimte verhuurd en verkocht in 2023. Daarmee lag de totale opname 15% lager dan in 2022, vooral als gevolg van een zwak eerste halfjaar toen weinig kantoorruimte werd opgenomen. Over heel 2023 is het aantal opnames van grotere kantoorruimten wederom laag. Ruimten tot 2.000 m2 liggen daarentegen goed, vooral in het kleinste segment tussen de 200 en 500 m2. Cushman & MPG 2024

Pagina 11 van 50

Wakefield stelt dat de geëffectueerde vraag naar kantoorruimte 20% tot 40% onder het niveau ligt van de (post)coronajaren. Dit wijst op een structurele trend op de kantorenmarkt richting hybride werken. Verder geeft Cushman & Wakefield aan dat aan de onderkant van de markt er altijd transformatiedruk naar andere functies zoals wonen aanwezig. Ook zijn in 2023 weer diverse kantoorgebouwen ingezet als opvang voor vluchtelingen. Op dit moment bedraagt het beschikbare aanbod in Nederland 4,4 miljoen m², waarvan 3,9 miljoen m² in fysiek lege staat wordt aangeboden. Resultaat is een leegstandspercentage van 8,4%. Winkelruimte Het aanbod kwam in het vierde kwartaal van 2023 uit op 1,33 miljoen m 2, ongeveer 4% hoger dan eind 2022. De stijging van het aanbod wordt mede veroorzaakt door een verhoogd aanbod van grotere winkels die beschikbaar zijn gekomen als gevolg van het faillissement van winkelketens zoals BCC en Big Bazar. Veel winkeliers ervaren momenteel aanzienlijke druk op hun marges als gevolg van gestegen kosten. Daarnaast stijgt het aanbod doordat transformaties naar andere bestemmingen (zoals wonen) afnemen vanwege hogere bouwkosten. Ook de opname van winkelruimte vertoont een stijgende trend. De totale opname komt in 2023 uit op ongeveer 548.000 m². Met name in het vierde kwartaal was sprake van een krachtige opleving.

De verhoogde opname is deels het gevolg van het beschikbaar komen van winkelruimte op populaire locaties, die vaak tegen een lager prijsniveau worden verhuurd dan voorheen. CBRE stelt dat de winkelruimtemarkt in 2024 opnieuw zal worden getest door hogere kosten voor winkeliers en een voorzichtige consument. Toch lijkt de interesse in winkelvastgoed toe te nemen. Dit komt deels doordat de prijsbodem bereikt lijkt, wat beleggen op dit moment gunstig maakt. Voor retailers die voldoende eigen middelen hebben, is het een mogelijkheid om positie in te nemen in de winkelstraat en meer stabiliteit in hun bedrijfsvoering te creëren door minder afhankelijk te zijn van huurschommelingen. Bedrijfsruimte In het vierde kwartaal van 2023 kwam het aanbodvolume uit op 7,3 miljoen m 2. Dit komt neer op een toename van ruim 6% ten opzichte van een jaar eerder. Hiermee is ook sprake van een trendbreuk na een langdurige periode van afnemend aanbod (sinds 2021). De stijging van het aanbod komt mede door een verminderde economische activiteit, waardoor voorraden langer beschikbaar blijven. Ook neemt het aantal faillissementen in de handel, bouw en industrie toe. Ten slotte is de toename het gevolg van een hogere beschikbaarheid van nieuwbouwobjecten in het vierde kwartaal van 2023.

In de bedrijfsruimtemarkt heerst al langere tijd krapte, dus de recente stijging van het aanbod biedt zoekers meer mogelijkheden. De totale opname komt in 2023 uit op ongeveer 4,1 miljoen m². Voorgaande jaren was de opname veel hoger, voornamelijk door grote logistieke opnames. De vraag naar kleinere bedrijfsruimten blijft echter aanhouden, wat resulteert in veel opnames binnen deze categorie. De nieuwbouwmarkt staat voor diverse uitdagingen. De belangrijkste redenen hiervoor zijn een tekort aan beschikbare bouwkavels, hoge stichtingskosten en onzekerheid over de mogelijkheid om aangesloten te worden op het stroomnetwerk. De onbalans tussen vraag en aanbod resulteert in stijgende huur- en koopprijzen voor bedrijfsruimten. Gebruikers zijn bereid om meer te betalen voor beschikbare ruimtes omdat alternatieven vaak niet voor handen zijn. In lijn met het landelijke beeld is ook in Nijkerk veel vraag naar bedrijfskavels. Zo is een groot aantal kavels op De Flier gereserveerd, al gaat het op deze locatie niet om grote kavels voor logistieke bedrijvigheid en distributie. Een belangrijk aandachtspunt bij de uitgifte is de netcongestie. De hierboven opgenomen marktcijfers schetsen een algemeen beeld. Het is nog onduidelijk hoe de cijfers zich de komende jaren ontwikkelen.

Geopolitieke ontwikkelingen kunnen bijvoorbeeld voor de langere termijn structurele gevolgen hebben voor de commerciële vastgoedmarkten. Door ontwikkelingen is het mogelijk dat huurprijzen dalen en de vraag naar nieuwbouwkavels afneemt. Voor de gemeente kan dit bijvoorbeeld van invloed zijn op de uitgifte van kavels op De Flier en Spoorkamp.

MPG 2024

Pagina 12 van 50

5. Rekenparameters Kostenstijging Bij grondexploitatieberekeningen moet doorgaans over vele jaren in de toekomst een inschatting worden gemaakt van de kasstromen. Hierbij speelt het effect van inflatie waardoor het gemiddelde prijsniveau stijgt. Het is mogelijk om per kostensoort een aparte index in de grondexploitatie op te nemen. ▪ Voor de verwerving van grond en opstallen kan worden aangesloten bij de index voor bestaande koopwoningen (Bron: CBS/Kadaster). In 2023 was voor de provincie Gelderland sprake van een waardedaling van 2,6%. Voor de huidige grondexploitaties van de gemeente is verwerving van woningen niet of nauwelijks relevant. Wat betreft bedrijfsruimte is het aanbod stabiel en zal de vraag naar met name bestaande toplocaties hoog blijven. Adviesbureau Stadkwadraat verwacht over 2024 een waardeontwikkeling van -1% tot +3%. ▪ Voor het bouw- en woonrijp maken zijn indices beschikbaar voor grond-, weg- en waterbouw (GWW). Het CBS rapporteerde in 2023 over een stijging van 5,2%. Volgens Bouwkostenkompas daalden de kosten in 2023 echter met 0,4% (aanbestedingsindex). Adviesbureau Metafoor verwacht dat in 2024 de materiaalkosten stabiel blijven, de loonkosten verder stijgen, en de indirecte kosten zelfs licht dalen als gevolg van meer concurrentie tussen aannemers. In 2024 wordt daarom een stijging verwacht van +1% tot +5%.

Voor de jaren 2025 en 2026 geldt een bandbreedte van 0% tot +4%, en vanaf 2027 een afvlakking naar het langjarig inflatiegemiddelde van 2%. Stadkwadraat verwacht over geheel 2024 een prijsstijging van de GWW-kosten tussen de +1% en +3%, voor 2025 een stijging van 0% tot +3%. ▪ Voor de plankosten kan de index cao-lonen voor de sector overheid (Bron: CBS) worden gehanteerd. In 2023 zijn de betreffende cao-lonen met ongeveer 6,7% gestegen. Metafoor verwacht voor 2024 een verdere stijging van de plankosten tussen +4% en +6%. In de jaren hierna geldt een stapsgewijze afvlakking naar 2% op jaarbasis. Gelet op de onzekerheid in de ontwikkeling van de diverse indices, is het gebruikelijk om één index voor de kosten te hanteren. Veel gemeenten hanteren het historisch gemiddelde van de inflatie als percentage kostenstijging voor de komende tien jaar. Dit komt neer op ongeveer 2,5% per jaar. Gegeven de extreme prijsontwikkelingen de afgelopen jaren, is een andere benadering gewenst. Voor de grondexploitaties van de gemeente Nijkerk gelden dan ook de volgende uitgangspunten: ▪ Er is bij de MPG 2024 een onderscheid gemaakt tussen de kostenstijging ten aanzien van civiele kosten (sloop, sanering, bouw- en woonrijp maken) en de stijging van de overige kostenposten (waaronder verwerving en plankosten).

▪ De civiele kosten zijn doorgerekend met een kostenstijging van 4% voor 2024 en van 3% voor 2025. Vanaf 2026 geldt een percentage van 2,5% per jaar. ▪ De overige kosten zijn doorgerekend met een kostenstijging van 2,5% per jaar over de gehele looptijd van de exploitatie. Dit is ongewijzigd ten opzichte van de MPG 2023. Uiteraard worden de ontwikkelingen aandachtig gevolgd en zullen de rekenparameters zo nodig bij de tussentijdse rapportage weer worden aangepast.

MPG 2024

Pagina 13 van 50

Opbrengstenstijging De opbrengstenstijging is het percentage waarmee de grondopbrengsten in de grondexploitatie jaarlijks toenemen. Hierbij kan een onderscheid worden gemaakt naar verschillende marktsectoren, zoals woningbouw, bedrijventerreinen en kantoren. Voor de woningbouw verwacht adviesbureau Metafoor op korte termijn een ontwikkeling van 0% tot +3% (midden woningmarktgebied). Stadskwadraat gaat voor 2024 uit van +2% tot +3%, maar geeft tegelijkertijd aan dat sprake kan zijn van grote regionale verschillen. Gezien de hoge mate van onzekerheid, vanuit een behoedzame en behoudende benadering in de grondexploitatie en een afweging per project, hanteert de gemeente Nijkerk een opbrengstenstijging van 0% per jaar. Enerzijds is het niet onrealistisch dat grondwaarden in de toekomst dalen, anderzijds geldt voor meerdere projecten (waaronder Doornsteeg fase 3 en Stadshaven Nijkerk) dat een deel van het woningbouwprogramma via een tender kan worden verkocht. De ervaring leert dat, als gevolg van concurrentie tussen deelnemende marktpartijen, inschrijvingen bij een tender doorgaans hoger liggen dan de getaxeerde grondprijzen. Voor grondexploitatie Stadshaven Nijkerk geldt een uitzondering op de jaarlijkse opbrengstenstijging van 0%.

In het kader van de subsidieaanvraag in 2021 is namelijk uitgegaan van een stijging van 2% op jaarbasis, hetgeen is overgenomen bij het openen van de grondexploitatie (raadsbesluit d.d. 23 juni 2022). Dit werd destijds ook als een realistisch uitgangspunt gezien. Gelet op recente marktontwikkelingen is binnen de grondexploitatie bij de MPG 2024 meer zekerheid ingebouwd; voor de jaren 2023 t/m 2025 is de jaarlijkse opbrengstenstijging bijgesteld van 2% naar 0%. Vanaf 2026 is de stijging ongewijzigd en derhalve nog steeds 2% per jaar. Als het gaat om de grondwaarden voor bedrijfsvastgoed, dan is het de verwachting dat deze voor toplocaties blijven stijgen. De voornaamste reden hiervoor is de hoge vraag naar goederen waardoor ook de vraag naar (logistieke) bedrijfsruimten hoog blijft. Op midden- en basisbedrijfslocaties zal de groei beperkt zijn of zal zelfs sprake zijn van een lichte daling van de grondwaarde. Voor dergelijke locaties gaat Metafoor uit van een bandbreedte van -2% tot +3%. Vanuit dit advies is het aannemelijk om voor de gemeentelijke bedrijfs- en kantorenkavels uit te blijven gaan van een opbrengstenstijging van 0%.

Rente Conform de wet- en regelgeving vanuit het BBV wordt per 1 januari 2016 de WACC gebruikt als rentetarief dat kan worden toegerekend aan de grondexploitaties. Hierbij wordt aan het aandeel eigen vermogen geen rente toegerekend. Uitgaande van de werkelijke rentelasten in 2023 en de verhouding van het vermogen per 1 januari 2023 was voor het begrotingsjaar 2023 sprake van een WACC van 0,87%. De voorziene WACC bij de tMPG 2023 was 1,00%. De rente ten aanzien van de strategische gronden (MVA) kunnen niet worden geactiveerd en zijn ten laste van de Programmabegroting. Voor de langjarige rente is het, op basis van de leningenportefeuille van de gemeente, de verwachting dat het gemiddelde rentetarief onder de 1,00% blijft liggen. De WACC is echter ook afhankelijk van ontwikkelingen in de verhouding tussen eigen vermogen en vreemd vermogen. De jaarschijven in de grondexploitaties zijn om die reden nog steeds doorgerekend met een voorziene rente van 1,00%.

Disconteringsvoet De disconteringsvoet, ofwel de rente waarmee het exploitatieresultaat op eindwaarde contant wordt gemaakt, is conform de wet- en regelgeving vanuit het BBV gelijk aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone. Vanaf 2017 geldt derhalve een disconteringsvoet van 2,0%.

MPG 2024

Pagina 14 van 50

6. Grondexploitaties In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de projecten waarbij de gemeente een actief grondbeleid voert.

7 6 5

2 3

4

1

Wonen ① Nijkerkerveen ⑤ Nautenaseweg ⑥ Doornsteeg ⑦ Stadshaven Nijkerk

Bedrijven ② Arkerpoort ③ De Flier

Gemengd ④ Spoorkamp

Bij de resultaten worden twee tabellen gepresenteerd. In de eerste plaats het resultaat van de grondexploitatie op nominale waarde, eindwaarde en netto contante waarde. Indien van toepassing worden in de tweede tabel de tussentijdse winstnemingen en afdrachten aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen gepresenteerd. Op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) is het verplicht om tussentijds winst te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Daarnaast mogen afdrachten aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen enkel plaatsvinden vanuit de resultaatbestemming. Teneinde het totale resultaat inzichtelijk te houden, worden de tussentijdse winsten en de afdrachten opgeteld bij de voorziene eindwaarde van het project.

MPG 2024

Pagina 15 van 50

Nijkerkerveen

Projectbeschrijving Rondom de kern Nijkerkerveen is een uitbreiding van het aantal woningen voorzien. In dit kader heeft de gemeenteraad in 2007 de randvoorwaarden vastgesteld voor het opstellen van een stedenbouwkundige visie. Deze visie is vervolgens vertaald in een voorkeursmodel waarmee de gemeenteraad op 28 april 2011 heeft ingestemd. Het voorkeursmodel wordt gefaseerd uitgewerkt. Deelplan 1a (Buntwal), deelplan 1b (De Bunt), deelplan 2 (Dorp) en deelplan 3 zijn inmiddels in ontwikkeling genomen of afgerond. Deelplan 2 (Landelijk) en deelplan 4 (de gronden ten oosten van deelplan 3 tot aan de Jacob de Boerweg) vormen het sluitstuk van de gebiedsontwikkeling. Voor deze deelplannen worden de gemeentelijke gronden nog niet verantwoord in een grondexploitatie, maar staan deze vooralsnog als strategische gronden (MVA) op de balans. De gronden ten behoeve van de woningbouwontwikkeling zijn in onverdeeld eigendom van de gemeente en ontwikkelaar Plankenburg. Het is de intentie dat beide partijen per deelgebied tot overeenstemming komen over een gezamenlijke grondexploitatie. Voor deelplannen 1a, 1b, 2 en 3 is geen joint venture (gezamenlijke exploitatiemaatschappij) opgericht maar voert de gemeente de grondexploitatie waarbij resultaat en risico’s evenredig worden verdeeld met Plankenburg. Het ligt voor de hand om deze werkwijze voor de toekomstige deelplannen te continueren.

MPG 2024

Pagina 16 van 50

6.1.1 Deelplan 3 Voortgang Deelplan 3 is het gebied ten zuidwesten van Nijkerkerveen, gelegen tussen de Nieuwe Kerkstraat, de Laakweg en de Jacob de Boerweg. Het deelplan voorziet in maximaal 350 woningen. De gronden in het gebied zijn grotendeels in eigendom van de gemeente en/of Plankenburg. Beide partijen zijn in april 2022 een samenwerkingsovereenkomst aangegaan waarbij voor de ontwikkeling een gezamenlijke grondexploitatie wordt gevoerd. Het beoogde bouwprogramma vanuit de samenwerking is ongeveer 335 woningen. Daarnaast worden in het gebied enkele woningen gerealiseerd door particuliere eigenaren. Deze zijn integraal meegenomen in het stedenbouwkundig plan, het bestemmingsplan en de civiele uitvoering. De toerekenbare kosten worden ten gunste van de gezamenlijke grondexploitatie verhaald op deze particuliere eigenaren. In januari 2022 heeft de gemeenteraad de kaders vastgesteld waarbinnen de ontwikkeling van deelplan 3 verder vorm kan krijgen. Dat heeft geresulteerd in een ontwerp stedenbouwkundig plan. Vervolgens heeft vanaf 24 november 2022 het ontwerpbestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan voor deelplan 3 ter inzage gelegen. De ingekomen zienswijzen bij het ontwerpbestemmingsplan zijn beoordeeld en van een antwoord voorzien. Op 21 september 2023 is het bestemmingsplan ‘Nijkerkerveen, Deelplan 3, 2023’ door de gemeenteraad vastgesteld.

Tegen het vastgestelde bestemmingsplan is een zestal beroepen ingediend bij de Raad van State. Gedurende de beroepstermijn worden de uitwerkingen en voorbereidingen voor de ontwikkeling van deelplan 3 verder opgepakt. Dit betekent dat naar verwachting in het voorjaar van 2024 de eerste werkzaamheden aanvangen om het plangebied bouwrijp te maken. Hiermee is het gebied begin 2025 hopelijk voor een groot deel gereed om de starten met de bouw van de woningen. De gronden langs de westzijde van het plangebied worden nog niet bouwrijp gemaakt, in afwachting van de uitkomst van de lopende gesprekken over bedrijfsverplaatsing van een tweetal nabijgelegen bedrijven.

Programma en uitgifte Programma Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal

Koop 60 37 49 130 276 t/m 2023 0 0 0 0 0

2024 0 0 0 0 0

Huur 59 0 0 0 59 2025 44 5 4 41 94

Totaal 119 37 49 130 335 2026 13 5 21 44 83

2027 44 15 12 5 76

Percentage 35,5% 11,0% 14,7% 38,8% 100,0% 2028 18 12 12 40 82

na 2028 0 0 0 0 0

De uitgiftetabel heeft alleen betrekking op door de gemeente en/of Plankenburg uit te geven gronden

Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en plankosten. Daarnaast is sprake van een beduidend marktrisico ten aanzien van de grondverkopen. Hierbij bestaat zowel onzekerheid over de hoogte van de opbrengsten als over het moment dat de opbrengsten worden gerealiseerd. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op ongeveer € 2,7 miljoen. Daarbij komt de onzekerheid rondom de lopende beroepszaken bij de Raad van State. Hiermee is op korte termijn geen sprake van een onherroepelijk bestemmingsplan voor de ontwikkeling. MPG 2024

Pagina 17 van 50

Besluitvorming De grondexploitatie is op 27 januari 2022 geopend en voor het laatst geactualiseerd bij de tMPG 2023.

Resultaten Resultaat

tMPG 2023

Nominale waarde

3.787.182

3.700.116

-87.065

Eindwaarde

1.770.467

2.239.092

468.624

Netto contante waarde

1.541.298

1.988.250

416.125

Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo

tMPG 2023

MPG 2024

Verschil

0

0

0

1.770.467

2.239.092

468.624

0

0

0

Tussentijdse winstnemingen Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde

tMPG 2023 op prijspeil 2024

1.572.124

MPG 2024

Verschil

Ten opzichte van medio 2023 is het resultaat op eindwaarde verbeterd met ongeveer € 469.000. Dit heeft voornamelijk te maken met een positieve bijstelling van voorziene grondwaarden. Voor het faciliterende deel van de ontwikkeling geldt dat het beoogde resultaat min of meer gelijk blijft. Resultaat

tMPG 2023

tMPG 2023 op prijspeil 2024

MPG 2024

Verschil

Nominale waarde

-122.537

-133.643

-11.106

Eindwaarde

-170.279

-163.210

7.069

Netto contante waarde

-148.238

-144.926

6.277

MPG 2024

-151.203

Pagina 18 van 50

Nautenaseweg

Projectbeschrijving In 2019 zijn scoutingverenigingen Roncalli en Kiliaen verhuist naar een nieuwe gezamenlijke locatie aan de westkant van Doornsteeg. Hun huidige terrein aan de Nautenaseweg is daarmee vrijgekomen en zal worden herontwikkeld naar woningbouw. In overleg met omwonenden heeft de gemeente enkele uitgangspunten opgesteld, welke vervolgens zijn uitgewerkt in een stedenbouwkundig plan. Qua programma wordt uitgegaan van 3 appartementen voor senioren en acht vrije kavels voor particulier opdrachtgeverschap.

Voortgang Het bestemmingsplan is op 15 oktober 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. In verband met aanwezigheid van eekhoorns in het gebied zijn in 2021 met succes mitigerende maatregelen getroffen en is voor de uitvoering van het plan een ontheffing door de provincie verleend. In 2022 is de gemeente gestart met het bouwrijp maken van het gebied. De werkzaamheden zijn begin 2023 afgerond. De verkoop van de acht vrije is gestart op 19 mei 2023. Inmiddels zijn 6 van de 8 kavels definitief verkocht. Het ondertekenen van de overeenkomsten voor de overige 2 kavels is op korte termijn voorzien. Ten aanzien van de ontwikkeling en realisatie van een kleinschalig appartementencomplex voor senioren heeft de gemeente in 2021 een tender georganiseerd. Hierbij zijn consultatiegesprekken gevoerd met 5 partijen en heeft de gemeente aan twee partijen gevraagd om een visie, schetsontwerp en grondbieding in te dienen. NCB Projectrealisatie is als winnende partij door de gemeente geselecteerd. Het plan van NCB voorziet in een energieneutrale appartementenvilla met 3 levensloopbestendige appartementen. De lokale verkoop van de appartementen heeft in het eerste halfjaar van 2023 plaatsgevonden en de bouw is inmiddels gestart. Naar verwachting volgt de oplevering van de appartementen in het najaar van 2024.

MPG 2024

Pagina 19 van 50

Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal

Oppervlakte 5.610 m² 940 m² 2.050 m² 0 m² 0 m² 8.600 m²

Programma Sociaal Middelduur Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur Duur Totaal

Koop 0 0 11 11 t/m 2023 0 0 3 3

2024 0 0 6 6

Huur 0 0 0 0 2025 0 0 2 2

Percentage 65,2% 10,9% 23,8% 0,0% 0,0% 100,0% Totaal 0 0 11 11

2026 0 0 0 0

2027 0 0 0 0

Percentage 0,0% 0,0% 100,0% 100,0% 2028 0 0 0 0

na 2028 0 0 0 0

Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de uitvoering van woonrijp maken (meerkosten). Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 50.000.

Besluitvorming De grondexploitatie is op 15 oktober 2020 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2023.

Resultaten Resultaat

tMPG 2023

Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde

1.837.284

Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo Tussentijdse winstnemingen Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde

tMPG 2023 op prijspeil 2024

MPG 2024

Verschil

1.973.835

1.868.946

-104.889

1.949.740

1.860.022

-89.718

1.787.795

-86.234

tMPG 2023

MPG 2024

Verschil 128.000

1.874.029

0

128.000

188.463

188.463

0

1.761.277

1.799.559

38.282

Ten opzichte van de tMPG 2023 is het resultaat op eindwaarde verslechterd met ongeveer € 90.000. Hier staat echter een tussentijdse winstneming tegenover van € 128.000. Per saldo is dus sprake van een verbetering van het voorziene resultaat.

MPG 2024

Pagina 20 van 50

Arkerpoort

Projectbeschrijving Bedrijventerrein Arkerpoort ligt direct aan de afslag Nijkerk-Zuid. Het is een kleinschalig bedrijventerrein met een oppervlakte van ongeveer 5,5 hectare aan uitgeefbare bedrijfskavels. De zone aan de A28 biedt een goede zichtlocatie voor bedrijven.

Voortgang Eind 2012 is begonnen met het bouwrijp maken van het gebied. In het jaar hierop zijn voor de eerste twee bedrijfskavels koopovereenkomsten gesloten. Begin 2016 is het eerste pand opgeleverd en in gebruik genomen (Vreugdenhil Dairy Foods; zie foto). Het afgelopen jaar zijn geen bedrijfskavel verkocht. Hierdoor blijft het totaal aan verkochte en geleverde kavels op 13 staan. Op dit moment resteert nog 1 bedrijfskavel in verkoop. De afronding van het project is voorzien in 2026.

Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal

MPG 2024

Oppervlakte 55.298 m² 14.110 m² 49.617 m² 0 m² 0 m² 119.025 m²

Percentage 46,5% 11,9% 41,7% 0,0% 0,0% 100,0%

Pagina 21 van 50

Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal

Koop 55.298 m² 0 0 0 55.298 m² t/m 2023 52.223 m² 0 0 0 52.223 m²

2024 0 m² 0 0 0 0 m²

Huur 0 0 0 0 0 m² 2025 3.075 m² 0 0 0 3.075 m²

Totaal 55.298 m² 0 0 0 55.298 m²

2026 0 m² 0 0 0 0 m²

2027 0 m² 0 0 0 0 m²

Percentage 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 2028 0 m² 0 0 0 0 m²

na 2028 0 m² 0 0 0 0 m²

Risico’s Het voornaamste risico is gelegen in de nog te verkopen kavel, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 40.000.

Besluitvorming De grondexploitatie is in 2011 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2023.

Resultaten Resultaat

tMPG 2023

tMPG 2023 op prijspeil 2024

MPG 2024

Verschil

Nominale waarde

302.169

300.711

-1.458

Eindwaarde

294.013

294.246

234

Netto contante waarde

277.055

277.275

-5.321

282.596

Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo

tMPG 2023

MPG 2024

Verschil

Tussentijdse winstnemingen

3.109.000

3.134.000

25.000

Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde

244.338

244.338

0

3.158.675

3.183.908

25.234

Ten opzichte van de tMPG 2023 is het resultaat van de grondexploitatie nagenoeg ongewijzigd, met dien verstande dat op basis van de PoC-methode wel een tussentijdse winst is genomen van € 25.000.

MPG 2024

Pagina 22 van 50

De Flier

Projectbeschrijving Het bestemmingsplan De Flier is in april 2013 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierop volgend is het gehele plangebied van ongeveer 40 hectare in ontwikkeling genomen. In totaal wordt ongeveer 27 hectare aan bedrijventerrein uitgegeven. Naar verwachting gaat het om ruim 50 bedrijfskavels, maar het exacte aantal is afhankelijk van de oppervlakte die potentiële kopers wensen af te nemen. Op dit moment kan hiermee nog enigszins flexibel worden omgegaan.

Voortgang Per einde 2023 zijn 30 bedrijfskavels met een totale oppervlakte van ongeveer 13,4 hectare verkocht en geleverd. In 2023 is 1 bedrijfskavel verkocht met een totale oppervlakte van ongeveer 0,2 hectare. Op dit moment zijn veel bedrijven geïnteresseerd in vestiging op De Flier en voor meerdere kavels is inmiddels sprake van een formele reservering. Bedrijven dienen echter wel rekening te houden met de schaarste op het elektriciteitsnet. Op dit moment realiseert netbeheerder Liander geen nieuwe grootverbruikaansluitingen in de gemeente. Kleinverbruikaansluitingen (van 3x80 ampère) zijn nog wel mogelijk. De netcongestie kan van invloed zijn op de gronduitgifte. Daarom wordt, ondanks de hoge mate van interesse, in de grondexploitatie uitgegaan van een voorzichtig uitgiftetempo. Bijstelling hiervan zal enkel plaatsvinden op basis van concrete verkoopovereenkomsten en/of grondleveringen.

MPG 2024

Pagina 23 van 50

Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal

Oppervlakte 277.962 m² 51.330 m² 36.077 m² 39.738 m² 0 m² 405.107 m²

Programma Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte Bedrijventerrein Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal

Koop 277.962 m² 0 0 0 277.962 m² t/m 2023 134.327 m² 0 0 0 134.327 m²

2024 19.027 m² 0 0 0 19.027 m²

Huur 0 0 0 0 0 m² 2025 19.027 m² 0 0 0 19.027 m²

2026 13.159 m² 0 0 0 13.159 m²

Percentage 68,6% 12,7% 8,9% 9,8% 0,0% 100,0% Totaal 277.962 m² 0 0 0 277.962 m² 2027 13.159 m² 0 0 0 13.159 m²

Percentage 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0%

2028 13.159 m² 0 0 0 13.159 m²

na 2029 65.794 m² 0 0 0 65.794 m²

Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het woonrijp maken en de plankosten. Daarnaast is voor de nog te verkopen kavels sprake van een marktrisico, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op ongeveer € 1,75 miljoen.

Besluitvorming De grondexploitatie is in 2013 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2023.

Resultaten Resultaat

tMPG 2023

Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde

6.537.205

Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo

tMPG 2023 op prijspeil 2024

MPG 2024

Verschil

9.746.664

9.196.944

-549.721

8.290.757

7.970.641

-320.116

6.410.492

-257.458

tMPG 2023

MPG 2024

Verschil

Tussentijdse winstnemingen

2.912.000

4.002.000

1.090.000

Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen

4.639.244

4.634.144

-5.100

Eindwaarde

6.563.514

7.338.497

774.984

6.667.949

Ten opzichte van de tMPG 2023 is het resultaat van de grondexploitatie met circa € 320.000 op eindwaarde verslechterd. Echter, de tussentijdse winstneming bij de Jaarrekening 2023 bedraagt conform de PoC-methode € 1.090.000. Per saldo is dus sprake van een verbetering van het totale projectresultaat. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door aanpassing van uitgifteprijzen naar prijspeil 2024.

MPG 2024

Pagina 24 van 50

Op basis van de huidige inzichten heeft grondexploitatie De Flier een looptijd tot einde 2034. Conform het BBV moet voor de waardering van een grondexploitatie worden uitgegaan van een maximale looptijd van 10 jaar. Hiermee worden de risico’s die samenhangen met langlopende projecten beperkt. In onderstaand overzicht wordt daarom het resultaat bij een looptijd van 10 jaar weergegeven per einde 2033 onder de noemer “10j”. Resultaat

MPG 2024 (10j)

Eindwaarde

8.438.729

Netto contante waarde

6.922.697

MPG 2024

Pagina 25 van 50

Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad

Projectbeschrijving Spoorkamp is een multifunctioneel bedrijvenpark voor onder andere onderwijsinstellingen, religieuze gebouwen, gezondheidscentra, kantoren of andere initiatieven. Door de diversiteit aan functies heeft het gebied een dynamisch karakter. De bedrijfskavels met een uitgeefbaar gebied van in totaal 9,6 hectare worden in twee fasen op de markt gezet. De huidige grondexploitatie heeft alleen betrekking op fase 1 en de locatie van het zwembad. De grond van fase 2 staat onder de voorraad strategische gronden (zie verder hoofdstuk 8).

Voortgang Per einde 2023 zijn 12 bedrijfskavels met een totale oppervlakte van ongeveer 3,9 hectare verkocht en geleverd. Dit komt neer op ongeveer 58% van de uit te geven kavels. In 2023 gaat het om de levering van 1 kavel met een oppervlakte van ongeveer 1.700 m2. Binnen de uitgifte valt ook een interne grondlevering ten behoeve van het Jaap van der Krol Bad, dat op 26 mei 2018 officieel is geopend. Op basis van de huidige (beperkte) behoefte aan kantoorruimte is de gemeente in 2023 de procedure gestart om het bestemmingsplan voor de noordelijke lob in Spoorkamp fase 1 aan te passen, zodat ruimte ontstaat voor andere functies zoals woonvormen. Het ontwerpbestemmingsplan ‘Spoorkamp 1B Wonen’ is 7 december 2023 ter inzage gelegd. Het plan voorziet in de ontwikkeling van 12 hofwoningen en een woongebouw van 18 appartementen. Al deze woningen zijn geschikt voor starters, ouderen en spoedzoekers. In het kader van de beoogde omzetting is het perceel van MBO Amersfoort teruggekocht (raadsbesluit d.d. 21 april 2022) en eind 2022 aan de gemeente geleverd. De financiële effecten van de terugkoop en de beoogde omzetting op dit perceel waren reeds in 2022 in de grondexploitatie verwerkt. Het plan voorziet verder in het permanent bestemmen van de bestaande 28 tiny houses. Het effect van deze omzetting is bij de MPG 2024 in de grondexploitatie verwerkt.

Naar verwachting wordt het bestemmingsplan voor de zomer van 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden.

MPG 2024

Pagina 26 van 50

Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal

Oppervlakte 90.115 m² 15.490 m² 53.540 m² 28.640 m² 0 m² 187.785 m²

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=f47f1c0d-f6e2-4f1f-9cd7-798764d7fb4c