CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

Maatregelpakket Schaalsprong Regio Foodvalley

Commissie I 16 januari 2025, gemeente NijkerkBij agendapunt: Mededelingen van raad en college21.553 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

29

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Scaleup gebouw Roots Gemeente Ede

Wat en waar Roots faciliteert startup en scaleups met passende ruimte, ontmoeting en zichtbaarheid in het Food Innovation District dat gevestigd is in het Stationskwartier Ede-Wageningen. Roots beschikt over twee gebouwen voor met name startups, gebouw 85 en 86. Ede wil het aanbod van passende fysieke ontwikkel-/productieruimte en faciliteiten in Regio Foodvalley voor startups en scaleups verder uitbouwen. Concreet willen we een nieuw gebouw in de vorm van een kas met 1000 m2 vloeroppervlak realiseren. Dit is gesitueerd tussen gebouw 85 en 86. Deze kas wordt zo ingericht dat een professionele ontvangstruimte, testruimte werkruimte en ontmoetingsruimte ontstaat. De ruimte kan multifunctioneel worden gebruikt. Ook worden er binnen de inrichting scaleup ruimtes toegevoegd. Het pand krijgt zonnepanelen om een meer duurzame exploitatie te kunnen realiseren. Het scaleup gebouw Roots biedt een uitbreiding van doorgroeimogelijkheden voor startups naar de fase van scaleups in het Food Innovation District. Hiermee wordt aan startups de mogelijkheid geboden om de fundamentele kennis, vaak vanuit de Wageningen Universiteit (WUR), om te zetten naar toegepaste kennis. Uit wetenschappelijk onderzoek ontstaan startups, zogenaamde early stage bedrijven. Op het terrein van de WUR is productie niet toegestaan, waardoor start- en scaleups dreigen te verdwijnen uit Regio Foodvalley.

30

In de economisch visie van de regio Foodvalley is het belangrijk dat kennisintensieve startups voor onze regio behouden blijven. Binnen het Food Innovation District is productie mogelijk en zijn locaties voor start- en scaleups beschikbaar. Ede creëert, in aanvulling op de regio, een dynamisch ecosysteem waar volop ruimte is voor innovatie en ondernemerschap op het gebied van food en non-food en versterkt daarmee de unieke positie van de regio als internationale vestigingsplaats voor (internationale) food startups, spinouts en scaleups. Daarnaast investeren we in spraakmakende innovaties die bijdragen aan internationale maatschappelijke opgaven én aan een brede welvaart in de regio. Binnen het Food Innovatie District wordt ruimte geboden om fundamentele kennis om te zetten naar toegepaste kennis. Agro- en foodinnovaties komen hier beschikbaar voor de markt waarvoor toegepaste en praktische kennis nodig is. Onderzoekinstellingen als een NIZO en opleidingen zoals Aeres passen in deze beweging. Ede heeft een focus op scaleups en niet-kennis intensieve startups. We zien een kruisbestuiving tussen food, IT, robotisering, tech en AI waarbij het geheel veelal consument gericht is.

Voor wie Het gebouw richt zich op startups die hun innovaties naar een daadwerkelijk product willen brengen. Hiervoor is een fysieke plek nodig waar op kleine

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

schaal geproduceerd kan worden. De organisatie Roots faciliteert en ondersteunt startups in ontwikkeling naar de scaleupfase. De ruimte voor huisvesting van scaleups is op dit moment te beperkt. Uitbreiding is nodig om de start- en scaleups te behouden voor de Regio Foodvalley.

Meerwaarde van de voorziening De uitbreiding met een nieuw scaleup gebouw van 1.000 m2 draagt bij aan het behouden van start- en scaleups voor de regio Foodvalley. Start- en scaleups zijn voor de gehele regio een onmisbare schakel in een toekomstbestendige economie. Start- en scaleups zorgen voor zichtbaarheid en ontwikkeling van de Regio Foodvalley. Behouden voor regio Foodvalley

In Barneveld en Nijkerk zijn er een beperkt aantal plekken waar bedrijven op kleine schaal kunt innoveren, ontwikkelen en produceren, vaak gericht op foodproductie en enginering, maar niet georganiseerd voor scaleups. Ook In Ede kennen we een beperkt aantal van dit soort plekken, waaronder die bij NIZO. Bij Roots in Ede zijn er nu 33 startups actief. Op het moment dat we Roots niet zouden hebben, zouden deze startups door Europa uitgewaaierd zijn. Ook de alumni van Roots zoals Vegger, hebben we deels kunnen vasthouden in de regio. Recent zijn er twee bedrijven vanuit de Rootsgebouwen verhuisd naar bedrijventerrein Klaphek in Ede, beide hebben ondertussen meer dan 15 personeelsleden. Sociaaleconomisch

Start- en scaleups zijn met hun innovatieve karakter en bijbehorende dynamiek vernieuwers van onze economie en katalysators van maatschappelijke transities. De economische en maatschappelijke impact van deze groep bedrijven is groot. Naast directe werkgelegenheid levert iedere gecreëerde baan bij start- en scaleups gemiddeld vijf indirecte banen voor de regio op, verdeeld over alle opleidingsniveaus. Daarnaast ligt de productiviteit bij start- en scaleups gemiddeld drie keer hoger en groeit de omzet vier keer sneller dan bij mkb-bedrijven (rapport Techlea). Mede hierdoor hebben start- en scaleups een aantrekkende werking voor corporates die zich graag vestigen in een regio met bloeiend ecosysteem van innovatieve start- en scaleups. Professionaliseren

We willen de facilitering aan start- en scaleups doorontwikkelen en professionaliseren. We versterken op hoogwaardige ontmoeting en het ruimte bieden voor testen en ontwikkeling. Hiermee behouden we voor de regio talentexpertise, kennis, data en netwerken voor de lange termijn. Deze zijn nodig voor een strategische ontwikkeling en een toekomstbestendige economie van de regio Foodvalley.

Netwerkeffect Met dit project versterken we het food ecosysteem van regio Foodvalley. Het unieke foodcluster is de grootste specialisatie van de regio Foodvalley, in dit cluster hebben we tussen 2010 en 2022 een toename in werkgelegenheid gerealiseerd van 35%. Ook zien we dat elke gemeente binnen Regio Foodvalley haar eigen sterke kwaliteiten heeft, van kennisintensief in het zuiden tot machinebouw en foodproductie in het noorden. Met elkaar zorgen we voor innovatiekracht, identiteit en werkgelegenheid. Het foodcluster staat centraal in de visie op een toekomstbestendige economie in de regio. Startups in agro en food krijgen hiermee de mogelijkheid om toegepast onderzoek te doen in de nabijheid van de WUR en NIZO. De verbinding met studenten van Aeres (MBO), en de CHE (HBO) is voor zowel startups als studenten waardevol. Ook het realiseren van verbindingen met de netwerken in het westelijk en het noordelijk deel van de regio Foodvalley, zoals ICT Valley en het Food Production Cluster Nijkerk heeft grote waarde. Het is essentieel dat we deze doelgroep kunnen binden aan regio Foodvalley. Zijn vormen een belangrijke verbinding tussen fundamenteel onderzoek naar toegepast onderzoek en de vervolg fase van productie.

Motivatie voor bijdrage provincie Om de uitbreiding en professionalisering van het starten scale-up gebouw Roots mogelijk te maken, is de bijdrage van de Provincie Gelderland cruciaal. Zonder deze bijdrage is de realisatie van deze uitbreiding financieel niet haalbaar. Binnen de regio Foodvalley maar ook binnen de provincie Gelderland zijn er nu beperkt voorzieningen om de doorgroei van een startups in agro en food te faciliteren. De provincie kan met haar bijdrage zorgen dat bedrijven, ook na de startupfase, vaak vanuit de WUR, in de regio gevestigd blijven. Door deze schakel in het ecosysteem te borgen en te verstevigen bevorderen we het vestigingsklimaat voor deze doelgroep en voor corporates. De economische ambities van Regio Foodvalley, om te voorzien in aansluitende faciliteiten voor de gehele keten in agro en food, worden hiermee verbeterd.

Financieel Benodigde investering

€ 2.500.000

Eigen bijdrage gemeente

100%

*

Bijdrage derden

€ 1.250.000

50%

Gevraagde bijdrage provincie

€ 1.250.000

50%

* Momenteel investeert de gemeente Ede door het beschikbaar stellen van gebouw 85 en 86. Dit vertegenwoordigt een huurwaarde over 10 jaar van € 2,7 miljoen.

31

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Centrum-hub, vliegwiel voor ontwikkelingen in de historische Wageningse binnenstad Gemeente Wageningen Wat en waar Stel je een binnenstad voor die bruist van het leven. Een gastvrij centrum van beleving en ontmoeting voor inwoners en bezoekers van binnen en buiten Wageningen. Een plek waar groen de boventoon voert, en waar een divers aanbod is van horeca, detailhandel en cultuur voor mensen uit de hele regio en daarbuiten. Dit is ons toekomstbeeld voor de binnenstad van Wageningen. Een gastvrij, maar tegelijk duurzaam ingericht centrum vraagt om een slimme, efficiënte parkeeroplossing. Veel van onze binnenstedelijke openbare ruimte wordt momenteel in beslag genomen door parkeerplaatsen. Wij willen deze waardevolle ruimte teruggeven aan de stad. Dit doen we door op innovatieve en groene wijze een hub te bouwen aan de rand van de binnenstad. Met deze hub heten wij bezoekers per auto en per fiets welkom. Na uitgebreide overwegingen heeft het college gekozen voor een flexibele parkeeroplossing op de huidige parkeerlocatie bij de Gevangentoren: een centrum-hub. Deze locatie is niet alleen snel en efficiënt te ontwikkelen, maar biedt ook flexibiliteit. Vliegwiel voor bredere herontwikkeling

De nieuw te bouwen centrum-hub bij de Gevangentoren is de start van een groter plan om de regionale positie van onze binnenstad als een culturele en economische hotspot te versterken. Deze investering werkt als een vliegwiel voor de bredere herontwikkeling van de binnenstad, waarbij

32

cultuur en economie hand in hand gaan met een aantrekkelijk en toegankelijk stadscentrum. Een goede parkeeroplossing is een randvoorwaarde om bezoekers uit de regio aan te trekken. Door auto’s van de straat te halen, creëren we ruimte voor vergroening, ontmoeting en bedrijvigheid. Bovendien ontstaat ruimte voor culturele ontwikkelingen zoals het Vrijheidskwartier en de herontwikkeling van de Stadsgracht. Daarnaast ontstaat ruimte voor levendige pleinen zonder auto’s, waar evenementen en markten kunnen plaatsvinden. Ruimte voor parken waar bewoners en bezoekers kunnen ontspannen of samenkomen. En ruimte voor straten waar het fijn lopen en fietsen is tussen het vele groen en de cultuurhistorische gebouwen. Ontwikkeling Vrijheidskwartier

Het Vrijheidskwartier ligt centraal in Wageningen, de ‘Stad der Bevrijding’. Dankzij de rol die Hotel de Wereld en de Aula vervulden in de Tweede Wereldoorlog, is deze historische locatie voor altijd verbonden met de bevrijding en het vieren van de vrijheid. Het Vrijheidskwartier belicht vrijheid in al haar facetten; van persoonlijke beleving van vrijheid tot het belang van (internationale) samenwerking in het behouden daarvan. Ontmoeting, bewustwording en ontspanning zijn de dragers waarmee een breed publiek wordt bereikt. Concreet betreft het de herbestemming van de Aula en het aangrenzende Irene Brigadeplein tot een cultureel cluster waar ‘ontmoeten’ en het ‘doorgeven van verhalen centraal’ staan. Het Irene Brigadeplein wordt heringericht tot de zogenaamde ‘Groene Tribune’ een groene openbare

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

ruimte. Als gevolg hiervan komen de bestaande parkeerplaatsen te vervallen. Hiervoor wordt binnen de centrum-hub een centrale oplossing gerealiseerd. Bezoekers vinden in het Vrijheidskwartier zowel verdieping als ontspanning. Ze worden gestimuleerd om hun perspectief op vrijheid te uiten en te delen. Door hoogwaardige, innovatieve en inspirerende, vaste en wisselende exposities en een jaarrond programmering, draagt het Vrijheidskwartier in samenwerking met verschillende partners bij aan bewustwording en actief burgerschap. De programmering richt zich zowel op inwoners uit de regio, als ver daar buiten. Het concept Vrijheidskwartier is een waardevolle aanvulling op de Wageningse binnenstad en het culturele aanbod van de regio.

ontwikkeling draagt ook bij aan het verminderen van hittestress in de binnenstad. Het water in de gracht en de omliggende groene zones bieden verkoeling. Dit creëert een aangename omgeving voor bewoners en bezoekers. Tenslotte wordt de bereikbaarheid vergroot door een heldere, zichtbare entree naar de binnenstad, die direct grenst aan de centrum-hub bij de Gevangentoren. De verbeterde zichtbaarheid en toegankelijkheid maken het voor bezoekers gemakkelijker om de stad te verkennen en te genieten van alles wat Wageningen te bieden heeft. De flexibele centrum-hub bij de Gevangentoren is een cruciaal onderdeel van een groter plan om onze binnenstad om te vormen tot een gastvrije, levendige, groene en toegankelijke plek voor de hele regio.

Voor wie Ontwikkeling Stadsgracht

Aan de oostzijde van de binnenstad ter hoogte van de Stationsstraat bevindt zich een deel van de stadsgracht dat in 1960 is gedempt. Sindsdien is dit gebied verrommeld, versteend, en is sprake van leegstand. De stedenbouwkundige kwaliteit van dit deel van de binnenstad is zeer laag terwijl dit gebied een van de belangrijkste entrees is van het centrum van Wageningen. Door de gracht te herstellen, wordt het DNA van de vestingstad hersteld. Deze entree van de binnenstad wordt omgevormd tot een groene en levendige ruimte, die zowel culturele als economische functies vervult. Dit multifunctionele gebruik versterkt de functie voor de stad en omgeving en anticipeert op de schaalsprong van de regio. Het herstel van de stadsgracht in Wageningen is een integrale maatregel die niet alleen de historische context van de stad eer aandoet, maar ook diverse maatschappelijke voordelen biedt. Onderdeel van de ontwikkeling is de realisatie van een nieuw woongebouw voor ouderen, dichtbij voorzieningen. De

Voor bewoners en voor bezoekers uit de regio en ver daar buiten. De binnenstad is een ontmoetingsplek voor jong en oud. De Wageningse binnenstad is een hotspot voor economie, cultuur en recreatie.

Meerwaarde van de voorziening De flexibele centrum-hub is het vliegwiel voor herontwikkeling van de binnenstad.

Netwerkeffect De binnenstad van Wageningen is een van de parels van regio FoodValley. Met de realisatie van de centrum-hub ontstaat fysiek ruimte voor de toekomstgerichte herontwikkeling van een aantal locaties in de binnenstad van Wageningen. Deze ontwikkelingen dragen bij aan het in stand houden en beleefbaar maken van het verleden van Gelderland. Er ligt een unieke kans om de regio en de provincie Gelderland nog sterker op de kaart te zetten.

33

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Motivatie voor bijdrage provincie

Financieel

Door de schaalsprong in de Foodvalley wordt de toeristische recreatieve druk op de Veluwe groter. Als Wageningen kunnen we door middel van een goed bereikbare centrum-hub ons historische centrum ontsluiten en daarmee een aantrekkelijk alternatief bieden waarmee de Veluwe kan worden ontlast. Een financiële bijdrage van de provincie draagt bij aan het versneld realiseren van dit vliegwiel. Bovendien is de bijdrage van de provincie noodzakelijk voor het realiseren van een plus variant van de centrum-hub. Ten opzichte van de minimum variant is in deze variant ruimte voor extra parkeerplaatsen, een bewaakte fietsenstalling en kwaliteitsimpuls van de openbare ruimte. Met de extra parkeerplaatsen kunnen ook de huidige openbare parkeerplaatsen die komen te vervallen als gevolg van de ontwikkeling van de Stadsgracht en het Vrijheidskwartier worden gecompenseerd. Daarnaast kan invulling worden gegeven aan het realiseren van een bewaakte fietsenstalling, waar bezoekers die met een e-bike de binnenstad bezoeken gebruik van kunnen maken.

De gemeente Wageningen heeft besloten om deze voorziening als een zogenaamd sleutelproject aan te wijzen. De exacte kosten voor de centrum hub moeten nog worden uitgewerkt, hiervoor is een haalbaarheidsonderzoek gestart. De gemeentelijke dekking beperkt zich tot een minimum-variant. De gevraagde bijdrage aan de provincie wordt ingezet voor een plus-variant met daarin een extra aantal parkeerplaatsen (o.a. compensatie ontwikkeling Stadsgracht en Vrijheidskwartier), een bewaakte fietsenstalling en een kwaliteitsimpuls voor de openbare ruimte.

34

Benodigde investering

€ 6.100.000

100%

Eigen bijdrage gemeente

€ 4.350.000

71%

-

-

€ 1.750.000

29%

Bijdrage derden Gevraagde bijdrage provincie

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Podia en cultuurparticipatie: Cultura en Junushoff Gemeenten Ede en Wageningen Een duurzame en toekomstbestendige culturele infrastructuur is voor de regio Foodvalley belangrijk. Culturele voorzieningen zijn aldus adviezen van McKinsey en Berenschot van belang voor het vasthouden en aantrekken van kenniswerkers, die we in de regio Foodvalley nodig hebben om het agrofood innovatiecluster verder te kunnen ontwikkelen en het vestigingsklimaat te optimaliseren. We willen hiervoor de samenwerking binnen de regio Foodvalley en met omliggende regio’s versterken. Ede en Wageningen vormen samen een van drie Gelderse rijks cultuurregio’s. Daarnaast werken de gemeenten en culturele organisaties van Wageningen, Ede, Barneveld, Scherpenzeel en Nijkerk, samen aan het door de Provincie Gelderland gehonoreerde programma Florerende Foodvalley. De regio’s zetten specifiek in op het belang van talentontwikkeling en jeugdpodiumkunsten. Cultura in Ede en Junushoff in Wageningen zijn belangrijke bouwstenen in het aanbod van cultuureducatie, - participatie en talentontwikkeling

in de regio. Multifunctioneel centrum Cultura is een beeldbepalende culturele plek in Ede. Cultura biedt cultuur en erfgoededucatie, is een centrum voor kunst en cultuurparticipatie, een bibliotheek en een theater. Theater Junushoff biedt een brede programmering en heeft een belangrijke functie voor het verenigingsleven. Beide instellingen werken samen en stemmen af over onderscheidende profilering en programmering. Beide culture instellingen hebben plannen ontwikkeld om hun functie in het cultuuraanbod te versterken en op te schalen om zo mee te groeien met de behoeften van huidige en toekomstige bewoners. Door de bestaande gebouwen aan te passen worden de bestaande voorzieningen opgeschaald, verbreed naar nieuwe doelgroepen en toekomstbestendig. Beide theaterfuncties hebben te maken met een overvraging van hen capaciteit en mogelijkheden. Een investering in beide locaties is noodzakelijk om te kunnen blijven voldoen aan een groeiende vraag van het publiek.

35

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Cultura: het regionale huis voor cultuureducatie en -participatie voor breed publiek Gemeente Ede

Wat en waar

Voor wie

Gelegen aan de rand van de binnenstad is cultureel en educatief centrum Cultura in de afgelopen twintig jaar een beeldbepalende plek in de Edense samenleving geworden. De bibliotheek, het theater en de ruimtes voor kunsteducatie zijn publiektoegankelijke plekken waar dagelijks veel bezoekers komen uit Ede en daarbuiten. Cultura is een belangrijke speler en regionale partner voor de lokale broedkamers op het gebied van cultuureducatie, participatie en talentontwikkeling. Ede wil Cultura uitbreiden en beter toegankelijk maken. Hierdoor wordt de waarde van Cultura voor inwoners, bezoekers en ondernemers verder versterkt. Binnen Cultura wordt er met creativiteit succesvol gewerkt aan een zo divers mogelijke programmering. De zaal is door de jaren heen steeds geliefder geworden bij artiesten en publiek. De theaterzaal is sinds 2000 in gebruik en ruim 20 jaar na dato kent deze beperkingen in o.a. in podiumopstelling, aantal beschikbare plaatsen en techniek backstage. Het plan is de capaciteit van de theater zal te verdubbelen en tegelijkertijd de functionaliteit van de zaal te vergroten. We realiseren een comfortabele multifunctionele zaal met een eigen karakter, goede zichtlijnen, een kwalitatief hoge beleving van theater en muziek en een goede toegankelijkheid, die bij de schaalsprong en wensen van inwoners van Ede past.

De nieuwe zaal biedt zowel meer capaciteit als meer mogelijkheid voor diversiteit in de programmering. De zaal wordt ook geschikt voor grotere en aansprekende gezelschappen en voorstellingen. Met deze nieuwe zaal wordt aangesloten bij de behoeften van de (nieuwe) inwoners van Ede en vanuit de regio.

Door de verbouwing van de theaterzaal, de verdubbeling van het aantal zitplaatsen (van 200 naar 400), de verbinding met het centrum en versterking van de identiteit en herkenbaarheid van het gebouw kan Cultura zich door ontwikkelen naar een toekomstbestendig theater met ca. 400 zitplaatsen, met een programmering die beter aansluit op de wensen en behoeften van de inwoners van Ede en de regio.

Op dit moment staat Cultura met haar rug naar de stad gekeerd. Het gebouw - met de hoofdingang aan de Molenstraat - draagt door deze oriëntatie onvoldoende bij aan een levendig centrum. Er ontbreekt een verbinding tussen Cultura en het centrum aan de zijde van het Kuiperplein/ Brouwerstraat, hier wil de gemeente onderzoek naar doen deze verbinding toekomstbestendiger te maken. De positionering van Cultura betekent namelijk voor Ede Centrum een substantiële versterking van de stedelijke structuur en dynamiek. De toegankelijkheid en regionale bereikbaarheid nabij het vernieuwde station/ mobiliteitsknooppunt Ede-Wageningen versterken Cultura als beeldbepalende hotspot en ontmoetingsplek.

36

Met de centrale positie in Ede en in de regio, de goede bereikbaarheid met het station om de hoek en parkeergelegenheid in het centrum zal Cultura meer (nieuwe, regionale) bezoekers trekken. Met het profiel van Ede (meer gericht op gezinnen) is een sterk cultuuraanbod en (jeugd) cultuureducatieprogramma belangrijk. Cultura werkt samen met de Junushoff in Wageningen om een onderscheidende en bredere programmering met regionale aantrekkingskracht te kunnen bieden. Daarnaast biedt de zaal een kwalitatief en bereikbaar podium voor de amateurkunst en opkomend talent uit Ede en omliggende gemeenten. De gemeente heeft in het programma van eisen laten opnemen dat de theaterzaal 40 dagen per jaar schoolvoorstellingen, optredens van verenigingen, dansscholen, orkesten etc. uit het amateurveld moet faciliteren.

Meerwaarde van de voorziening Cultuur levert een grote, maatschappelijke bijdrage aan de gemeente Ede en heeft betekenis voor de regio. Het maatschappelijke effect van kunst en cultuur op de leefbaarheid van een gebied, bestaat uit cultureel, sociaal, economisch en regionaal kapitaal. In Ede willen we de leefomgeving creëren die de fysieke en mentale gezondheid positief beïnvloedt door het stimuleren en faciliteren van culturele centra (makersplaatsen) voor cultuur dicht bij huis. Cultuur brengt immers plezier, verbinding en is positief voor gezondheid. Ede onderscheidt zich door actieve culturele verenigingen en vrijwilligers en heeft daarmee een sterke basis van inwoners die interesse hebben in verschillende vormen van cultuurparticipatie. De Cultuurindex van de Atlas voor gemeenten geeft de omvang en variëteit van het culturele aanbod per gemeente en regio weer. In deze index (uit 2018)

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

scoorde Ede relatief laag: Ede staat op de 35e plaats van de 50, terwijl Ede 24e is qua inwoneraantal. Goede culturele voorzieningen en de ontwikkeling van een cultureel-economische hotspot in de omgeving van het station dragen bij aan de leefbaarheid en het vestigingsklimaat van inwoners, kenniswerkers en bedrijven.

omliggende (Foodvalley)gemeenten en de Provincie. Door Cultura en de theaterzaal te ontwikkelen en te verbouwen kan Cultura als regionale cultuurdrager en theater verder uit te groeien naar een volwaardige speler in regionaal verband. Hiermee wordt de gemeentelijke en regionale culturele infrastructuur versterkt.

In dit najaar wordt in Ede een nieuwe cultuurvisie door de gemeenteraad besproken en vastgesteld. Ede kent een goede basis en culturele voedingsbodem. Om het voorzieningenniveau op peil te houden en mee te laten groeien met de grootte van de gemeente Ede en de wensen en behoeften van (nieuwe) inwoners willen we het bestaande (regionale) netwerk aan voorzieningen versterken en gericht inzetten op de tweede laag van cultuureducatie, talentontwikkeling en participatie en verfijning, verbreding en diversiteit aan locaties en aanbod. Cultura vormt hierin een belangrijke schakel. Door de groei van het aantal inwoners en de regionale functie van de theaterzaal is de behoefte naar en potentie van een grotere multifunctionele zaal toegenomen. Passend bij de schaalsprong van Ede en haar ambitie om in 2040 Culturele Hotspot Foodvalley te zijn.

Motivatie voor bijdrage provincie

Netwerkeffect Ede is door de strategische ligging en voorzieningen een centrumgemeente met een bovenlokale rol. In het programma Florerende Foodvalley neemt Cultura met de coördinatie van de samenwerking met omliggende gemeenten een regionale regiefunctie in. Door het verbinden van culturele organisaties en doelgroepen heeft Cultura een actieve, stimulerende rol voor

Met de bijdrage van de provincie kan de gewenste uitbreiding worden gerealiseerd en wordt de ontwikkeling versnelt. Door Cultura’s faciliteiten uit te breiden en versterken (up to date theaterzaal met 200 extra zitplaatsen, versterking kloppend hart en identiteit locatie) kan de organisatie een nog groter publiek bedienen én gelijktijdig bijdrage aan de aantrekkelijkheid voor inwoners en bezoekers voor de hele regio. Hiermee ontwikkelt en verstevigt Cultura zich als regionale culturele hotspot, waar multifunctioneel ontwikkeld wordt en diverse doelgroepen elkaar kunnen ontmoeten.

Financieel Benodigde investering

€ 4.200.000

100%

Eigen bijdrage gemeente

€ 2.500.000

60%

Bijdrage derden

€ 1.200.000

28%

Gevraagde bijdrage provincie

€

12%

37

500.000

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Junushoff – groeiende podiumvoorziening voor cultuur, ontmoeting en beweging Gemeente Wageningen Wat en waar

Voor wie

Al meer dan 125 jaar lang biedt theater Junushoff culturele inspiratie, verdieping en ontspanning voor inwoners uit de hele regio. Junushoff levert met haar brede programmering een grote bijdrage aan cultuurbeleving en -ontwikkeling in de regio Foodvalley. Maar Junushoff heeft ook een belangrijke functie voor het verenigingsleven. Junushoff verwelkomt, ondersteunt en stimuleert culturele verenigingen. En stelt haar gebouw, kennis en organisatie beschikbaar voor initiatieven die bijdragen aan cultuurontwikkeling, ontmoeting en beweging.

Door uitbreiding, (klimaat)aanpassingen en compartimentering kan Junushoff het gehele jaar worden gebruikt voor allerlei activiteiten door een breed publiek. Inwoners uit de hele regio kunnen genieten van het theateraanbod. Scholen, dansverenigingen en muziekklassen kunnen er hun jaarafsluiting houden. In de kleine zaal ontstaat er aanvullend hierop voor kinderen en jongeren een multifunctionele plek voor cultuur, ontmoeting en beweging. Jong tot oud kan hierdoor laagdrempelig kennismaken met allerlei facetten van cultuurbeleving en -ontwikkeling.

Theater Junushoff en Stichting Wageningen Live hebben samen de mogelijkheid onderzocht om met de kleine zaal een multifunctioneel podium te bieden aan jongeren uit de regio. Dit voorziet in een grote behoefte onder jongeren. Geconstateerd is dat de kleine zaal potentie heeft voor het realiseren van een aparte podiumfunctie aanvullend op de grote theaterzaal. Multifunctioneel gebruik van de Junushoff is op dit moment nog niet mogelijk als gevolg van het binnenklimaat. Verduurzaming van het gebouw, aanpassing van het binnenklimaat en compartimentering van de kleine zaal zijn noodzakelijk om de schaalsprong te maken naar een regionale voorziening.

38

Meerwaarde van de voorziening Meerwaarde is de multifunctionele inzetbaarheid van Junushoff na de vereiste aanpassingen, waardoor het aanbod op gebied van cultuur, ontmoeting, dans en beweging in regio Foodvalley sterk toeneemt. Activiteiten en initiatieven zijn dichtbij beschikbaar voor alle leeftijden en achtergronden, wat de onderlinge verbinding versterkt. Ontmoeting via cultuur en beweging breekt sociale muren af en geeft ruimte aan creativiteit, persoonlijke groei en oog voor elkaar.

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Netwerkeffect

Financieel

Talentontwikkeling vraagt om een laagdrempelig aanbod, dichtbij en divers. Door aanpassing van Junushoff krijgen meer kinderen en jongeren de mogelijkheid om hun eigen creatieve vaardigheden te ontdekken en ontwikkelen. Talentvolle jongeren kunnen doorstromen naar bijvoorbeeld FRISO in Ede. Zo werkt Junushoff als een lokale kraamkamer van cultureel talent en versterkt Junushoff de culturele groei en aantrekkingskracht van Foodvalley.

De gemeente Wageningen heeft besloten de verduurzaming van de Junushoff in combinatie met vervanging/ onderhoud van de klimaatbeheersing van wachtlijstproject naar zogenaamd sleutelproject te verplaatsen. Met de financiële bijdrage van de provincie kan op korte termijn invulling worden gegeven aan deze integrale opwaardering (versnelling), bovendien ontstaat de mogelijkheid de kleine zaal aan te passen en uit te breiden waardoor deze als separaat podium kan functioneren (verbreding).

Motivatie voor bijdrage provincie De schaalsprong vraagt de komende jaren forse investeringen in voorzieningen voor inwoners. Vooral kinderen en jongeren vormen daarbij een kwetsbare doelgroep. Met een eenmalige financiële injectie voor de aanpassingen van Junushoff neemt het aanbod voor cultuur, ontmoeting, dans en beweging sterk toe. Structurele middelen voor de verduurzaming van de Junushoff zijn opgenomen in de gemeentebegroting. Als gevolg van de bijdrage van de provincie ontstaat daarop aanvullend de mogelijkheid de kleine zaal zelfstandig te laten functioneren als multifunctioneel podium. Kinderen en jongeren uit de omgeving, nietstudenten en studenten, zullen zeker hun weg vinden naar het multifunctionele podium. Een bijdrage van de provincie onderschrijft het regionale belang van talentontwikkeling en participatie voor alle inwoners van regio Foodvalley.

Benodigde investering

€ 4.500.000

100%

Eigen bijdrage gemeente

€ 2.250.000

50%

-

-

€ 2.250.000

50%

Bijdrage derden Gevraagde bijdrage provincie

39

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Multifunctionele Centra in Regio Foodvalley: Kulturhus De Breehoek en MFA in Hoevelaken Gemeenten Scherpenzeel en Nijkerk Wat en waar In het kader van de schaalsprong in Regio Foodvalley zijn voorzieningen dichtbij mensen nodig. Zodat inwoners toegang hebben tot eerstelijns gezondheidszorg en welzijnswerk, maar ook tot een bibliotheek, theater, horeca en culturele activiteiten. Een plek waar inwoners, lokale verenigingen en bedrijvigheid elkaar vinden. De twee voorzieningen in dit fiche maken deel uit van een netwerk aan voorzieningen die ervoor zorgen dat inwoners dichtbij een merkbaar effect voelen van de investering die provincie en gemeenten gezamenlijk doen om het voorzieningenniveau van de hele regio omhoog te tillen. In Regio Foodvalley is op twee plekken voorzien in een multifunctionele accommodatie (MFA): Kulturhus De Breehoek en MFA in Hoevelaken. In dit maatregelenpakket van voorzieningen in de Regio Foodvalley is de bewuste keuze gemaakt alleen voor de voorziening in Scherpenzeel een bijdrage van de provincie Gelderland te vragen. Voor de MFA in Hoevelaken is het voornemen een aanvraag in te dienen om te komen tot een dorpendeal met de provincie Gelderland.

maatschappelijke organisatie huren ruimtes in de Breehoek om hun activiteiten te kunnen uitvoeren. De gemeente maakt voor haar raadsbijeenkomsten gebruik van de theaterzaal. De gemeente is al een lange periode gehuisvest in een tijdelijk pand. In dit pand moet aanzienlijk geïnvesteerd worden. Door de versteviging van onze organisatie is de huidige huisvesting bovendien te klein. Het plan is opgevat om de gemeentelijke organisatie in te laten trekken in het Kulturhus. Door de groei van Scherpenzeel is er een versteviging nodig van het welzijnswerk in Scherpenzeel en zijn er voldoende mogelijkheden nodig om de groei van de sport- en culturele organisaties te accommoderen. Deze verschillende opgaves hebben ertoe geleid dat er gekozen is om de functie van De Breehoek te verstevigen als kloppend hart van de gemeente. Hiervoor is een uitbreiding en verbouwing van de Breehoek noodzakelijk. De gemeenteraad heeft hier zijn goedkeuring aan verleend en heeft voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld. De programma van eisen en wensen van de verschillende gebruikers zijn geïnventariseerd en hebben geleid tot de eerste scenario’s. De planning is erop gericht om in 2025/ 2026 te starten met de verbouwing hetgeen afgerond moet worden in 2027.

Kulturhus De Breehoek

Het bestaande Kulturhus De Breehoek bestaat uit meerdere elementen die een maatschappelijke functie hebben. Op dit moment bestaat de Breehoek uit onder andere sportzalen, de bibliotheek, kinderopvang, de VVV, welzijnsinstellingen en een theaterzaal. Talloze

40

MFA in Hoevelaken

De realisatie van dit multifunctionele dorpshuis in het dorp Hoevelaken betekent een forse verbetering van de leefomgeving van de huidige en toekomstige inwoners. In Hoevelaken worden tussen de 1.260

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

en 1.560 nieuwbouwwoningen gerealiseerd voor diverse doelgroepen. Om ervoor te zorgen dat de voorzieningen meegroeien met deze toename van inwoners, is het in deze ‘schaalsprong’ noodzakelijk om te investeren in voldoende en bereikbare gezondheidszorg en een ontmoetingsplaats om de cohesie tussen inwoners te bevorderen.

gezondheid, welzijn, educatie en cultuur. De mogelijkheid om theatervoorstellingen (capaciteit van 400 plekken) in Scherpenzeel te programmeren maakt cultuur laagdrempelig mogelijk voor onze inwoners. Wij kunnen hiermee ook een lokale broedplaats worden op het gebied van talentontwikkeling.

De nieuwe MFA in Hoevelaken geeft een plek aan eerstelijns gezondheidszorg, een bibliotheek nieuwe stijl, jeugd- en jongerenwerk, Stichting De Stuw Hoevelaken en horeca. Het multifunctioneel centrum Hoevelaken wordt het kloppend hart, met een uitnodigende buitenruimte (nieuwe pleinen en een aangepast profiel voor de straat). De samenwerking met ondernemers en ontwikkelaars heeft een aanjaagfunctie voor nieuwe ontwikkelingen in het centrum. De woningbouw in Hoevelaken is onderdeel van de Woondeal Regio Foodvalley. Nijkerk heeft voor Hoevelaken tussen de 1.260 en 1.560 nieuwbouwwoningen opgenomen in de Woondeal. De marge heeft te maken met de randvoorwaarde bereikbaarheid. Hoevelaken/ Klaarwater is aangemerkt als een sleutelproject.

Netwerkeffect Voorzieningen nabij is belangrijk voor de totale samenhang in de regio. Elk dorp behoudt zijn eigen identiteit. De dorpen gezamenlijk maken Foodvalley. De gemeente Scherpenzeel investeert in haar toekomst en wil de kracht van de samenleving benutten en verder versterken. Door lokaal te investeren zijn onze inwoners minder afhankelijk van grootschalige voorzieningen met een meer stedelijk karakter. De eigenheid van de lokale voorzieningen zijn belangrijk voor het behoud van de identiteit van de dorpen. Hiermee verbinden wij de grootschaligheid van regio slim met de kracht van de kleinschaligheid van de gemeenschappen.

Voor wie Motivatie voor bijdrage provincie Scherpenzeel groeit de komende jaren met minimaal 400 woningen. Voor een gemeente als Scherpenzeel is dat substantieel, namelijk meer dan 10%. Dit vergroot de mogelijkheden voor de Scherpenzeelse jongeren om in Scherpenzeel te blijven. De samenstelling van de bevolking komt daardoor meer in balans. Jonge gezinnen zullen zich hier kunnen blijven vestigen en die zullen een groot beroep op de aanwezige voorzieningen. Daarnaast draagt het bij aan de schaalsprong opgave in de gehele regio. Recent onderzoek toont aan dat voorzieningen in de kernen noodzakelijk zijn om de gemeenschap vitaal en leefbaar te laten zijn. Onze voorzieningen dienen mee te groeien met de groei van de bevolking. Ons Kulturhus De Breehoek vervult hier een wezenlijk rol in. Het Kulturhus De Breehoek moet het kloppende hart worden van de samenleving waar vele voorzieningen bij elkaar komen. Het stimuleert de ontmoeting op loop- en fietsafstand zowel voor bestaande als nieuwe inwoners.

Deze voorziening is een typisch voorbeeld van wat nodig is om de sociale cohesie en leefbaarheid op peil te houden in een snel groeiend gebied. Door de bijdrage van de provincie worden voorzieningen dichtbij mogelijk gemaakt. De bijdrage van de provincie past in zowel de ambitie om cultureel economische hotspots te ondersteunen als in de wens om sport en bewegen laagdrempelig en dichtbij te organiseren. De bijdrage van de provincie zorgt voor versnelling van het proces doordat er meer tegemoet kan worden gekomen aan de verschillende wensen van de gebruikers en wij daarmee een breder pakket van voorzieningen kunnen aanbieden aan onze inwoners. (opschaling). Het stelt ons tevens in staat om een extra slag te maken in het kader van duurzaam bouwen.

Meerwaarde van de voorziening Financieel Het project verstevigt het welzijnswerk in Scherpenzeel. Het verbindt de verschillende organisaties met elkaar en daarmee ook de inwoners hetgeen bevorderlijk is voor de onderlinge cohesie in de samenleving. Het moet de centrale huiskamer van Scherpenzeel worden waardoor het een bijdrage levert aan de vermindering van eenzaamheid. Door bundeling van de organisaties wordt hun slagkracht vergroot. Wij investeren hiermee in voldoende en bereikbare maatschappelijke voorzieningen om de cohesie tussen inwoners te bevorderen. Iedereen is welkom en mag meedoen. De activiteiten in het gebouw versterken de mogelijkheden voor de inwoners op het gebied van

Benodigde investering

€ 5.000.000

100%

Eigen bijdrage gemeente

€ 3.600.000

72%

Subsidies worden onderzocht

-

€ 1.400.000

28%

Bijdrage derden Gevraagde bijdrage provincie

De gemeente draagt op dit moment bij in de exploitatielasten van de Breehoek. In de nieuwe constellatie zal de gemeente als huurder en als subsidieverstrekker blijven bijdrage aan de exploitatielasten van de Breehoek.

41

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

10. Gezondheid door bewegen en recreatie Regio Foodvalley wil verantwoord groeien. Groeien met aandacht voor leefbaarheid en brede welvaart. Faciliteiten voor bewegen en recreatie zijn hiervoor onmisbaar. Gemeenten willen bewoners dichtbij een laagdrempelig hiervoor mogelijkheden bieden. De schaalsprong vraagt investeren in voorzieningen dichtbij nieuwe woonlocaties en in het opschalen van voorzieningen zodat de capaciteit in lijn blijft met de groei aan inwoners. Diversiteit in aanbod is nodig om ook nieuwe doelgroepen te bereiken. De schaalsprong maakt het mogelijk om enkele meer specialistische voorzieningen zoals een schaatsbaan en een topsport wedstrijdbad in de regio te realiseren. Door de groei in inwoners is hier voldoende draagvlak voor. Gezondheid door bewegen en recreatie vraagt investeren in toegankelijk groen en in sportfaciliteiten. Voor beide hebben we maatregelen opgenomen in dit pakket. In lijn met het Sportakkoord II zetten we in op het creëren van een toekomstbestendige sportinfrastructuur die uitnodigend, faciliterend en toegankelijk is voor iedereen. We leggen verbindingen tussen ruimte voor sport en bewegen en andere relevante domeinen zoals natuur, wijkontwikkeling en maatschappelijke voorzieningen. We richten sportvoorzieningen zo in dat ze toegankelijk zijn voor iedereen en mensen uitnodigen om te gaan sporten en sport te beleven.

Zoals in het Sport Akkoord II benoemd heeft sport een belangrijke waarde voor de maatschappij. Sport zorgt voor energie, plezier en zingeving in het dagelijks leven en draagt bij aan gezondheid. Onderzoek van RIVM heeft aangetoond dat groen positieve effecten heeft op de fysieke en mentale gezondheid. Een gezonde leefomgeving moet alle mensen, van jong tot oud, uitnodigen tot bewegen. Hier dragen sport- en spelmogelijkheden in de openbare ruimte aan bij. Een groene omgeving nodigt uit om te bewegen en ontspannen en speelt daarom een rol bij de vermindering van overgewicht, diabetes type 2, hart- en vaatziekten. Ook zien de onderzoekers een gunstig effect tussen groen en hoe lang mensen leven, hoe zwaar baby’s bij hun geboorte zijn en de werking van het immuunsysteem. Groen lijkt te zorgen voor een verbeterde nachtrust. Concentratie, geheugen en leerprestaties verbeteren bij contact met groen, met name bij kinderen. Uit een recent onderzoek gepubliceerd in Medisch Contact (totaal 17 studies met in totaal meer dan 20.000 respondenten) blijkt dat meer stappen zetten meer levensjaren betekent. Per 1.000 stappen neemt de kans om dood te gaan met 15% af en 500

42

stappen zijn al goed voor een 7% kleinere kans op hart- en vaatziekten. In onze regio is veel groen. Het beter ontsluiten hiervan en het spreiden van de recreatiedruk zijn belangrijk voor zowel een breed gebruik door alle bewoners als voor het behoud van onze natuur. Wandelen, fietsen en sporten in de buitenruimte is tevens goed voor de economie; dit leidt tot een meer omzet in horeca en winkels en een hogere waarde van het vastgoed (infoblad Omgevingswet van Wandelnet). Voor de toekomst voorzien we een verdere samenwerking in het versterken van een voorzieningen voor sport en recreatie. De al bestaande samenwerking in Sportservice Gelderse Vallei wordt uitgebouwd al ook de samenwerking met het ziekenhuis. Het maatregelenpakket in deze aanvraag zorgt voor een versterking van het netwerk van recreatie en sportvoorzieningen in de regio. We hebben gekozen voor een mix van sport en recreatie. Van meer lokale voorzieningen die noodzakelijk zijn voor een sterke basis van ons voorzieningennetwerk en voor voorzieningen die een regionale of zelfs bovenregionale functie hebben. We sluiten hierbij ook aan bij de toenemende individualisering, die ook terugkomt in sport en bewegen. Mensen willen naast sporten in groepsverband steeds vaker ook individuele sporten in hun nabije omgeving, zoals wandelen, hardlopen, fietsen etc., beoefenen.

In dit maatregelpakket zijn in drie categorieën de maatregelen opgenomen die het meeste prioriteit hebben en voldoen aan de criteria van deze uitvraag. • Op het gebied van bewegen en verblijven in de buitenruimte en versterken van groen hebben we Nijkerk aan het Water en het Hoevelakense Bos opgenomen. • Het topsportbad in Ede en de professionele skeelerbaan bij Barneveld zijn meer specialistische sportvoorzieningen gericht op een regionale doelgroep. • Het versterken van sportvoorzieningen dichtbij doen we met het voorstel voor sportpark Terbroek en de agendering van de uitbreiding van het sportpark inclusief openlucht zwembad in Scherpenzeel. • De combinatie van deze verschillende soorten voorzieningen maakt een sterk netwerk waarmee de verschillende doelgroepen in de regio bediend worden.

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Nijkerk aan het water | Een wenkend perspectief voor de Arkervaart, van Stadshaven tot Randmeerkust. Gemeente Nijkerk Wat en waar In het project Stadshaven gaat gemeente Nijkerk binnenstedelijk ruim 600 woningen en een passantenhaven realiseren. Stadshaven grenst aan het centrum van Nijkerk en is gelegen langs de Arkervaart. Met de aanleg van de passantenhaven en een wandelzone langs de Arkervaart wordt een binnenstedelijke ‘hotspot’ gecreëerd, die uitnodigt om te bewegen en te recreëren. In het plan is ruimte gereserveerd voor horeca. Langs de Arkervaart ontstaat een aantrekkelijk wandelgebied van en naar het centrum van Nijkerk. De passantenhaven biedt ligplaatsen voor boten van inwoners en voor bezoekers. De Arkervaart is van oudsher een belangrijke verbinding tussen de Stad Nijkerk en de Randmeren. Nijkerk ziet een wenkend toekomstperspectief voor de Arkervaart als belangrijke schakel in het recreatieve netwerk tussen stad en de Randmeren. De Randmeren vormen samen het grootste ononderbroken vaargebied van Nederland. Aan de Randmeerkust werkt Gemeente Nijkerk aan een plan voor een tweede recreatieve ‘hotspot’. De focus ligt in deze ontwikkeling op de uitbreiding van het bestaande zwemstrand en het verbeteren van de (zwem) waterkwaliteit. Dit in combinatie met een ecologische

zone ter versterking van de natuurwaarden van de kustzone van Natura 2000 gebied, polder Arkemheen. Deze ontwikkeling in Nijkerk staat niet op zichzelf maar past binnen het grotere plaatje van de partijen die samenwerken in het samenwerkingsverband ‘Coöperatie Gastvrije Randmeren’ (16 gemeenten en 2 waterschappen). Na een verkennende studie staan we in de startblokken om samen met betrokken stakeholders het planvormingstraject op te starten. Vanwege de ligging van beide hotspots, Stadshaven (binnenstedelijk) en het zwemstrand (grenzend aan natuurgebied) is duurzame mobiliteit een belangrijke randvoorwaarde voor deze ontwikkelingen. Een nieuwe fietsroute, deels langs de Arkervaart, moet beide hotspots met elkaar verbinden. Om deze te realiseren willen we investeren in een aantal belangrijke ontbrekende schakels. Op het traject van de oude Havenspoorlijn wordt een fietsroute ontwikkeld vanaf Station Nijkerk naar Stadshaven. Station Nijkerk is aangemerkt als Regiopoort. Regiopoorten vormen een belangrijke schakel tussen stad en land door middel van P+R voorzieningen en verbindingen naar werklocaties en het omliggende landschap. Langs de Randmeerkust loopt de bekende Zuiderzeeroute. Fietsers langs deze route kunnen via de Arkervaartroute een bezoekje brengen aan Nijkerk of de trein pakken op het station.

43

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

[ afbeeldingen 1 en 2 Schetsontwerp A, Bureau Maris]

De ontwikkeling bestaat uit: 1) Aanleg van de passantenhaven als onderdeel van de binnenstedelijke ontwikkeling Stadshaven. Ambitie: Voormalig industrieterrein transformeren naar een (hoog)stedelijk woongebied in nabijheid van stadscentrum en Randmeren. Stadshaven biedt ruimte voor een groen-stedelijk woonmilieu in de nabijheid van voorzieningen, met ruimte voor recreatie en in levendige interactie met het stadshart. Er worden ruim 600 woningen gerealiseerd met een woningmix die aansluit bij de actuele vraag van zowel betaalbare, kleine en levensloopbestendige woningen als traditionele rijwoningen en stadswoningen in het hogere segment. De locatie is aan de Arkervaart

[afbeelding 1 Schetsontwerp B, Bureau Maris]

44

gelegen die een verbinding heeft met de Randmeren. In Stadshaven wordt een passantenhaven gerealiseerd waardoor het voor toekomstige bewoners mogelijk is om een bootje nabij de woning aan te leggen, maar het is ook bedoeld voor recreanten die het centrum van Nijkerk willen bezoeken. 2) De versterking van de Randmeer kustzone met als doel uitbreiding zwemstrand, verbetering (zwem)waterkwaliteit in combinatie met een ecologische zone ter versterking van de natuurwaarden van de kustzone van Natura 2000 gebied, polder Arkemheen.

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

3) De aanleg van ontbrekende schakels in het fietsroutenetwerk. Concreet gaat het om: • Recreatieve fietsverbinding Stadshaven – Randmeer Stadshaven heeft een natuurlijke verbinding • vanuit het water en de weg met de Arhemheenpolder en het randmeer. Nijkerk heeft de ambitie om vanuit Stadshaven de huidige recreatieve fietsroute op te waarderen en nieuwe schakels toe te voegen. Op die manier ontstaat er vanaf het station en het oude stadscentrum via Stadshaven een mooie recreatieve fietsverbinding langs het water die aansluit op het landelijke langeafstandsfietspad: de Zuiderzeeroute. • Havenlijn: groen-blauwe ader van station tot haven De in 1903 aangelegde Havenlijn vormde vroeger de noordgrens van Nijkerk. Over het spoor begonnen de weilanden. Het verbond het station Nijkerk met verschillende bedrijven bij de Zuiderzee Haven aan het uiteinde van de Arkervaart. Tot 1972 werden er vooral kolen voor de stoommachines van de fabrieken en • boomstammen voor meubelfabriek Tijsseling vervoert. • Tegenwoordig is het 1,6 kilometer lange tracé een wandel- en fietspad. Door de woningbouw van Stadshaven en de plannen voor de ontwikkeling van de stationsomgeving wil Nijkerk deze route opwaarderen tot een groen-blauwe ader van het station tot haven. Het laatste deel van de

route bij Stadshaven is nog onverhard en de andere delen die wel een fietspad hebben zijn te smal. De kruisingen met autowegen moeten veiliger worden gemaakt om er een hoogwaardige fietsroute voor te maken. Vrijliggende fietspaden Watergoorweg De Watergoorweg is een nu al een drukke fietsverbinding door het industriegebied van Nijkerk naar de Arkemheenpolder en het Nijkerkernauw. Op dit moment is deze route niet opgenomen als recreatieve fietsverbinding, omdat de route alleen fietsstroken kent langs een drukke autoweg. Nijkerk wil deze route opwaarderen en veilig maken door vrij liggende fietspaden aan beide kanten van de weg aan te leggen. Hiermee wordt dit niet alleen een goede toegangsroute voor werknemers van de vele bedrijven, maar ook een directe recreatieve verbinding tussen Stadshaven en de Arkervaart richting het Nijkerkernauw. De kruising met de huidige recreatieve route met het Junckerpad en onder de Arkervaartbrug moeten veiliger worden gemaakt om deze route de gewenste kwaliteit te geven. Fietsvoorzieningen Zeedijk De Zeedijk tussen de N301 en de sluis maakt deel uit van het landelijke langeafstandsfietspad de Zuiderzeeroute. De huidige fietsstroken zijn te smal. Het overige gedeelte van de route heeft vrij liggende fietspaden. De wens bestaat om op de Zeedijk de voorzieningen voor fietsers te verbeteren door de realisatie van een vrij liggend fietspad.

45

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Met dit project (1) creëren we een aantrekkelijk binnenstedelijk woonmilieu met een passantenhaven. (2) creëren we een aantrekkelijk recreatiegebied langs de oever van het randmeer inclusief een ecologische zone en een goede zwemwaterkwaliteit. (3) zorgen we voor goede fiets- en vaarverbindingen tussen Nijkerk Stad en het Randmeer. (4) de ontwikkeling van de Arkervaart als schakel tussen recreatieve ‘hotspots’ draagt ook bij aan een positief ondernemersklimaat.

Voor wie • Zowel de realisatie van een passantenhaven als het versterken van het recreatieve aanbod langs de randmeerkust beantwoorden aan de wens van bewoners van onze regio om meer te bewegen, meer buiten te zijn en meer te ontspannen. • Met de keuze voor de focus op een binnenstedelijke bouwopgave waarbij gebouwd wordt in hogere dichtheden, zal de behoefte aan ruimte voor ontspanning en recreatie in de directe omgeving van de stad alleen maar toenemen. • Met name ouderen en gezinnen met jonge kinderen zijn gebaat bij mogelijkheden in hun directe woonomgeving. • Door de aanleg van de Havenfietslijn vanaf het Station (OV-hub) naar Stadshaven wordt deze fietsverbinding ook aantrekkelijk voor bezoekers en recreanten van buiten Nijkerk. Dit geldt overigens ook voor de verbeterde aansluiting op de Zuiderzeeroute, een geliefde lange afstand wandelfietsroute langs de voormalige Zuiderzee. • In ‘Nijkerk aan het water’ creëren we extra aanbod voor waterrecreatie op en rond het water. Met warmere zomers in het vooruitzicht groeit bij jong en oud de behoefte aan verkoeling. We zien een toenemende vraag naar waterrecreatie, openwater zwemmen, suppen, varen etc. • De fietsroute vanaf het station langs de Arkervaart biedt ook een duurzaam alternatief voor woonwerkverkeer.

46

Meerwaarde van de voorziening: Gemeente Nijkerk heeft een groeiambitie met de focus op binnenstedelijke inbreiding. Met de groei van het aantal inwoners en het bouwen in hogere dichtheden groeit ook de behoefte aan recreatieve voorzieningen. Met ‘Nijkerk aan het Water’ dat voorziet in de aanleg van de passantenhaven, de uitbreiding van het zandstrand en de versterking van recreatieve routes die beide ‘hotspots’ verbinden zet Nijkerk een ambitie neer om zowel voor Nijkerk als voor de regio de benodigde schaalsprong in het aanbod van recreatieve voorzieningen waar te maken. Dit haakt aan op uitbreiding van recreatief aanbod in combinatie met duurzame mobiliteit, zoals het fietsroutenetwerk in combinatie met OV-hubs, zoals Regiopoort Station Nijkerk. Tevens past het goed bij ontwikkelingen binnen het samenwerkingsverband Coöperatie Gastvrije Randmeren: ook in andere gemeenten langs de randmeerkust wordt gewerkt aan een versterking van het recreatieve aanbod vanwege groeiende behoefte (schaalsprong). Dit gebeurt in samenhang en in samenwerking met elkaar. Daarnaast biedt het versterking aan het centrum-gebied van Nijkerk door met Stadshaven een aantrekkelijk gebied aan het centrum toe te voegen. Detailhandel blijft voorbehouden aan het centrum.

Door wel ruimte te creëren voor horeca aan het water krijgt het centrum van Nijkerk rond de oude Haven er een aantrekkelijk verblijfsgebied bij. Het oude Stadhuis behoudt de functie van trouwlocatie. In de nieuwe situatie is het nog aantrekkelijker om hier in het huwelijksbootje te stappen. Tenslotte draagt realisatie van Nijkerk aan het water bij aan de ambitie voor duurzame mobiliteit voor zowel recreatie als voor woon-werkverkeer en aan een positief ondernemersklimaat door een toename van vrijetijdseconomie.

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Netwerkeffect Het netwerkeffect is het ontlasten van de Veluwe. De recreatieve druk op de Veluwe is al hoog. Met de groei van het aantal inwoners in onze regio is het noodzaak om extra recreatief aanbod te creëren in gebieden in de omgeving van de Veluwe. Dit doen we door enerzijds binnenstedelijk te investeren in een aantrekkelijke ruimte, anderzijds door samen met andere gemeenten de recreatieve potentie van de randmeerkust beter te benutten. In zijn Inspiratiedocument noemt Peter Savelberg de randmeren als potentieel leisure- vrijetijdsgebied. Met Nijkerk aan het Water versterken we de vrijetijdseconomie in de regio.

Motivatie voor bijdrage provincie Bij toekenning van de gevraagde middelen door de Provincie Gelderland kunnen we aan de slag met uitvoering van het project Nijkerk aan het water. Gemeente Nijkerk heeft voor de verschillende opgaven in deze grotere gebiedsontwikkeling rondom de Arkervaart middelen gereserveerd, echter deze zijn nog niet toereikend. Wanneer deze middelen niet worden toegekend, kunnen we niet starten met de benodigde fietsverbindingen en de ontwikkeling van de passantenhaven en de kustzone. Een bijdrage vanuit de Provincie betekent dat Gemeente Nijkerk een vliegende start en werk met werk kan maken. De toekenning van deze gelden zorgen voor een aanzienlijke versnelling van dit unieke project in de regio Foodvalley.

We kunnen met dit geld: • direct aan de slag met de ontbrekende schakels in de fietsverbinding tussen het Station, Stadshaven en de Randmeerkust, waarbij realisatie in 2026/2027 haalbaar is. • in januari 2025 starten met de planontwikkeling kustzone. De verkenning met scenario studies wordt afgerond in 2024. • grote stappen zetten in de realisatie van de passantenhaven, als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Stadshaven: - De stedenbouwkundige visie Stadshaven + grondexploitatie is vastgesteld door de gemeenteraad in 2023. - Voor 1e fase Stadshaven is het bestemmingsplan vastgesteld en is het wachten op de Raad van State. - Het bestemmingsplan fase 2 is in procedure en wordt naar verwachting eind 2024 vastgesteld. - Start bouw 1e fase Stadshaven 2025 - 2031 gerealiseerd. - Het bestemmingsplan fase 2 is in procedure en wordt naar verwachting eind 2024 vastgesteld. - Start bouw 1e fase Stadshaven 2025 - 2031 gerealiseerd.

Financieel Benodigde investering

€ 8.500.000

100%

Eigen bijdrage gemeente

€ 5.000.000

59%

-

-

€ 3.500.000

41%

Bijdrage derden Gevraagde bijdrage provincie

47

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

Een nieuwe balans voor een toekomstig erfgoed | uitbreiding monumentaal landgoed Hoevelakense Bos Gemeente Nijkerk Wat en waar

Voor wie

Uitbreiding van het monumentale landgoed Hoevelakense Bos met een klimaatbestendig recreatie bos. Rondom het monumentale landgoed zijn gronden verworven die deze bosuitbreiding mogelijk maken. Het huidige aantal hectare van het Landgoed Hoevelaken bedraagt circa 80 hectare. De geplande uitbreiding bedraagt 25 tot 30 hectare. De samenwerkende partijen, Geldersch Landschap & Kasteelen, particuliere grondeigenaren, het Waterschap, gemeente Nijkerk en gemeente Amersfoort hebben de ambitie om de toenemende behoefte aan recreatief gebruik in balans te brengen met het behoud en de ontwikkeling van de landschappelijke waarden en de biodiversiteit op zowel het oude als het nieuw aan te leggen deel van het landgoed.

Wat opviel tijdens het participatieproces is dat er opvallend vaak wordt gesproken over ‘ons’ Hoevelakense bos. Hieruit blijkt de waardering voor het landgoed. Mensen van alle leeftijden genieten van het bos en zien dit als een belangrijke plek in hun dagelijkse leefomgeving. Het zou mooi zijn als de liefde voor het landgoed ook zo gevoeld gaat worden in het nieuwe bos, ook door volgende generaties. Vandaar dat we streven naar het creëren van een toekomstig erfgoed.

Hiermee draagt dit project bij aan zowel een gezonde leefomgeving als aan natuurbeleving voor inwoners van een regio met een flinke verstedelijkingsopgave. De uitbreiding van het Hoevelakense Bos is een concreet voorbeeld het streven naar ‘Meer landschap, meer stad’ binnen onze NOVEX-regio. Het ontwerp is vastgesteld door het college en de onderliggende kaders voor de ontwikkeling zijn vastgesteld door de gemeenteraad op donderdag 28 maart 2024. Deze aanvraag heeft betrekking op de uitbreiding van het Hoevelakense bos aan de oostzijde van het bestaande landgoed.

48

Het dorp Hoevelaken groeit de komende jaren fors. Nijkerk heeft voor Hoevelaken tussen de 1.260 en 1.560 nieuwbouwwoningen opgenomen in de Woondeal. De marge heeft te maken met de randvoorwaarde bereikbaarheid. De woningbouw in Hoevelaken is onderdeel van de Woondeal Regio Foodvalley. Hoevelaken/Klaarwater is aangemerkt als een sleutelproject. Het uitgangspunt voor de uitbreiding van het Hoevelakense Bos is gericht op de openbare toegankelijkheid en het faciliteren van verschillende vormen van vrijetijdsbesteding in het bestaande bos en in de uitbreiding. Op dit moment leveren de verschillende vormen van recreatie spanningen en onveilige situaties op. Denk bijvoorbeeld aan de combinatie ruiters, fietsers en loslopende honden. Door middel van keukentafelgesprekken en inloopbijeenkomsten is waardevolle input opgehaald bij mensen die in de directe omgeving van het bos

Maatregelpakket schaalsprong Foodvalley

wonen en de situatie goed kennen. Het gewenste resultaat is uitgewerkt in een voorlopig ontwerp. In het ontwerp zijn verschillende elementen uitgewerkt namelijk, de uitbreiding van de recreatieve mogelijkheden per doelgroep (wandelaars (met hond), ruiters, bewoners, fietsers, parkeren), de bereikbaarheid, landschappelijke inrichting inclusief het gewenste watersysteem. Toegankelijkheid (inclusie) is een belangrijke randvoorwaarde om ook van de bosuitbreiding een ‘ons bos’ te maken. Mensen komen te voet, op de fiets of met de auto naar het Hoevelakense Bos. In het ontwerp is voorzien in het verbeteren en veiliger maken van de parkeerplaatsen. Daar wordt momenteel overlast ervaren. We zetten vooral in op duurzame mobiliteit, zodat bezoekers vooral te voet en op de fiets kunnen komen. Omwonenden zijn intensief betrokken bij het ontwerp. Voor ontwerptekeningen zie bijlagen.

Meerwaarde van de voorziening People: de mensen uit de omgeving zijn intensief betrokken bij deze opgaven. Zij ervaren dit als ‘hun ‘bos (eigenaarschap). De publieke/ recreatieve waarde van het gebied staat centraal in het ontwerp. Gezond, welzijn, welbevinden. . Planet: het ontwerp draagt bij aan duurzaamheidsdoelen, o.a. versterken biodiversiteit, waterhuishouding en landschappelijke waarden. Als mensen op loop-/ fietsafstand van huis een plek hebben waar zij kunnen recreëren verdwijnt de noodzaak om de auto te pakken. Profit: een karaktervol landschap draagt bij aan de waardering van het gebied. Dit vertaalt zich niet alleen terug in de prijs die mensen bereid zijn om te betalen voor een woning, maar vooral ook in de waardering en het plezier waarmee mensen in een gebied wonen en zich daarmee identificeren. In de projectbegroting zoals hieronder weergegeven, ligt onze focus op de kosten die nodig zijn om deze nieuwe natuurgronden door middel van een uitgebreid participatietraject in te richten en open te stellen voor diverse vormen van recreatief gebruik. Het projectteam bestaat uit Gemeente Nijkerk, Stichting Geldersch Landschap en Kasteelen en gemeente Amersfoort. Om de uitbreiding van het bos mogelijk te maken wordt ook intensief samengewerkt met particuliere grondeigenaren. Het ontwerp is gemaakt door ontwerpbureau Debie & Verkuijl uit Renswoude.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=56d90c72-1fd8-432c-8202-c9b366869ca0