Consultatienotitie Regionaal Energieperspectief Foodvalley
Tekst van het document
CONSULTATIE RAADSCOMMISSIE __________________________________________________________________________________
Regionaal Energieperspectief Regio Foodvalley Datum raadscommissie: Initiatief van:
12 juni Regio Foodvalley
Aanleiding en doel van de consultatie: In de regio Foodvalley wordt gewerkt aan het uitwerken van een regionaal energieperspectief. Met het vaststellen van bijgaande startnotitie in de Energieraad van 27 maart, kiest de regio er voor de Regionale Energie Strategie (RES) voorlopig niet te herijken, maar eerst een doorvertaling te maken van de eerder gemaakte schets van het Energiesysteem van de Toekomst naar een regionaal energieperspectief. Dat perspectief moet antwoord geven op de vraag hoe het energiesysteem zich moet ontwikkelen om de beoogde groei van de regio Foodvalley mogelijk te maken. De beschikbaarheid van voldoende en betaalbare energie wordt steeds meer sturend en structurerend voor ruimtelijk-economische ontwikkelingen (denk aan: Regionale Verstedelijking Strategie en Regionaal Programma Werklocaties: nieuwbouw van woningen en bedrijventerreinen) en verduurzaming van bestaande gebouwde omgeving, bedrijven en mobiliteit in de regio. De ontwikkeling van de fysieke omgeving en het energiesysteem moet dus meer en meer samen opgaan en vraagt om een integraal energieperspectief dat aansluit op provinciaal en lokaal beleid. De sturing hierop vindt primair op provinciaal niveau plaats, via de zogenaamde Energyboards in Utrecht en Gelderland. Het college is hierin via de Regio Foodvalley vertegenwoordigd.
Regionaal worden alle raden geconsulteerd over de totstandkoming Regionaal Energieperspectief.
Vragen aan u: De Energieraad heeft op 27 maart ingestemd met de startnotitie om te komen tot dit Regionaal Energieperspectief (zie bijlage). De volgende vraag wordt aan alle raden in de regio voorgelegd: 1. Kunt u zich vinden in de uitgangspunten (zie kader) voor het opstellen van een Energieperspectief Regio Foodvalley die in hoofdstuk 2 van de startnotitie staan beschreven? Overzicht van 12 richtinggevende uitgangspunten Energieperspectief Regio Foodvalley: 1. Energie is een mede-sturend principe voor gebiedsontwikkeling. 2. De scope van het Regionaal Programma Energiesysteem wordt het energiesysteem. Dit is dus breder dan de oude scope van de RES 1.0 waar de focus vooral lag op het vergroten van het aanbod van duurzaam opgewekte energie (0,75 TWh in 2030) en besparen van energie (1,5% per jaar). Het Regionaal Programma Energiesysteem ziet op de ‘driehoek’ van het samenhangend energiesysteem: vraag naar energie, aanbod van duurzame energie en energie-infrastructuur voor transport, opslag en omzetting. Het samenhangend energiesysteem gaat over elektriciteit (elektronen), duurzame gassen (moleculen) en duurzame warmte. 3.
Dit betekent dat het Regionaal Programma Energiesysteem zich ook bezighoudt met de impact die ruimtelijke/economische ontwikkelingen hebben op het samenhangend energiesysteem, zoals nieuwe en bestaande gebouwde omgeving, nieuwe en bestaande bedrijven(terreinen) en mobiliteit. In het proces van ontwikkeling van het Regionaal Programma Energiesysteem wordt gewerkt vanuit een integrale benadering. 4. Vraag naar en aanbod van duurzame energie (alle vormen dus ook warmte) brengen we – waar mogelijk - geografisch en in tijd zo dicht mogelijk bij elkaar, zodat we transport van energie zoveel mogelijk voorkomen. Daar waar we energievraag creëren, zorgen we ook dat we ook in de nabijheid duurzame energie opwekken. In de ontwikkeling van Regionaal Programma Energiesysteem werkt de regio gebiedsgericht.
__________________________________________________________________________________ Heeft u vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met de raadsgriffie via griffie@nijkerk.eu of 033-247 22 22
CONSULTATIE RAADSCOMMISSIE __________________________________________________________________________________ 5. De regio zet zich in om zoveel mogelijk aanbod van duurzame energie in de regio te realiseren. We zetten in op een diverse energiemix. Hiermee sluit de regio aan op de doelstelling van het Nationaal Plan Energiesysteem. Duurzame energie die in de regio wordt opgewekt, wordt zoveel mogelijk direct in de regio gebruikt. Wat niet direct wordt gebruikt wordt zoveel mogelijk opgeslagen in de regio – in batterijen, in duurzaam gas of warmtebuffers om op een later moment te gebruiken. We organiseren de hiervoor benodigde flexibiliteit en buffering in het energiesysteem. 6. De regio zet zich in om de bestaande en nieuwe energie-infrastructuur zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten, om zo maatschappelijk kosten en ruimtelijke impact van energie-infrastructuur te beperken. Netbewust ontwikkelen wordt de norm in de regio. 7. Het Regionaal Programma Energiesysteem werkt een samenhangend energiesysteem uit dat ervoor zorgt dat (elke gemeente in) de Regio Foodvalley op elk moment kan beschikken over voldoende betaalbare duurzame energie om te voorzien in de regionale energiebehoefte. Beschikking hebben over energie staat niet per definitie gelijk aan het zelf opwekken van duurzame energie. 8.
Rechtvaardigheid, inclusiviteit en verdeling van lusten en lasten in de energietransitie is van groot belang voor de regio. Daarbij faciliteren we lokaal eigenaarschap, local4localinitiatieven en de ontwikkeling van energiegemeenschappen. 9. Ontwikkeling van het Regionaal Energieperspectief loopt voor op de ontwikkeling van het Regionaal Programma Energiesysteem. Het energieperspectief biedt het beeld voor 2040, het Regionaal Programma Energiesysteem is uitvoeringsgericht en heeft een tijdshorizon tot 2035. 10. De regio is zich bewust van de veranderende omstandigheden en belemmeringen. Tegelijkertijd vindt de regio het van belang dat de energietransitie niet vertraagt. Daarom geldt: het bod van 0,75 TWh opwekking van duurzame energie in 2030 blijft het minimale doel. De ambitie om 1,0 TWh duurzame energie op te wekken in 2030 blijft ook staan. Het doel voor het opwekken van duurzame energie moet in relatie staan tot de energievraag in de regio en de beschikbare energie-infrastructuur voor transport, opslag en omzetting. 11. Energieneutraliteit als doel voor Regio Foodvalley laten we los. Nieuwe doel: In 2050 is/wordt alle energie die in de regio wordt verbruikt duurzaam opgewekt (binnen of buiten de regio), en in Regio Foodvalley is het energiesysteem in balans waardoor er geen sprake (meer) is van netcongestie. 12.
Het Regionaal Programma Energiesysteem – ofwel de doorontwikkeling van de RES 1.0 van Regio Foodvalley komt tot stand via de Mutual Gains Approach. Sinds 2019 werkt Regio Foodvalley aan de Regionale Energiestrategie (RES). Dit gebeurt via een samenwerking tussen publieke en niet-publieke partijen in het Stakeholderbijeenkomsten. Deze samenwerking blijft in stand. 2. Heeft u verder nog vragen of aandachtspunten mee te geven?
__________________________________________________________________________________ Heeft u vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met de raadsgriffie via griffie@nijkerk.eu of 033-247 22 22
CONSULTATIE RAADSCOMMISSIE __________________________________________________________________________________ Nadere Toelichting: In het voorjaar van 2024 is vanuit de RES regio Foodvalley het rapport ‘Energiesysteem van de Toekomst, een schets voor Regio Foodvalley in 2040’ opgeleverd. Het rapport biedt inzichten over het opwekken, opslaan en gebruiken van energiesystemen in de regio. Het huidige rapport schetst drie scenario’s (zie afbeelding), maar maakt géén keuzes.
Het Algemeen Bestuur van de Regio heeft het regiokantoor de volgende opdracht gegeven: 1. De problematiek en dilemma’s van de energietransitie en de effecten daarvan op het ruimtelijk en economisch domein bespreekbaar maken op regionaal en lokaal niveau; 2. De regio kennis laten nemen van de inhoud en de drie scenario’s die zijn uitgewerkt in schetsontwerp. Hiervoor is een ‘roadshow’ langs alle colleges en gemeenteraden gehouden. Tijdens deze roadshow is ingegaan op het schetsontwerp en het vervolg daarop en op de doorontwikkeling van de RES als Regionaal Programma Energiesysteem. Op donderdag 23 januari heeft deze roadshow in Nijkerk plaatsgevonden; 3. Werken aan een verdiepingsslag op het opgeleverde rapport. Doel is om – op basis van input vanuit verschillende sectoren en belanghebbenden - te komen tot één Regionaal Energieperspectief dat aansluit op de Regionale Verstedelijkingsstrategie en andere regionale programma’s. De eerste actie is doorlopend, de tweede is inmiddels afgerond. Voor de derde actie ligt nu een startnotitie voor. We vragen u daarom te reageren op de uitgangspunten in die notitie.
__________________________________________________________________________________ Heeft u vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met de raadsgriffie via griffie@nijkerk.eu of 033-247 22 22
CONSULTATIE RAADSCOMMISSIE __________________________________________________________________________________
Vervolg: Ter voorbereiding op ruimtelijk/energetische ateliers (in juni en september) die in het proces worden uitgevoerd, voert de regio een kwantitatieve analyse uit waarin gekeken wordt naar ontwikkelingen die invloed hebben op het energiesysteem in de Foodvalley. Op basis van deze gesprekken en nadat de regio een goed beeld heeft gekregen van de huidige voortgang van de RES 1.0, de huidige en verwachte belemmeringen en de huidige ontwikkelingen en verwachte mogelijkheden die eraan komen, ontwikkelt de regio een ontwerp Regionaal Energieperspectief Foodvalley. Na de zomer vindt consultatie plaats over dit ontwerp Regionaal Energieperspectief voor raadsleden (n.b. de planning in de bijlage is op dit punt nog niet geactualiseerd). Na consultatie en verwerking wensen en bedenkingen wordt volgens planning het Regionaal Energieperspectief begin 2026 vastgesteld door de Energieraad, het Algemeen Bestuur Regio Foodvalley, de colleges en gemeenteraden.
Bijlagen: Bijlagen 1. Notitie – Start Regionaal Energieperspectief Foodvalley.
__________________________________________________________________________________ Heeft u vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met de raadsgriffie via griffie@nijkerk.eu of 033-247 22 22