CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

Consultatie Gebiedsuitwerking 'Oostelijk Nijkerk' - Bijlage 2 Analyse van de opgave Oostelijk Nijkerk – CB5

Commissie I 13 juni 2024, gemeente NijkerkBij agendapunt: Gebiedsuitwerking 'Oostelijk Nijkerk'17.177 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

CO

NC

EP

OOSTELIJK NIJKERK 2030-2040 E E N A N A LY S E V A N D E T O E K O M S T I G E O P G A V E - G E M E E N T E N I J K E R K - 7 - 5 - 2 0 2 4

T

COLOFON

Oostelijk Nijkerk 2030 - 2040 Een analyse van de toekomstige opgave - Gemeente Nijkerk - 7-5-2024 Oosterhout IND-489017-05G Nijkerk Stationsomgeving EO -Analyse van de opgave

Vestiging Oosterhout Beneluxweg 125 Postbus 40 4900 AA Oosterhout +31 (0) 162 487 500

Vestiging Maastricht Wim Duisenbergplantsoen 21 Postbus 959 6200 AZ Maastricht +31 (0) 43 325 32 23

Gemeente Nijkerk Kolkstraat 27, 3861 AK Nijkerk Postbus 1000 3860 BA Nijkerk +31 (0) 332 472 222

info@cb5.nl

www.cb5.nl

www.nijkerk.eu

VRIJGAVE Opsteller(s):

Goedkeuring:

Vrijgave:

Remond Baselmans, Niek van de Noort

David Huijben

Mark van der Poll

2

-CONCEPT-

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING

4

1.1

INLEIDING 

5

1.2

DOEL EN OPZET

6

1.3

STUDIEGEBIED

7

2. ONTWIKKELINGEN, TRENDS EN AMBITIES

ADDENDUM: ANALYSE VOOR HET SPEELVELD

INSPIRATIEDOCUMENT: INSPIRATIEDOCUMENT 1:

DE PAREL SLICHTENHORST

8

INSPIRATIEDOCUMENT 2:

EEN SPOOR NAAR DE TOEKOMST

2.1

ONTWIKKELINGEN

9

INSPIRATIEDOCUMENT 3:

REGIOPOORTEN TECHNISCHE RAPPORTAGE

2.2

TRENDS

13

INSPIRATIEDOCUMENT 4:

REGIOPOORT NIJKERK VERDIEPEND ONTWERPEND

2.3

AMBITIES NIJKERK

21

ONDERZOEK

3. SPEELVELD

34

3.1

ANALYSE

35

3.2

SPEELVELD LUXOOL

37

3.3

SPEELVELD BRONSWERK

39

3.4

SPEELVELD SLICHTENHORST

41

3.5

SPEELVELD VERKEERSONTSLUITING EN STATION

43

4. BOUWSTENEN

45

4.1

WERKEN MET BOUWSTENEN 

46

4.2

CONSTANTEN

47

4.3

DE BOUWSTENEN

48

4.4

BOUWSTENEN - WAAROM EN HOE WERKT HET

55

5. AANPAK GEBIEDSONTWIKKELING 5.1

VERVOLGPROCES

56 57



3

-CONCEPT-

1 INLEIDING

AANLEIDING VOOR DE OPGAVE

4

-CONCEPT-

1.1

INL E ID I NG

Bij de vaststelling van de Omgevingsvisie 2040 en Mobiliteitvisie 2040 in november 2022 heeft de gemeenteraad een budget beschikbaar gesteld om voor de gebieden stationsomgeving / Luxool en Slichtenhorst een gebiedsverkenning en -uitwerking te maken. Daarbij is ook aangegeven dat er onderzoek moet worden uitgevoerd naar de mogelijkheden van de oostelijke ontsluiting van de kern Nijkerk. In mei 2023 is tijdens een beeldvormende bijeenkomst aan de gemeenteraad een presentatie gegeven waarin is aangegeven dat het van groot belang is om de verschillende gebiedsuitwerkingen in samenhang te verkennen, uit te werken en vervolgens keuzes te maken. Er is ook aangegeven dat het gebied Bronswerk hierbij toegevoegd wordt. Het college heeft de toezegging gedaan om hiervoor een aanpak uit te werken. Voorliggende rapportage bevat niet alleen een procesmatige aanpak, maar ook een inhoudelijke analyse en afbakening van de opgave. Nadat deze rapportage bestuurlijk is vastgesteld, kan gestart worden met het verder verkennen en uitwerken van de gebieden. Hierbij is het nadrukkelijk de bedoeling om een zorgvuldig participatietraject met inwoners en overige betrokken partijen te doorlopen. Dronefoto met daarop o.a. Luxool, Bronswerk en het station (2024)

5

-CONCEPT-

1. 2

Ont w ikkelingen, tre n d s e n a m b i ti e s Prognose van veranderingen tot aan 2040 (hoofdstuk 2)

D O E L E N O P ZE T

Deze rapportage heeft als doel dat er inhoudelijk helder wordt gemaakt wat de opgave is en volgens welk proces de gebiedsverkenningen en -uitwerkingen gemaakt gaan worden.

Speelve l d Ruimtelijk-functioneel kader (hoofdstuk 3)

Addendum

Ana l yse

Analyse voor het speelveld Gemeente nijkerk

Speel veld Luxool

Bronswerk

december 2023

1. In de inleiding wordt een beeld geschetst van de opgave van het project en het studiegebied. 2. In hoofdstuk 2 worden de ontwikkelingen, trends en ambities op het gebied van verschillende thema’s beschreven.

Verkeersontsluiting & station

Slichtenhorst

Het document is opgebouwd uit vijf hoofdstukken:

3. Vervolgens is in hoofdstuk 3 een inventarisatie per deelgebied (Luxool, Bronswerk, Slichtenhorst en verkeersontsluiting & station) gemaakt van kansen, zorgen en aandachtspunten milieu en planologie. Het is de bedoeling dat deze inventarisatie later bij het

Bouwste n e n

participatietraject gecheckt wordt en waar nodig wordt aangevuld.

componenten als basis van de opgave (hoofdstuk 4)

4. In hoofdstuk 4 worden de verschillende bouwstenen (wonen, buitensport, groen/blauw, werk, station Nijkerk, verkeersontsluiting

C onsta nten

en voorzieningen) beschreven. Dit hoofdstuk heeft als doel om inzicht te geven in de programmatische onderdelen die een verschillende oplossingsrichtingen geschetst, maar ook wordt

Vo o r z ieningen

B o uwsteen

Ve rke e rso nt sluit ing

B o uwsteen

S tat io n Nijkerk

B o uwsteen

Werk

B o uwsteen

Gro e n- Blauw

B o uwsteen

Bu itensport

B o uwsteen

Wo nen

Bo uwsteen

plek moeten krijgen in de gebiedsuitwerkingen. Er worden aangegeven welke programma-onderdelen er in ieder geval moeten worden opgenomen (constanten). Het is de bedoeling dat in het participatietraject met partijen wordt gewerkt en gesproken over deze bouwstenen om uiteindelijk met elkaar tot een aantal scenario’s te komen. 5. In hoofdstuk 5 is de aanpak uitgewerkt om te komen tot de gebiedsverkenning en -uitwerking. Hierin is uitgebreid aandacht voor het communicatie en participatietraject.

Aanpak gebiedsu i twe rki n g Procesvoorstel voor uitwerking van de opgave (hoofdstuk 5)

6

-CONCEPT-

1. 3

A28 / ALMERE / ZWOLLE / P UTTE N U I TS N E D E LU XO O L- B R O N S W E R K

STU D IE G E BIE D

Het plangebied is niet hard omkaderd, maar er wordt gesproken van een studiegebied. Dit studiegebied neemt een groter gebied in ogenschouw, zodat er samenhang ontstaat in de afwegingen tussen stedelijk weefsel, infrastructuur en het aansluiten op het omliggende landschap. Voor deze opgave is het studiegebied bepaald door:

BRON S WE RK STATIONSG EBIED

NIJKE RK

• de bestaande hoofdinfrastructuur waarop aangetakt wordt;

LUXO O L

• de uitloopgebieden naar het omringende landschap; • de connectie met het historische centrum van Nijkerk;

STUD I E G E B I E D

• de langzaam verkeersverbindingen van en naar de ontwikkellocaties en het station Nijkerk. Er zijn drie deelgebieden te onderscheiden:

NI E UW E IN FR ASTR UC TUUR IND I CATI E F

U I TS N E D E S L I C H T E N H O R ST

• Luxool: De zone ten oosten van het station Nijkerk waar op dit moment de sportvelden zijn gesitueerd. Deze zijde van Nijkerk heeft nog een geleidelijke overgang naar het kleinschalige

SPAANSE LEGER

kampenlandschap. • Bronswerk: Deze bedrijfslocatie is een potentiële inbreidingslocatie

P

ST UDIEGEBIED

ST

K

R

R

O

O

Nijkerk en op korte afstand van het centrum. • Slichtenhorst: Tussen de nieuwe verkeersontsluiting Slichtenhorst en het spoor ligt het deelgebied Slichtenhorst.

H

O IC

H

TE

N

SP

A28 / AMERSFO ORT

A

M

N 3 01 B ARN E VE L D

tussen spoor en bestaand woongebied. De locatie ligt tegen station

SL

Daarnaast is er nog het thema ‘verkeersontsluiting en station’ dat gaat over het stationsgebied en de zoekgebieden voor nieuwe ontsluitingswegen bij Slichtenhorst, Luxool en de opwaardering van de (oude) Barneveldseweg.

NIJK ERKERVEEN / HOEVELAKEN 0m

500m

1.000m

2.000m

Luchtfoto met het studiegebied aangeduid

7

-CONCEPT-

2 ONTWIKKELINGEN, TRENDS EN AMBITIES PROGNOSE VAN VERANDERINGEN TOT AAN 2040

8

-CONCEPT-

2 .1

O NT W I KKELIN G EN

2 .1.1 O n t w i k kelinge n in de om ge v in g

In 2023 is door personeelstekort bij de NS deze dienst

Gebiedsgerichte aanpak overwegen ProRail

geschrapt.

Als gevolg van de extra spitstreinen tussen Utrecht en Harderwijk is het risico toegenomen op incidenten op overwegen. ProRail

De NS verwacht dat de groei van reizigersstromen binnen

heeft daarom van het Rijk de opdracht gekregen om de veiligheid

niet al te lange tijd aanleiding zal geven om de spitstrein

bij de overwegen te vergroten.

weer te laten rijden. Deze spitsdienst rijdt dan – net als voor de coronapandemie – als gevolg van beperkingen in

Als gevolg van de verhoging van de treinfrequentie is er

de infrastructuur alleen in de spitsrichting met passagiers

een toename van het risico op overwegen en daarom zijn

(’s ochtends richting Amersfoort en ’s middags richting

maatregelen nodig. In het gebied van Nijkerk en Ermelo zijn

Harderwijk) en rijdt bovendien leeg naar Nunspeet om aldaar

deze nog niet gerealiseerd. Voor de toekomstvastheid moet de

te keren. Ook kan de spitsdienst alleen de stations Harderwijk

maatregel worden uitgevoerd om een overweg te vervangen

en Nijkerk bedienen. Een keervoorziening in Harderwijk kan

door een ongelijkvloerse kruising.

hier een verbetering in betekenen, zodat deze spitsdienst in beide richtingen met passagiers kan rijden en bovendien een

Vanaf 2022 werken de gemeenten Nijkerk en Ermelo samen met

extra stop kan maken naast Harderwijk en Nijkerk. Ook wordt Rijksopgaven in omgeving Nijkerk

ProRail aan de studie ‘Gebiedsgerichte aanpak overwegen’. Het

de dienstregeling robuuster waardoor eenvoudiger extra ritten

doel van deze studie is het verbeteren van de overwegveiligheid

Frequentie verhoging trein Harderwijk - Nijkerk - Amersfoort

kunnen worden toegevoegd.

en doorstroming op overwegen (zowel korte- als lange termijn

Centraal

maatregelen). Hierbij wordt zoveel mogelijk aangesloten op

Onder meer door de groei van de bevolking, de

Een optie is om de keervoorziening naast Sprinters ook

de wensen en ambities van de gemeenten Ermelo en Nijkerk

woningbouwopgave en een duurzame leefomgeving zal

geschikt te maken voor Intercity treinen. Het wordt dan

voor het OV, ruimtelijke ontwikkeling rond de stations en

het spoorverkeer gaan groeien. Nederland heeft een druk

mogelijk om de Intercity’s die nu eindigen op station

het aanpassen van het wegennet. In deze studie zijn ook de

bereden spoor en dat spoor zal alleen maar drukker worden.

Amersfoort Schothorst door te laten rijden naar Harderwijk

mogelijkheden onderzocht voor het opheffen van overwegen

Deze groei gaat het hardst in de stedelijke gebieden. Het

met een stop in Nijkerk. Dit betekent een directe verbinding

en deze te vervangen door tunnels. Deze uitkomsten van de

spoor bij Nijkerk zal intensiever gebruikt worden door NS.

met Utrecht - Den Haag of Amsterdam Zuid – Schiphol. De

ProRail studie worden meegenomen in de gebiedsuitwerking van

Sinds de dienstregeling 2020 rijdt er een spitstrein op het

gemeenten Harderwijk en Nijkerk, de provincies Gelderland

stationsomgeving/Luxool/ Bronswerk.

traject Harderwijk – Nijkerk – Amersfoort. In de ochtendspits

en Utrecht, ProRail, NS, Noord-Veluwe Bereikbaar en Regio

vier treinen in de spitsrichting vanaf Harderwijk naar

Amersfoort zijn in april 2024 gestart met een pre-verkenning

Amersfoort en in de middag 4 treinen in de andere richting. De

naar een keervoorziening.

spitstrein is gaan rijden omdat het in 2017 en 2018 regelmatig gebeurde dat de sprinter vanuit Zwolle bij Putten of Nijkerk zo vol zat dat reizigers niet meer in konden stappen. Spoorovergangen Nijkerk

9

-CONCEPT-

A1/A28 Knooppunt Hoevelaken en A1/A30 Knooppunt

Defensie project centrale kazerne

Barneveld

Begin december 2022 werd bekend dat in de gemeente

In juni 2023 besloot de minister van Infrastructuur en

Zeewolde, aan de Spiekweg net over de Nijkerkerbrug,

Waterstaat 17 grote infraprojecten te pauzeren, waaronder

mogelijk een omvangrijke centrale kazerne van Defensie komt.

A1/A28 knooppunt Hoevelaken en A1/A30 knooppunt

In mei 2023 is heeft het Rijk medegedeeld dat het besluit

Barneveld. Dit heeft grote gevolgen voor de bereikbaarheid

over de voorlopige voorkeurslocatie voor de centrale kazerne

en leefbaarheid van de regio. In het bestuurlijk overleg

is uitgesteld. Reden hiervoor is dat Defensie een breed

Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (BO

ruimtelijk proces met voldoende ruimte voor participatie en

MIRT) van 7 november 2023 is met het Rijk afgesproken om

communicatie wil doorlopen in 2024.

gezien de druk op de bereikbaarheid, leefbaarheid en de

Om nut en noodzaak van de concentratie op een kazerne

woningbouwopgave in de regio Amersfoort te onderzoeken

en vervolgens de verschillende mogelijke locaties goed te

welke maatregelen vooruitlopend op de realisatie van project

kunnen wegen, wordt dit project onderdeel van het Nationaal

Hoevelaken gerealiseerd kunnen worden. Hierover worden in

Programma Ruimte voor Defensie dat als planning heeft

het BO MIRT 2024 afspraken gemaakt. De terugkeer van de

afronding zomer 2024. Er worden nu meerdere alternatieven

spitssprinter tussen Amersfoort, Nijkerk en Harderwijk op korte

onderzocht. De voorlopige voorkeurslocatie is Zeewolde

termijn en een keervoorziening in Harderwijk op de lange

(Spiekweg), maar er wordt ook gekeken naar andere opties

termijn staat op de lijst van de Regio om de effecten van de

in Flevoland en naar het uitbreiden van de bestaande

pauzestand van knooppunt Hoevelaken te verzachten.

legerplaatsen in Ermelo en Stroe. Tot slot wordt ook gekeken naar een mogelijke optie/opties in landbouwtransitiegebieden

Alternatief Ring Utrecht

in het midden van het land. De grootschalige omvang

Het kabinet Rutte IV heeft de regio Utrecht de kans geboden

en de locatie in Zeewolde (en mogelijk andere dichtbij

om een alternatief te ontwikkelen voor het Tracébesluit

of in Nijkerk) van het kazernecomplex is zodanig dat er

Ring Utrecht en daarmee de geplande verbreding van de

gevolgen zullen zijn voor gemeente Nijkerk op onder andere

bak in de A27 bij Amelisweerd te voorkomen. De bak in

mobiliteitsvraagstukken, waaronder verkeersafwikkeling

de A27 bij Amelisweerd ligt tussen A28/A27 knooppunt

en openbaar vervoer (station Nijkerk), woningmarkt, lokale

Rijnsweerd en A27/A12 knooppunt Lunetten. Een bouwsteen

economie, werkgelegenheid, recreatie en toerisme.

in dit alternatief is een hogere frequentie van treinen tussen Harderwijk – Nijkerk – Amersfoort aansluitend op Utrecht door middel van een keervoorziening in Harderwijk. Deze betere treinverbinding zorgt niet alleen voor minder auto verkeer op de A28 maar ook op de A27 bij Amelisweerd.

10

-CONCEPT-

2.1.2 Nieuwe woningbouwontwikkelingen Door de nieuwe lopende woningbouwontwikkelingen in beeld te brengen en te voorzien van plandata worden nieuwe trends inzichtelijk gemaakt. Deze getallen helpen om grip te krijgen op de bouwsteen wonen (4.3.1) en daarmee de woningaantallen voor de nieuwe uitbreidingsgebieden. Spaanse Leger Spaanse Leger is een recente gebiedsontwikkeling in de driehoek tussen Amersfoortseweg en het spoor, waarbij diverse bestaande kavels zijn ingepast. De locatie is in aanbouw, de laatste fase wordt naar verwachting na de zomer 2025 opgeleverd. Het uitgangspunt voor de woningsegmenten is minimaal 35% sociale huur en koop. De gebiedsontwikkeling is circa 10,5 hectare groot en omvat circa 326 woningen (ca. 69% grondgebonden en 31% appartementen) met een bebouwingsdichtheid van 30,9 woningen per hectare. Het deel aan de Amerfoortseweg heeft door de vele appartementen een hogere dichtheid van circa 52 woningen per hectare en heeft daardoor een stedelijke verschijningsvorm. Het overige deel oogt door de vele grondgebonden woningen en de ruime opzet landelijk. De dichtheid in dit gebied komt uit op circa 24 woningen per hectare. Oude Barneveldseweg Langs de Oude Barneveldseweg is een ontwikkeling waarbij een bedrijfslocatie en aangrenzend agrarisch perceel worden (her)ontwikkeld. De bouw wordt binnenkort opgestart.

De gebiedsontwikkeling is circa 4,4 hectare groot en omvat maximaal 165 woningen. Voor de woningsegmenten wordt aangehouden: minimaal 35% sociaal, minimaal 25% midden en maximaal 40% hoog. Spaanse Leger: foto’s bestaande situatie

11

Oude Barneveldseweg: visualisaties van projectwebsite

-CONCEPT-

Doornsteeg (fase 3) In de derde fase van de woonwijk Doornsteeg worden 700 woningen en appartementen gebouwd. Het programma is afgestemd op de Woonvisie 2020+ en omvat verschillende woningtypes voor diverse doelgroepen, ten minste 35% sociale huur- en koopwoningen en ten minste 25% lage en hoge middeldure huur- en koopwoningen. De gebiedsontwikkeling is circa 27,5 hectare groot (exclusief volkstuinen) en omvat circa 700 woningen met een bebouwingsdichtheid van 24 woningen per hectare. Het betreft overwegend grondgebonden woningen met relatief veel vrijstaande woningen, twee-onder-een kapwoningen en korte blokken met rijwoningen. Er staan ook diverse appartementen gepland. Centraal rondom de watergang ligt een groot park, exclusief dit park komt de dichtheid uit op 27 woningen per hectare. Stadshaven Stadshaven is een hoog stedelijke gebiedsontwikkeling aan de kop van de Arkervaart met compacte stedelijke blokken in een industriële bouwstijl. Het is een herontwikkelingslocatie van het gemeentehuis, bedrijvigheid en een groen perceel. Voor het plan is een gebiedsvisie vastgesteld (medio 2023) en een ontwerp bestemmingsplan uitgewerkt. Voor de woningsegmenten wordt aangehouden: minimaal 35% sociaal, minimaal 25% midden en maximaal 40% hoog.

De gebiedsontwikkeling is circa 7 hectare groot en omvat circa 600 woningen met overwegend appartementen met een bebouwingsdichtheid van 100 woningen per hectare. De dichtste blokken aan de vaart en noordzijde halen dichtheden van 125 woningen per hectare door enkele hoge appartementengebouwen door een hoogteaccent. De overgangsblokken naar de bestaande bebouwing bestaan uit grondgebonden woningen en appartementen met een bebouwingsdichtheid van circa 65 Doornsteeg (fase 3): proefverkaveling en referentiebeelden

12

Stadshaven: Vogelvlucht en referentiebeelden uit visiedocument

-CONCEPT-

woningen per hectare.

2 .2

T R E ND S

In deze paragraaf gaan we in op trends die er spelen en van

Meer kleinere woningen

Meer appartementen

invloed zijn op het studiegebied. We gaan in op trends op het

Vanuit de woondeals wordt gestuurd om meer betaalbare

Als gevolg van de vorige trend, maar ook de grote behoefte

gebied van wonen, sport, klimaat en natuur, werk, openbaar

en sociale woningen (circa 2/3 deel) te realiseren om aan de

bij de doelgroepen starters en ouderen (wens voor

vervoer, mobiliteit en parkeren, en voorzieningen.

behoeftes in de woningmarkt te voldoen. Aan deze woningen

levensloopbestendige woningen), worden relatief meer

is een maximale prijs gebonden. Door de stijgende prijzen

appartementen gebouwd. Daarbij dient onderscheid gemaakt te

2 .2 .1 Tr e n d s w one n

voor de materialen, de loonkosten en de extra eisen in de

worden in de appartementen met een lift (levensloopbestendig)

15-minuten-stad

bouwsector zijn de totale bouwkosten de laatste jaren sterk

en de soms kleinschalige gestapelde vormen (niet-

De term ’15-minutenstad’, in 2016 bedacht, is onlangs

gestegen. Om toch binnen de categorie te blijven worden de

levensloopbestendig).

geëxplodeerd in populariteit. De definitie is als volgt: “De

woningen steeds kleiner. Dat kunnen kleine appartementen

15-minutenstad is een stedenbouwkundig concept waarbij

zijn of specifieke woningtypes zoals beneden-bovenwoningen,

Wonen en zorg

burgers binnen 15 minuten lopen of fietsen toegang hebben

rug-aan-rug woningen en de rijwoningen met smalle

Ouderen blijven steeds langer thuiswonen. Dit heeft impact

tot alle basisbehoeften“.

beukmaten (tussen 3,6 en 4,8 meter).

naar hun woonsituatie die daar voor geschikt moet zijn. Het

Het concept van de 15-minuten stad pleit voor steden waar

En door de verhoudingsgewijs grote aantallen van deze

levensloopbestendig bouwen is hierin een van de facetten.

inwoners op korte afstand toegang hebben tot essentiële

kleine woningen stijgt de bebouwingsdichtheid in een

Ook zal er voldoende wonen in combinatie met zorg

dagelijkse voorzieningen. De zes noodzakelijke dagelijkse

gebiedsontwikkeling. Om te voldoen aan de parkeernormen

(bijvoorbeeld een woonzorgcomplex) moeten zijn. Het bouwen

voorzieningen zijn de woning, werk, onderwijs, commerciële

zijn veel parkeerplaatsen nodig: of deze worden opgelost

voor deze doelgroep heeft als bijkomend voordeel dat er

ruimtes, entertainment en gezondheidsvoorzieningen.

in mobilityhubs of gebouwde parkeervoorziening of de

(veelal) grondgebonden woningen vrij komen voor gezinnen

hoeveelheid uitgeefbare ruimte in de wijk daalt.

(doorstroming woningmarkt).

Mix wonen, werken en recreatie

Naast passende woonruimte heeft deze doelgroep ook de

Na de functiescheiding van na de jaren vijftig, wordt er nu

juiste voorzieningen nodig op een gepast afstand zodat ze

voor bepaalde gebieden gestreefd naar een mix van wonen,

ook zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Denk

werken en recreatie. Met name in centra en stationsgebieden

hierbij aan zorgpartijen die diensten kunnen verlenen, medische

gaan de verschillende functies meer hand in hand.

basisfaciliteiten en dagelijkse boodschappen.

Het gaat dan om lichte vormen van werken en recreatie die te combineren zijn met wonen. Voorwaarde is dat er geen

Levensloopbestendig bouwen

grote overlast is naar kwetsbare functies zoals wonen. Het

Door de vergrijzende samenleving is er steeds meer behoefte

voordeel is dat deze gebieden levendiger worden doordat er

aan levensloopbestendige woningen (gelijkvloerse woningen

op elk moment van de dag activiteiten zijn. Daarnaast wordt

zoals patiowoningen of appartementen) waar ouderen langer

de beschikbare ruimte zuiniger gebruikt door een vorm van

zelfstandig in kunnen blijven wonen. Woningen dienen daarbij

dubbelgebruik.

flexibel en aanpasbaar te zijn naar de behoefte van de bewoners in de levensfase van dat moment. De woningen moeten adaptief Woonpark Het Erf in Hoevelaken - rug-aan-rug woningen Woningstichting Nijkerk)

13

-CONCEPT-

zijn naar de verschillende levensfases.

Haalbare gebiedsontwikkeling

Veranderende planeconomische verdeling

Voor een gemiddelde woonwijk is een trend zichtbaar met de

Het is geen wetmatigheid dat een dicht-bebouwd plan met

De oude planeconomische verdeling voor een uitbreidingswijk

volgende planeconomische verdeling:

meer woningen tot een haalbaar plan leidt. Dichtere plannen

was ongeveer 55% uitgeefbaar, 25% verharding, 20% groen

•

45% uitgeefbaar;

leiden vaak ook tot dure oplossingen zoals gebouwde

en water bij een dichtheid van circa 25-30 woningen per

•

25% verharding;

parkeervoorzieningen en andere maatregelen om het gebied

hectare. Daarbij werd 50% in de vrije sector gebouwd (relatief

•

25% groen en water;

aantrekkelijk te maken en/of de ontwikkeling rond te krijgen.

veel vrijstaande en twee-onder-een kapwoningen) en 50%

•

5% nader te verdelen over één van de andere drie mede

Daarnaast zijn appartementen relatief duurder om te bouwen

betaalbare en sociale woningen (vaak rijwoningen met

afhankelijk van de ruimtelijk-functionele context, de planvorm,

dan grondgebonden woningen. Dit verschil komt niet tot

beukmaten tussen de 4,8 en 5,4 meter).

verdeling woningtypologieën of lokale eisen of normen;

uiting in de verkoopprijs van het vastgoed. Plannen met

•

Dichtheden worden hoger en verschuiven naar 33-38

meer grondgebonden woningen en enkele appartementen

Als gevolg van de vorige twee trends en normatieve eisen

in middelhoge dichtheden zijn voor ontwikkelaars vaak

rondom parkeren, water, groen en klimaatadaptatie verandert

aantrekkelijker.

de planeconomische verdeling van woonwijken. Aan de hand

Uitzondering op deze regel zijn de twee uitersten van de

van enkele voorbeelden uitleg van de trends:

dichtheden van woonwijken. Bij de landelijke woonwijken met

•

De veranderde verdeling naar meer betaalbare en dus ook

woningen op ruime kavels en lage dichtheden, is het percentage

met appartementen kan op locaties die zeer gewild zijn

kleinere woning zorgt ervoor dat binnen het uitgeefbare

uitgeefbaar hoger dan het percentage groen en verharding. Bij

(denk aan een centrumgebied of stationlocatie) of nabij

deel van een woonwijk meer woningen worden gebouwd,

de woonwijken met hoge dichtheden is het sterk afhankelijk

stedenbouwkundige ruimtes die de dichtheden kunnen dragen

met een hogere dichtheid als gevolg. Deze woningen

van de inrichting en eventuele andere functies, daarvoor zijn

(denk hierbij aan Stadshaven Nijkerk).

hebben steeds minder parkeren op eigen terrein.

moeilijker richtgetallen te geven. Het is voor woonwijken met

Voor de betaalbare en sociale woningen speelt de omvang

hoge dichtheden moeilijker om richtgetallen te geven door de

van de kavel minder voor de ontwikkelaar, daarmee zien

afhankelijkheid van slimme inrichting en de aanwezigheid van

we ook de hoeveelheid uitgeefbaar zakken.

andere functies.

Vaak is de locatie daarin bepalend. Het sterk verdichten

•

•

woningen per hectare.

Meer woningen hebben als gevolg dat er in de openbare ruimte meer parkeerplaatsen nodig zijn (ondanks de lagere parkeernorm per woning) en ook meer rijwegen. Het gevolg is meer verharding.

•

Door andere inrichtingsconcepten toe te passen, zoals shared spaces en geconcentreerde parkeervoorzieningen, kan het percentage verharding constant gehouden worden.

•

Het percentage groen wordt hoger als gevolg van normen rondom water en klimaatadaptatie.

•

Vanuit het tweede punt is de trend zichtbaar dat de ontwikkelaars steeds meer kiezen voor een groene omgevingskwaliteit die alle woningen (en daarmee ook de

Gebiedsontwikkeling Doornsteeg

14

verkoop) ten goede komt.

-CONCEPT-

Gebiedsvisie Paasbos

2 .2 . 2 Tr e n d s s por t Iedereen kan meedoen

Sterke en vitale aanbieders van sport

Duurzame sportinfrastructuur

Sport en bewegen is een belangrijke en nog steeds groeiende

Het sportlandschap verandert. Mensen gaan steeds meer

De trend van de veranderende sport(er) is van invloed op de

sector in onze samenleving. Het is duidelijk dat sport een

individueel of in zelfgeorganiseerde groepen sporten en

ruimte die voor sport en bewegen wordt gebruikt. Het traditionele

grote maatschappelijke waarde heeft en bijdraagt aan thema’s

minder in clubverband. Er is een toename te zien in sporten

gebruik van solitaire sportaccommodaties staat onder druk en

zoals gezondheid, integratie, sociale cohesie, terugdringen

die mensen zelf gemakkelijk alleen kunnen ondernemen op

ook de gemeente Nijkerk streeft naar multifunctioneel gebruik

van overgewicht en de daarmee gepaarde problemen voor de

het moment dat het hen uitkomt, zoals hardlopen, wielrennen

van sportaccommodaties.

fysieke en mentale gezondheid.

en fitness. Deze ontwikkeling leidt tot een verminderende

De verduurzaming van sportaccommodaties (CO2 reductie, BENG

Een ontwikkeling die zich verder voortzet is dat we allemaal

behoefte aan gemeentelijke sportaccommodaties, een

normering gebouwen) en sportvelden is een thema vanuit de

ouder worden en langer gezond en vitaal willen blijven. Het

intensiever gebruik van de buitenruimte ten behoeve van

overheden en sportbonden.

aantal ouderen dat sport, neemt in aantal toe.

sportbeoefening en een toename in het marktaandeel van

Er wordt steeds meer gesport en bewogen in de openbare

Daarnaast neemt de bewustwording van een gezonde leefstijl

commerciële sportaanbieders.

ruimte. Door de toename van de ongeorganiseerde sport (in de

steeds meer toe. Dit wordt versterkt door de toenemende

De vrije tijd wordt in toenemende mate een zoektocht naar

openbare ruimte) daalt de behoefte aan sportaccommodaties.

verantwoordelijkheid en financiële gevolgen van ongezond

belevenissen en een manier om uiting te geven aan de eigen

De openbare ruimte komt steeds meer in beeld als locatie voor

gedrag en toenemende nadruk op zelfredzaamheid.

identiteit en leefstijl. Sport moet dan ook vooral leuk zijn om

sport, bewegen en actieve vormen van recreatie. Denk hierbij

te beoefenen. Het plezier in sporten staat voorop en zorgt dat

aan (autovrije) wandelzones en (hard)looppaden, maar ook aan

Jeugd in beweging

mensen structureel blijven sporten en bewegen. Tevens gaan

sportpunten zoals een calisthenicspark of beweegplein voor

Kinderen bewegen minder, zijn minder beweegvaardig, minder

sport, recreatie, ontspanning en vermaak steeds meer door

ouderen.

fit, motorisch minder vaardig én zwaarder dan 30 jaar geleden.

elkaar lopen.

Het aantal kinderen en jongeren dat wekelijks sport is de

Er zijn de afgelopen jaren vele (commerciële)

Recreatie en cultuur

afgelopen jaren afgenomen. De sportbranche zal daarom in de

sportorganisaties bijgekomen die op andere locaties sport

De ongebonden sporten en het buitensporten in openbaar

toekomst moeten proberen om het sportaanbod aantrekkelijk

aanbieden. Zij bieden bijvoorbeeld sportactiviteiten aan in de

gebied zoals wandelen, hardlopen, fietsen, paardrijden en de

te houden voor jongeren.

openbare ruimte. Mensen hebben behoefte aan vernieuwing

varianten van buitenfitness hebben een recreatieve uitloop naar

Daarnaast spelen kinderen steeds minder buiten, een

en gaan op zoek naar nieuwe uitdagingen. Hierdoor ontstaan

het buitengebied. Verbindingen tussen kern en buitengebied,

gevolg daarvan is de toename van overgewicht onder jonge

nieuwe sporten zoals padel, beachvolleybal, en soccersquash.

dus veilige en passende routes voor de recreatie vorm, worden

kinderen. Te weinig buitenspelen heeft negatieve gevolgen

steeds belangrijker.

voor de motorische ontwikkeling. Ook de leerprestaties

Sommige vormen van sport/recreatie hebben een rijke historie

en de cognitieve ontwikkeling van een kind hebben baat

met de lokale cultuur, bijvoorbeeld de paardensport in

bij buitenspelen. Gaming en virtual reality zijn steeds meer

combinatie met jacht op de landgoederen (Groot Hennekeler en

aanwezig in ons leven en stimuleren mensen te bewegen

Slichtendhorst).

en gezonde keuzes te maken. Hiermee kunnen nieuwe doelgroepen bereikt worden.

15

-CONCEPT-

2 .2 . 3 Tr e n d s k lim a a t e n na tuur Bodem en water sturend

Vanuit divers overheidsbeleid zijn er steeds meer eisen voor

Bestaande bomen kappen voor een ontwikkeling wordt ook

De bodem is letterlijk de basis voor ons bestaan en biedt

gebiedsontwikkelingen die deze effecten ondervangen.

steeds moeilijker vanuit beleid en maatschappelijk wensbeeld.

veel grond aan elementen, planten en leven, wat de mens

Daarnaast vraagt het ook om een andere manier van

ondersteunt in haar voortbestaan. De bodem ademt, biedt

ontwerpen: plannen meer gericht op de ondergrond en

Daarnaast is voor ontwikkelaars de groenblauwe kwaliteit

ruimte aan bijvoorbeeld bomen die CO2 en water vastleggen,

bodem, de bestaande groenstructuren, de waterafvoer en

een steeds belangrijker thema voor de marketing en verkoop

maar huisvest ook veel leven dat aan de basis staat van veel

buffering en minder verharding.

geworden: groene woonstraten als verkoopkwaliteit. Het publiek

voedselketens. Het behoud of versterken van de bodem is

vraagt, ondanks die kleine woning, wel om een aangename en

daarom cruciaal voor ons voortbestaan. Daarnaast is zoetwater

Natuurinclusief en biodiversiteit

een schaars goed in de wereld. Het schoonhouden van goed

Er ontstaan steeds meer ontwerpfilosofieën waarin de natuur

water is belangrijk om Nijkerk levendig te houden. Met nieuwe

centraal staat in het ontwerp.

In het ontwerp wordt steeds meer ingezet op robuuste

ontwikkelingen moet daarom ook gekozen worden voor het

Het ‘Nature Based Design’ (Natuur geïnspireerd ontwerp) gaat

groenstructuren aansluitend op het bestaande landschap en

minimaal belasten van de grond en het watersysteem.

over het toepassen van wat we over de natuur hebben geleerd

reeds aanwezige groen (beschouwen als kwaliteit). Daarmee

op de dingen die we ontwerpen. Door de natuur te observeren

krijgt het groen ook een meer natuurlijke uitstraling en is het vaak

Klimaatadaptatie

kunnen we veel leren over hoe we betere ontwerpen kunnen

ook beter voor de natuur en de biodiversiteit.

Op basis van het Intergovernmental Panel on Climate Change

maken, in dit geval de nieuwe gebiedsontwikkelingen.

(IPCC)-rapport en scenario’s is het duidelijk dat ons klimaat aan

‘Building with Nature’ (bouwen met natuur) is een ontwerpaanpak

Het resultaat is dat plan- en gebiedsontwikkelingen steeds

het veranderen is. Het wordt warmer en de neerslagpatronen

om op de natuur gebaseerde oplossingen te ontwikkelen voor

groener worden ondanks de hogere dichtheden waarin

zijn aan het veranderen. We krijgen meer last van droogte,

ontwerpopgaven. Het benut de krachten van de natuur ten

gebouwd wordt. Ongelimiteerd verdichten is met deze trend

wateroverlast en hittestress.

behoeve van de economie, de maatschappij en het milieu. Via

ook niet mogelijk omdat het groen een structurele positie heeft

de aanpak kunnen we duurzame infrastructuur ontwikkelen en

ingenomen bij verstedelijkingsopgaven.

groene woonomgeving.

bijdragen aan de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s). Groenblauwe kwaliteit

*

De ‘3-30-300 regel’ wordt vaak gebruik als een criteria voor groene

Groen in de woonomgeving heeft in het algemeen meer

plannen. De drie cijfers verwijzen naar drie ontwerpprincipes:

kwaliteiten. Het biedt ruimte om gezond te bewegen, het

•

3: vanuit elke woning minimaal 3 bomen zichtbaar;

bevordert de gezondheid (fysiek, mentaal), verbetert het

•

30: een minimale boomkroonbedekking van 30% voor de

microklimaat en zuivert de lucht (fijnstof, stikstof). Aspecten die steeds meer gaan spelen in het kader van de Omgevingswet en beleid. Met een groennorm per woning (vaak 75 m2 per woning), percentage beschaduwing paden, koelteplekken en de ‘3-30-300 regel’* komt groen steeds meer als norm in Polderlandschap in Nijkerk

16

gemeentelijk beleid terecht.

-CONCEPT-

woonomgeving; •

300: op minimaal 300 meter wandelafstand van de woning een groene verblijfsplek of park

2 .2 . 4 Tr e n d s we r k Groei van banen

Thuiswerken

Gemengde gebieden hebben verschillende voordelen:

De groei van een substantieel aantal woningen vraagt ook om

Na de corona is er een steeds grotere groep die gebruik

•

een groei van het aantal banen. Er dient een gezonde balans

maakt van de mogelijkheid om thuis te werken. Hierdoor staat

elkaar tegen op verschillende momenten en plekken. Dit

te zijn tussen beide functies in een kern. Het is niet perse

er op microschaal al een vorm van menging tussen wonen en

bevordert de sociale cohesie in een kern.

noodzakelijk op wijkniveau. Immers er zijn altijd gebieden in

werken. Bij deze trend zien we ook de scheiding tussen werk

een kern die primair (een bedrijventerrein) of voor een groot

en privé verschuiven. Er is overdag of direct aansluitend op

over de dag mensen aanwezig in de openbare ruimte,

aandeel (een centrum of stationsgbeied) gestoeld zijn op

werktijden (als gevolg van wegvallen reistijd) meer ruimte voor

waardoor het toezicht toeneemt.

werkgelegenheid.

niet-werkactiviteiten die in de directe woonomgeving gaan

•

•

Zo komen de verschillende bevolkingsgroepen in een kern

In een gemengd gebied zijn er op meer tijdstippen verspreid

Er kan functionele synergie ontstaan wanneer bewoners,

plaatsvinden. De woonomgeving dient hier op aangepast te

werknemers en bezoekers gebruik maken van dezelfde

Tenzij de kern een duidelijke forenzengemeenschap betreft.

worden.

voorzieningen en diensten.

Maar dat betekent ook dat er overdag weinig activiteiten zijn in

Juist gemengde gebieden zijn hier geschikt voor omdat

de kern.

bepaalde faciliteiten in de omgeving zitten, of het gaat om een printservice, vergaderruimte of lunchroom vanuit

•

Kinderen die in gemengde gebieden wonen, zien dagelijks wat werken is, zodat het voor hen geen abstract begrip is.

•

Gemengde gebieden zorgen voor minder mobiliteit, omdat

de werksituatie, of om meer private actviteiten rondom

ze mensen de mogelijkheid bieden dicht bij hun woning te

voorzieningen, recreatie of sporten.

werken en ze te voet of met de fiets naar het werk kunnen. Daarnaast kunnen de parkeervoorzieningen voor wonen,

Schone werkgelegenheid

werken en recreëren gedeeld worden. Dit levert een ruimte-

De dienstensector wordt steeds groter in ons land als gevolg

en kostenbesparing op.

van een verder gaande ontwikkeling in de digitalisering,

•

Daarbij geldt dat een deel van de bedrijven beter tot hun

globalisatie, de beleveniseconomie, platformen en AI. Dit is

recht komen in gemengde gebieden, bijvoorbeeld kantoren

werkgelegenheid met minder ruimtelijke en milieuimpact naar

startende bedrijven of juist de kleinschalige bedrijven met

de directe omgeving en daardoor beter in te passen in de

gering milieuimpact naar de omgeving. Dan kunnen de

woonomgeving. Deze schone werkgelegenheid is goed in te

bedrijventereinen specifiek ingericht worden voor de grotere

passen in gemengde gebieden.

en zwaardere bedrijven of bedrijven met specifieke eisen (bijvoorbeeld aansluiting op water of autosnelweg).

Gemengde gebieden Voor de leefbaarheid in de kern heeft een mix van wonen, werken en recreëren de voorkeur. Deze mix zorgt voor de gewenste dynamiek in en vitaliteit van een gebied. Bij de trends wonen en openbaar vervoer komt dit thema vanuit een ander perspectief ook naar voren. Koffie om de hoek

17

-CONCEPT-

•

Gebieden zoals dorps- en stadcentra en stationsomgevingen zijn bij uitstek geschikt zijn voor functiemenging.

2 .2 . 5 Tr e n d s ope nba a r ve r voe r Van bezit naar gebruik

Multimodaal reizen

Levendigheid station

Vanuit onder andere de overheid en nieuwe spelers op de

Multimodaal reizen vind plaats zowel binnen dezelfde reis

Stations zijn meer dan opstapplaatsen voor de trein. Steeds

mobiliteitsmarkt is veel aandacht voor Mobility as a Service

als verdeeld over verschillende reizen. Onder invloed van de

meer worden allerlei voorzieningen gekoppeld aan het station

(MaaS) en de opkomst van deelvervoer (zoals e-bikes, fietsen,

afname van het bezit van eigen vervoermiddelen, is het veel

(vanuit NS Stations) en het stationsgebied (ondernemers buiten

etc.). De ontwikkeling kent meerdere kanten: de populariteit

logischer dat een reis wordt gepland met het doel van de reis

NS). Het station is een gebied waar vele mensen (klanten)

én het aanbod groeit lokaal en steeds meer apps maken

als uitgangspunt in plaats van het vervoermiddel, helemaal

dagelijks passeren, dus voor ondernemers een aantrekkelijke

gebruik eenvoudiger. Tegelijkertijd ervaren gemeentes ook

wanneer we dit combineren met de abonnementscultuur (een

vestigingslocatie. Voor de reizigers zijn de extra voorzieningen

hinder van verkeerd geparkeerde vervoersmiddelen, neemt

van de vormen van NS abonnement).

een vorm van comfort, op de route of tijdens het wachten

het particuliere autobezit nog maar weinig af en neemt het

op de trein kunnen voorzieningen worden gebruikt. Juiste

gebruik van deelvervoer nog geen vlucht. De trend van bezit

Co-workingspace

deze dynamiek zorgt voor de reuring in het stationsgebied en

naar gebruik is gunstig voor het openbaar vervoer omdat de

Een afspraak wordt niet meer op een kantoor gemaakt, maar

levendigheid gedurende de gehele dag.

stations belangrijke hubs kunnen worden voor bijvoorbeeld

op een locatie om samen te werken, bijvoorbeeld op een

In Nijkerk zijn de voorzieningen op het station ondermaats. Door

het voor- en natransport.

station of in de omgeving van een station.

op de korte termijn enkele basisvoorzieningen toe te voegen of

Urgentie schoon en duurzaam vervoer: De gevolgen van

aan ondernemers ruimte te bieden voor commerciële activiteiten,

Technologische ontwikkelingen in en om de trein

klimaatverandering tonen het belang om nog ambitieuzer

kan de reuring en levendigheid vergroot worden.

Technologie ontwikkelt zich razendsnel. Innovaties kunnen

te zijn. Een van de aspecten is het verduurzamen van de

Met de herontwikkeling van het stationsgebied en de uitbreiding

de dienstverlening voor het openbaar vervoer en interne

mobiliteit. De trein is het duurzaamste vervoermiddel voor

van Bronswerk en Luxool ontstaan er kansen op de lange termijn

processen verbeteren en reizen met de trein en andere

langere afstanden. NS wil en kan onderdeel zijn van de

doordat er mensen van het gebied gebruik maken en er ruimte

vormen van openbaar vervoer aantrekkelijker maken.

oplossing voor de klimaatproblematiek.

is voor het toevoegen van een gemengd programma dat reuring met zich meebrengt.

Impressie modern stationsgebied

18

-CONCEPT-

2 .2 . 6 Tr e n d s m obilite it e n pa r ke ren Parkeernormen

Auto uit straatbeeld en shared space

Schoon en duurzaam vervoer

Al jaren is de trend dat de parkeernormen geleidelijk omhoog

Volgend op de vorige twee trends en vanuit woonkwaliteit

Het principe van STOMP is breder gericht, maar heeft ook tot

gaan, deze trend is nog zichtbaar in de kleinere kernen. In de

verdwijnt de auto steeds meer uit het straatbeeld. De

gevolg schonere en duurzamere vormen van vervoer, meer te

steden is al een omgekeerde trend zichtbaar. De normen worden

eerste stap is om de geparkeerde auto’s in parkeerhoven

voet, met de fiets en openbaar vervoer. Daarnaast wordt de

lager, vaak in combinatie met stimuleren van het gebruik van fiets

in bouwblokken of op eigen terrein (oprit, gebouwde

verbrandingsmotor steeds meer vervangen door elektrische

en deelauto + OV. Ook worden de parkeernormen daar steeds

parkeervoorziening) uit de straat te krijgen zodat meer

motoren. Naast parkeren moet er daarmee ook gedacht worden

minder aan de woningtypologie gekoppeld, maar juist aan het

kwalitatieve straten met meer woonkwaliteit ontstaan.

aan opladen.

gebruiksoppervlakte van de woning (GBO). Deze trend is gunstig

De tweede stap is om over te gaan op geconcentreerde

bij de realisatie van de kleine woningen.

parkeervoorzieningen (parkeerveld, mobility hub) aan de

De ordening en inrichting van gebiedsontwikkelingen kan hier

randen van de wijk op een acceptabele loopafstand van

ook sturend of zelfs dwingend in werken. Voor goed gesitueerde

STOMP

de woning en nabij de hoofdroute van de woonwijk zodat

locaties (nabij OV-knoop, goede langzaam-verkeersverbindingen)

In de Mobiliteitsvisie 2040 wordt gewerkt vanuit het STOMP

er autoluwe woongebieden ontstaan. In Nijkerk wordt hier

kunnen lagere parkeernormen worden aangehouden en ingezet

principe waarin de mens centraal staat. STOMP staat voor

bij Stadshaven een stap gezet door het realiseren van een

worden op STOMP. Dan is het voor de gebruiker geen vrije

Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a service

parkeerhub voor het parkeren voor bezoekers aan de rand van

keuze of de auto of fiets gepakt wordt, maar wordt de keuze

(deelvervoer) en Privé auto. Met het STOMP principe wordt

gebied.

een bepaalde richting in gestuurd omdat die auto niet meer

prioriteit gegeven aan vormen van mobiliteit die duurzamer

zo aantrekkelijk is (staat op afstand, parkeerplaatsen zijn duur,

zijn (lopen, fietsen en OV) zowel qua ruimtegebruik als uitstoot

Het begrip shared space (er bestaat geen officiële definitie)

omrijden) terwijl het alternatief aanrekkelijk is (korte afstanden zoals

(CO2, fijnstof en geluid) en verkeersveiligheid. Er wordt minder

gaat uit van gedeeld gebruik van de openbare ruimte.

bij de 15 minuten stad, fiets is eenvoudig en veilig te stallen, er is

prioriteit gegeven aan minder duurzame mobiliteitsvormen

Zonder verkeersborden en fysieke obstakels (bijvoorbeeld

frequent openbaar vervoer).

(zoals de auto). Zo wordt er gezorgd voor bereikbare en

stoepbanden) die gebruikers van elkaar scheiden. Het eigen

leefbare gebieden. De mate waarin STOMP kan worden

vermogen en de verantwoordelijkheid van gebruikers om

toegepast is sterk afhankelijk van de locatie. In centrum- en

verkeerssituaties ‘zelf’ te regelen staat centraal. In woonwijken

stationslocaties is het principe beter toepasbaar dan de

betekent het vaak dat de voetganger, fietser en auto op

buitenwijken op gunstige autolocaties.

straatniveau gemengd worden door de specifieke inrichting.

Aan het STOMP-principe wordt vaak ook een reductie van

In de shared space is de auto duidelijk te gast en is de

de parkeernormen gekoppeld. Immers als de privéauto

inrichting meer gericht op het verblijven en de woonkwaliteit.

minder wordt gebruikt zijn er minder parkeerplaatsen nodig.

Vaak kan de auto redelijk dichtbij de woning komen, zodat

Daarnaast zal ook de hoeveelheid autobewegingen afnemen

de boodschappen uitgeladen kunnen worden. Echter

door het lagere autogebruik. Bijkomend voordeel is dat de

wordt de auto wel geparkeerd op afstand van de woning.

gezondere en minder vervuilende manier van mobiliteit wordt

Hierdoor is minder verharding in de woonwijk nodig, wat als

gestimuleerd waardoor de leefbaarheid zal toenemen.

klimaatadaptief voordeel gerekend kan worden.

19

-CONCEPT-

2 .2 .7 Tr e n d s v oor z ie ninge n Winkelen staat onder druk

Supermarkt voor leefbaarheid

Schaalvergroting voorzieningen

Het winkelen staat al jaren onder druk door het online

Voor de kleine winkelcentra is een supermarkt (of meerdere)

Bij scholen, culturele en maatschappelijke voorzieningen en

winkelen. Een trend die nog steeds groeit. Door de komst

bijna altijd de publiekstrekker. Supermarktbezoekers

medische clusters is er een verdergaande schaalvergroting.

van het online winkelen hebben veel retailers het moeilijk en

gaan na de dagelijkse boodschappen nog langs bij de

Enkele voorbeelden:

lopen dorpskernen en winkelcentra langzaam leeg. Als reactie

speciaalzaak (drogisterij, bakker, slager) voor specifieke

•

daarop zijn ontwikkelingen zichtbaar waar meer aandacht

artikelen (combinatiebezoek). Naast winkels betreft het ook de

wordt gevestigd op de beleving en verleiding. De kunst is om

kleinschalige dienstverlening (kapper, afhaalpunt, stomerij).

Meerdere scholen met bijhorende voorzieningen worden geclusterd in brede scholen.

•

klanten te verleiden om zo lang mogelijk bij jou in de winkel

In het buurthuis worden steeds meer voorzieningen geclusterd.

(of in jouw winkelcentrum of -gebied) te blijven. Dat gebeurt

De supermarkt heeft vaak een bredere rol dan alleen

bij blurring en functievermenging, een trend die zich steeds

de dagelijkse boodschappen door de betaalautomaat,

een gezondheidscentrum samen met de apotheek en andere

verder ontwikkelt binnen het winkellandschap. Voor centra

aangeboden diensten (afhaalpunt, stomerij) en specifieke

medische zorgverleners.

geldt dat er trend is van monofunctionele winkelcentra naar

goederen (bloemisterij).

multifunctionele ontmoetingslocaties.

•

De individuele tandarts, huisarts en fysiotherapeut komen in

Het resultaat van deze schaalvergroting is dat er her en der Huisvesting van huisartsen

plekken vrij komen, maar dat op andere plekken grotere locaties

Van blurring is sprake wanneer een boekwinkel waar ’s avonds

De landelijk huisartsen vereniging geeft aan dat veel

voor deze voorzieningenclusters nodig zijn.

onder genot van een hapje en een drankje lezingen worden

huisartsen te maken hebben met een probleem met

gegeven (Roodbeen is een voorbeeld), of een kinderwinkel

huisvesting: te krap, te duur of ongeschikt. Dit vraagt om

met achterin een café en activiteiten voor kinderen. Bij

aandacht voor geschikte en betaalbare huisvesting.

functiemenging gaat het om verschillende functies die elkaar versterken, bijvoorbeeld horeca tussen de winkels. Een andere aanpak is dat winkels zowel online als fysiek verkopen. Voordelen is dat klanten de artikelen fysiek kunnen bekijken (passen), beter service verlening, ruilen en retourneren, afhaalservice en groter assortiment online dan in winkels aanwezig is. Het toevoegen van stationswinkels en -horeca aan een station zorgt voor meer beleving en reuring. Meer toelichting staat in paragraaf 2.2.5 onder ‘Levendigheid station’.

Boni, ‘Thuis in Nijkerk’

20

-CONCEPT-

Molenplein Nijkerk

2. 3 A M BITI E S NI J K E R K 2. 3 .1 O mg e v i n g sv i si e Ni j ke rk 204 0 In november 2022 is de omgevingsvisie vastgesteld. In de omgevingsvisie zijn de ontwikkelingsmogelijkheden in de fysieke leefomgeving uitgewerkt. Deze omgevingsvisie is een samenhangende visie met strategische hoofdkeuzes van beleid voor de volgende zes thema’s: (1) duurzame ontwikkeling, (2) wonen, (3) werken, (4) mobiliteit, (5) voorzieningen en (6) het landelijk gebied. De opgaven De gemeente Nijkerk staat voor een groot aantal opgaven: Opgaven om het tekort aan woningen terug te dringen, om de leefomgeving aan te passen aan de veranderingen in het klimaat, de omschakeling naar duurzame opwekking van energie, om te zorgen voor voldoende ruimte voor bedrijven en voor een blijvend groeiende recreatiebehoefte, om de verandering naar een duurzame landbouw te ondersteunen en te stimuleren en om steviger in te zetten op biodiversiteit en schone vormen van mobiliteit zoals de fiets als vervoersmiddel. Visie In een drietal paragrafen worden de zes thema’s verder uitgewerkt. De paragraaf ‘Nijkerk: een groen en mooi landelijk gebied’ is gericht op het landelijke gebied en minder relevant voor de bouwopgave.

De paragrafen ‘Nijkerk: een duurzame gemeente’ gaat over het cultureel erfgoed, de omgevingskwaliteit, duurzame energiebronnen, circulaire economie, openbare ruimte en diverse milieutechnische aspecten. Het zijn de randvoorwaarden voor de gebiedsontwikkelingen. De paragraaf 0m

500m

1.000m

‘Nijkerk: een dynamische gemeente’ gaat over de opgave waar de

2.000m

voorliggende studie over gaat. Bron: Uitsnede kaart 9 - Visiekaart Gemeente Nijkerk 2040 (Omgevingsvisie Gemeente Nijkerk, bijlage 7f)

21

-CONCEPT-

Nijkerk: een dynamische gemeente

Bij de vaststelling van de Omgevingsvisie en Mobiliteitsvisie in

Er wordt ingezet op een toekomstbestendige gemeente. In de

november 2022 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen

visie wordt prioriteit gegeven aan het bouwen van voldoende

waarin het college gevraagd wordt om:

woningen voor de inwoners van Nijkerk. Naast wonen gaat het

1. bij de doorontwikkeling van de Omgevingsvisie naar een

ook om ruimte om te werken, te verblijven, te bewegen en te

versie 2.0 de effecten op mobiliteitsvraagstukken integraal

recreëren. Deze ambitie leidt tot de keuze voor nieuwe woon- en

mee te nemen, onder meer door de effecten op natuur,

werklocaties.

milieu en gezondheid van de in versie 1.0 gemaakte keuzes op het terrein van mobiliteit in kaart te brengen en af te

Gemeente Nijkerk hanteert hierbij het principe van zorgvuldig ruimtegebruik. Dit betekent niet dat inbreiding altijd voor

wegen; 2. die nadere afwegingen in de Omgevingsvisie en op

uitbreiding gaat. Het wil zeggen dat ‘inbreiding’ (verdichting

het gebied van mobiliteit gelet op de samenhang en

en transformatie van bestaand stedelijk gebied in combinatie

wederzijdse afhankelijkheid integraal aan de raad voor te

met een intensiever ruimtegebruik) aan de orde is waar dat

leggen;

stedenbouwkundig, maar ook sociaal (veiligheid, gezondheid) aanvaardbaar is. Verdichting gaat dus altijd samen met een aantrekkelijke openbare ruimte, geschikt om er te wonen, te werken en te verblijven.

3. daarin ook de volgorde van de te nemen maatregelen te betrekken; 4. de Raad eerst een voorstel te doen met een plan van aanpak om te komen tot een Omgevingsvisie en Mobiliteitsvisie 2.0.

De huidige ontwikkellocaties voor woningbouw in Nijkerk, Hoevelaken en Nijkerkerveen bieden nog ruimte om tot 2032

Het doorontwikkelen van de Omgevingsvisie conform de motie

in het aangepaste bouwtempo van 250 woningen per jaar te

van de gemeenteraad wordt gedaan in samenhang met de

voorzien. Het jaartal 2032 is geen hard gegeven. Afhankelijk van

verkenning van de gebiedsuitwerkingen stationsomgeving,

het bouwtempo kan er ruimte zijn tot 2030, maar evengoed kan

Luxool, Bronswerk en Slichtenhorst.

er een aanleiding zijn pas vanaf 2035 een nieuw uitleggebied in ontwikkeling te nemen. De keuze voor verdere verstedelijking betekent dat in de komende jaren geïnvesteerd wordt in mobiliteit. Deze investeringen gaan uit van een viertal principes: duurzame mobiliteit, veiligheid van het verkeer en vervoer, leefbaarheid en bereikbaarheid. Er wordt ingezet op een versterking van het langzaam verkeersnetwerk, duurzame mobiliteit, openbaar vervoer en nieuwe wegverbindingen aan de randen van Nijkerk. De Grote Kerk in Nijkerk

22

-CONCEPT-

2 .3 . 2 A m b i t i e s wone n Woonvisie & Woondeal Regio Amersfoort en Regio Foodvalley

In de Woonvisie gemeente Nijkerk 2020+ (Companen) is de

De jaarlijkse woningbehoefte is geëxtrapoleerd, daarmee komt

In maart 2023 heeft de gemeente Nijkerk de beide woondeals

kwalitatieve woningbehoefte voor de korte (t/m 2024) en lange

de capaciteit op circa 2500 woningen. Deze zullen grotendeels

ondertekend. Nijkerk heeft dezelfde woningbouw projecten

termijn (t/m 2029) bepaald (zie tabel).

op de locaties Slichtenhorst, Bronswerk en Luxool gaan landen

ingebracht in de Woondeal Regio Amersfoort als de Woondeal

in Nijkerk. Daarnaast dient er nog woningcapaciteit voor de

Regio Foodvalley. De woondeals zijn ondertekend door de

In deze woonvisie worden kwantitatieve eisen gesteld aan de

regio gemeenten en de minister voor Volkshuisvesting en

sociale woningbouw en het lage en hoge middensegment,

Ruimtelijke Ordening. In de woondeals staan afspraken om

alsmede voor woningen die geschikt zijn voor senioren.

Actualisatie woonvisie

in de gemeente Nijkerk tussen 2022 en 2030 in totaal 3.850

Daarnaast zijn van belang de focus op kleinere en betaalbare

Medio 2024 komt er een actualisatie van de woonvisie.

woningen te realiseren. De gemeente heeft inmiddels op basis

woningen, wonen met zorg en flexibele woonvormen. Deze

Daar komen wellicht nog wijzigingen uit voort voor de

van diverse projecten tot 2032 circa 3.300 woningen gepland

eisen zijn samengevat in een schema.

woningbehoefte en/of een andere verdeling over de verplichte

staan. De meeste van deze locaties zijn op fiets of loopafstand

andere woonkernen aanwezig te zijn.

woningsegmenten.

van het station. Om deze woningen te kunnen realiseren is

Woondeal

een goede bereikbaarheid randvoorwaardelijk, hiervoor zijn

Vanuit de regionale woondeal wordt voor de komende

Constanten bij de bouwstenen

diverse infrastructurele ingrepen nodig.

jaren gestuurd op de realisatie van veel sociale en

Het hoofdstuk bouwstenen begint met het beschrijven van

betaalbare woningen. Voor de periode na 2030 wordt er

de constanten per bouwsteen. Voor wonen zijn de behoeftes

in de voorliggende studie van uitgegaan dat ook dan een

zoals in regiodeals en de woonvisie omschreven opgenomen

grote behoefte aanwezig is voor veel sociale en betaalbare

als constante.

woningen en dat de huidige trends in de woningbouw doorzetten. Voor de toekomstige gebiedsontwikkelingen van

Wonen en zorg

de locaties Slichtenhorst, Bronswerk en Luxool dient dan ook

Aandacht hebben wij ook voor het bouwen van woningen

uitgegaan te worden van stedelijke verdichtingen met veel

voor inwoners met een ondersteuningsvraag. In de gemeente

betaalbare woningen.

Nijkerk staan samen leven, kwaliteit van leven en aandacht voor elkaar centraal. We hechten er waarde aan dat inwoners

Tabellen uit de Woonvisie Nijkerk

23

Aantal woningen 2030-2040

kunnen blijven wonen in hun vertrouwde omgeving, ook

Tot 2032 is er per jaar een woningbehoefte van 250

wanneer de ondersteuningsvraag toeneemt. Op het gebied

woningen per jaar. Het jaar 2032 is geen vast jaar dat de

van wonen en zorg is de ambitie om de komende jaren het

huidige bekende planlocaties zijn volgebouwd. Voor de

woningaanbod voor ouderen en voor kwetsbare personen

woningbouwopgave voor na 2032, moeten nieuwe locaties

met een ondersteuningsvraag te vergroten. We willen komen

worden gezocht. Hiervoor zijn in de Omgevingsvisie

tot een meer integrale aanpak met beter inzicht en een

suggesties gedaan (o.a. Slichtenhorst en Luxool).

betere samenwerking tussen partijen bij de in- en uitstroom

De drie deelgebieden van de voorliggende studie moeten

van mensen uit maatschappelijk instellingen. We denken

voorzien in de woningbouw in de periode 2030-2040.

bijvoorbeeld aan meergeneratiehofjes of mantelzorgunits.

-CONCEPT-

2 .3 . 3 A mb i t i e s buite ns por t Omgevingsvisie

2. Als intensivering onvoldoende ruimte biedt, zoeken wij

de keuze te zorgen voor een betere spreiding van

In de Omgevingsvisie 2040 heeft de gemeente Nijkerk het

ruimte voor het realiseren van een nieuw sportcomplex

sportvoorzieningen in Nijkerk. Immers, de keuze voor

volgende opgenomen:

aan de zuidwestzijde van Nijkerk (omgeving De Flier) of

een nieuwe sportaccommodatie kan aan de orde zijn als

‘‘Wat betreft de buitensport maken wij in de kern Nijkerk de

van het gebied tussen de nieuwe weg en het spoor bij

op termijn de voorkeur uitgaat naar woningbouw aan de

volgende keuzes met betrekking tot de verdeling van onze

Slichtenhorst om te kunnen voldoen aan de reële behoefte

zuidzijde van de kern.

sportaccommodaties:

die er is aan sportterreinen. Deze keuze hangt mede

1. De voorkeur gaat in eerste instantie uit naar het zoveel

samen met de volgende punten uit onze visie:

uitkomsten uit onze gebiedsuitwerking omgeving Station

•

De groei van de bevolking kan leiden tot vraag naar

Nijkerk/Luxool, de verkenning naar de mogelijkheden voor

extra buitensportterrein.

inbreiding en de financiële gevolgen van een eventuele

De groei van de kern Nijkerk of Nijkerkerveen met

verplaatsing van (een deel van) de sportfaciliteiten die nu

nieuwe woongebieden stelt ons op termijn voor

in gebied Luxool gevestigd zijn.

mogelijk intensiveren van de bestaande sportcomplexen. Verdichting van de bestaande capaciteit is bijvoorbeeld mogelijk door middel van omzetting van natuurgras in kunstgras.

•

•

Tot slot hangt deze keuze ook nauw samen met de

Alhoewel uitbreiding van sportaccommodaties geen doel op zich is voor ons, is op termijn dus niet uit te sluiten dat nieuwe voorzieningen nodig zijn. Wij werken deze voorstellen verder uit in de gebiedsuitwerkingen voor (1) Slichtenhorst en (2) station Nijkerk/Luxool. Aan deze laatste uitwerking gaat een verkenning vooraf waarin wij onderzoeken of Luxool een geschikt gebied is voor woningbouw.’’ In het voorliggende document wordt voor de buitensport gekeken naar het verdichten op de locatie Luxool en (geheel of gedeeltelijk) verplaatsen van de buitensport naar locatie Slichtenhorst in samenhang met mogelijkheden voor woningbouw. Hierbij wordt niet naar de Flier gekeken. Als bij de nadere uitwerking en het participatietraject er een aanleiding voor is, wordt breder gekeken naar locaties voor de buitensport en dan wordt ook de Flier als mogelijke locatie meegenomen.

24

-CONCEPT-

Behoefte buitensportaccommodaties

•

De behoeftebepaling toont een prognose van een

Ongebonden sporters

In 2023 is er onderzoek gedaan naar de toekomstige behoefte

behoefte aan 3 tot 4 extra kunstgras voetbalvelden,

Het aantal ongebonden sporters dat de buitenruimte gebruikt

aan buitensportaccommodatie in de gemeente Nijkerk.

2 extra korfbalvelden en 4 tot 5 extra tennisbanen.

om te sporten en te bewegen zal toenemen tot 2040, met

Diverse buitensportorganisaties hebben meegewerkt aan

De overige buitensporten zoals hockey, handbal,

name onder invloed van landelijke en/of lokale initiatieven.

dit onderzoek. Hieronder de conclusies van de Rapportage

atletiek hebben op basis van de huidige analyse en

Dit biedt een kans voor de gemeente Nijkerk om de

Behoeftebepaling buitensportaccommodaties gemeente

uitgangspunten voldoende capaciteit.

buitensportaccommodaties meer te integreren in de omgeving

Nijkerk uit 2023 die voor deze verkenning relevant zijn: •

van deze ongebonden sporters, zowel fysiek als organisatorisch. Aanbevolen wordt om verenigingen te betrekken om

In de Rapportage Behoeftebepaling buitensportaccommodaties

Seizoen 2022-2023

knelpunten (deels) op te lossen en gebruik te maken van

gemeente Nijkerk uit 2023 staan de volgende aanbevelingen:

Samengevat wordt geconcludeerd dat er op dit moment

hun getoonde flexibiliteit. Onder meer door toenemende

•

over het algemeen voldoende buitensportaccommodaties

vraag aan sportruimte onder te brengen bij verenigingen met

van Vitale (open)sportparken, waarbij de buitenruimte

& -voorzieningen zijn en er geen acute knelpunten zijn. Bij

overcapaciteit aan accommodaties en voorzieningen. En door

meer uitnodigend wordt gemaakt om te sporten en

voetbalverenigingen Veensche Boys en vv Sparta Nijkerk is

de wedstrijdplanning van voetbalverenigingen op zaterdag te

bewegen en de koppeling tussen de buitenruimte en de

er wel ondercapaciteit:

spreiden over zaterdag én zondag.

buitensportaccommodaties wordt versterkt.

•

Op dit moment is er een tekort van 2 velden bij Sparta

De aanbeveling luidt om in beleid vast te stellen dat de

Nijkerk en 1 veld bij Veensche Boys: Dat wordt nu

gemeente capaciteitsproblemen gemeentebreed bekijkt.

van nieuwe buitensportruimte waarvan de keuze mede

pragmatisch opgelost, het verdient echter aanbeveling om

Vervolgens hanteert de gemeente als uitgangspunt voor

samenhangt met de volgende punten:

op relatief korte termijn extra capaciteitsuitbreiding op die

capaciteitsuitbreiding: eerst intensivering van bestaande

•

locaties op te nemen in de planvorming. Bijvoorbeeld de

accommodaties te zoeken, dan accommodatie in de directe

gebiedsontwikkeling Luxool en /of Nijkerkerveen

omgeving en pas daarna extra accommodatie te realiseren op

Ook de Nijkerkse Tennisclub NTC heeft een geringe

basis van de groei van de kernen.

•

•

Het maken van beleid en het faciliteren van een concept

Voor de langere termijn het onderzoeken van de realisatie

de groei van de bevolking die kan leiden tot een vraag naar extra buitensportterrein;

•

de groei van de kern Nijkerk of Nijkerkerveen met nieuwe woongebieden die de gemeente op termijn voor de

ondercapaciteit van 0,4 tennisbaan: Gemeentebreed is

keuze stelt om te zorgen voor een betere spreiding van

er voldoende capaciteit beschikbaar.

sportvoorzieningen in Nijkerk, bijvoorbeeld een keuze voor een nieuwe sportaccommodatie als op termijn de

•

Periode 2023-2040

voorkeur uitgaat naar woningbouw aan de zuidzijde van de

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=1e2ca937-0f60-443d-8466-ccc9d61831c4