Concept 2025-071 Bijlage 1 Ontwerp Actieprogramma van afval naar grondstof 2025-2028
Tekst van het document
-2 kg
Actieprogramma van afval naar grondstof 2025-2028 – Gemeente Nijkerk
+0,5%
30
Actie 4: Ruimte extra inzet communicatie en monitoring Uit een enquête, gehouden in 2022, blijkt dat veel mensen onwetend zijn over hoe afval goed gescheiden kan worden. Ook zijn er misverstanden over wat er met het gescheiden afval gebeurt. Inwoners van de gemeente Nijkerk hebben dan ook gevraagd om extra inzet op informatie. Blijvende communicatie over afvalscheiding en preventie is ook zeker van belang voor het behalen van de gemeentelijke doelstellingen en het streven naar ambities. Het moet inwoners niet alleen duidelijk zijn waar ze met hun afval terecht kunnen, maar de redenen waarom acties worden uitgevoerd moet ze ook duidelijk zijn. Daarnaast blijken inwoners graag te willen weten wat nu eigenlijk met hun afval wordt gedaan na inzameling. Eerste stappen zijn gezet door de introductie van een nieuwe afvalapp. Deze app is het primaire communicatiekanaal in de richting van de inwoners. In deze app kunnen inwoners informatie krijgen over afvalpreventie, scheiden van afval, legingsmomenten, enz. Er is (financiële) ruimte nodig om communicatiemiddelen in te zetten wanneer het nodig is, daar waar nodig is en op een manier die aansluit bij de ontvanger. Daar kan nu geen definitieve keuze in worden voorgelegd. Denk bijvoorbeeld aan de inzet van een afvalcoach/schonebuurtcoach en wijkgerichte (maatwerk)communicatie.
Monitoren van het aangeboden afval geeft inzicht in het effect van maatregelen op de kwaliteit van grondstoffen. Omdat de landelijke doelstellingen vooral hameren op zuivere grondstofstromen voor goede recycling, is het controleren van onze aangeboden grondstofstromen van belang. Wordt een nieuwe maatregel uitgevoerd, of wordt bijvoorbeeld een pilot gestart, dan is monitoring voor, tijdens en na afronding van een pilot nodig om het effect van een pilot of maatregel te kunnen meten. Door aangeboden grondstoffen als GFE en PMD regelmatig op wijkniveau te controleren op de kwaliteit kan ook de communicatiewijze effectiever worden ingezet. Met extra inzet op monitoring en (maatwerk)communicatie wordt gestreefd een gedragsverandering van inwoners te bereiken en wordt naar verwachting een volgende milieurendement behaald:
Actie 4
Vermindering restafval (in kg per
Stijging afvalscheiding (%)
inwoner) Extra inzet communicatie en
-2 kg
+0,5%
monitoring afvalaanbod
Actie 5: Invoeren keuzeplicht brievenbussticker Huishoudens worden gevraagd actief aan te geven of zij nog ongeadresseerd reclamedrukwerk willen ontvangen. Door deze keuze verplicht te laten maken, wordt onnodig drukken en verspreiden van ongeadresseerd reclamedrukwerk voorkomen. Alleen huishoudens met een JA/JA sticker ontvangen nog ongeadresseerd reclamedrukwerk. Huishoudens zonder sticker, een NEE/NEE of NEE/JA sticker ontvangen geen ongeadresseerd reclamedrukwerk. De gemeente stelt de brievenbusstickers gratis beschikbaar. Inwoners worden geheel vrijgelaten in de keuze die zij maken. In een verordening kan worden opgenomen
Actieprogramma van afval naar grondstof 2025-2028 – Gemeente Nijkerk
31
wat we onder reclamedrukwerk verstaan, zodat bijvoorbeeld de mogelijkheid blijft bestaan een ongeadresseerde stadskrant (en daarmee de gemeentepagina) te blijven bezorgen op deze adressen Volgens Milieu Centraal wordt er per huishouden zo’n 30 kilo per jaar aan reclamedrukwerk bespaard als een huishouden ervoor kiest geen ongeadresseerd reclamedrukwerk meer te ontvangen. Daarnaast voorkomt het productiekosten en transportuitstoot. Omdat de inwoners van de gemeente Nijkerk het oud papier al goed scheiden, zal deze actie een beperkt effect hebben op het aanbod van restafval. Het leidt vooral tot vermindering van de totale hoeveelheid aangeboden oud papier. Actie 5
Vermindering restafval (in kg per
Stijging afvalscheiding (%)
inwoner) Invoeren brievenbussticker
-1 kg
+0,2%
Actie 6: Subsidie compostvaten We willen onze inwoners bewust maken van het belang van minder afval produceren. Dat willen we onder andere doen door het gebruik van een compostvat te stimuleren. Dat is niet nieuw voor de gemeente Nijkerk. De oude subsidieregeling wordt nieuw leven ingeblazen. Dit betekent dat inwoners korting krijgen op de aanschaf van een compostvat die ze kopen bij nader aan te wijzen winkels/tuincentra. Deze actie stimuleert (groene) doeners hun GFT-afval direct om te zetten in compost/mulch voor de eigen tuin. Deze actie sluit aan bij het voorkomen van afval en de weg naar een afvalloze en duurzamere gemeente. Als veel inwoners zelf gaan composteren, wordt er minder gescheiden GFT-afval aangeboden in de GFTcontainers. Cijfermatig kan dit een negatief effect op de mate van afvalscheiding geven, omdat er een daling van het aanbod gescheiden GFT-afval is. Feitelijk is er geen daling van het GFT-afval, het wordt alleen op een andere wijze van het restafval gescheiden gehouden door de inwoners en direct nuttig toegepast.
Actie 7: Subsidie wasbare luiers Jaarlijks wordt er meer dan 200 ton luier- en incontinentie materiaal ingezameld in onze gemeente. Door het gebruik van wasbare luiers te stimuleren wordt niet alleen gewerkt aan bewustwording, maar wordt ook concreet de hoeveelheid afval teruggebracht. Er komt daarom een subsidieregeling voor de aanschaf van wasbare luiers. Deze regeling stimuleert jonge gezinnen te kiezen voor het gebruik van wasbare luiers voor wegwerpluiers. Elk gezin mag één keer gebruikmaken van de subsidie. In onderstaande tabel wordt het verwachte milieurendement weergegeven. Het aandeel van afval dat wordt voorkomen is in het begin klein. Echter, het is belangrijk om ouders te blijven stimuleren te kiezen voor wasbare luiers om afval te voorkomen. Het rendement zal dan alleen maar groeien.
Actieprogramma van afval naar grondstof 2025-2028 – Gemeente Nijkerk
32
Actie 7
Vermindering restafval (in kg per
Stijging afvalscheiding (%)
inwoner) Subsidie wasbare luiers
-0,33
0,06%
Actie 8: Ruimte voor een pilot Omgekeerd Inzamelen Om het aanbod van restafval verder te verlagen moeten we open staan voor andere mogelijke wijzen van inzamelen. In de wijk Doornsteeg is eerder een pilot Omgekeerd Inzamelen 13 uitgevoerd waaruit blijkt dat in die wijk significant minder restafval wordt aangeboden dan elders in Nijkerk. Mede door deze uitkomst wordt verwacht dat deze inzamelwijze gemeente breed kan leiden tot een verdere daling van het restafvalaanbod. Door het houden van een nieuwe pilot Omgekeerd Inzamelen in een bestaande wijk willen we naast cijfermatige data (als het effect op de hoeveelheid restafval en op grondstofvervuiling) ook lering trekken over hoe dit het beste kan worden opgezet en verder uitgerold over de wijken, in samenwerking met de betreffende inwoners. Het succes van een andere inzamelwijze gaat nu eenmaal gepaard met draagvlak onder de inwoners die het moeten doen, dus de ervaring vanuit een pilot is heel nuttig mee te nemen. Een plan van aanpak (inclusief raming en een voorstel voor de dekking van de kosten) voor de pilot in een bestaande wijk wordt in 2026 opgesteld en aan u voorgelegd. Daarna zal de pilot in 2027 worden uitgevoerd. Zou na de pilotfase worden besloten verder te gaan met het uitrollen van Omgekeerd Inzamelen, dan wordt verwacht dat het restafvalaanbod gemiddeld met ca. 10 kg per inwoner daalt.
Echter, de uitkomst van de pilot moet hiervoor worden afgewacht.
13
Met omgekeerd inzamelen wordt bedoeld dat inwoners hun restafval moeten wegbrengen naar ondergrondse brengvoorzieningen in de wijk. De mogelijkheid om restafval via een minicontainer of koopzak aan straat te zetten, verdwijnt. Het GFT en PMD wordt wel aan huis opgehaald.
Actieprogramma van afval naar grondstof 2025-2028 – Gemeente Nijkerk
33
Totaaloverzicht milieurendement Acties
Vermindering restafval
Stijging afvalscheiding
(kg/inw)
(%)
-2
0,5%
-4
+1%
Actie 2: GFE inzameling bij hoogbouw
-3
+1%
Actie 3: GFE aanrechtbak
-2
+0,5%
Actie 4: Extra inzet communicatie en ruimte
-2
+0,5%
Actie 5: keuzeplicht brievenbussticker
-1 kg
-0,2%
Actie 6: Subsidie compostvaten
0
0%
Actie 7: Subsidie wasbare luiers
-0,33
+0,06%
Actie 8: Pilot Omgekeerd Inzamelen
Te onderzoeken
Te onderzoeken
Raming totaal
-10/-12 kg restafval per inw/jr
+3% verbeterde
Actie 1: Stapsgewijze optimalisatie brengvoorzieningen oud papier en karton en oplossen van witte vlekken (optie 1) Actie 1: Gehele optimalisatie brengvoorzieningen oud papier en karton en oplossen van witte vlekken (optie 2)
voor monitoring
afvalscheiding Een kanttekening is te maken. Het aantal kilogram restafval per inwoner per jaar en het totale afvalscheidingspercentage geven beperkte informatie over de mate waarin grondstoffen gerecycled kunnen worden. De kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen is minstens zo belangrijk. Niet voor niets dat monitoring op ingezamelde grondstoffen deze periode als maatregel wordt genoemd. Daarnaast kan een lager afvalscheidingspercentage ook wijzen op minder aangeboden afval.
Actieprogramma van afval naar grondstof 2025-2028 – Gemeente Nijkerk
34
Planning Acties
2025 - juli-dec
2026 - jan-jun
2026 - juli-dec
2027 - jan-jun
Actie 1 – Optimalisatie brengvoorzieningen OPK
X Locatiebepaling nieuwe ondergrondse containers
Aanschaf ondergrondse containers
X monitoring inzamelaars + uitbreiden netwerk containers + evaluatie
X monitoring inzamelaars + uitbreiden netwerk containers
Actie 2 - GFE-inzameling hoogbouw
Pilot
Pilot
X Aanbestedingsproce dure aanschaf en plaatsing containers
X Voorbereiding, inkopen en communicatie
X Start uitzetten (afstemmen timing met actie 2)
X X Start voorbereidingen inzameling plaatsing, incl. communicatie en informatie X X X
X
Actie 3 - Aanrechtbak voor voedselafval
2027 - juli-dec
2028 - jan-jun
2028 - juli-dec
Actie 4 – Monitoring en extra inzet communicatie
X Opstart met communicatieplan: per uit te voeren actie doelgroepen vaststellen en communicatieaanpak (welke middelen waar inzetten, wat bereiken?)
X uitvoering communicatieplan
X
X
X
X
X
Actie 5: Invoeren keuzeplicht brievenbussticker
Meenemen in aanpassing verordening/uitvoeringsbesluit
X voorbereiding en informeren reclamebranche, MKB en inwoners
X start
X
X
X
X
Actie 6: Subsidie compostvaten
X voorbereiding intern (subsidieverordening?)
X (start af te stemmen op communicatieplan)
X
X
X
X
X
Actie 7: Subsidie wasbare luiers
X voorbereiding intern (subsidieverordening?)
X (start af te stemmen op communicatieplan)
X
X
X
X
X
X Starten opstellen plan van aanpak
X Starten informeren X voorzieningen X inwoners en met en 0-metingen plaatsen starten pilotperiode (jaar)
X Evaluatie
X Besluitvorming
Actie 8: Pilot Omgekeerd Inzamelen in een bestaande wijk
Kostenraming* Maatregel
Investeringskosten
Kosten per jaar
Kosten per huishouden/jr (afgerond naar boven)
1. Optimalisatie brengvoorzieningen OPK – stapsgewijs (optie 1)
€
267.275
€
12.237
€
1,00
1. Optimalisatie brengvoorzieningen OPK – geheel (optie 2)
€
742.096
€
109.168
€
6,00
2. GFE - Inzameling GFE bij hoogbouw
€
302.878
€
22.800
€
2,00
3. GFE - uitgifte aanrechtbakken (vrijwillige basis), incl. informatiesticker en eenmaal een rol zakken
€
49.874
€
827
€
0,10
4. Monitoring en (maatwerk)communicatie
n.v.t.
€
103.229
€
6,00
5. Inzet keuzeplicht brievenbussticker
€
€
13.184
€
1,00
6. Subsidie compostvaten
n.v.t.
€
1.499
€
0,10
7. Subsidie wasbare luiers
n.v.t.
€
5.896
€
0,40
8. Pilot Omgekeerd Inzamelen in een bestaande wijk
volgt
volgt
TOTAAL met maatregel OPK 1A (stapsgewijze optimalisatie)
€
695.763
€
159.671
€
10,60
TOTAAL met maatregel OPK 1B (gehele optimalisatie)
€
1.170.583
€
256.602
€
15,60
75.735
volgt
*Het gaat om een kostenraming gebaseerd op de meest recente bekende tarieven en afvalgegevens 2023. Wijzigingen in deze tarieven en gegevens kunnen van (grote) invloed zijn op de kostenraming. In de investeringskosten is altijd een post onvoorzien meegenomen van 5%. De afschrijvingstermijn en het rentepercentage zijn met de gemeente afgestemd. In de "Kosten per jaar" zijn de kapitaalslasten over de investeringen, inclusief een post onderhoud meegenomen, alsook jaarlijks terugkerende kosten als inzamel- en verwerkingskosten.
Actieprogramma van afval naar grondstof 2025-2028 – Gemeente Nijkerk
36
de Jonge Milieu Advies Utrechtseweg 9, 3704 HA Zeist T. 030 699 15 99 - info@jma.nl www.jma.nl Actieprogramma van afval naar grondstof 2025-2028 – Gemeente Nijkerk
38