231005 Werkdocument Erfgoedbeleid 'Trots op Nijkerk'
Tekst van het document
2024
2025
2026
2027
2028
€5.000
€5.000
0
0
0
€8.000
0
0
0
0
opstellen criteria en herijken monumentenlijst Aanwijzen nieuwe monumenten Uitbreiding fte
€4.500
€1.500
€1.500
€1.500
€1.500
€17.600
€17.600
€17.600
€17.600
€17.600
Totaal benodigd budget
€ 35.100
€ 24.100
€ 19.100
€ 19.100
€ 19.100
7.3
Scenario 2: Uitgebreid beschermd -
Alle voorgestelde acties uit scenario ‘Basis Beschermd’ (6.1) Parels uit de Omgevingsvisie 2040 aanwijzen tot beschermd stadsgezicht en cultuurlandschap in het Omgevingsplan Inventarisatie van al het zichtbare erfgoed in de gemeente
Het aanwijzen van beschermd cultuurlandschap en stadsgezicht De formele borging van die aanwijzing vindt plaats in het omgevingsplan. Daarom is het logisch om tijdens het onderzoek voor het omgevingsplan ook onderzoek uit te voeren dat leidt tot de omschrijving, de regels en de begrenzing die horen bij de beschermde gebieden. Participatie zal hier een groot onderdeel van uitmaken. De kosten die hiervoor gemaakt worden zullen vallen onder het budget van het ontwikkelen van het Omgevingsplan er is natuurlijk wel capaciteit nodig van de adviseur erfgoed. In het eerste kwartaal van 2024 wordt er gestart met het omgevingsplan voor het gebied rondom het Hoevenlakensebos. Hier zit dus gelijk een parel in die aangewezen kan worden als beschermd cultuurlandschap. Inventarisatie Bij de inventarisatie en waardering van al het zichtbare erfgoed in de gemeente zullen alle panden in de gemeente worden beoordeeld, Deze zullen beoordeeld worden aan de hand van op te stellen criteria. Door de systematische werkwijze zijn de kosten per pand aanzienlijk minder dan bij het vorige scenario. De kosten hiervoor worden geschat op een totaal van €50.000. Hiervoor is dus een incidenteel budget benodigd. Uitbreiding fte De verwachting is dat door dit scenario meer gemeentelijke monumenten erbij komen dan in het eerste scenario.
Daarnaast moeten inwoners die in de beschermde landschappen bezit hebben ondersteund worden. De uitbreiding van fte die hiervoor verwacht wordt is 0,5 fte. De loonkosten worden geraamd op €44.000,-. Scenario 2: Uitgebreid beschermd Actualisatie archeologie Parels aanwijzen
2024
2025
2026
2027
2028
€5.000 0
€5.000 0
0 0
0 0
0 0
Inventarisatie
0
€50.000
0
0
0
Uitbreiding fte
€44.000
€44.000
€44.000
€44.000
€44.000
Totaal extra budget
€ 49.000
€ 99.000
€44.000
€44.000
€44.000
29
W e r k d o c u m e n t
E r f g o e d b e l e i d
7.4
Dynamisch pakket: Benutten
-
Abonnement Monumentenwacht Gemeentelijke onderhoudssubsidie Richtlijnen verduurzaming monumenten
Monumentenwacht abonnement Door de gemeente Nijkerk wordt er een collectief abonnement afgesloten voor monumenteneigenaren. De abonnementskosten zijn €41,- per jaar voor woonhuizen en boerderijen eens per twee jaar vindt er dan een inspectie plaats. Voor kerken kastelen en dergelijke zijn de abonnementskosten €76,50 per jaar. Deze gebouwen worden elk jaar geïnspecteerd. De voorrijkosten zijn €42,-. De inspecties worden verrekend tegen een uurloon van €52,- per manuur. Wij stellen voor om de abonnementskosten en de voorrijdkosten te vergoeden, daarvoor zijn de kosten gemiddeld per jaar €62,- per monument. Nijkerk heeft 111 gebouwde rijksmonumenten en 214 gebouwde gemeentelijke monumenten. Uit ervaring van de Monumentenwacht doet meestal 25% van de monumenten mee met dit soort acties. Hier komt een bedrag van iets meer dan €5.000 euro uit. We hopen op een hogere deelname en stellen daarom voor om hier een structureel een budget van €7.500,- beschikbaar te stellen Gemeentelijke onderhoudssubsidie Om de gemeentelijke onderhoudssubsidie in te stellen moet er eerst een verordening opgesteld worden. De verordening die in 2014 is afgeschaft kan hiervoor als basis gebruikt worden. Het opstellen hiervan zal in 2024 gebeuren. In 2025 kan dan gestart worden met het verlenen van de subsidies.
Er wordt voorgesteld om per aanvraag een €5.000,- beschikbaar te stelen met een verhoging vanuit de provincie van maximaal nog eens €5.000,-. Daarnaast wordt er voorgesteld om te werken met een plafondbedrag van €50.000,-, zodat elk jaar ongeveer 10 onderhoudssubsidies verstrekt kunnen worden. Voor de onderhoudssubsidie is dus een structureel budget van €50.000,- benodigd. Uitbreiding fte Om de onderhoudssubsidies te beoordelen en te verstrekken wordt verwacht dat er 0,2 fte extra nodig is van de adviseur erfgoed. De geraamde loonkosten hiervoor zijn €17.600,-. Het instellen van een gemeentelijke onderhoudssubsidie kan niet los gezien worden van de uitbreiding van fte.
Dynamisch pakket: Benutten Abonnement monumentenwacht Onderhoudssubsidie
2024
2025
2026
2027
2028
€7.500
€7.500
€7.500
€7.500
€7.500
0
€50.000
€50.000
€50.000
€50.000
€17.600
€17.600
€17.600
€17.600
Uitbreiding fte Richtlijnen
0
0
0
0
0
Totaal extra budget
0
€ 75.100
€ 75.100
€ 75.100
€ 75.100
30
W e r k d o c u m e n t
E r f g o e d b e l e i d
7.5
Dynamisch pakket: Beleven
-
Het versterken van huidige routes en eventueel creëren van nieuwe routes Het plaatsen van informatieborden Immaterieel erfgoed opnemen in het cultuurbeleid
Routes Om de routes te versterken moet er samen met de adviseur vrijetijdseconomie een plan gemaakt worden om te onderzoeken wat hier precies voor nodig is. Dit kost inzet van beide adviseurs. Dit kan binnen het huidige budget. Informatiebord Een informatiebord zal aangevraagd moeten worden door een inwoner van de gemeente Nijkerk. De adviseur erfgoed zal beoordelen of dit bord inderdaad bijdraagt aan de beleving van erfgoed. Deze borden worden gemaakt door het Gelders Landschap en Kastelen. Deze borden hebben een bepaalde opzet die ingevuld zal worden door de initiatiefnemer en de adviseur erfgoed. Naast dat er dus capaciteit nodig is van de adviseur erfgoed kosten deze borden €2.500,- om te maken en te plaatsen. Voor de continuïteit hiervan stellen we voor om elk jaar budget beschikbaar te stellen voor één bord Immaterieel erfgoed De adviseur erfgoed wordt betrokken bij het schrijven van dit beleid en geeft input waar nodig. Hier is capaciteit voor nodig, maar er zijn geen kosten aan verbonden. In 2024 wordt er een start gemaakt met dit beleid.
Dynamisch pakket: Beleven Routes
2024
2025
2026
2027
2028
0
0
0
0
0
€2.500
€2.500
€2.500
€2.500
€2.500
Immaterieel erfgoed
0
0
0
0
0
Totaal extra budget
€2.500
€2.500
€2.500
€2.500
€2.500
Informatieborden
31
W e r k d o c u m e n t
E r f g o e d b e l e i d
8. Aanbevelingen Als de gemeente Nijkerk wil voldoen aan haar ambities, die eerder genoemd zijn in dit stuk, is het tweede scenario en alle acties uit de dynamische pakketten nodig. Het archeologisch beleid is door alle nieuwe inzichten van de afgelopen tien jaar hard aan actualisatie toe, daarom bevelen wij aan om in ieder geval voor deze actualisatie te kiezen In de gespreken met de lokale experts kwam naar voren dat er behoefte is aan een integrale benadering van de monumentenlijst en een betere bescherming van de landschappelijke parels. Daarnaast bleek uit de gesprekken met de ambtenaren dat de historische landschappen niet voldoende, helder en eenduidig beschermd zijn. Het stuk ‘Eigenheid en Karakter’ stelt voor om de landschappen te beschermen via het beschermd cultuurlandschap en de stad Nijkerk als beschermd stadsgezicht. Dit stuk constateert ook dat er hiaten zitten in de monumentenlijst en de kennis van de bouwkunst. Om al deze elementen goed op te kunnen pakken bevelen wij aan om voor het tweede scenario: ‘Uitgebreid beschermd’ te kiezen. Hierin is de integrale benadering mogelijk en wordt er over gegaan tot aanwijzing van beschermde cultuurhistorische landschappen en stadsgezicht. De dynamische pakketten zorgen voor ondersteuning in de versterking van het benutten en beleven van het erfgoed.
Wel is het zo dat vooral aan de onderhoudssubsidie een hoog budget verbonden is. Deze actie laat wel zien dat gemeente waarde aan erfgoed hecht en het maatschappelijk belang van het behouden en benutten inziet. Het onderhoud is namelijk niet alleen van belang voor de eigenaar, maar voor de hele samenleving. Om al deze acties uit te voeren is extra inspanning benodigd. Dit wordt vooral veroorzaakt door het verwachte hogere aantal monumenten en het beoordelen en verstrekken van de onderhoudssubsidies. Voor deze extra inspanning moeten de beschikbare fte’s uitgebreid worden. Dit kan niet los gezien worden van de voorgaande aanbevelingen. 2024
2025
2026
2027
2028
Archeologiebeleid herzien
€5.000
€5.000
0
0
0
Inventarisatie Onderhoudssubsidie
€50.000
0 €50.000
0 €50.000
0 €50.000
0 €50.000
Monumentenwacht abonnement
€7.500
€7.500
€7.500
€7.500
€7.500
Informatieborden
€2.500
€2.500
€2.500
€2.500
€2.500
Uitbreiding fte
€44.000
€61.600
€61.600
€61.600
€61.600
Totaal extra benodigd budget
€109.000
€126.600
€121.600
€121.600
€121.600
In dit en het voorgaande hoofdstuk leggen we de verschillende scenario's, het voorkeursscenario en de financiële vertaling daarvan aan u voor. Gezien het belang van erfgoed , maar ook de huidige financiële situatie en de gesprekken die we te voeren hebben met betrekking tot de ombuigingen is het van belang de keuzes goed af te wegen en een duidelijke scenariokeuze te maken. Afhankelijk van de scenariokeuze kunnen de financiële gevolgen meegenomen worden in de 1e berap of in de kadernota 2025.
32
W e r k d o c u m e n t
E r f g o e d b e l e i d
Colofon Gemeente Nijkerk Team Planvorming en Vakspecialisten Erfgoed In co-creatie met RAAP archeologisch Adviesbureau Begrippen - Erfgoed wordt ook cultuurhistorie genoemd of cultuurhistorisch erfgoed, onder deze begrippen verstaan we hetzelfde. - Als we het in dit stuk over Nijkerk hebben bedoelen we de hele gemeente. Dus waar Nijkerk of Nijkerks staat, wordt in de regel de complete gemeente Nijkerk bedoeld met alle kernen, buurtschappen en het buitengebied. Als het specifiek om de stad Nijkerk gaat, wordt die expliciet benoemd. Als het over de gemeente als bestuursorgaan gaat wordt deze aangeduid als de Gemeente Nijkerk. - Identiteit: het eigen karakter van een individu of een groep - Immaterieel erfgoed: verhalen, rituelen en tradities. - Zichtbaar erfgoed: objecten en structuren die in de loop der tijd door mensen zijn aangelegd en nu nog zichtbaar zijn - Verborgen erfgoed: de historische sporen van menselijke activiteiten in de bodem (archeologie) - Gebouwd erfgoed: denk hierbij aan een woonhuis of openbaar gebouw. - Aangelegd erfgoed: is bijvoorbeeld een begraafplaats of een park - Omgevingsvisie: een strategische visie, verplicht onder de Omgevingswet, voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving van een gemeente.
Een omgevingsvisie gaat in op de samenhang tussen ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel erfgoed. - Omgevingsprogramma: en beleidsdocument onder de Omgevingswet dat de gemeente kan toepassen in verschillende fasen van de beleidscyclus. Een programma bevat één of meer van de volgende onderdelen: o de uitwerking van het beleid voor ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en behoud van de fysieke leefomgeving; o maatregelen om aan omgevingswaarden te voldoen; of maatregelen om één of meer andere doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken. - Omgevingsplan: vervangt het bestemmingsplan onder de Omgevingswet. het omgevingsplan bevat regels die betrekking hebben op alle onderdelen van de fysieke leefomgeving. Het bestaande bestemmingsplan wordt dus uitgebreid met allerlei regels die nu nog in de APV of in bijvoorbeeld een Kapverordening voorkomen. - Adviescommissie Omgevingskwaliteit, ook wel de AOK genoemd, is een onafhankelijke commissie die het college adviseert op het gebied van omgevingskwaliteit. Deze commissie is ingesteld als voorbereiding op het integraal werken onder de omgevingswet. De AOK adviseert bijvoorbeeld bij aanvragen tot omgevingsvergunning voor bouwprojecten of voor verandering aan rijks- en gemeentelijke monumenten
33