220531 Brief van de rekenkamercommissie Vallei & Veluwerand over landelijk onderzoek naar de Wob (bijlage Schematische samenvatting resultaten 6 gemeenten).pdf
Tekst van het document
Doe mee onderzoek Wob 2021 – Schematische samenvatting resultaten zes gemeenten De Nederlandse vereniging van rekenkamers en rekenkamercommissies (NVRR) heeft onderzoek laten uitvoeren naar de toepassing van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Aan het onderzoek namen 93 rekenkamer(commissie)s deel: acht provinciale rekenkamers, de rekenkamercommissies van twee waterschappen en 83 gemeentelijke rekenkamer(commissie)s. Van de negen gemeenten die bij rekenkamercommissie Vallei en Veluwerand aangesloten zijn, deden zes gemeenten mee: Barneveld, Bunnik, Bunschoten, Nijkerk, Scherpenzeel en Woudenberg. Elke gemeente heeft een uitgebreide factsheet ontvangen met daarin de resultaten van het onderzoek voor de betreffende gemeenten. In dit document heeft de rekenkamercommissie Vallei en Veluwerand de belangrijkste resultaten van de zes gemeenten samengevat. De zes gemeenten zijn uiteenlopend qua inwonertal, gemeentelijke organisatie et cetera. Onderstaande schema’s zijn dan ook niet bedoeld als benchmark, maar om een indruk te geven van hoe andere gemeenten de Wob toepassen. Ook hebben we, waar dat mogelijk was, de resultaten van deze gemeenten vergeleken met alle deelnemende gemeenten aan het onderzoek. De samenvatting gaat over vijf thema’s: 1. Beleid en organisatie-inrichting 2. De praktijk van de behandeling van Wob-verzoeken 3. Rechtsbescherming 4.
Verantwoording aan de volksvertegenwoordiging 5. Actieve openbaarheid
1. Beleid en organisatie-inrichting Heeft de gemeente vastgesteld beleid en/of een interne werkinstructie voor passieve openbaarmaking (‘informatie op verzoek’)? Beleid passieve openbaarmaking Barneveld Bunnik
Ja* Nee
Werkinstructie passieve openbaarmaking Ja Ja
Bunschoten Nijkerk Scherpenzeel Woudenberg
Nee Nee Nee** Nee
Nee Ja Ja Nee
1
Alle Ja: 5 (6%) Ja: 50 (60%) deelnemende Nee: 63 (76%) Nee: 26 (31%) gemeenten Onbekend / niet Onbekend / niet (n=83) toegestuurd: 15 (18%) toegestuurd: 7 (8%) Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob. En de factsheet van alle deelnemende gemeenten. * Het beleid waar de gemeente Barneveld hier op doelt is een ondertekend collegevoorstel van 3 december 2013 om de digitale weg (mail, internet, fax) af te sluiten voor Wob-verzoeken. Indiening kan alleen schriftelijk per post. ** De gemeente Scherpenzeel heeft aangegeven dat ze lokaal beleid niet nodig acht, omdat de gemeente de wettelijke bepalingen voor passieve openbaarmaking volgt en zich daaraan houdt. Er is wel een werkinstructie/procesbeschrijving voor passieve openbaarmaking. Hoe beoordeelt de gemeente zelf verschillende aspecten van de interne organisatie voor passieve openbaarmaking?
Barneveld Bunnik
Beschikbare capaciteit Goed Matig
Kennis
Vaardigheden
Goed Matig
Goed Matig
Taakverdeling & samenwerking Goed Matig
Bunschoten Nijkerk Scherpenzeel Woudenberg Alle deelnemende gemeenten (n=83)
Matig Matig Matig Matig Matig Voldoende Voldoende Goed Goed Goed Goed Goed Goed Goed Goed Goed Zeer goed: 1 (1%) Zeer goed: 5 (6%) Zeer goed: 3 (4%) Zeer goed: 2 (2%) Goed: 21 (25%) Goed: 33 (40%) Goed: 34 (41%) Goed: 31 (37%) Voldoende: 27 Voldoende: 27 Voldoende: 31 (37%) Voldoende: 29 (35%) (33%) (33%) Matig: 22 (27%) Matig: 13 (16%) Matig: 12 (14%) Matig: 18 (22%) Onvoldoende: 11 Onvoldoende: 1 Onvoldoende: 0 (0%) Onvoldoende: 2 (13%) (1%) Weet niet/ (2%) Weet Weet geen mening: 3 (4%) Weet niet/geen niet/geen niet/Geen mening : 1 (1%) mening: 4 (5%) mening: 1 (1%) Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob. En de factsheet van alle deelnemende gemeenten.
2
Wie handelt de Wob-verzoeken bij de gemeente af? Wie handelt de Wob-verzoeken af? Barneveld Jurist(en) Bunnik Een combinatie van: - Wob functionaris(sen) - Vakafdeling(en) waar de informatie zich bevindt - Jurist(en) Bunschoten Een combinatie van: - Wob functionaris(sen) - Vakafdeling(en) waar de informatie zich bevindt - Jurist(en) Nijkerk Een combinatie van: - Wob functionaris(sen) - Vakafdeling(en) waar de informatie zich bevindt - Jurist(en) Scherpenzeel Wob-functionaris, tevens jurist Woudenberg Wob-functionaris(sen) Alle Wob-functionaris(sen) : 6 (7%) deelnemende De vakafdeling(en) waar de informatie zich bevindt: 10 (12%) gemeenten Jurist(en): 13 (16%) (n=83) Een combinatie van bovenstaand: 50 (60%) Overige: 4 (5%) Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob. En de factsheet van alle deelnemende gemeenten.
3
2. De praktijk van de behandeling van Wob-verzoeken Aantal Wob-verzoeken per jaar ingediend in de periode 2018-2020
Barneveld Bunnik
2018 21 Dit wordt niet (op deze manier) bijgehouden 4 17 1 1 40
2019 28
2020 19
Bunschoten 4 6 Nijkerk 18 18 Scherpenzeel 3 7 Woudenberg 5 4 Alle deelnemende 41 55 gemeenten (n=68) Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob. En de factsheet van alle deelnemende gemeenten.
Afhandeling van Wob-verzoeken binnen de wettelijke termijn
Barneveld Bunnik Bunschoten Nijkerk
Scherpenzeel Woudenberg
Alle beoordeelde dossiers
Besliste de gemeente in de 10 aangeleverde dossiers binnen de termijn van vier weken na ontvangst verzoek? Ja Bij 9 dossiers: ja Bij 1 dossier: nee Bij 8 dossiers: ja Bij 2 dossiers: onbekend Bij 5 dossiers: ja Bij 4 dossiers: nee Bij 1 dossier: niet van toepassing Ja Bij 4 dossiers: ja Bij 1 dossier: nee Bij 5 dossiers: niet van toepassing Ja: 557 (69%) Nee: 194 (24%) N.v.t.: 22 (3%) Niet te beoordelen: 3 (<1%) Onbekend: 26 (3%)
Gemiddelde tijd tot eerste beslissing: 6 weken Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob. En de factsheet van alle deelnemende gemeenten. 4
Communicatie gemeente aan inwoners over Wob-verzoeken
Informatie op website over indienen en afhandelen Wobverzoek Begrijpelijk taalgebruik website
Barneveld Bunnik Bunschoten
Nijkerk Scherpenzeel
Deels, alleen over indienen
Ja
Nee Wel informatie over indienen Whoverzoek
Ja
Ja
Matig
Goed
N.v.t. want geen informatie op de website over Wobverzoeken Info Whoverzoek is begrijpelijk. Goed
Goed
Goed
Woudenberg Alle deeln. gemeenten (n=83) Nee Niet te vergelijken
N.v.t. want geen informatie op de website over Wobverzoeken
Zeer goed: 6 (7%) Goed: 14 (17%) Voldoende: 11 (13%) Matig: 4 (5%) N.v.t.: 48 (58%) Niet te vergelijken
Begrijpelijk Goed Goed Goed Goed Goed taalgebruik dossiers Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob. En de factsheet van alle deelnemende gemeenten. Brengt de gemeente kosten voor een Wob-verzoek in rekening en worden er voorwaarden gesteld aan het indienen van een Wob-verzoek? Allen deeln. gemeenten (n=81) Brengt de Ja, o.g.v. de gemeente legesverord kosten ening: voor Wob- 44 (54%) verzoek in rekening? Ja, o.g.v. een regeling: 1 (1%)
Barneveld
Bunnik
Bunschoten
Nijkerk
Scherpenzeel
Woudenberg
Ja, als verzoeker per post informatie wil. Digitaal geen kosten.
Nee
Ja
Ja
Ja
Nee
Ja, anders: 1 (1%) 5
Voorwaarden voor indienen Wobverzoek?*
Nee: 34 (42%) Weet ik niet: 1 (1%) Niet te vergelijken
Ja, Wobverzoek moet per post ingediend worden.
Nee
Dit staat niet Ja, WobJa, WobDit staat niet op de verzoek verzoek op de website. moet per moet per website. Ambtelijk is post post Ambtelijk is doorgegeven ingediend ingediend doorgegeven dat het per worden. worden. dat het per brief, mail of brief of mail contactformu kan. lier kan. Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob. En de factsheet van alle deelnemende gemeenten. * De Wob stelt nauwelijks eisen aan de vorm waarin of de manier waarop een Wob-verzoek moet worden ingediend. De eis dat een Wob-verzoek per post moet worden ingediend (Barneveld, Nijkerk, Scherpenzeel), is in strijd met de Wob, omdat uit artikel 5 volgt dat een verzoek ook mondeling mag worden gedaan (Bron: Wet openbaarheid van bestuur; Eindrapportage van Pro Facto Doe mee onderzoek Wob).
6
3. Rechtsbescherming Hoe is de rechtsbescherming (bezwaar en beroep) t.a.v. Wob-verzoeken verzorgd?
Volledigheid van informatie op website over indienen bezwaar
Bezwaarafhandeling door een interne of een externe commissie
Aantal bezwaren ingediend tegen besluit op Wobverzoeken 20182020
Alle deelnemende gemeenten (n=83) Zeer goed: 8 (10%) Goed: 24 (29%) Voldoende: 19 (23%) Matig: 13 (16%) Onvoldoende: 5 (6%) N.v.t.: 14 (17%) Externe commissie: 54 (65%) Interne commissie: 10 (12%) Ambtelijk horen: 14 (17%) Weet ik niet: 1 (1%) Overige: 4 (5%) Tegen 6% van de besluiten op Wobverzoeken gevallen in 2018-2020 is bezwaar gemaakt (n=49)
Barneveld
Bunnik
Bunschoten
Nijkerk
Scherpenzeel
Woudenberg
N.v.t. want geen info op website over indienen Wob-verzoek
N.v.t. want geen info op website over indienen Wob-verzoek
Goed
Matig
N.v.t. want geen info op website over indienen Wob-verzoek
Ambtelijk horen tot november 2020. Vanaf die tijd door externe commissie.
Extern
N.v.t. want geen info op website over indienen Wob-verzoek Wel info over indienen bezwaar bij Whoverzoek Extern
Extern
Extern
Intern
2 (in 2019)
Wordt niet (op deze manier) bijgehouden
0
Wordt niet 0 (op deze manier) bijgehouden
0
In hoeveel gevallen Tegen 2% van de 0 Wordt niet (op 0 Wordt niet 0 0 is in de periode besluiten op Wobdeze manier) (op deze 2018 – 2020 beroep verzoeken is, na bijgehouden manier) ingesteld tegen bezwaar, beroep bijgehouden het besluit op ingesteld (n=48) bezwaar? Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob. En de factsheet van alle deeln. gemeenten . 7
4. Verantwoording aan de volksvertegenwoordiging
Barneveld Bunnik
(Hoe) is in het beleid de informatievoorziening aan de volksvertegenwoordiging geregeld? Alleen in de jaarstukken / bestuursrapportages. Niet
Bunschoten
Alleen op verzoek van de volksvertegenwoordiging wordt informatie verstrekt. Nijkerk Alleen in de jaarstukken / bestuursrapportages. Scherpenzeel Bij grote Wob-verzoeken die politiek-bestuurlijk gevoelig liggen wordt niet alleen het college op de hoogte gehouden, maar wordt ook de raad geïnformeerd. Dit is niet in beleid vastgelegd, maar bij alle betrokkenen zijn de ongeschreven regels hierover bekend. Deze worden goed nageleefd. Er is geen algemeen jaarverslag of andere vorm van verslaglegging waarmee het college of de raad wordt geïnformeerd over Wob-verzoeken. Wel wordt in MT of via MT de vinger aan de pols gehouden over lopende zaken. Doordat gemeente Scherpenzeel een kleine organisatie is, weet men elkaar snel te vinden en zijn managers en bestuurders goed op de hoogte van wat er speelt en welke verzoeken er liggen. Woudenberg Alleen in de jaarstukken / bestuursrapportages. Alle • Alleen in de jaarstukken/bestuursrapportages: 15 (18%) deelnemende • In een specifieke (periodieke) Wob-rapportage: 4 (5%) gemeenten • Deze informatie wordt alleen op verzoek aan het (n=82) volksvertegenwoordigende orgaan verstrekt: 30 (37%) • Deze informatie wordt niet aan het volksvertegenwoordigende orgaan verstrekt: 17 (21%) • Weet ik niet: 6 (7%) • Overige: 10 (12%) Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob.
En de factsheet van alle deelnemende gemeenten.
8
5. Actieve openbaarheid Heeft de gemeente vastgesteld beleid en/of een interne werkinstructie voor actieve openbaarmaking? Beleid actieve openbaarmaking Barneveld Bunnik
Nee Nee
Werkinstructie actieve openbaarmaking Nee Nee
Bunschoten Nijkerk Scherpenzeel Woudenberg Alle deelnemende gemeenten (n=83)
Ja Nee Nee* Nee Ja: 3 (4%) Nee: 78 (94%) Onbekend / niet toegestuurd: 2 (2%)
Ja Nee Nee Nee Ja: 6 (7%) Nee: 73 (88%) Onbekend / niet toegestuurd: 4 (5%)
Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob. En factsheet van alle deelnemende gemeenten. * De gemeente Scherpenzeel heeft aangegeven dat ze lokaal beleid niet nodig acht, omdat de gemeente de wettelijke bepalingen voor actieve openbaarmaking volgt en zich daaraan houdt. Interne organisatie actieve openbaarmaking
Barneveld Bunnik
Is de verantwoordelijkheid voor actieve openbaarheid/openbaarmaking van informatie uit eigen beweging in uw organisatie bij bepaalde personen/functies of afdelingen/teams belegd? Nee Nee
Bunschoten Nee Nijkerk Nee Scherpenzeel Ja, bij een jurist, de griffie en het bestuurssecretariaat Woudenberg Nee Alle Ja: 23 (30%) deelnemende Nee: 38 (49%) gemeenten Weet ik niet: 16 (21%) (n=77) Bron: factsheets van deze gemeenten, opgesteld in het kader van het Doe mee onderzoek 2021 naar de Wob. En factsheet van alle deelnemende gemeenten.
9