CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

220321 Raadsinformatiebrief - Bijlage 2e kwartaalrapportage voortgang transformatie en taskforce.pdf

Beeldvorming II 7 april 2022, gemeente NijkerkBij agendapunt: Informatiebijeenkomst over de actuele stand van zaken binnen het Sociaal Domein15.910 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

1 | 2 e K WA RTA A L R A P P O RTAG E ‘ VO O RTG A N G T R A N S F O R M AT I E & TA S K F O RC E ’

Kwartaalrapportage 2 ‘Voortgang transformatie & taskforce’ sociaal domein gemeente Nijkerk

Februari 2022

2 | 2 e K WA RTA A L R A P P O RTAG E ‘ VO O RTG A N G T R A N S F O R M AT I E & TA S K F O RC E ’

Inhoud 1. Inleiding

2. Bestuurlijke samenvatting

4. Jeugdwet, onderwijs en leerlingenvervoer

1. Transformatieve ontwikkelingen 2. Actuele ontwikkelingen 3. Maatregelen taskforce 4. Financieel perspectief 5. Monitor / dashboard

3. Transformatie uitvoeringsprogramma (TUP) sociaal domein breed

5. Wet maatschappelijke ondersteuning

1. Evaluatie 11 pilots / innovatieve projecten 2. Aanpassing lokaal wettelijk kader 3. Procesregie Wmo en Jeugd 4. Integrale toegang / regieapplicatie 5. Ontwikkeling dashboards en monitors / de ontwikkeling naar datagedreven werken

1. Transformatieve ontwikkelingen 2. Actuele ontwikkelingen 3. Maatregelen taskforce 4. Financieel perspectief 5. Monitor / dashboard

6. Participatiewet, schuldhulpverlening en inburgering

1. Transformatieve ontwikkelingen 2. Actuele ontwikkelingen 3. Maatregelen taskforce 4. Financieel perspectief 5. Monitor / dashboard

7. Planning van de rapportage

Bijlagen

1. Overzicht maatregelen taskforce 2. Financieel overzicht

3 | 2 e K WA RTA A L R A P P O RTAG E ‘ VO O RTG A N G T R A N S F O R M AT I E & TA S K F O RC E ’

1. Inleiding

3 | WOONVISIE GEMEENTE NIJKERK 2020+

4 | 2 e K WA RTA A L R A P P O RTAG E ‘ VO O RTG A N G T R A N S F O R M AT I E & TA S K F O RC E ’

inhoud

1. Inleiding Dit is de tweede rapportage van de voortgang van de transformatie en de taskforce binnen het sociaal domein. De eerste rapportage is verschenen in oktober 2021. Context In de eerste kwartaalrapportage is gedetailleerd ingegaan op de voortgang van de transformatie en alle maatregelen van de taskforce. In deze tweede kwartaalrapportage borduren we daar op voort. Wat is er in de tussenliggende periode (oktober 2021 t/m februari 2022) gebeurd en welke inhoudelijke resultaten zijn bereikt? Op basis van de bespreking in de raadscommissie van 28 oktober 2021 gaan we in deze tweede kwartaalrapportage meer in op de samenhang van de ontwikkelingen binnen de verschillende domeinen. Ook leggen we een relatie tussen de inhoudelijke ontwikkelingen en de resultaten en financiële gevolgen. Ook hebben we in deze rapportage een aantal dashboards opgenomen. Daarom is er een andere opbouw en hoofdstukindeling dan in de eerste rapportage. De kwartaalrapportage is een groeimodel. Bij elke volgende rapportage bouwen we voort op de vorige, spelen we in op de actuele ontwikkelingen en worden onderbouwingen steeds sterker.

Leeswijzer: Deze rapportage begint in hoofdstuk 2 met een bestuurlijke samenvatting. In hoofdstuk 3 gaan we in op vijf sociaal-domeinbrede transformatieve ontwikkelingen. Hoofdstuk 4 zoomt op jeugdgebied (Jeugdwet) in op de ontwikkelingen en op de resultaten van de transformatie en de taskforce. In hoofdstuk 5 geldt datzelfde voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Vervolgens gaan we in hoofdstuk 6 in op de ontwikkelingen binnen de uitvoering van de Participatiewet en de aanverwante beleidsterreinen schuldhulpverlening en inburgering. Hoofdstuk 7 geeft ten slotte inzicht in de planning voor de volgende rapportages.

NB. De hoofdstukken Jeugdwet, Wmo en Participatiewet (hfd 3, 4 en 5) hebben eenzelfde opbouw meegekregen, te weten: 1. Transformatieve ontwikkelingen, 2. Actuele ontwikkelingen (in het domein), 3. Maatregelen Taskforce, 4. Financieel perspectief en 5. Monitor/dashboards

5 | 2 e K WA RTA A L R A P P O RTAG E ‘ VO O RTG A N G T R A N S F O R M AT I E & TA S K F O RC E ’

inhoud

2. Bestuurlijke samenvatting Deze rapportage is gebaseerd op de inzichten per 1 februari 2022. Zowel op het gebied van de transformatie als de taskforcemaatregelen hebben we de afgelopen maanden voortgang geboekt. Begin 2021 moesten we nog vooral de beleidsmatige en organisatorische voorwaarden creëren. In de loop van 2021 zijn we gestart met de uitvoering van vele taken in het sociaal domein. Zowel inhoudelijk als financieel zijn er de eerste tekenen zichtbaar van dat we op de goede weg zijn. We kunnen er niet omheen, de afgelopen 2 jaar stond grotendeels in het teken van corona. Met de nodige beperkingen en belemmeringen. Voor onze medewerkers, die hun werk grotendeels vanuit huis moeten doen. Ondanks de digitale ondersteuning verlopen collegiaal contact en contacten met de inwoners anders dan als je elkaar fysiek kunt ontmoeten. Ook onze inwoners hebben een moeilijke tijd achter de rug. Contacten met de gemeente verliepen grotendeels digitaal. Optimale dienstverlening was niet mogelijk. Hopelijk wordt dat dit jaar beter. Deze kwartaalrapportage geeft inzicht in waar we staan in de transformatie en de taskforce. De transformatie is een meerjarige verandering waarbij we een nieuwe balans vinden tussen de verantwoordelijkheden van inwoners en gemeente. Een bezuiniging van € 2,6 miljoen is nodig om de meerjarenbegroting sluitend te houden.

Het is een grote opgave voor een duurzaam en financieel beheersbaar sociaal domein. Inhoudelijke voortgang In het kader van de transformatie en taskforce is veel in gang gezet. We noemen een paar resultaten:

- Door de verordeningen Wmo en leerlingenvervoer en aan te passen hebben we de voorwaarden gecreëerd voor een effectieve en efficiënte manier van werken. De verordening jeugdhulp volgt in 2022; - In de uitvoering kijken we consequent naar goedkopere of korter durende voorzieningen; - Overeenkomsten met aanbieders hebben we aangescherpt en contractmanagement verstevigd; - We hebben de informatievoorziening verbeterd. Nu kunnen we meer dan voorheen monitoren hoe we er voor staan en waarin we succesvol zijn. Voortgang taskforce In totaal zijn er 50 bezuinigings-/besparingsmaatregelen vastgesteld. In bijlage 1 is een totaaloverzicht van de nieuwe stand van zaken van alle taskforcemaatregelen opgenomen. Deze wijkt in financiële zin overigens nog niet relevant af van de stand van zaken, gemeld bij de 1e Kwartaalrapportage van oktober 2021. Daarnaast is in de hoofdstukken 4, 5 en 6 per domein de stand van zaken van de domein-specifieke maatregelen uitgewerkt. Samenvattend: Bij de 1e kwartaalrapportage zijn 18 bezuinigingsmaatregelen afgerond. Alle 32 besparingsmaatregelen zijn in uitvoering genomen: - Bij jeugd: 11 maatregelen; - Bij Wmo: 20 maatregelen, 7 daarvan zijn ingevoerd en worden in 2022 gemonitord, 7 maatregelen worden in 2022 uitgevoerd, 4 maatregelen kunnen om verschillende redenen niet worden gerealiseerd (zie par. 5.3); - Bij Participatie: 1 maatregel.

6 | 2 e K WA RTA A L R A P P O RTAG E ‘ VO O RTG A N G T R A N S F O R M AT I E & TA S K F O RC E ’

Financieel inzicht In bijlage 2 is een financieel overzicht opgenomen van de taskforcebesparingen opgenomen. In onderstaande tabel is een samenvattend overzicht opgenomen. Samenvattend tav taakstellingen: Jaar

Was Wordt (november 2020) (actuele stand)

Bijstelling

2021

1.109.000*

483.000

2e berap, dekking algemene reserve

2022

1.669.000

1.043.000

Dekking in Programmabegroting

2023

2.309.000

2.309.000

Ongewijzigd

2024

2.600.000

2.600.000

Ongewijzigd

2025

2.600.000

2.600.000

Ongewijzigd

*Bedragen in euro’s.

Tabel 1 – Samenvattend financieel overzicht taskforce Toelichting tabel 1 In 2021 is een bedrag ad 483.000 euro aan bezuinigingen gerealiseerd. Bij de 2e berap 2021 is een bedrag van 626.000 euro afgeboekt ten laste van de algemene reserve vanwege niet gerealiseerde besparingen. Voor hetzelfde bedrag is voor 2022 dekking gevonden in de Programmabegroting. De verwachting is dat de besparingen in 2022 en volgende jaren worden gerealiseerd overeenkomstig de genomen maatregelen.

We hebben bij het opstellen van deze Kwartaalrapportage reeds zicht op de resultaten in de jaarrekening 2021. Financieel gezien zien we bij de Wmo een duidelijke onderschrijding van de begroting. Enerzijds komt dit door uitgestelde zorg door corona. Anderzijds komt dit resultaat door de ingezette transformatie en uitvoering van de taskforcemaatregelen.

inhoud

Op alle domeinen zien we daar de tekenen van. We noemen een aantal voorbeelden: - Bij de Wmo zetten we lichte ondersteuning in; - Voor het eerst sinds jaren zien we bij jeugd een stabilisatie van de kosten. Alleen de index stijgt; - Bij Participatie voorkomen we dure hulp door de inzet van de sociaalmedische indicatie. Ook zien we een stabilisatie van de doelgroep. Dit financiële voordeel is er eenmalig over 2021. Het is nog te vroeg om hier structurele gevolgen voor 2022 en volgende jaren aan te verbinden. Analyse van de jaarrekening en ontwikkelingen in 2022 zijn nodig om in de loop van dit jaar hier inzicht in te kunnen geven. Op zijn vroegst verwachten we meer inzicht bij de 2e bestuursrapportage in de 2e helft van 2022. Toch zijn we hoopvol voor de toekomst; we denken dat de transformatie en taskforcemaatregelen succesvol zijn en dat de taakstelling nog steeds haalbaar is. Tot slot Voorzichtigheid in ons optimisme is geboden. We hebben een basis gecreëerd om verder te bouwen. Er zijn nog wel een paar jaar nodig voor we echt kunnen zeggen hoe de transformatie zowel inhoudelijk als financieel in Nijkerk uitpakt. Niet alle maatregelen zullen (financieel) effectief zijn. Dat is niet verwonderlijk in een domein waarin zoveel ontwikkelingen in elkaar grijpen.

Dat vraagt van ons alertheid, de flexibiliteit om te handelen op ontwikkelingen en waar nodig met alternatieve oplossingen te komen. We zijn goed op weg, maar we zijn er nog lang niet.

7 | 2 e K WA RTA A L R A P P O RTAG E ‘ VO O RTG A N G T R A N S F O R M AT I E & TA S K F O RC E ’

3. Transformatie uitvoeringsprogramma (TUP) sociaal domein breed

7 | WOONVISIE GEMEENTE NIJKERK 2020+

inhoud

8 | 2 e K WA RTA A L R A P P O RTAG E ‘ VO O RTG A N G T R A N S F O R M AT I E & TA S K F O RC E ’

inhoud

3. Transformatie uitvoeringsprogramma (TUP) sociaal domein breed In november 2020 is het Transformatieplan 2020-2024 “Anders kijken, anders doen” vastgesteld. Dit meerjarige plan bevat de visie op de transformatie in Nijkerk. Dit plan vormt het kompas voor ons handelen. In oktober 2021 is deze visie nader uitgewerkt in het transformatie uitvoeringsprogramma (TUP). In het TUP staat wat we doen en met welke planning. In dit hoofdstuk beschrijven we een aantal sociaal-domein-brede transformatieve ontwikkelingen. De specifieke ontwikkelingen staan in de volgende hoofdstukken. Het bevorderen van de transformatie is niet alleen voorbehouden aan de gemeente. Ook onze inwoners, contractpartners/ zorgaanbieders en andere maatschappelijke partners spelen hierin een onmisbare rol. Dit betekent dat de noodzaak om anders en meer kostenbewust te werken continu onderwerp van gesprek is. In deze kwartaalrapportage volgen hiervan enkele voorbeelden. 3.1. Evaluatie 11 pilots / innovatieve projecten In de afgelopen jaren zijn er binnen het sociaal domein in totaal 11 pilots gestart. Dit zijn innovatieve projecten om in de praktijk uit te proberen of een andere manier van werken bijdraagt aan de transformatiedoelen. Een van de ambities uit het transformatieplan is om meer grip te krijgen op de projecten in het sociaal domein.

Daarbij wil het college van burgemeester en wethouders (college) scherper sturen op de behaalde maatschappelijke effecten, de aansluiting op de gemeentelijke beleidsen transformatiedoelen en de onderlinge samenhang van de projecten. Vandaar dat besloten is om voor deze projecten een zo veel mogelijk samenhangende evaluatie uit te voeren. Deze evaluatie is recent afgerond.

Om de bijdrage van de projecten aan de transformatiedoelen te kunnen toetsen, is aangesloten bij de meest recente uitgangspunten en doelstellingen van het transformatieplan. De conclusie was dat het merendeel van de projecten goed past binnen de transformatie. Voor twee projecten hebben wij besloten de huidige werkwijze te stoppen. De resterende negen projecten kunnen onderdeel worden van de reguliere dienstverlening van de gemeente. Zeven van de negen projecten kunnen we daarbij financieel dekken vanuit de lopende programmabegroting. Voor twee is extra geld nodig. In maart 2022 wordt een raadsvoorstel aangeboden voor de aanvullende financieringsvraag. In dat voorstel wordt ook de evaluatie meegenomen. 3.2. Aanpassing lokaal wettelijk kader Op basis van het Transformatieplan 2020-2024 zijn we gestart om de verordeningen binnen het sociaal domein te actualiseren en aan te vullen met aangescherpte uitgangspunten. De belangrijkste hiervan zijn: - We normaliseren in plaats van problematiseren - Eigen kracht (van ouders/inwoners) - De ondersteuning is tijdelijk - We werken volgens de levenslooplijn Op basis hiervan zijn in 2021 zowel de verordening leerlingenvervoer als de Wmo-verordening aangepast en vastgesteld. De verordening jeugdhulp passen we in 2022 aan. Dit aangepaste wettelijk kader geeft onze medewerkers de mogelijkheid om de uitgangspunten toe te passen.

Dat is ook een belangrijke voorwaarde om de bezuinigingen binnen de taskforce te kunnen realiseren.

9 | 2 e K WA RTA A L R A P P O RTAG E ‘ VO O RTG A N G T R A N S F O R M AT I E & TA S K F O RC E ’

3.3. Procesregie Wmo en jeugd Sinds een aantal jaar werken we binnen het sociaal domein met procesregie. Belangrijke transformatieve doelen hiervan zijn onder meer: - Het tijdig in- en extern coördineren van problematiek waar er meer problemen zijn. - Het voorkomen dat dit soort problemen uit de hand lopen. In 2021 heeft procesregie 84 casussen in behandeling genomen. Het gaat bij deze voorbeelden vooral om crisissituaties en acute situaties. Enkele relevante bevindingen zijn: - Er is een opvallende toename van kwetsbare jongvolwassenen (1827 jaar) die geen zelfstandige woonruimte kunnen krijgen. Daardoor belanden ze thuis in situaties die er voor zorgen dat ze hulp nodig hebben en regie op hun eigen leven dreigen te verliezen. Dat heeft invloed op het hele gezin. Vroeger gingen jongeren op kamers of begeleid wonen. Nu lukt dat vaak niet door de krapte op de woningmarkt en het ontkoppelen van wonen en zorg. Hierdoor hebben zorgorganisaties meestal geen woonruimte meer. We werken aan een uitvoeringsplan werken/zorg waarin we deze problemen aanpakken. - De nieuwe opstapwoningen hebben veel van de dreigende dakloosheid op kunnen lossen voor een kwetsbare doelgroep. - Daarnaast is er een lokaal netwerk aan wooninitiatieven ontstaan, zoals parentshouse, leegstandsbeheer en initiatieven vanuit de kerken. Procesregie is met hen gaan samenwerken en fungeert veelal als matchmaker.

Zo kunnen we samen met lokale partijen inwoners helpen aan andere woonruimte en dakloosheid voorkomen.

inhoud

- De interne en externe samenwerking met procesregie loopt goed. Het nieuwe is eraf, we zijn gewend om met elkaar te overleggen als er een gezamenlijke oplossing nodig is als een situatie vastloopt. We willen dit niet alleen doen als een situatie vastloopt, maar juist bij de start van de hulpvraag. Samenwerking tussen gemeente, woningcorporaties en andere partners bij dreigende ontruiming: geen kinderen meer dakloos door ontruiming. Per jaar voorkomen we gemiddeld 10 ontruimingen. Ook maken we dan een plan van aanpak voor zorg en geld. 3.4. Integrale toegang / regieapplicatie We willen onze inwoners beter bedienen door onze dienstverlening over de verschillende deeldomeinen heen integraal te organiseren en te ondersteunen met ICT. Daarvoor zijn er twee deelprojecten in het TUP. Uitvoeringsplan integrale toegang: We hebben ons voorgenomen om deze visie vóór 1 januari 2022 op te leveren. Dit is deels gelukt. We hebben echter besloten meer tijd te nemen voor een nadere uitwerking van het integrale werken aan de hand van de ‘klantreis’ binnen het sociaal domein. We ronden het uitvoeringsplan in het tweede kwartaal van 2022 af (collegebesluit). Invoering van de regieapplicatie: We zouden met de regieapplicatie werken vanaf 1 april 2022. We hebben dat uitgesteld tot ongeveer 1 juli 2022. De leverancier moet namelijk nog een onderdeel ontwikkelen.

10 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

3.5. Ontwikkeling dashboards en monitors / ontwikkeling naar datagedreven werken Mede door de ambitie uit het Concernplan 2021-2022 hebben we het afgelopen jaar de stuur- en managementinformatie verbeterd. Op de volgende onderdelen hebben we dashboards en monitors (mede) ontwikkeld: - Trends binnen de jeugdhulp (dashboard vanuit de Food Valley): aantal cliënten, kosten, verwijzingen, vormen van hulp, etc. - Nieuwe ontwikkelingen binnen de Wmo: bijvoorbeeld de invoering van ‘lichte begeleiding’ en gevolgen daarvan voor cliënten en kosten. - Trends binnen de Participatiewet: aantal cliënten, soorten cliënten, caseloads, etc. Hoewel we vorderingen hebben gemaakt met deze managementinformatie staan we nog aan het begin van deze ontwikkeling. We bouwen dit jaarlijks uit. Er ontstaat op die manier een steeds beter beeld van welke ‘knoppen’ we nu regionaal of lokaal hebben om meer grip te krijgen op de kostenontwikkeling (beïnvloedbaar en niet beïnvloedbaar). NB: We zullen in deze 2e kwartaalrapportage verschillende ‘beelden’ van dashboards opnemen. Deze ondersteunen de beschrijving van verschillende ontwikkelingen. In de twee keer per jaar geplande beeldvormende overleggen sociaal domein met de gemeenteraad kunnen we desgewenst meer in detail hierop ingaan en meer visueel maken.

inhoud

11 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

4. Jeugdwet, onderwijs en leerlingenvervoer

11 | W O O N V I S I E G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 0 +

inhoud

12 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

inhoud

4. Jeugdwet, onderwijs en leerlingenvervoer 4.1. Transformatieve ontwikkelingen In deze paragraaf nemen wij u mee in de belangrijkste transformatieve ontwikkelingen van het afgelopen kwartaal binnen het domein jeugd, onderwijs en leerlingenvervoer. Doel van de transformatie: We willen meer grip krijgen op de bestands- en financiële ontwikkelingen in het jeugddomein. Daarnaast willen we de jeugdzorg weer terug naar de basis brengen: normaliseren en afbakenen. 4.1.1. Lokale inzet lichte opvoedondersteuning Na de vaststelling van het jeugdprogramma eind 2018 heeft de gemeente Nijkerk de werkgroep PIT Nijkerk opgericht. PIT staat voor Preventie Interventie Team. Het team was in eerste instantie verantwoordelijk voor de preventieve taken die de gebiedsteams uitvoerden. Het ging met name om de activiteiten die in de afgelopen jaren waren ontwikkeld vanuit het oude Centrum voor Jeugd en Gezin. Voor de doorontwikkeling van het team is er gekozen om te stoppen met universele preventie (voor iedereen), door te gaan met selectieve preventie (voor specifieke groepen) en te starten met individuele lichte ondersteuning. Het PIT-programma wordt de brug tussen wat we inkopen in FoodValley (reguliere hulp, intensieve ondersteuning) en wat we inkopen in het voorliggende veld (algemeen toegankelijk).

Hiermee draagt het programma PIT bij aan het normaliseren van vraagstukken en het voorkomen van zwaardere hulp. Het beoogd financieel effect is vermindering van de uitgaven. Vanuit PIT zijn op het niveau van individuele lichte ondersteuning al twee succesvolle programma’s gestart namelijk:

a. Steunouder Nijkerk Steunouder Nijkerk steunt overbelaste ouders/opvoeders met weinig netwerk en draagkracht met hulp van steungezinnen. Steungezinnen kunnen ook pleegouders steunen, zodat die hun pleegzorg volhouden. In het afgelopen kwartaal is hierdoor voorkomen dat een pleeggezin stopte met pleegzorg geven. Steunouder Nijkerk wordt steeds bekender. Er is voldoende aanbod van steunouders. Aantal steunoudergezinnen en aantal vraaggezinnen: Steunouder Nijkerk had 17 steungezinnen en 10 vraaggezinnen (juni 2021); Steunouder Nijkerk had 24 steungezinnen en 16 vraaggezinnen (november 2021). b. Pleegoudernetwerk Nijkerk • In 2021 heeft de gemeente samen met het Pleegoudernetwerk Nijkerk een bijeenkomst georganiseerd voor pleegouders en gezinshuisouders. Doel is dat deze ouders gezien worden en tijdig praktische ondersteuning krijgen. Daarmee voorkomen we dat zij stoppen met pleegzorg en dat pleegkinderen naar zwaarder verblijf moeten. • We zijn in gesprek met pleegzorginstanties over het aanbieden van een training voor pleegouders. Deze training op maat voor Nijkerk draagt eraan bij dat pleegouders ook pleegouder blijven. • De gemeente werkt nauw samen met het Pleegoudernetwerk Nijkerk. Zo kunnen we tijdig inspelen op ontwikkelingen en zwaarder verblijf terugdringen. • In het afgelopen kwartaal zijn er geen pleegouders gestopt (afgezien van natuurlijk verloop).

13 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

Aantal gezinnen in de gemeente Nijkerk die gekoppeld zijn: Er zijn 9 matches, waarvan 2 in de startfase (juni 2021); Er zijn 13 matches, waarvan 3 in de afrondende fase (november 2021). 4.1.2. Beweging naar 0 kinderen in verblijf Geen kinderen in gesloten jeugdzorg We werken aan het voorkomen dat kinderen uit huis geplaatst worden. Dit doen we vanuit zowel de regionale projectgroep Verblijf als vanuit de lokale taskforcemaatregelen. We werken aan het ‘gezonde alternatief’, waarbij we ambulante hulp bieden. Het gezonde alternatief voorkomt een plaatsing in een gesloten instelling. Deze beweging heeft een relatie met de Gelderse verbeteragenda. Zie volgende alinea. 4.1.3. Gelderse verbeteragenda Vanuit de Gelderse verbeteragenda werken we aan nauwe samenwerking tussen gecertificeerde instellingen en de gemeenten in de 7 Gelderse regio’s. De samenwerking is erop gericht om de route naar en regie op jeugdhulp hetzelfde te maken binnen de 7 regio’s. Dit voeren we in het eerste kwartaal van 2022 in. In Ede is in dit kader in 2020 al gestart met Jeugdlinq. In dit team Jeugdlinq werken de Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis, sociaal team en gecertificeerde instellingen met elkaar samen voor de ingebrachte gezinnen. De eerste resultaten zijn hoopgevend: korte lijnen, afgestemde communicatie en inzet, snellere en effectievere hulp.

In de afgelopen maanden hebben ook in de gemeente Nijkerk de teams uitvoering hard gewerkt aan de invoering van deze werkwijze. Dit gebeurt samen met

inhoud

Barneveld en Scherpenzeel. Hierdoor krijgen gezinnen sneller hulp en lukt het om zwaardere zorg te voorkomen. 4.1.4. Leerlingenvervoer In het leerlingenvervoer is er meer aandacht voor normalisatie. Dit uit zich onder andere in het uitgangspunt dat kinderen zo dicht mogelijk bij huis naar school kunnen. Om dit nog meer te faciliteren zijn we in gesprek met samenwerkingsverbanden en schoolbesturen. In een samenwerkingsverband passend onderwijs werken reguliere scholen en scholen voor speciaal onderwijs in een regio (Noordwest Veluwe) samen. Een aantal keer per jaar wordt tussen de wethouders van de Noordwest Veluwe gemeenten en de samenwerkingsverbanden afgestemd over passend onderwijs in een op overeenstemming gericht overleg (OOGO). In het OOGO wordt het leerlingenvervoer als vast agendapunt opgenomen. Daarmee zullen we afspraken maken over het leerlingenvervoer. Ook streven we een gevoel van medeverantwoordelijkheid voor de vervoerskosten na. Daarnaast bespreken we met ouders hoe hun kind zo normaal mogelijk naar school kan reizen. Immers, ook met een beperking kunnen leerlingen vaak prima meedoen in de samenleving. Dat sluit aan bij ons streven naar een inclusieve samenleving. We monitoren drie keer per schooljaar de effecten op de ingezette vergoedingen. In hoofdstuk 4.5 “Monitor/ dashboard” vindt u een grafiek van de resultaten van september 2021 en januari 2022.

Samen met die van juni 2022 geeft dit straks een beeld van het schooljaar 2021-2022. Vanaf het schooljaar 2022-2023 kunnen we vergelijken.

14 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

4.2. Actuele ontwikkelingen Naast de transformatieve ontwikkelingen zijn er andere ontwikkelingen waar we rekening mee houden. Ook dit kwartaal zijn er diverse nieuwe ontwikkelingen op het terrein van jeugd, onderwijs en leerlingenvervoer. 4.2.1. Regiovisie Jeugdhulpregio’s hebben de verplichting om een gezamenlijke visie (planperiode 2022-2025) op te stellen. De visie moeten de afzonderlijke gemeenteraden vaststellen. De afgelopen periode is gewerkt aan de Regiovisie Jeugdhulpregio FoodValley. Deze visie draagt bij aan de ambitie om samen met partners in het jeugdveld kwalitatief goede, beschikbare en betaalbare hulp voor jeugdigen, ouders en gezin te blijven aanbieden. De regiovisie bevat afspraken over: - zorgen voor beschikbaarheid en continuïteit van jeugdhulp; - hoe lokale teams het regionaal gecontracteerde aanbod kunnen inzetten; - de visie op de bovenregionale samenwerking; - de keuze voor een niet-vrijblijvende governancevorm voor de regionale samenwerking. In de regio FoodValley is ervoor gekozen om de visie uiterlijk vóór 1 maart 2022 door alle gemeenteraden vastgesteld te hebben. De regiovisie is door de gemeenteraad van Nijkerk vastgesteld in februari 2022. 4.2.2. Nieuwe woonplaatsbeginsel Het nieuwe woonplaatsbeginsel (wpb) is per 1 januari 2022 ingegaan. Dit houdt in dat de gemeente waar de jeugdige voorafgaand aan de hulp

inhoud

volgens de basisregistratie personen woont verantwoordelijk is voor de jeugdhulp en de financiering. We hebben bijna alle ‘overgangscliënten’ (van het oude beginsel naar de nieuwe) in beeld gebracht. De cliënten die volgens het nieuwe wpb bij een andere gemeente thuishoren, hebben we bijna allemaal overgedragen. Omdat de facturatie van de zorg later plaatsvindt, verwachten we dat we in het tweede kwartaal van 2022 het financiële effect van het nieuwe wpb zien. 4.2.3. Hervormingsagenda De Hervormingsagenda Jeugd komt voort uit de bestuurlijke afspraken die de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Rijk op 2 juni 2021 over de jeugdhulp hebben gemaakt. De Hervormingsagenda Jeugd moet leiden tot verbetering van de hulpverlening en een financieel beheersbaar jeugdstelsel. In het nieuwe regeerakkoord heeft het kabinet extra bezuinigingen opgenomen, die de uitvoering van de hervormingsagenda moeilijker maken. Daarom heeft de VNG een resolutie opgesteld waarin zij de vormgeving en besluitvorming over de Hervormingsagenda Jeugd per direct stopzet. Dit doet zij totdat er een principeafspraak is met het Rijk over hoe gemeenten moeten omgaan met de extra maatregelen en de daar uit voortkomende bezuinigingen. Tijdens de algemene ledenvergadering van de VNG van 13 januari 2022 stemde 100% van de leden met de resolutie in.

15 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

In de gemeente Nijkerk hebben we besloten om op de volgende wijze te zorgen dat er meer duidelijkheid komt over de tekorten en extra maatregelen. En om tegelijkertijd te voorkomen dat er een vertraging ontstaat in de doorontwikkeling: - We ondersteunen de resolutie dat er nog geen besluitvorming plaatsvindt over de hervormingsagenda totdat er een principeafspraak is. We stellen de voorwaarde dat de VNG een deadline toevoegt om tot deze principeafspraak te komen. - In de tussentijd gaan we door met de nadere vormgeving van de hervormingsagenda en met het toetsen van de gevolgen van de maatregelen voor de uitvoering. 4.2.4. Verordening jeugdhulp De actualisatie van de verordening jeugdhulp is gestart. De verwachting is dat deze vóór de zomer in concept klaar is. Hiermee voeren we de uitgangspunten uit van het transformatieplan en de taskforcemaatregel ‘Toegang gebiedsteam strakker organiseren/indiceren’. 4.2.5. Nationaal Programma Onderwijs Het voormalige kabinet heeft het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) in het leven geroepen om onderwijsvertragingen in te lopen, die zijn ontstaan door de schoolsluitingen en corona. Gemeenten krijgen een eenmalig budget voor twee schooljaren voor hun rol in voorschoolse educatie, primair onderwijs en voortgezet onderwijs. Dit loopt tot en met schooljaar 2022-2023. Het gaat voor de gemeente Nijkerk om ongeveer € 900.000, -.

Aangezien de NPO-maatregelen van de scholen

inhoud

al lopen, zijn de gemeentelijke NPO-gelden een aanvulling op die maatregelen. De nadruk ligt op onderwerpen als de sociaal-emotionele ontwikkeling, bewegen, sport en cultuur. De NPO-maatregelen richten zich met name op de meest kwetsbare kinderen en hun gezinnen, voor wie corona de grootste impact heeft. Eind 2021 hebben we samen met het onderwijsveld, de jeugdconsulenten, welzijnsorganisaties en de kinderopvang een projectplan opgesteld voor de uitvoering van het NPO. Op korte termijn starten we met de uitvoering. 4.2.6. Leerlingenvervoer De nieuwe Verordening Bekostiging Leerlingenvervoer en de Beleidsregels Leerlingenvervoer zijn respectievelijk in oktober en december 2021 vastgesteld. Deze zijn voor nieuwe leerlingen op 1 januari 2022 ingegaan. Voor in het leerlingenvervoer al bekende leerlingen gaan ze in vanaf het schooljaar 2022-2023. Met deze verordening en beleidsregels voeren we de taskforcemaatregelen 35 tot en met 38 uit en de uitgangspunten van het transformatieplan. 4.3. Maatregelen taskforce Om de doelen van de transformatie te halen én binnen de begroting te blijven, hebben we een aantal maatregelen vastgesteld. Hiervoor is de taskforce ingesteld. In bijlage 1 is een stand van zaken beschreven per maatregel. In deze paragraaf volstaan we met een aantal highlights van de jeugdprojecten.

16 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

Er zijn 15 maatregelen vastgesteld op het gebied van de jeugd en leerlingenvervoer. Op basis van de cijfers en de ervaringen bij andere gemeenten in de FoodValley blijkt dat bij deze maatregelen de meeste besparingen te behalen zijn: 3. EED verder in control; 4. minder kinderen in zware verblijfsvormen; 5. aanpak stijging specialistische ambulante jeugdhulp; 7b. SOH Deltaplan beslisboom; 8c. toegang gebiedsteam strakker organiseren door te kijken naar duur en verlenging. Op basis van de positieve resultaten bij de FoodValley-gemeenten zetten we vol in op deze maatregelen. Maatregelen waarvan de besparingen minder eenvoudig te realiseren zijn: 1. jeugd en onderwijs - jeugdhulp voorkomen; 6. crisis als kans; 7a. SOH Deltaplan verwijsgedrag; 8a. toegang gebiedsteam strakker organiseren; 9. Administratie sociaal domein; 39. beleidskaders jeugdwetvervoer. Deze maatregelen zijn we voortvarend gestart. We spannen ons maximaal in om de beoogde besparing te realiseren. De maatregelen op het gebied van leerlingenvervoer zijn afgerond: 35. zelfstandig reizen stimuleren; 36. schrappen vervoer naar 2e adres; 37. inperken individueel vervoer;

inhoud

38. controle vergoeding met bijbehorend vervoer. In 2022 monitoren we de beoogde besparingen bij deze maatregelen. 4.4. Financieel perspectief We kunnen nog niet aangeven welke financiële gevolgen de verschillende taskforceprojecten jeugd hebben gehad. Wel kunnen we een algemeen beeld laten zien. Dit beeld toont stabilisatie van de kosten en inzet op verandering (taskforcemaatregelen). In paragraaf 4.5 Monitor/dasboard laten we dit algemene beeld zien in twee grafieken en een tabel. 4.5. Monitor / dashboard 4.5.1. Jeugdhulp De afgelopen jaren was er in de gemeente Nijkerk steeds sprake van forse groei van het aantal kinderen in de jeugdhulp. In 2021 was er nog steeds sprake van groei, namelijk van 5,8% ten opzichte van het jaar daarvoor. Toch zijn we voor het eerst voorzichtig optimistisch. Er is namelijk een daling van de groei ten opzichte van voorgaande jaren. Ook zien we de groei van het aantal kinderen in jeugdhulp niet terug in een stijging in de kosten. De groei in de kosten van 2,4% in 2021 ten opzichte van 2020 is te verklaren door indexatie van tarieven. Hiermee kunnen we zeggen dat de waarde van de jeugdhulp daalt. Dit is te zien in de grafieken hierna. Grafiek 1 laat zien dat de groei van het aantal cliënten afneemt, later in 2021 niet meer groeit en zelfs licht afneemt.

Grafiek 2 laat zien dat de kosten vanaf januari 2021 niet meer stijgen en vervolgens licht afnemen. We hopen deze trend voort te zetten door de inzet op de hierboven genoemde taskforceprojecten.

17 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

Figuur 1 - Groei% t.o.v. vorig jaar clienten

inhoud

In tabel 2 hierna ziet u de trend van de uitgaven per gemeente in FoodValley. Hoofdlijnen uit tabel 2: - De kosten van begeleiding stijgen met het aantal jeugdigen. Het loslaten van jeugdigen en gezinnen is moeilijk. Een andere verklaring is het oprekken van wat onder de Jeugdwet valt. Daarom is de afbakening van de Jeugdwet belangrijk. De stijging van begeleiding is wel deels een gevolg van een verminderde stijging in het aantal jeugdigen in behandeling. - In Nijkerk neemt het aantal jeugdigen in behandeling toe sinds corona en daarmee de kosten. - In de GGZ zien we een inhaalslag van achterstallige zorg door corona. In de eerste 2 tot 3 maanden van 2021 was het zoeken hoe (op afstand) alle jeugdigen ondersteuning konden krijgen. Dit zorgde voor minder inzet. In de maanden juni/juli 2020 was er een inhaalpiek. En vanaf het najaar een fors hogere intensiteit van de hulpverlening. Niet bij iedere jongere, maar wel bij een fors aantal. Dit zien we in alle gemeenten gebeuren. - Het aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van een groepsproduct kende veel schommelingen. Maar dit is sinds september 2020 niet meer op het niveau van voor corona gekomen. In de gemeente Nijkerk is de inzet van groepsproducten licht gedaald.

Figuur 2 - Groei% t.o.v. vorig jaar € goedgekeurd

Tabel 2 - UItgaven per gemeente

18 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

inhoud

4.5.2. Leerlingenvervoer Door aanpassing van de verordening zullen minder leerlingen aanspraak kunnen maken op leerlingenvervoer. In onderstaande tabellen is een begin van een daling zichtbaar. Voor een deel als gevolg van de nieuwe verordening, voor een deel een effect van corona.

Figuur 4 - Kosten per type

Figuur 3 - Aantal leerlingen per type

19 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

5. Wet maatschappelijke ondersteuning

19 | W O O N V I S I E G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 0 +

inhoud

20 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

inhoud

5. Wet maatschappelijke ondersteuning 5.1. Transformatieve ontwikkelingen Naar aanleiding van de beleidsanalyse is in 2021 het beleidsplan Inkoop & contractmanagement Wmo 2015 “Naar een transparante en concrete inkoop” vastgesteld. In dit beleidsplan hebben we een duidelijke ambitie geformuleerd voor de inkoop en het contractmanagement. Daarmee willen we de regie herpakken en sturen op het behalen van de beleidsdoelen en resultaten. In 2021 zijn we gestart met uitvoeren van dit beleidsplan. Zo zijn de verordening Wmo en de beleidsregels aangescherpt en vastgesteld. Deze documenten vormen het juridische kader waarbinnen we de transformatie uitvoeren. In november 2021 hebben we u in een memo (nr. 1176358) geïnformeerd over de voortgang van de transformatie van de Wmo binnen de gemeente Nijkerk. In de memo zijn we meer in detail ingegaan op verschillende processen. Doel van de transformatie: de Wmo-dienstverlening weer inrichten als vangnetvoorziening. Normaliseren, zelfredzaamheid en gebruik van het eigen netwerk staan hierbij centraal. Daarmee willen we de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) ook betaalbaar houden. De focus van de transformatie ligt op het normaliseren en professionaliseren van de Wmo. Het uitgangspunt is een kortdurende en zo licht mogelijke maatwerkvoorziening. Daarmee gaan we van zwaardere

(duurdere) naar lichtere typen maatwerkvoorzieningen. Dat betekent ook dat we meer een beroep doen op de eigen kracht, het eigen netwerk, informele ondersteuning en welzijnsaanbod. De transformatie vraagt om innovatie en verandering in denken, werken, cultuur en gedrag bij onze eigen gemeentelijke organisatie, inwoners, aanbieders, welzijnsorganisaties en andere betrokkenen. Dit is een doorlopend proces waarbij ruimte nodig is om ervaringen op te doen, te leren van wat werkt en niet werkt en om bij te kunnen sturen. We stimuleren goede initiatieven en delen deze met elkaar. In het afgelopen jaar hebben we al veel gedaan om deze transformatie te realiseren. Hierbij enkele recente resultaten: Contractbeheer en contractmanagement • We hebben de eerste gesprekken gevoerd met gecontracteerde aanbieders. We hebben de beleidsdoelen besproken en ook de randvoorwaarden om deze te kunnen realiseren. Dit heeft geresulteerd in een nieuw, aangescherpt contract. Ook de tarieven tot en met juli 2022 zijn overeengekomen en vastgesteld. Dit onder de voorwaarde dat we het eerste halfjaar de tarieven toetsen aan de AMvB (algemene maatregel van bestuur) reële tarieven1. • Naast de overlegtafels hebben ook thematafels plaatsgevonden. Deze hebben als doel om samen tot besparingsvoorstellen te komen.

Met aanbieders zijn we in gesprek gegaan om ruimte te creëren om te experimenteren om de ondersteuning zo kortdurend, zo licht mogelijk en zo veel mogelijk in de eigen omgeving te organiseren.

1 In 2017 is de AMvB ‘Reële prijs Wmo’ aangenomen. Daardoor zijn gemeenten verplicht om een reële prijs te betalen voor zorgverlening via de Wmo.

21 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

Hierbij denken we aan het organiseren van algemene en voorliggende voorzieningen. Deze gesprekken vervolgen we in 2022. Dit moet leiden tot besparingsvoorstellen en een plan van aanpak. • De taken van het contractbeheer en contractmanagement zijn beschreven en gestart. • Een contractmanager is geworven en deze werkt sinds 1-1-2022. Toezicht op kwaliteit en zorgfraude voorkomen • Samen met de Wmo-toezichthouder van de VGGM2, kwaliteit en beleid hebben we de quick-scan opgesteld. Deze scan voeren we vanaf 1-12022 twee jaar lang uit bij alle gecontracteerde aanbieders. Per jaar voeren we 30 quick-scans uit. Deze scan controleert of de aanbieders voldoen aan de gestelde eisen in de inkoopovereenkomst. Als een onderzoek aanleiding geeft tot nader onderzoek voeren we een regulier kwaliteitsonderzoek uit. Van alle onderzoeken maakt de VGGM een rapportage. Die voegen we toe aan het dossier van de aanbieder. • In samenwerking tussen de data-analist, beleid, kwaliteit en uitvoering hebben we datagericht werken ingericht voor het product begeleiding. Er is nu inzicht in aantal cliënten, aantal indicaties, looptijd, aantal verlengingen en kosten. Met beleid, kwaliteit en uitvoering hebben we casussen nader onderzocht. En daarna de beoordeling van de aanvragen, de procesafspraken en het contractleveranciersmanagement verbeterd of aangescherpt.

• We hebben een werkgroep gevormd met beleid, kwaliteit en uitvoering. De werkgroep monitort en evalueert per kwartaal de verordening en

inhoud

de beleidsregels. Hiermee hebben we de PDCA-cyclus (plan-do-checkact) ingevoerd. Ook hebben we afspraken gemaakt voor het continu monitoren en evalueren van Wmo-zaken, zoals het product lichte begeleiding. Zo zijn we samen verantwoordelijk en werken we samen we aan dezelfde resultaten en doelen. Planning 2022: Contractbeheer en contractmanagement • Inrichten monitoring van de inkoop (doelmatigheid en rechtmatigheid van de zorg, contractafspraken, kwaliteit, kosten, etc.). Ook gaan we per maand/kwartaal/jaar overleggen met aanbieders. Daarnaast organiseren we ronde-tafel-overleggen. Hierin werken we de ideeën voor (nieuwe) besparingsvoorstellen verder uit. • Indelen aanbieders volgens de Kraljic-matrix3. Hiermee kunnen we inzichtelijk maken wie onze strategische partners zijn, mede voor het overleg. • Het beheerssysteem voor de contracten gaan we in 2022 aanschaffen en inrichten. • We onderzoeken de zorgbehoefte om te beoordelen of het huidige zorglandschap dekkend is. Bij een dekkend zorglandschap heeft de gemeente voldoende zorgexpertise en ondersteuningscapaciteit voor de geïndiceerde hulpvragen. • De beleidsdoelen concreet maken samen met de teams uitvoering. • Voorbereiding van de invoering van de functies contractbeheer en contractmanagement (besluitvorming nieuwe college/nieuwe gemeenteraad).

2 VGGM: Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden voert de wettelijke taak van Wmo-toezicht voor de gemeente Nijkerk uit. 3 D  e Kraljic Matrix is een model waarmee de inkoopstrategie van een bepaalde categorie bepaald kan worden. Het helpt om inzicht te krijgen in het risico van de in te kopen producten

en diensten in relatie tot de kosten. Met deze methode is het relatief eenvoudig om inzicht te krijgen in belang van wat een organisatie inkoopt en hier de inkoopstrategie te bepalen.

22 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

• Onderzoeken of de tarieven volgens de AMvB4 reële tarieven zijn vastgesteld. • Onderzoek naar omvormen van maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen. En naar mogelijkheden voor het organiseren van voorliggende voorzieningen, waardoor we duurdere maatwerkvoorzieningen kunnen voorkomen. • Datagericht werken voor de producten dagbesteding en hulp bij huishouden; ontwikkelen van een Wmo-dashboard. Toezicht op kwaliteit en zorgfraude voorkomen • Opstellen van handhavingsbeleid en een handhavingsprotocol voor het borgen van de kwaliteit en de bestrijding van zorgfraude. • Uitvoeren van 30 quick-scans in 2022 (en nog eens 30 in 2023). • Uitvoeren van 6 reguliere kwaliteitsonderzoeken. • Deelname aan regionale bijeenkomsten Zorgfraude met gemeenten Scherpenzeel, Barneveld, RIEC en de politie (wijkagent ondermijning). Wettelijk kader • Informatie en documenten Inkoop Wmo zetten op de gemeentelijke website. Dit is een wettelijke verplichting die hoort bij de gekozen inkoopmethodiek van ‘open house‘.

inhoud

5.2. Actuele ontwikkelingen Naast de transformatieve ontwikkelingen zijn er ontwikkelingen in het domein waar we rekening mee houden. 5.2.1. Reële kostprijs in de Wmo De gemeente Nijkerk koopt sinds 2015 de Wmo in met de inkoopmethodiek ‘open house’. In de overeenkomsten zijn vooraf vastgestelde prijs- en/of kwaliteitsvoorwaarden voor de te leveren zorg vastgelegd. De tarieven zijn elk jaar geïndexeerd volgens de in de gemeentelijke begroting vastgesteld index. In het afgelopen jaar heeft echter geen indexering plaatsgevonden voor het product hulp bij huishouden. De toegepaste indexering wijkt daarmee af van de OVA-index. De nieuwe wet- en regelgeving voor reële kostprijs voor hulp bij huishouden en begeleiding maakt dit een stuk duurder. Daardoor is het moeilijk om de kosten van de Wmo laag te houden. De gemeentelijke indexering van de tarieven is onvoldoende om de hogere kosten te kunnen betalen. De afgelopen jaren is niet geïndexeerd volgens de OVA-index5. Daarbij heeft deze wet bepaald dat een gemeentelijke begroting niet leidend mag zijn voor de vaststelling van de Wmo-tarieven. Tot voor kort werd aangenomen dat de AMvB niet gold voor de inkoopmethodiek open house. De Hoge Raad heeft echter in oktober 2021 bevestigd dat de AMvB reële prijs ook voor open house geldt. Daarmee

4 D  e AMvB Reële prijs Wmo 2015 van 1 juni 2017 geeft handvatten bij het bepalen wat reële tarieven zijn voor maatwerkvoorzieningen via de Wmo 2015. Hiermee

is een nieuw artikel 5.4 toegevoegd aan het Uitvoeringsbesluit Wmo 2015. Daardoor moeten gemeenten bij verordening regels vaststellen om een goede prijskwaliteitverhouding te waarborgen bij de inkoop van Wmo-voorzieningen. Als hulpmiddel is er een rekentool op de website van de Vereniging Nederlandse Gemeenten. 5 D  e OVA is de Overheidsbijdrage in de Arbeidsontwikkeling en is bedoeld om een marktconforme arbeidsvoorwaardenontwikkeling mogelijk te maken in de zorg. De OVA wordt berekend met objectieve cijfers van het CPB.

23 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

zijn gemeenten altijd verplicht om deze reële tarieven vast te stellen voor Wmo-voorzieningen. De AMvB geldt voor alle Wmo-voorzieningen, behalve voor hulpmiddelen en woonvoorzieningen. In de overlegtafels hebben aanbieders aangegeven dat de tarieven 2021 niet te handhaven zijn. De aanbieders beroepen zich op de AMvB reële tarieven. Zij geven aan dat de gemeente Nijkerk in de afgelopen jaren bij het indexeren onvoldoende rekening heeft gehouden met de verhoogde zorgkosten, onder andere door de stijging van de loonkosten. Met de eerder ontwikkelde rekentool hebben we daarom de tarieven opnieuw berekend. Dit heeft geleid tot een verschil in indexering per product. Ook betekent het vaststellen van het nieuwe tarief voor 2022 dat we zijn afgeweken van de indexering, zoals opgenomen in de begroting 2022. In de begroting 2022 is rekening gehouden met een indexering van 1,4%. Een ander deel, 1,13%, heeft het Rijk6 gecompenseerd. Dat betekent dat er dekking is voor een indexering van 2,53%. Het verschil met de indexering voor de producten Wmo met een hogere indexering zullen leiden (op basis van de cijfers in 2021) tot een extra uitgave van circa €100.000,-. We hebben in 2021 met aanbieders gesproken over mogelijke maatregelen om het volume terug te brengen. Deze maatregelen werken we in 2022 uit tot concrete voorstellen.

Door het volume terug te brengen, willen we de kostenstijging door de hogere tarieven opvangen. Daarmee willen we binnen de financiële kaders van de begroting blijven. Ook hebben we met de aanbieders afgesproken om in het eerste halfjaar

inhoud

van 2022 te onderzoeken of de huidige tarieven voldoen aan de wet AMvB reële tarieven. Als blijkt dat de tarieven niet voldoen, leggen we een voorstel tot bijstellen van de tarieven voor aan de gemeenteraad. De huidige tarieven zijn vastgesteld tot 1 juli 2022. 5.2.2. Ambulante dagbesteding (ggz) vanaf 2022 voorziening Wmo Sinds 1 januari 2022 valt ambulante dagbesteding van ggz-cliënten niet meer onder de geneeskundige begeleiding. De dagbesteding werd jarenlang via de Zorgverzekeringswet (Zvw) vergoed, terwijl deze eigenlijk onder de Wmo valt. Toch werd dagbesteding vaak via de Zvw gedeclareerd en vergoed. Met de invoering van het zogeheten Zorg Prestatie Model bij de financiering van de ggz is deze weg definitief afgesloten. Vanaf dit jaar moet iedereen die via de Zvw dagbesteding kreeg bij het Wmo-loket van de gemeente aankloppen. Het is aan gemeenten om samen met de cliënt te beoordelen welke voorziening het meest passend is. De VNG en de GGZ hebben afgesproken dat zorgaanbieders moeten beoordelen of bepaalde dagbesteding onder de Zorgverzekeringwet (Zvw) valt. Zij beoordelen het onderscheid tussen cliënten die hun dagbesteding uit de Zvw ontvangen en cliënten voor wie de dagbesteding niet onder de Zvw valt. Zij zorgen ervoor dat alleen die laatste groep cliënten zich bij de gemeenten meldt.

Wie de komende tijd de rekening van de dagbesteding voor deze groep ggz-cliënten moet betalen, is nog niet duidelijk. Het gaat om de periode

6 H  et kabinet heeft hiertoe € 675 miljoen beschikbaar gesteld, gemeenten ontvangen hiervan € 94 miljoen structureel. Landelijk gezien is € 94 miljoen

een passend bedrag voor gemeenten om de beoogde loonstijging te kunnen bekostigen. Het bedrag wordt in de decembercirculaire opgenomen en met ingang van 1 januari 2022 toegevoegd aan het gemeentefonds.

24 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

waarbij een cliënt nog geen beschikking voor dagbesteding van de gemeente heeft gekregen en nog onder het oude ‘regime’ valt. ‘Het staat gemeenten vrij om deze afspraken lokaal met de ggz-aanbieders te maken’, aldus de VNG. Daarbij zal nog moeten blijken of de dagbesteding voor de ggz-cliënten onder de huidige maatwerkvoorziening dagbesteding specialistisch valt. En dus volgens het huidige tarief ingezet kan worden. Of dat dit een nieuw product is. Dan is een productbeschrijving en een toetsingskader nodig om het tarief vast te stellen. Het is nog onduidelijk om hoeveel cliënten het gaat, omdat deze nog niet volledig in beeld zijn. Het is daarom nu nog niet mogelijk een indicatie van de te verwachten kosten te geven. 5.2.3. Abonnementstarief De beschikbaarheid van Wmo-voorzieningen staat door de stijging van het gebruik onder druk. Vooral de vraag naar huishoudelijke ondersteuning is sterk gestegen sinds de invoering van het inkomensonafhankelijke Wmoabonnementstarief van 19 euro per maand. Het nieuwe kabinet wil voor de huishoudelijke hulp naar een eerlijkere eigen bijdrage met landelijke normen en met oog voor betaalbaarheid met lage en middeninkomens. Het huidige Wmo-abonnementstarief gaat daarmee veranderen. De invoering van een inkomensafhankelijke bijdrage voor de huishoudelijke hulp zal naar verwachting per 1 januari 2025 doorgevoerd worden. 5.2.4.

Decentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang In 2020 hebben de colleges uit de regio regionale afspraken gemaakt bij de

inhoud

decentralisatie van beschermd wonen. Dit was in vervolg op beleidskader Moed Moet. Met deze afspraken bevestigden gemeenten dat ze ook na 2021 regionaal samenwerken via Moed Moet en dat ze de bijhorende regiovisie uitvoeren. Gemeenten bevestigden hiermee hun lokale verantwoordelijkheid voor preventie, nazorg en uitstroom uit regionale woonvoorzieningen. De grootste ontwikkelingen zijn de invoering van een objectief verdeelmodel per 2024 en dat de centrumgemeentefunctie beschermd wonen die Amersfoort nu heeft verdwijnt per 2024. De regionale afspraken worden in 2023 nader uitgewerkt. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in wat regionaal en wat lokaal wordt gerealiseerd. Daarnaast brengen we vanuit de Woonvisie 2020+ in beeld welke woonzorg-arrangementen er binnen de gemeente Nijkerk zijn. Zodat we weten wat we niet hebben of willen ontwikkelen. Decentralisatie van de maatschappelijke opvang start vanaf 2026. Dit sluit aan op de regiovisie ‘Ondersteuning met noodzakelijk verblijf’ dat het kader vormt voor de regionale samenwerking in beschermd wonen en maatschappelijke opvang (2021-2026). Deze visie heeft de gemeenteraad in juli 2021 vastgesteld. 5.2.5. Tekort aan personeel in de zorg Naast het betaalbaar houden van de Wmo zijn er voldoende professionals nodig. De personeelstekorten binnen de zorg zijn algemeen bekend.

Met de toenemende vergrijzing is dit een belangrijk risico voor de Wmo en een uitdaging voor het arbeidsmarktbeleid. Dit is ook van invloed op de inkoop Wmo en de ontwikkeling van de tarieven.

25 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

5.3. Maatregelen taskforce Om de doelen van de transformatie te halen én binnen de begroting te blijven, hebben we een aantal maatregelen vastgesteld. Hiervoor is de taskforce ingesteld. In bijlage 1 is een stand van zaken beschreven per maatregel. In deze paragraaf volstaan we met een aantal Wmo-highlights. Er zijn 18 maatregelen voor de Wmo. Een aantal daarvan is uitgevoerd: 16. gehandicaptenparkeerkaart 19. structureel inzetten van lichte begeleiding 22. extra inzet terugvorderen scootmobielen 23. hulpmiddelen: eigen bijdrage op basis van kostprijs 26. woningaanpassing versoberen: eigen bijdrage invoeren 29. herinrichting inkoop 30. contractbeheer en contractmanagement In 2022 monitoren we de beoogde besparingen bij deze maatregelen. Gebleken is dat door een aantal ontwikkelingen we een aantal maatregelen mogelijk niet kunnen uitvoeren zoals ze zijn bedoeld. Dat zijn: 18. hulp bij het huishouden – dit betreft een maatregel die gericht is op het meer inzetten op het verstrekken van een PGB sociaal netwerk. Vanwege het ontbreken van het handhavingsbeleid en protocol is deze maatregel fraudegevoelig. Daarom kunnen we deze maatregel nu niet uitvoeren. Wel hebben we de beleidsregels en het financieel besluit aangepast. Daarmee is de juridische basis gelegd voor het handhavingsbeleid dat in ontwikkeling is. 21. hulpmiddelen - verzekeren en onderhoud niet meer financieren.

Uit onderzoek is gebleken dat deze maatregel niet uitvoerbaar is. In de nieuwe beleidsregels hebben we opgenomen dat een eigen bijdrage

inhoud

geldt voor verzekering en onderhoud, zolang als dat men gebruik maakt van de voorziening. 24. woningaanpassing versoberen - verhuisprimaat invoeren. Gezien de krapte op de woningmarkt stellen we de uitvoering van deze maatregel uit. 25. woningaanpassing eigen bijdrage invoeren minderjarigen. Deze maatregel werkt ongelijkheid in de hand tussen éénpersoons- en meerpersoonshuishoudens. Dit is onwenselijk. We onderzoeken welke andere maatregelen mogelijk zijn om de inhoudelijke en de financiële doelen te halen. Dat betekent dat we in 2022 zeven maatregelen uitvoeren: 17. hulp bij huishouden – betreft het omvormen naar algemene voorziening 20. hulpmiddelen - scootmobiel etc. als algemeen gebruikelijke voorziening 27. aansluiting Wmo Wlz GGZ + PGB controles 28. collectief vervoer Wmo - standaardtarief ophogen Drie van deze maatregelen hebben sociaal domein breed hun effect: 14. gebiedsteams - tijdelijke inhuur beperken 15. huisvesting gebiedsteams - omzetten naar gebiedsgericht werken 31. toegang - strenger indiceren 5.4. Financieel perspectief Lichte begeleiding is per 1 september 2021 toegevoegd aan de bestaande maatwerkproducten. Daarvoor kenden we alleen reguliere en specialistische begeleiding. Lichte begeleiding is niet alleen de lichtste

26 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

vorm van begeleiding die we kennen, maar ook de goedkoopste. Waar we drie jaar geleden inzetten van specialistische naar reguliere begeleiding gaan we nu inzetten naar lichte begeleiding.

5.4.1. Overzicht aantallen en kosten Het verschil in de kosten tussen reguliere en lichte begeleiding is: 2021: € 18,29 per uur 2022: € 20,64 per uur

In 2021 hebben we diverse maatregelen getroffen om Wmo-kosten te besparen. Vooral de samenwerking tussen beleid, uitvoering en kwaliteit heeft ertoe bijgedragen dat er meer inzicht is gekomen in hoe deze samenwerking van invloed is op het behalen van het gewenste resultaat. Zo blijkt bijvoorbeeld dat het ontbreken van voldoende handvatten de uitvoering en de uniforme beoordeling van de aanvragen moeilijk maakt. Handvatten zijn een duidelijke verordening en concrete beleidsregels. Ook inzicht in data geeft handvatten om te sturen naar het gewenste resultaat. Bijvoorbeeld doordat we ook op casusniveau kunnen beoordelen waar verbeteringen mogelijk zijn. Denk daarbij aan het concreter formuleren van doelen, evalueren van de ingezette zorg of de mogelijkheid om voorliggende voorzieningen in te zetten. Samen bepalen we wat nodig is om de gewenste verandering in gang te zetten. We kunnen aannemen dat bovenstaande inspanningen hebben bijgedragen aan het realiseren van een forse besparing op de Wmo-kosten in 2021. In de volgende rapportages zal blijken of het een incidentele of structurele besparing is.

Figuur 5 - Besparing a.g.v. inzet lichte zorg

inhoud

Bovenstaande besparing is op basis van de omvang van de huidige indicaties van 13 cliënten, niet op basis van facturen. Als we lichte begeleiding niet hadden kunnen inzetten, hadden we een beschikking voor reguliere begeleiding afgegeven. Dat betekent dat het in totaal gaat om een besparing in 2021 van € 12.292,- en in 2022 (peildatum 9-2-2022) een besparing van € 22.152,-. In het kader van de transformatie en de taskforce zijn alle inspanningen gericht op de beweging van reguliere begeleiding naar lichte begeleiding. In 2022 monitoren we daarom dit product en stemmen we hierover af met aanbieders en de uitvoering. Naar verwachting neemt het aantal cliënten waarvoor we lichte begeleiding inzetten in 2022 toe. Daarmee zal de besparing in 2022 hoger uitvallen dan nu is geraamd.

27 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

5.5. Monitor / dashboard In de afgelopen drie jaar hebben we specialistische begeleiding afgeschaald naar reguliere begeleiding. Daarvoor hebben we afspraken gemaakt met de aanbieders. Maar ook in de toegang hebben we strenger beoordeeld. De ingezette lijn is ook in 2021 zichtbaar en de daling in specialistische begeleiding is duidelijk zichtbaar. Daarnaast is er in het vierde kwartaal van 2021 een daling bij reguliere begeleiding. Of deze daling komt door de inzet op lichte begeleiding is nu nog niet te zeggen. Bij de volgende kwartaalrapportages zal duidelijker zijn of het hier gaat om een structurele daling door de ingezette maatregelen.

Figuur 6 - Aantal klanten met begeleiding per zorgzwaarte

inhoud

28 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

6. Participatiewet, schuldhulpverlening en inburgering

28 | W O O N V I S I E G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 0 +

inhoud

29 | 2 e K W A R T A A L R A P P O R T A G E ‘ V O O R T G A N G T R A N S F O R M A T I E & T A S K F O R C E ’

inhoud

6. Participatiewet, schuldhulpverlening en inburgering 6.1. Transformatieve ontwikkelingen Doel van de transformatie: Onze inwoners beter bedienen door onze dienstverlening meer integraal (sociaal domein breed) te organiseren en te ondersteunen met ICT. Daarnaast meer inzicht krijgen in en grip krijgen op het aantal cliënten en uitgaven. Resultaten tot nu toe 1. We hebben integrale teams gevormd (werk, inkomen, schuldhulpverlening, woonurgentie en minimaregelingen). Dit bevordert het integraal werken. Dat is onderdeel van het teamontwikkelingsproces. De inwoner krijgt een betere dienstverlening. We voeren bijvoorbeeld meer regie en de inwoner heeft minder contactpersonen. 2. De teams uitvoering, juridische zaken, kwaliteit, beleid en bedrijfsvoering werken in projecten datagedreven. Vanuit data hebben we een selectie van inwoners gemaakt die een sollicitatie- of empowermenttraining hebben gevolgd. We monitoren of de inwoners een opleiding gaan volgen, vrijwilligerswerk gaan doen of gaan werken. Dit doen we direct na de training en een aantal maanden daarna. Zo kunnen we bepalen of de trainingen ook op langere termijn het beoogde effect hebben. 3. We maken registraties hetzelfde en verbeteren rapportages. We hebben de werkinstructies geactualiseerd en SRG-codes (statistiek reintegratie gemeenten voor het CBS, Centraal Bureau voor de Statistiek) gestandaardiseerd.

Planning 2022 • Doorontwikkelen van kritieke prestatie-indicatoren, dashboards en datagericht werken. • Organiseren van vaardigheidstrainingen voor de uitvoerende medewerkers, bijvoorbeeld over stress-sensitieve dienstverlening. • Uitbreiden van de integrale teams; aansluiten van (deels) Wmo en Jeugd. 6.2. Actuele ontwikkelingen Naast de transformatieve ontwikkelingen zijn er ontwikkelingen in het domein waar we rekening mee houden. 6.2.1. Uitvoeren van de strategische beleidsvisie op werk ‘Op weg naar een duurzaam perspectief’ (2019-2022) Met de vaststelling van de visie hebben we afscheid genomen van het selectieve beleid (alleen inwoners begeleiden met een korte afstand tot de arbeidsmarkt) en is een integrale aanpak op maat het uitgangspunt. De ambitie is nu dat we iedere inwoner met een bijstandsuitkering in beeld hebben. Hiervoor is er voor iedere betrokkene een traject en hebben we minimaal eenmaal per jaar persoonlijk contact. Een traject is maatwerk en geeft de mate van activiteiten aan (variërend van sporadische tot intensieve begeleiding). Om de ontwikkeling aan te tonen, is het van belang niet alleen de uitstroom te monitoren maar ook de weg daarnaartoe. Denk aan beweging op de ‘participatieladder’: omgaan met andere mensen, vrijwilligerswerk en gedeeltelijk betaald werk. We evalueren het beleid in 2022.

We werken namelijk aan een beleidsvisie voor de beleidsperiode 2023-2026.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=db8d6144-5005-4aee-af00-25f98c3ac919