CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

210914 Raadsinformatiebrief - Project duurzame verbinding A28 (bijlage Notitie reikwijdte en detailniveau).pdf

Beeldvorming I 17 februari 2022, gemeente NijkerkBij agendapunt: Project Duurzame verbinding A2811.717 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU Duurzame verbinding A28 Gemeente Nijkerk

31 AUGUSTUS 2021

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

INHOUDSOPGAVE 1

2

3

4

5

INLEIDING

4

1.1

Aanleiding

4

1.2

Waarom een MER

4

1.3

Deze Notitie Reikwijdte en Detailniveau

5

WAAROM DUURZAME OPWEK LANGS DE A28?

6

2.1

Toelichting op ambitie en opgave

6

2.2

Komen tot zoekgebieden voor zon en wind

8

2.2.1

Zoekgebieden voor zon

8

2.2.2

Zoekgebieden voor wind

9

2.3

Afweging en keuze voor zoekgebieden langs de A28

10

2.3.1

Grootschalige opwek ‘spreiden’ of ‘concentreren en bundelen’

10

2.3.2

Integrale afweging tot de zoekgebieden langs de A28

11

VOORGENOMEN ACTIVITEIT EN ALTERNATIEVEN

15

3.1

Bouwstenen zonnevelden

16

3.2

Bouwstenen windturbines

16

3.3

Bouwstenen 150kV-onderstation en energieopslag

17

BEOORDELING VAN EFFECTEN

18

4.1

Aanpak milieuonderzoek

18

4.2

Beoordelingskader en beoordelingsmethodiek

19

M.E.R.-PROCEDURE, PLANNING EN INSPRAAK

23

5.1

M.e.r.-procedure

23

5.2

Planning en inspraak NRD

25

COLOFON

41

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

3 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

1

INLEIDING

1.1

Aanleiding

Het project ‘Duurzame verbinding A28’ is erop gericht om de opgave van het opwekken van duurzame energie in de gemeente Nijkerk tot 2030 te realiseren. Het projectgebied langs de A28 is zo gekozen omdat de gemeente Nijkerk hier niet alleen de opgave van duurzame energie kan realiseren maar ook omdat juist in dit gebied opwek en verbruik in samenhang tot elkaar en gebundeld kan worden en daardoor de rest van het buitengebied zo veel mogelijk kan ontzien. Het project bestaat uit: • Een zoekgebied voor (netto) maximaal 40 hectare aan zonnevelden, westelijk direct langs de A28 en ten zuiden van de Bunschoterweg • Een tweetal zoekgebieden langs de A28 voor ten minste 2 windturbines • Het zoeken naar een mogelijke locatie voor een 150kV-station en voor grootschalige opslag van energie • Zonnepanelen op de geluidwal/-scherm en reststroken oostelijk langs de A28 • Het stimuleren van energiebesparende maatregelen en duurzame opwek bij de bedrijven op de bedrijfsterreinen langs de A28 Dit project wil de gemeente ontwerpend ontwikkelen, samen met de omgeving (bewoners, bedrijven, milieuorganisaties en stakeholders). Dat wil de gemeente op een zorgvuldige manier doen. Enerzijds door al direct aan het begin de omgeving intensief te betrekken. Anderzijds door telkens de effecten van het project goed in beeld te brengen en in het ontwerpproces mee te nemen.

Het Milieueffectrapport speelt daar een belangrijke rol in. Initiatiefnemer voor dit project is het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Nijkerk. Het bevoegd gezag voor dit project en het vaststellen van het benodigde bestemmingsplan of omgevingsplan en het afgeven van de omgevingsvergunning(en) is de raad van de gemeente Nijkerk.

1.2

Waarom een MER

Het Milieueffectrapport (MER) is gekoppeld aan de procedure voor het ruimtelijk plan (bestemmings- of omgevingsplan) en benodigde omgevingsvergunning(en). Het doel van een MER is om het milieu een volwaardige plaats te geven in de besluitvorming. Dat gebeurt enerzijds door onderzoek te doen naar in dit geval de milieueffecten van zonnevelden, windturbines en mogelijke locaties voor een 150kV-station en grootschalige opslag van energie. Deze onderzoeken komen in het MER zodat voor iedereen duidelijk is wat de milieueffecten zijn. Anderzijds doordat de procedure om tot een MER te komen (m.e.r.-procedure) wettelijk is gekoppeld aan het vaststellen van het bestemmings- of omgevingsplan en de procedures voor de omgevingsvergunningen. In hoofdstuk 5 wordt de m.e.r.-procedure nader toegelicht en wordt de koppeling aan de procedure van het bestemmings- of omgevingsplan en de omgevingsvergunning weergegeven. Onderstaand is kort toegelicht waarom er voor dit project een m.e.r.-procedure wordt doorlopen. Een uitgebreidere (juridische) toelichting op de m.e.r.-plicht kunt u vinden in bijlage A.

Voor het vaststellen van een bestemmings- of omgevingsplan voor het realiseren van windturbines en zonneveld langs de A28 geldt, afhankelijk van het aantal windturbines, en of er voor het bestemmings- of omgevingsplan een passende beoordeling moet worden opgesteld, een wettelijke plicht om een Milieueffectrapport op te stellen. Dit is nader toegelicht in hoofdstuk 5. Voor de omgevingsvergunning van windturbines geldt de plicht om via onderzoek vast te stellen of een Milieueffectrapport moet worden opgesteld (een m.e.r.-beoordelingsplicht). Los van de wettelijke plicht wil de gemeente zelf ook de milieueffecten zorgvuldig onderzoeken en meenemen in de door haar te nemen besluiten De gemeente vindt dat een milieueffectrapport een toegevoegde waarde heeft in het ontwerpproces.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

4 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Daarom kiest de gemeente ervoor om: • • •

Een MER op te stellen voor zowel het bestemmings- of omgevingsplan en de omgevingsvergunning de uitgebreide (wettelijke) m.e.r.- procedure te doorlopen waarbij de gemeente zowel deze Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) als het MER voor inspraak ter inzage legt en voor advies aan de onafhankelijke Commissie m.e.r. voorlegt. Het MER in te zetten ter ondersteuning van het ontwerpproces met de omgeving (het milieueffectrapport als ontwerpend instrument).

1.3

Deze Notitie Reikwijdte en Detailniveau

Deze Notitie Reikwijdte en Detailniveau is het startdocument van de m.e.r.-procedure. Deze notitie geeft informatie over de activiteiten en de wijze van onderzoek in het MER. Het doel van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) is om u te informeren over het voornemen om zonnevelden en windturbines te ontwikkelen langs de A28 en locaties aan te wijzen voor een 150kV-station en grootschalige opslag van energie. En om een ieder de gelegenheid te geven om een reactie te geven op de in voorliggende NRD opgenomen aanpak voor het uit te voeren milieuonderzoek en het proces dat daarvoor wordt doorlopen. Met de NRD geeft de gemeente in hoofdlijnen aan: • Hoe de gemeente de opgave voor het opwekken van duurzame elektriciteit heeft vertaald naar (samenhangend) zoekgebied voor grootschalige opwek van zon en wind langs de A28. • Brengt de gemeente in beeld hoe en waarin de gemeente wil variëren in de inpassing van de zonnevelden en windturbines in de zoekgebieden langs de A28 • Brengt de gemeente in beeld welke en hoe de gemeente de effecten van de zonnevelden en windturbines wil beoordelen. In hoofdstuk 5 staat beschreven hoe de gemeente de m.e.r.-procedure koppelt aan het ontwerpproces met de omgeving (bewoners, bedrijven, stakeholders) en hoe u uw reactie kunt geven op deze NRD.

Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft waarom het nodig is om zonnevelden en windturbines te realiseren in de gemeente en waarom is gekozen voor zoekgebieden langs de A28. Hoofdstuk 3 beschrijft de bouwstenen voor de zonnevelden, windturbines, een mogelijk 150kV-station en energieopslag die in het MER beoordeeld worden. Hoofdstuk 4 geeft aan hoe deze bouwstenen beoordeeld worden en welke effecten daarvoor in beeld worden gebracht. Ten slotte geeft hoofdstuk 5 inzicht in het verdere m.e.r.-proces, de besluitvorming en op welke momenten u uw reactie kunt geven op het onderzoek en de keuzes die voorliggen. Bij dit NRD zijn de volgende bijlagen opgenomen die dieper ingaan op specifieke onderdelen: A. Toelichting m.e.r.-plicht B. Onderbouwing zoekgebieden zon C. Onderbouwing zoekgebieden wind D. Onderbouwing beoordeling spreiden of concentreren en bundelen E. Quick scan mogelijkheden duurzame energieopwekking Nijkerk

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

5 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

2

WAAROM DUURZAME OPWEK LANGS DE A28?

2.1

Toelichting op ambitie en opgave

Ambitie De wetenschap heeft met grote zekerheid vastgesteld dat de verandering van het klimaat voor het overgrote deel wordt veroorzaakt door de mens. 1 Voorname oorzaak is de sterk toegenomen uitstoot van broeikasgassen, waaronder de uitstoot van kooldioxide (CO2). In 2015 hebben 194 landen, waaronder Nederland, bij het Klimaatakkoord van Parijs afgesproken dat tot 2050 de verdere opwarming van de aarde beperkt wordt gehouden tot 1.5 graad Celsius. Dit internationale akkoord heeft Nederland vertaald in de Klimaatwet. Deze wet gaat uit van 95 procent minder CO2 uitstoot in 2050, en 49 procent minder CO2 uitstoot in 2030. Tegelijkertijd heeft de Klimaatwet het doel het aandeel duurzame energie in 2050 naar 100 procent te laten groeien. Hoe we dat gaan bereiken, heeft het Rijk uitgewerkt in het Klimaatakkoord waarin is afgesproken dat dertig regio’s in Nederland komen met een zogenaamde Regionale Energie Strategie (RES). Gemeente Nijkerk maakt onderdeel uit van de regio FoodValley. In de RES wordt de verwachte energievraag en het duurzame energieaanbod in de regio tot 2050 uitgewerkt. Verder gaat de RES in op de mogelijke warmtebronnen en hoe en waar elektriciteit duurzaam opgewekt kan worden. Tussen 25 april en 5 juli 2021 is de RES voor de regio FoodValley door de raden van de regiogemeenten vastgesteld waaronder op 24 juni 2021 door de raad van de gemeente Nijkerk.

Op 28 juni 2019 heeft de raad van de gemeente Nijkerk de Routekaart Nijkerk Energieneutraal 2050 vastgesteld. Hierin heeft de raad haar ambitie verwoord om in 2050 energieneutraal te zijn. De Routekaart volgt daarbij twee sporen. Enerzijds energiebesparing, want energie die niet verbruikt wordt hoeft ook niet duurzaam opgewerkt te worden. En anderzijds de opwek van duurzame energie door middel van zon en wind. Andere vormen van (grootschalige) CO2 neutrale opwek zoals kernenergie en waterkracht liggen niet voor de hand. Kernenergie is een opgave die bij het Rijk ligt en voor waterkracht is (veel) stromend water met voldoende verval nodig en in de gemeente Nijkerk niet voorhanden. In Figuur 1 is weergegeven hoe deze sporen in de periode tot 2050 bij elkaar moeten komen.

Figuur 1 Routekaart voor de Nijkerkse energietransitie (bron: Routekaart Nijkerk energieneutraal 2050)

1 IPPC (2013) Climate Change 2013 – The physical Science Basis, SPM Working group I report AR5 and IPCC (2018)

Special report: Global warming of 1,5°:SPM. Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

6 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

De gemeentelijke opgave De ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn, voert de gemeente stapsgewijs uit. Per periode van grofweg 5 jaar wordt vastgesteld welk aandeel energie duurzame opgewekt zou moeten worden. Na elke periode vindt een evaluatie plaats. Dit geeft de mogelijkheid om: • • •

tijdig te kunnen bijstellen in de mix in de opwek van duurzame energie (wind en zon); in te kunnen spelen op innovatieve ontwikkelingen; de sporen energiebesparing en de opwek van duurzame energie met elkaar in balans te houden.

Duurzame opwek

2023

2030

2035

2040

2045

2050

280 TJ

900 TJ

1.700 TJ

2.300 TJ

2.500 TJ

2.548 TJ

Dit project richt zich op 2023 met een doorkijk richting 2030. In de gemeente wordt nu al ongeveer 200 Tera Joule (TJ 2) aan duurzame energie opgewekt. Dat gebeurt vooral met zonnepanelen op daken van (agrarische) bedrijven en woningen. De gemeente wil deze hoeveelheid laten toenemen van circa 200 TJ nu naar circa 900 TJ in 2030. Begin 2020 heeft de gemeente onderzocht hoeveel duurzame energie opgewekt zou kunnen worden op daken, restgronden en door middel van het overkappen van grote parkeerterreinen 3. Dat blijkt maximaal ongeveer 260 TJ te zijn. Deze hoeveelheid zal niet ineens beschikbaar zijn maar de komende jaren geleidelijk toenemen tot maximaal 260 TJ in 2030. De gemeente zet zich in om tot en met 2023 circa 114 TJ aan duurzame energie op te wekken. Dat zal voornamelijk gebeuren met zonnepanelen op reststroken (incl. geluidwal langs de A28), daken van woningen, bedrijven, sportvoorzieningen, scholen en het overkappen van twee parkeerterreinen 4. De gemeente heeft daarvoor een uitvoeringsprogramma opgesteld 5. Voor 2030 zal minimaal 440 TJ extra aan de opwek van duurzame energie gerealiseerd moeten worden in de vorm van windturbines en zonnevelden om de opgave te halen. Nu lijkt 2030 nog ver weg. Maar de ervaring leert dat het 3 tot 5 jaar duurt voordat zonnevelden en windturbines daadwerkelijk zijn gerealiseerd.

De gemeente zal dus nu moeten beginnen om bij te dragen aan de opgave in 2030. Daarnaast speelt een tweetal onzekerheden een rol. Ten eerste kan bij verdere uitwerking blijken dat niet elk dak, elk stuk restgrond en elk parkeerterrein geschikt is voor de opwek van duurzame energie. De kans is reëel dat de inschatting van 260 TJ eerder minder dan meer is. Omgekeerd staan de technische ontwikkelingen (innovaties) ook niet stil waardoor wellicht meer duurzame energie kan worden opgewekt dan eerder gedacht. Dat is de reden dat de gemeente nu de zonnevelden en windturbines geleidelijk wil oppakken maar niet de benodigde 440 TJ in eens. De gemeente bereidt tot en met 2023 eerst ongeveer 280 TJ aan zonnevelden en windturbines voor. Zij heeft dat vertaald in maximaal 40 hectare aan zonnevelden en ten minste 2 windturbines6. Gaandeweg zal dan blijken of dat voldoende is of dat extra zonnevelden en of windturbines nodig zijn. Er is dan nog voldoende tijd om deze extra hoeveelheid voor 2030 voor te bereiden en te ontwikkelen. Het bovenstaande kan als volgt worden samengevat: • De opgave voor de gemeente voor het opwekken van duurzame energie voor 2030 is ongeveer 900 TJ. • Hiervan wordt nu al circa 200 TJ aan duurzame energie opgewekt. • Op daken, restgronden en parkeerterreinen is tot 2030 maximaal 260 TJ op te wekken.

• Tot en met 2023 zet de gemeente in op 114 TJ op daken, restgronden en parkeerterreinen.

2 Eén Tera Joule is 1.000.000.000.000 Joule. 3 Gemeente Nijkerk, maart 2020, Inventarisatie duurzame opwek zon in de gemeente Nijkerk 4 Besluit Raad van de gemeente Nijkerk, 28 mei 2020, nummer 2020-036. 5 Gemeente Nijkerk, mei 2020, Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal 2020 - 2023 6 Besluit Raad van de gemeente Nijkerk, 28 mei 2020, nummer 2020-036.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

7 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

• • •

Dat betekent dat voor 2030 ongeveer 440 TJ grootschalig zal moeten worden opgewekt. Op dit moment bereidt de gemeente hiervan ongeveer 280 TJ aan zonnevelden en windturbines voor en bekijkt gaandeweg of en hoeveel zonnevelden en of windturbines nog extra nodig zijn. De 280 TJ aan zonnevelden en windturbines heeft de gemeente vertaald in maximaal 40 hectare zonnevelden en ten minste 2 windturbines.

2.2

Komen tot zoekgebieden voor zon en wind

Om de opgave van in eerste instantie 280 TJ aan zonnevelden en windturbines te realiseren binnen de gemeente is gekeken welke gebieden potentieel geschikt zijn voor zonnevelden en windturbines. Eerst wordt ingegaan op potentieel geschikte gebieden voor zonnevelden (2.2.1) en vervolgens op de potentiële locaties voor windturbines (paragraaf 2.2.2). Tenslotte is in paragraaf 2.3 de afweging beschreven om zoekgebieden voor zon en wind aan te wijzen langs de A28.

2.2.1

Zoekgebieden voor zon

Ten behoeve van het beleidskader zon op land 7 heeft de gemeente een ruimtelijke analyse uitgevoerd naar de potentiële geschiktheid van het buitengebied voor zonnevelden. Daarbij is gekeken naar natuur-, landschappelijke, cultuurhistorische, recreatieve, landbouwkundige waarden en overige omgevingsfactoren. Onderstaande kaart geeft de gebieden weer die op basis van deze ruimtelijke analyse zijn uitgesloten voor zonnevelden (rood) en de gebieden waar zonnevelden onder strikte voorwaarden mogelijk zijn (geel).

Figuur 2 Conclusie kaart rode en gele gebieden voor het ontwikkelen van zonnevelden (wit = bebouwd gebied: hier zijn geen grootschalige zonnevelden mogelijk)

7 Gemeente Nijkerk, 12 mei 2020, Beleidskader Duurzame opwek Zon op land, vastgesteld door de Raad van de

gemeente Nijkerk op 28 mei 2020 (nummer: 2020-036). Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

8 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

In bijlage B is deze ruimtelijke analyse nader toegelicht.

2.2.2

Zoekgebieden voor wind

In 2020 is er een ruimtelijke analyse uitgevoerd naar mogelijke locaties voor windturbines binnen de gemeente8. Deze analyse is uitgevoerd door de ruimtelijke belemmeringen voor het realiseren van windturbines in kaart te brengen. De kaart in Figuur 3 geeft aan wat op basis van deze ruimtelijke analyse de zoekgebieden zijn: -

Locatie A: A28 Noord (Arkervaart); Locatie B: ten oosten van de kern Nijkerk; Locatie C: A28 Zuid (de Flier); Locatie D: ten zuiden van de kern Nijkerk; Locatie E: zuidoostelijk deel gemeente.

Figuur 3 Mogelijke zoekgebieden wind (bron: Bosch&van Rijn 2020, ruimtelijke analyse Nijkerk)

In theorie zouden in deze zoekgebieden samen 11 windturbines met een hoogte van 160 meter en rotordiameter van 160 meter kunnen worden gerealiseerd. Nader onderzoek zal duidelijk moeten maken wat de daadwerkelijke haalbaarheid is.

8 Bosch & Van Rijn 2020, Ruimtelijke analyse Nijkerk

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

9 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

In bijlage C is deze ruimtelijke analyse nader toegelicht.

2.3

Afweging en keuze voor zoekgebieden langs de A28

2.3.1

Grootschalige opwek ‘spreiden’ of ‘concentreren en bundelen’

Deze paragraaf beschrijft de afweging hoe de gemeente uiteindelijk de keuze heeft gemaakt voor de zoekgebieden voor de zonnevelden en de windturbines langs de A28. Bij deze afweging spelen de volgende vragen een belangrijke rol: 1. Wordt de opgave verspreid over het buitengebied gerealiseerd? 2. Of wordt de opgave geconcentreerd op één locatie en gebundeld? Bij deze afweging spelen milieuthema’s als landschap, natuur en woon- en leefomgeving een belangrijke rol maar ook de thema’s zoals draagvlak bij de inwoners en bedrijven in de gemeente en de maatschappelijke kosten. Deze thema’s zijn onderscheidend voor de keuze spreiden of concentreren en bundelen van de opgave. Thema’s die niet of minder onderscheidend zijn, zoals bodemvruchtbaarheid, spelen op elke locatie, onafhankelijk van de keuze spreiden of bundelen, en zijn daarom bij deze afweging niet meegenomen. In het MER worden deze thema’s nadrukkelijk wel meegenomen. In de tabel hierna zijn samenvattend de kansen (+) en risico’s (-) van spreiden of concentreren en bundelen van zonnevelden en windturbines aangegeven. Thema

Spreiden

Concentreren en bundelen

Landschap

+ kleinere zonnevelden, beter af te stemmen op schaal en structuur landschap (kampenlandschap en veenontginningen) - risico op aantasting groene karakter (kenmerken en identiteit) van het gehele buitengebied + door ‘versnippering’ ontstaat meer randlengte. Dit maakt het ruimtebeslag van de inpassing groter en biedt daarmee extra kansen voor ontwikkeling van groen / landschapselementen

+ grotendeels ontzien buitengebied waardoor er minder risico is op aantasting groene karakter (kenmerken en identiteit) buitengebied + aansluiten bij bestaande (reeds verstedelijkte) structuren door te bundelen (wind en zon) + grotere zonnevelden passen bij schaal en structuur van heideontginningen en polders - grotere schaal zonneveld waardoor mogelijk minder goed af te stemmen op schaal en structuur van het landschap (kampenlandschap en veenontginningen)

Natuur

+ De extra (groene) randen bij de kleinere zonnevelden bieden meer mogelijkheden voor ontwikkeling habitats - door versnippering ontstaat risico op aantasting natuurwaarden door het gehele buitengebied

+ grotendeels ontzien natuurwaarden in het buitengebied waardoor minder risico op effecten op natuurwaarden - windturbines langs A28 en op de bedrijventerreinen ‘Arkervaart’ en ‘Watergoor’ dicht langs Natura 2000 gebied (externe werking), GNN en weidevogelgebied)

Woon- en leefomgeving

- risico op impact op verspreid liggende woningen in buitengebied.

+ bundelen met bestaande hinderbronnen (A28 / bedrijventerreinen langs de A28

Draagvlak

- tijdens de bijeenkomsten niet de voorkeur vanuit meeste bewoners vanwege impact op buitengebied

+ vanuit de meeste bewoners voorkeur benoemd voor bundeling langs infrastructuur en ontzien buitengebied

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

10 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Maatschappelijke kosten

- hogere maatschappelijke kosten door verspreide aansluitingen

+ lagere maatschappelijke kosten door beperkter aantal nieuwe aansluitingen, ligging nabij stedelijk gebied (koppelen vraag en aanbod) + concentreren van zonnevelden en windturbines (deze zijn complementair in het kader van netbelasting).

Alles overziend kiest de gemeente voor het realiseren van haar opgave tot 2030 voor het principe ‘concentreren en bundelen’. Hiermee wordt het buitengebied ontzien van risico’s op het aantasten van de kenmerken en identiteit van het landschap en wordt er gebundeld met locaties waar al sprake is van hinder voor de woon- en leefomgeving en die al ‘verstedelijkt’ zijn (A28, bedrijventerrein). Dit heeft vanuit de meeste inwoners en bedrijven de voorkeur bleek uit verschillende participatiebijeenkomsten die de gemeente georganiseerd heeft in het kader van de Omgevingsvisie Nijkerk 2040 en de Regionale Energiestrategie FoodValley. Tegelijkertijd zorgt concentratie en bundeling ervoor dat de zonnevelden en windturbines tegen de laagst maatschappelijke kosten kunnen worden ontwikkeld omdat het tot minder kosten leidt aan aanpassingen van het elektriciteitsnet dan bij spreiden. Nadeel van het principe van concentreren en bundelen langs de A28 zijn in het noordelijke deel van de A28 de risico’s op effecten op het Natura 2000- gebied (polder Arkemheen) en het weidevogelgebied. Een ander nadeel is dat de zonnevelden mogelijk minder goed zijn af te stemmen op de schaal en structuur van het landschap. Dit zijn thema’s die verder in het MER onderzocht dienen te worden.

In bijlage D is per thema (landschap, natuur, woon- en leefomgeving, draagvlak en maatschappelijke kosten) de nadere onderbouwing bij de beoordeling op het spreiden of concentreren en bundelen van zonnevelden en windturbines in de gemeente Nijkerk opgenomen.

2.3.2

Integrale afweging tot de zoekgebieden langs de A28

De gemeente kiest bij het zoeken naar geschikte locaties voor zonnevelden en windturbines voor het principe van ‘concentreren en bundelen’. Hiermee wordt het buitengebied ontzien van risico’s op het aantasten van de kenmerken en identiteit van het buitengebied, worden vraag en aanbod zo veel mogelijk gebundeld en wordt er gebundeld met locaties waar al sprake is van hinderbronnen (A28, bedrijventerrein). Hiermee volgt de gemeente ook de lijn van de Nationale Omgevingsvisie9 (inzetten op meervoudig ruimtegebruik) en de RES 1.0 Regio Foodvalley waarin wordt ingezet op clustering van zon en wind in zogenaamde energieclusters langs snelwegen en in de buurt van bedrijventerreinen. Dit is goedkoper voor het energienet en voorkomt versnippering waardoor het karakter van landschappen beter wordt behouden. Het ligt voor de hand om de zonnevelden en windturbines te bundelen langs de A28. Andere opties zouden zijn om te bundelen met de A1 of het spoor. Voor windturbines liggen er echter geen locaties langs het spoor en de A1 en voor zonnevelden is de ruimte daar meer versnipperd. Er liggen hier minder kansen om zonnevelden en windturbines te bundelen en er zijn hier ook minder kansen om aanbod en vraag te bundelen. Wat met de bedrijven en woonwijken langs de A28 wel het geval is.

De zoeklocaties van de windturbines A (Arkervaart) en C (de Flier) liggen langs de A28 en in of direct langs de rand van het stedelijk gebied (met name de bedrijfsterreinen Arkervaart, Watergoor, Arkerpoort en de Flier en de woonwijken Doornsteeg en Corlaer). Uitgaande van bundeling, zullen ook de zonnevelden bij voorkeur hier ontwikkeld moeten worden. Rondom windlocatie A (Arkervaart) is voor de zonnevelden beperkt ruimte aanwezig. Het gebied oostelijk van de A28 is bedrijfsterrein en inmiddels zo goed als volledig bebouwd. Mogelijk kunnen er wel zonnepanelen op de reststroken oostelijk langs de A28. Het gebied westelijk van de A28 is weidevogel- en Natura 2000 gebied. Zonnevelden en windturbines zijn hier niet toegestaan.

9 Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, september 2020, Nationale Omgevingsvisie.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

11 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Voor zonnevelden beperkt de beschikbare ruimte zich dan tot de geluidwal en reststroken oostelijk langs de A28, reststroken ter plaatse van de op- en afritten en het gebied rondom windlocatie C (de Flier) aan weerszijden van de A28. Het gebied oostelijk van de A28 bestaat grotendeels uit bedrijfsterrein Arkerpoort en de Flier waarvan de nog onbebouwde percelen in de verkoop zijn. In het gebied westelijk van de A28 (Holk) ligt een deel van de op- en afrit en in het zuidelijke deel hiervan wordt door Rijkswaterstaat een verzorgingsplaats voor vrachtwagens ontwikkeld 10, waardoor dit gebied verandert, en in zuidelijke richting overloopt in de stadrandzone met Amersfoort (Vathorst). Dit gebied vormt tevens de overgang naar het noordelijk gelegen polderlandschap (Arkemheen) en het westelijk gelegen veenontginningsgebied. De veenontginningen zuidelijk van de Bunschoterweg en noordelijk van de Laak vormen een cultuurhistorisch en ruimtelijk waardevol halfopen landschap. Als overgangsgebied tussen de oprukkende stedelijke gebieden van Amersfoort-Vathorst en de open polder Arkemheen fungeert het gebied als (zicht)buffer.11Tevens grenst dit gebied in het westen aan een ganzenrustgebied en ten noorden van de Bunschoterweg, aan het weidevogelgebied.12 Het 150 kV onderstation moet het elektriciteitsnet robuuster en toekomstbestendiger maken.

Dat geldt zowel voor de levering van elektriciteit, met name door de groei van bedrijven en woningen, als de terug levering door duurzame opwek van elektriciteit door met name zonnepanelen en windturbines. Het 150 kV onderstation verbindt het landelijke elektriciteitsnet met het regionale en lokale net. De nabijheid van deze drie netten en de aansluitmogelijkheden bepaalt vooral de locatie van het zoekgebied. Daarnaast heeft het de voorkeur om het 150 kV onderstation in of zo dicht mogelijk aan de rand van het stedelijk gebied te positioneren. Door de grootschalige energieopslag op of in de directe nabijheid van het 150 kV onderstation te positioneren, kan deze zowel voor het landelijke, regionale als ook lokale net van betekenis zijn. Alles afwegend komt de gemeente tot de zoeklocaties voor zowel de zonnevelden, de windturbines als het onderstation en de energieopslag die zijn afgebeeld in onderstaande kaart.

10 Rijkswaterstaat, oktober 2018, Ontwerptracébesluit A28/A1 Knooppunt Hoevelaken. 11 Gemeente Nijkerk, 31 januari 2019, Landschapsontwikkelingsplan 2018 12 Provincie Gelderland, 20 september 2020. Ontwerp actualisatieplan 7 Omgevingsverordening.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

12 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Figuur 4 Zoeklocaties zon, wind en 150kV-station + opslag

De gemeente heeft hiervoor de volgende argumenten: • Door de zonnevelden en windturbines te concentreren wordt het buitengebied zoveel mogelijk ontzien. • De zonnevelden, de windturbines en het onderstation worden zo veel mogelijk gebundeld ontwikkeld langs de A28 dat tevens de rand van het stedelijk gebied is. Bundeling sluit ook aan bij de Nationale Omgevingsvisie en de RES 1.0 FoodValley. Op deze wijze liggen vraag en aanbod zo dicht mogelijk bij elkaar liggen, is grootschalige opwek tegen lagere maatschappelijke kosten mogelijk en zijn investeringen het meest toekomst bestendig. De gemeente wil hiermee ook een zo goed mogelijke basis leggen voor mogelijk toekomstige voorzieningen zoals energieopslag en of de productie van waterstof. • Voor de windturbines zijn langs de A28 de eerdere verkenningen richtinggevend voor het aanwijzen van de zoeklocaties. Het gaat hierbij om de zoekgebieden A en C waarbij de gemeente ook de mogelijkheid bekijkt of in het zuidelijke deel van de A28 zowel oostelijk als westelijk langs de A28 windturbines mogelijk zijn. • Voor de zonnevelden is het Beleidskader Duurzame opwek Zon op land richtinggevend en zijn door ruimteclaims van andere functies op dit moment de mogelijkheden oostelijk van de A28 beperkt aanwezig.

Daarom wijst de gemeente het gebied westelijk direct langs de A28, tussen de Bunschoterweg en de gemeentegrens met Amersfoort aan als zoekgebied. De gemeente wil dat als hier zonnevelden ontwikkeld worden, deze wel zo dicht mogelijk langs de A28 moeten liggen om de effecten op landschap, natuur en woon- en leefmilieu zo beperkt als mogelijk te houden.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

13 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

14 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

3

VOORGENOMEN ACTIVITEIT EN ALTERNATIEVEN

Op basis van de afwegingen genoemd in hoofdstuk 2, heeft de gemeente langs de A28 een drietal zoekgebieden vastgesteld. Het gaat daarbij om: 1. Eén zoekgebied voor zonnevelden, westelijk van de A28 en ten zuiden van de Bunschoterweg; 2. Een noordelijk (Arkerpoort) en een zuidelijk (de Flier) zoekgebieden voor windturbines langs de A28; De volgende stap is om deze zoekgebieden verder concreet in te vullen. Bijvoorbeeld door locaties en de hoogte van de windturbines uit te werken. Dit worden in het MER de ‘bouwstenen’ genoemd. Deze bouwstenen kunnen vervolgens worden gecombineerd tot integrale alternatieven. In het MER worden voor de integrale alternatieven de effecten op de omgeving beoordeeld. De beoordeling vindt plaats ten opzichte van de referentiesituatie (ook wel het nul-alternatief genoemd). Deze bestaat uit de huidige situatie en de autonome ontwikkeling en betreft de situatie dat de voorgenomen activiteiten niet worden ontwikkeld. Door in de integrale alternatieven verschillende combinaties van bouwstenen te beoordelen, worden de ‘hoeken van het speelveld’ in beeld gebracht voor de milieueffecten. Dit helpt om in het proces keuzes te kunnen maken over de invulling van de zoekgebieden. Uiteindelijk resulteert dat in een alternatief dat de voorkeur heeft: het voorkeursalternatief.

Het voorkeursalternatief hoeft niet één van de integrale alternatieven te zijn, maar kan weer uit verschillende bouwstenen samengesteld zijn. De figuur hieronder geeft weer hoe vanuit de zoekgebieden voor zon, wind en de locatie voor het 150kVonderstation en energieopslag de bouwstenen en vervolgens de integrale alternatieven gevormd worden.

Figuur 5 Bouwstenen om te komen tot alternatieven

In de paragrafen hierna geven we een korte omschrijving van de bouwstenen voor de zonnevelden (paragraaf 3.1), windturbines (paragraaf 3.2) en het 150kV-onderstation en de grootschalige energieopslag (paragraaf 3.3) die in dit MER worden onderzocht. Wat betreft de bouwstenen voor zonnevelden en windturbines is dit nadrukkelijk een voorzet, omdat het MER ondersteunend is aan het ontwerpproces. Juist in dat ontwerpproces zullen deze bouwstenen verder aangescherpt en aangevuld worden. Dit MER richt zich op de zonnevelden, de windturbines, een locatie voor een 150kV-station en energieopslag. De zonnepanelen op de geluidwal en reststroken langs de A28 worden in het MER Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

15 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

meegenomen om de samenhang met de zonnevelden en de windturbines te bepalen, maar zijn in dit MER, gelet op de schaal en de te verwachten impact op de omgeving (w.o. het Natura 2000-gebied) geen bouwstenen of onderdeel van een alternatief. Ook de zonnepanelen op de daken van de bedrijven langs de A28 zijn weliswaar belangrijk om de opgave te realiseren, maar de milieueffecten hiervan zijn verwaarloosbaar en worden in dit MER daarom niet beoordeeld.

3.1

Bouwstenen zonnevelden

Het zoekgebied voor de maximaal 40 hectare aan zonnevelden bevindt zich westelijk direct langs de A28 en wordt aan de noordzijde begrensd door de Bunschoterweg en aan de zuidzijde door de gemeentegrens met Amersfoort (zie kaart § 2.3.2). In een quick scan heeft de gemeente innovatieve technieken voor het opwekken van zonne-energie verkend en afgewogen (zie voor een onderbouwing bijlage E). Hieruit blijkt dat reguliere zonnepanelen, horizontaal of verticaal (waaronder bi faciaal), het meest haalbaar zijn als business case en de minste risicovol zijn. Op basis van de huidige inzichten wordt daarom wordt in het MER uitgegaan van reguliere zonnepanelen. De technische ontwikkelingen worden echter gevolgd zodat ook alternatieve technieken in het MER meegenomen kunnen worden als deze als business case haalbaar zijn en weinig risicovol. Bouwstenen die in het MER onderzocht worden zijn: •

Geconcentreerd

•

Verspreid of versnipperd

•

Als een verticaal scherm

3.2

Bouwstenen windturbines

Het noordelijke zoekgebied voor wind bevindt zich oostelijk van de A28 langs en op het bedrijfsterrein Arkervaart (zie kaart § 2.3.2). Het zuidelijke zoekgebied voor wind bevindt zich zowel direct oostelijk als westelijk van de A28 rondom de op- en afrit van de A28 en het bedrijfsterrein de Flier (zie kaart § 2.3.2).

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

16 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

In een quick scan heeft de gemeente innovatieve technieken voor het opwekken van windenergie verkend en afgewogen (zie voor een onderbouwing bijlage E). Hieruit blijkt dat reguliere windturbines, het meest haalbaar zijn als business case en de minste risicovol zijn. Op basis van de huidige inzichten wordt daarom wordt in het MER uitgegaan van reguliere windturbines. De technische ontwikkelingen worden echter gevolgd zodat ook alternatieve technieken in het MER meegenomen kunnen worden als deze als business case haalbaar zijn en weinig risicovol. Bouwstenen die onderzocht worden in het MER zijn: • •

De locatie van de windturbine De hoogte van de windturbine

3.3

Bouwstenen 150kV-onderstation en energieopslag

Omdat het elektriciteitsnetwerk in de toekomst niet in alle vraag en aanbod aan (duurzame) elektriciteit kan voorzien en de vraag mogelijk ook de vraag naar balanceren toeneemt, worden in dit MER ook bouwstenen voor een 150kV-onderstation en grootschalige energieopslag meegenomen. Deze onderdelen zijn op dit moment niet strikt noodzakelijk maar kunnen dat in de nabije toekomst wel worden. De gemeente wil voor deze ontwikkelingen nu alvast ruimte opnemen in haar bestemmings-/ omgevingsplan om zo toekomstgericht deze ontwikkelingen te kunnen faciliteren. Voor het 150kV-onderstation worden in het MER de volgende bouwstenen onderzocht: •

De locatie van een 150kV-onderstation

Voor grootschalige energieopslag wordt een locatie dicht bij het 150kV-onderstation in beeld gebracht. In het MER worden hiervoor de volgende bouwstenen onderzocht: • •

De locatie voor grootschalige energieopslag De vormen van grootschalige energieopslag

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

17 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

4

BEOORDELING VAN EFFECTEN

Dit hoofdstuk licht toe hoe in het MER de effecten van de verschillende bouwstenen voor het ontwikkelen van de zonnevelden, de windturbines, het 150kV-onderstation en energieopslag in beeld worden gebracht. Paragraaf 4.1 gaat in op de systematiek van beoordelen. Binnen welk gebied wordt er gekeken naar effecten, hoe zorg je voor een zo goed mogelijke vergelijking van de effecten en hoe ga je om met andere ontwikkelingen die spelen in het gebied? Paragraaf 4.2 geeft vervolgens aan welke effecten in het MER worden onderzocht.

4.1

Aanpak milieuonderzoek

In het MER worden de bouwstenen op hun mogelijke effecten beoordeeld. Dit vindt zowel voor de afzonderlijke bouwstenen als de alternatieven in onderlinge samenhang (cumulatie) plaats. Ook wordt de betekenis van de effecten geduid zoals de effecten op het woon- en leefmilieu of de effecten op het vestigingsklimaat. Doel is het in beeld brengen van de mogelijke effecten en /of risico’s op effecten en de mate waarin de bouwstenen en alternatieven hierin van elkaar verschillen zodat er een integrale afweging kan worden gemaakt voor de ontwikkeling en inpassing van de windturbines, zonnevelden, 150kV-onderstation en energieopslag. Plan en studiegebied De zoekgebieden voor de zonnevelden en de windturbines worden in het MER ‘plangebied’ genoemd. De zonnevelden en de windturbines kunnen ook effecten hebben buiten dit plangebied. Het gebied waarbinnen de effecten kunnen optreden, wordt in het MER ‘studiegebied’ genoemd. Het MER kijkt dus zo ver als de effecten reiken. Het studiegebied voor bijvoorbeeld geluid is daarom anders dan die voor bijvoorbeeld slagschaduw. Referentiesituatie De effect worden beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie. Dit is de situatie nu, zonder dat de voorgenomen ontwikkeling van windturbines en een zonneveld plaatsvindt. Hierbij bestaat de referentiesituatie uit: • •

de huidige situatie de voorziene autonome ontwikkelingen die in het plangebied plaatsvinden.

De huidige situatie is de situatie van het gebied zoals deze nu is. De autonome ontwikkelingen beschrijft eventuele veranderingen van het gebied door plannen en projecten die planologisch zijn vastgesteld en /of zijn vergund. Aanleg- en gebruiksfase Milieueffecten kunnen ontstaan tijdens de bouw van het zonneveld en de windturbine en op het moment dat deze er eenmaal staan en geëxploiteerd worden. In het MER worden zowel de milieueffecten tijdens de bouw (de aanlegfase) als tijdens de exploitatie (gebruiksfase) onderzocht. Cumulatieve effecten De cumulatieve effecten, de optelling van de effecten, worden op twee manieren in het MER meegenomen: a. de cumulatieve effecten van de zonnevelden, windturbines, het onderstation en de energieopslag. b. de cumulatieve effecten met andere plannen en projecten in en om het plangebied. Bijvoorbeeld de huidige windturbines in de Flevopolder of die in de gemeente Putten zijn gepland. Maar ook eventuele plannen van de gemeente Amersfoort voor zonnevelden. Leemten in kennis In het MER wordt ook aangegeven als niet kan worden aangetoond wat het effect is. Dit wordt ‘leemten in kennis’ genoemd. Op deze manier wordt in het MER duidelijk gemaakt wat de onderzoekers wel weten en wat niet.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

18 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

4.2

Beoordelingskader en beoordelingsmethodiek

In het MER worden de alternatieven voor de voorgenomen ontwikkeling beoordeeld op de effecten voor het milieu. Ook vindt een beoordeling van economische effecten en effecten in relatie tot het energienet plaats. Alle milieuaspecten die in beeld worden gebracht in het MER worden gezamenlijk ‘het beoordelingskader’ genoemd. Het beoordelingskader komt tot stand op basis van regelgeving en beleid en bestaat uit aspecten zoals geluid of ecologie. Per aspect zijn één of meer beoordelingscriteria geformuleerd. De aanzet voor het beoordelingskader is opgenomen in Tabel 4-1. Dit is een aanzet omdat tijdens het onderzoek kan blijken dat bepaalde effecten, die nu niet genoemd worden, wel belangrijk blijken. Deze worden dan uiteraard wel meegenomen. Niet alle aspecten en beoordelingscriteria zijn relevant voor alle deelontwikkelingen. Zo zijn bijvoorbeeld natuur en landschap relevant voor zowel de ontwikkeling van zonnevelden als windturbines. Maar zijn bijvoorbeeld geluid, slagschaduw en externe veiligheid alleen relevant voor de beoordeling van de effecten van windturbines en zijn de effecten op het bodemleven alleen relevant voor de effecten van een zonneveld. In Tabel 4-1 is om deze reden aangegeven welke aspecten en beoordelingscriteria voor welke deelontwikkelingen relevant zijn. Ook is per beoordelingscriterium de onderzoeksmethode aangegeven: • •

of effecten kwalitatief worden beschouwd, dat wil zeggen beschrijvend en op basis van (gefundeerde) expert judgement13. Denk bijvoorbeeld aan de beoordeling van het effect van windturbines op vliegroutes voor vleermuizen. of dat effecten kwantitatief in beeld worden gebracht bijvoorbeeld door het uitvoeren van modelberekeningen zoals geluidberekeningen en slagschaduwberekeningen.

Tabel 4-1 Beoordelingskader

Aspect

Geluid

Slagschaduw

(Externe) veiligheid

Beoordelingscriterium

Windturbines

Zonneveld

150kVonderstation, energieopslag

Onderzoeksmethode

Aantal geluidsgevoelige objecten binnen geluidsniveaucontouren

X

Aantal geluidsgevoelige objecten binnen geluidsniveaucontouren m.b.t. laagfrequent geluid

X

Aantal geluidgehinderden

X

X

Kwantitatief

Cumulatie van geluid

X

X

Kwantitatief

Aantal woningen en bedrijven onder de wettelijke norm van slagschaduw per jaar

X

Kwantitatief

Industrie

X

Kwantitatief

Wegen

X

Kwantitatief

Ondergrondse/bovengrondse transportleidingen

X

Kwantitatief

Waterkeringen

X

Kwantitatief

Straalpaden/radar

X

Kwantitatief

Vliegroutes

X

Kwantitatief

X

Kwantitatief

Kwantitatief

13 Inschatting van een of meerdere deskundige(n) op grond van zijn kennis en ervaring

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

19 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Beschermde gebieden (N2000, GNN, GO)

X

X

X

Kwantitatief/Kw alitatief

Beschermde soorten

X

X

X

Kwantitatief/Kw alitatief

Aansluiting op stedenbouwkundige en landschappelijke structuur

X

X

X

Kwalitatief

Invloed openheid

X

X

X

Kwalitatief

Herkenbaarheid/zichtbaarheid van de opstelling

X

X

Effect op waarneming en beleving, (zichthinder, lichtreflectie), verlichting)

X

X

X

Kwalitatief

Interferentie/ samenhang met bestaande objecten

X

Ecologie -

Landschap

Cultuurhistorie Effect op cultuurhistorische waarden

Kwalitatief

X

X

X

Aantasting van archeologisch waardevolle (bekende) terreinen

X

X

X

Aantasting van gebieden met een archeologische verwachtingswaarden

X

X

X

Bodemkwaliteit

X

X

X

Kwalitatief Kwalitatief

Archeologie Kwalitatief

Kwalitatief

Bodem Bodemvruchtbaarheid

Water

X

Kwalitatief

Effecten op oppervlaktewater (kwantiteit en kwaliteit)

X

Effecten op grondwater (kwantiteit, kwaliteit)

X

Hemelwaterafvoer

X

Waterberging

X

Effect op overige ruimtelijke functies (landbouw, recreatie, wonen, werken)

X

Mate van dubbel / meervoudig ruimtegebruik

X

Tijdelijke hinder als gevolg van de aanleg (verkeer, geluid, lucht, stikstof)

X

Opbrengst

X

X

Kwantitatief

CO2 emissiereductie

X

X

Kwantitatief

NOx emissiereductie

X

X

Kwantitatief

SO2-emissiereductie

X

X

Kwantitatief

X

X

Kwalitatief

X

X

Kwalitatief

X

X

Kwalitatief

X

X

Kwalitatief / kwantitatief

X

X

Kwantitatief / kwalitatief

X

X

Kwalitatief

X

X

Kwalitatief

Ruimtegebruik

Hinder aanlegfase

Duurzame energieopbrengst en vermeden emissies

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

20 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Energienet

Economie

Mate van (on)balans, robuustheid energievoorziening

X

Maatregelen (en kosten) om net aan te passen

X

Mate van lokaal gebruik van lokale opwek

X

Invloed op het vestigingsklimaat bedrijfsterreinen

X

Invloed op zichtlocaties bedrijven/bedrijfsterreinen

X

Waardevermeerdering/-vermindering grond

X

Invloed op recreatie en toerisme

X

X

X

Kwalitatief

X

X

Kwalitatief / kwantitatief

X

X

Kwalitatief

X

X

Kwalitatief

X

X

Kwalitatief

X

X

Kwalitatief

X

X

Kwalitatief

Gezondheid Ook de mogelijke gezondheidseffecten worden in het MER beoordeeld. Deze zijn niet in een afzonderlijk aspect gebundeld, maar worden meegenomen bij de effectbeoordelingen van de daarvoor relevante aspecten. Zo wordt bij het aspect geluid ook een beoordeling van de effecten van geluid op de gezondheid uitgevoerd door ook een toetsing uit te voeren onder de norm en/of aan de MGR-normen en door een beoordeling van de effecten van laagfrequent geluid. Bij het aspect landschap wordt onder meer ingegaan op zichtbaarheid en beleving waaronder lichtreflectie (schittering) en bij ruimtegebruik en economie wordt ingegaan op de mogelijke effecten op recreatie. Passende beoordeling In het MER worden de risico’s op effecten op het nabijgelegen Natura 2000 gebied polder Arkemheen beschreven en beoordeeld. Beoordeeld wordt in hoeverre de alternatieven voor de planonderdelen alleen en in onderlinge samenhang tot risico’s op significante effecten leiden. Indien significante effecten voor het voorkeursalternatief niet kunnen worden uitgesloten, wordt er een passende beoordeling opgesteld voor het voorkeursalternatief. In deze passende beoordeling worden de effecten op het Natura 2000 gebied beschreven en welke maatregelen nodig zijn om de waarden in het gebied in stand te houden. Deze passende beoordeling wordt dan als bijlage bij het MER gevoegd.

Mitigerende en compenserende maatregelen In het MER wordt per aspect beschreven of negatieve milieueffecten door het uitvoeren van mitigerende of inpassingsmaatregelen verminderd of teniet kunnen worden gedaan. In de effectbeoordeling worden de effecten beschreven en beoordeeld zonder en met de mogelijke mitigerende maatregelen. Voor een aantal maatregelen geldt dat dit tot een lagere energieproductie kan leiden. Voor enkele aspecten zoals natuur en water (berging) geldt dat er mogelijk sprake kan zijn van compenserende maatregelen. Het beperken van effecten door mitigerende maatregelen is in dat geval niet voldoende en het negatieve effect wordt gecompenseerd door bijvoorbeeld op een andere locatie (natuur)waarden toe te voegen. Indien dit het geval is, wordt dit bij het betreffende aspect beschreven.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

21 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Beoordelingsmethodiek De effecten worden beschreven, beoordeeld en vertaald naar onderstaande vijfpuntschaal. Tabel 2-2 Beoordelingsmethodiek

Effectscore

Toelichting ++

Zeer positieve effecten

+

Positieve effecten

0

Geen effecten

-

Negatieve effecten

--

Zeer negatieve effecten

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

22 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

5

M.E.R.-PROCEDURE, PLANNING EN INSPRAAK

5.1

M.e.r.-procedure

De m.e.r.‐procedure staat niet op zichzelf. Enerzijds wordt met het milieuonderzoek input geleverd aan het ontwerpproces en de keuzes die daarin gemaakt worden. Daarnaast is de m.e.r.-procedure gekoppeld aan het voorbereiden en de besluitvorming van, in dit project het bestemmings- of omgevingsplan en de omgevingsvergunning(en). Koppeling m.e.r. aan het ontwerpproces Om tot een keuze te komen voor het voorkeursalternatief wordt in een ontwerpproces met de omgeving (bewoners, bedrijven, stakeholders) gekeken naar de mogelijkheden voor windturbines en zonnevelden in de zoekgebieden langs de A28. De omgeving levert daarmee een belangrijke bijdrage aan het ontwerpproces en geeft daarmee richting aan de bouwstenen, de alternatieven en het voorkeursalternatief terwijl de milieueffecten daarvan zo objectief mogelijk in beeld worden gebracht. De m.e.r.-procedure kan als hulpmiddel dienen om dit proces te structureren, o.a. door keuzes rondom de bouwstenen en alternatieven vast te leggen. Daarnaast levert het milieuonderzoek input aan de ontwerpsessies door het beschrijven van de (milieu)effecten van de bouwstenen en de alternatieven.

Waar treden negatieve (milieu)effecten op en passen die binnen de kaders van de wet- en regelgeving? En hoe kun je daar vervolgens mee omgaan? Deze onderzoeken worden vervolgens gebundeld tot een rapport, het MER, zodat het voor iedereen transparant maar ook navolgbaar is wat de effecten van de te maken keuzes zijn.

Figuur 6 Koppeling m.e.r.-procedure aan het ontwerpproces

Koppeling m.e.r. aan de besluitvorming over het omgevingsplan en vergunningen De m.e.r.-procedure is gekoppeld aan het besluit over het bestemmings- of omgevingsplan en de omgevingsvergunningen. In dit geval wordt de uitgebreide m.e.r.- procedure doorlopen. Onderstaand zijn de stappen van deze uitgebreide m.e.r.-procedure toegelicht.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

23 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Kennisgeving en inspraak NRD De gemeente kondigt het voornemen voor het opstellen van een bestemmingsplan of omgevingsplan en de hiervoor te doorlopen m.e.r.-procedure aan via een openbare kennisgeving en publiceert de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). De NRD geeft inzicht in de scope en aanpak van het milieuonderzoek. De Commissie voor de m.e.r. wordt gevraagd een advies over de reikwijdte en detailniveau van het op te stellen MER te geven. Daarnaast kan een ieder zijn reactie (een zienswijze) geven op de NRD. Raadpleging bestuursorganen Naast de openbare kennisgeving en terinzagelegging worden bij de planvorming belanghebbende bestuursorganen en wettelijk adviseurs, waaronder de gemeenten Amersfoort, Bunschoten en Putten, Rijkswaterstaat Oost Nederland, Alliander, Provincie Gelderland, Defensie en Waterschap Vallei en Veluwe, geraadpleegd over de in deze kennisgeving en NRD geschetste reikwijdte en detailniveau van het MER. Opstellen MER Vervolgens wordt de milieubeoordeling uitgevoerd en het MER opgesteld. Daarbij wordt rekening gehouden met de ingebrachte zienswijzen, reacties van de bestuursorganen en het advies van de commissie m.e.r.. Meestal wordt parallel aan het opstellen van het MER het ontwerp bestemmings- of omgevingsplan opgesteld. De eisen waaraan het MER moet voldoen zijn beschreven in artikel 7.7 en artikel 7.23, eerste lid van de Wet milieubeheer.

Samengevat moet het MER in elk geval bevatten/beschrijven: • Het doel van het project • Een beschrijving van het project en de ‘redelijkerwijs in beschouwing te nemen’ alternatieven • Relevante plannen en besluiten • Huidige situatie en autonome ontwikkeling in het plangebied • Effectbeschrijving en motivering gehanteerde methodiek • Mitigerende en compenserende maatregelen • Leemten in kennis • Samenvatting Keuze voorkeursalternatief De beoordeling van de alternatieven in het MER geven input voor de keuze voor het voorkeursalternatief. Deze vormt vervolgens de basis voor het ontwerp bestemmings- of omgevingsplan. Zienswijzen, advies en besluit Het MER ligt vervolgens samen met het ontwerp van het bestemmings- of omgevingsplan en de omgevingsvergunningen 6 weken ter inzage. In deze periode is het voor iedereen mogelijk om zienswijzen in te dienen op het MER. Daarnaast wordt het MER getoetst door de Commissie voor de m.e.r. Deze onafhankelijke commissie van deskundigen toetst of de essentiële informatie in het MER aanwezig is. Zij borgt daarmee dat het MER ook de informatie zo objectief mogelijk weergeeft. Mede op basis van de resultaten van het MER, met inachtneming van de zienswijzen en adviezen, wordt het definitieve bestemmings- of omgevingsplan vastgesteld, bekendgemaakt en ter inzage gelegd.

Initiatiefnemer en bevoegd gezag Initiatiefnemers voor dit project zijn het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Nijkerk. Het College bereidt ook het bestemmings- of omgevingsplan voor. Het bevoegd gezag voor dit project en het vaststellen van het bestemmings- of omgevingsplan en afgeven van de omgevingsvergunning(en) is de raad van de gemeente Nijkerk.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

24 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

5.2

Planning en inspraak NRD

Planning Voor het doorlopen van de m.e.r.-procedure en het opstellen van het bestemmingsplan of omgevingsplan en de omgevingsvergunningen voor de zonnevelden en windturbines langs de A28 wordt op hoofdlijnen onderstaande planning voorzien.

Okt. 2021

Q3 2022

Q2 2023

Inspraak De eerste mogelijkheid in de m.e.r.‐procedure voor het indienen van een reactie is met de ter inzage legging van deze notitie, de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). Deze NRD ligt gedurende 6 weken ter inzage van 29 september 2021 tot en met 10 november 2021. Op 11 oktober 2021 wordt een online inspraakavond gehouden. Gedurende deze periode kunt u een zienswijze indienen. Deze kunt u schriftelijk indienen bij het College van Burgemeester en Wethouders door de zienswijze te sturen naar Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Nijkerk, Postbus 1000, 3860 BA Nijkerk of digitaal door deze te mailen naar gemeente@nijkerk.eu. Een digitale versie van de NRD is te vinden op de gemeentelijke website van de gemeente www.Nijkerk.eu. Deze versie kunt u downloaden. Een papieren versie is te vinden in het stadhuis, Kolkstraat 27 te Nijkerk.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

25 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

BIJLAGE A TOELICHTING M.E.R.-PLICHT Om vast te stellen of voor de activiteiten in dit project de m.e.r.-procedure moet worden doorlopen, wordt aan de volgende drie punten getoetst: 1. het Besluit milieueffectrapportage (Besluit m.e.r.); 2. een besluit over een plan dat het 'kader vormt' voor een of meer activiteiten waarvoor in een later stadium een m.e.r.-procedure of een m.e.r.-beoordelingsprocedure moet worden doorlopen; 3. passende beoordeling op grond van de Wet Natuurbescherming. Toetsing aan het Besluit m.e.r. In onderdeel C en D van de bijlage van het Besluit m.e.r. is aangegeven welke activiteiten direct m.e.r.plichtig (onderdeel C) of m.e.r.-beoordelingsplichtig (onderdeel D) zijn. Voor de activiteiten zijn in het Besluit m.e.r. in veel gevallen drempelwaarden opgenomen. Het project duurzame verbinding A28 is gericht op het ontwikkelen van minimaal 2 windturbines en het ontwikkelen van een zonneveld van maximaal 40 hectare (ha.). Daarnaast wordt er een locatie voor een 150kV-onderstation bepaald en een of meerdere locaties voor grootschalige energieopslag. Van deze activiteiten is alleen de ontwikkeling van windenergie opgenomen in het Besluit m.e.r. en wel als categorie C 22.2 en D 22.2 van de onderdelen C en D van de bijlage van het Besluit m.e.r. (zie Tabel 1-1).

Het aantal locaties voor windturbines dat in dit project wordt onderzocht is niet meer dan 8 met een gezamenlijk vermogen van maximaal 48 MegaWatt (MW). Gezien de omvang van de activiteiten, is categorie C 22.2 niet van toepassing maar wordt afhankelijk van de omvang wel voldaan aan categorie D 22.2 uit het Besluit m.e.r. Er is daarom geen sprake van een directe m.e.r.-plicht maar van een (al dan niet vormvrije) m.er.- beoordelingsplicht gekoppeld aan de omgevingsvergunning. Vormvrij indien onder de drempelwaarden (‘de gevallen’) wordt gebleven en een formele m.e.r.- beoordeling indien aan de drempelwaarde (‘de gevallen’) wordt voldaan. Opgemerkt wordt dat er alleen sprake is van een m.e.r.(beoordelings)plichtige activiteit indien het windpark uit ten minste drie windturbines bestaat. In het geval van de ontwikkeling van 2 windturbines is er dus geen sprake van een vormvrije m.e.r.- beoordelingsplicht gekoppeld aan de omgevingsvergunning. Tabel 5-1 Activiteit C 22.2 en D 22.2 uit het Besluit m.e.r. Activiteit

Gevallen

C 22.2 De oprichting, wijziging of uitbreiding van een windturbinepark

In gevallen waarin de activiteit betrekking heeft op 20 windturbines of meer. In gevallen waarin de activiteit betrekking heeft op:

D 22.2 De oprichting, wijziging of uitbreiding van een windturbinepark.

1°. een gezamenlijk vermogen van 15 megawatt (elektrisch) of meer, of 2°. 10 windturbines of meer.

Kaderstellend plan Een andere ingang voor de m.e.r.-plicht wordt gevormd door de vraag of het bestemmings- of omgevingsplan kaderstellend is voor een m.e.r. -plichtige of m.e.r.- beoordelingsplichtige activiteit. Indien dat zo is, moet er gekoppeld aan het bestemmings-/omgevingsplan een m.e.r.- procedure voor een plan worden doorlopen. Uit bovenstaande analyse volgt dat er mogelijk sprake is van een m.e.r.-beoordelingsplicht gekoppeld aan de benodigde omgevingsvergunning voor de ontwikkeling van de windturbines. Dit is afhankelijk van het aantal windturbines en het totale vermogen dat wordt ontwikkeld. In het geval een m.e.rbeoordelingsplicht geldt voor de omgevingsvergunning is het bestemmings-/omgevingsplan kaderstellend voor een m.e.r.-beoordelingsplichtige activiteit. Het bestemmings- of omgevingsplan is in dat geval m.e.r.plichtig (dit wordt wel plan-m.e.r. genoemd). Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

26 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Passende beoordeling Een passende beoordeling is verplicht wanneer niet kan worden uitgesloten dat een plan (in dit geval bestemmings- of omgevingsplan) of project (omgevingsvergunning) significante gevolgen heeft voor een Natura 2000-gebied. In het geval er voor het bestemmings- of omgevingsplan, zoals bij dit project, een passende beoordeling moet worden opgesteld, is er sprake van m.e.r.-plicht gekoppeld aan het bestemmings- of omgevingsplan (plan-m.e.r.). Een passende beoordeling gaat onder andere in op de: • • •

instandhoudingsdoelstellingen voor het Natura 2000-gebied; effecten van de voorgenomen activiteit op de soorten- en habitattypen in het gebied; aantasting van de natuurlijke kenmerken van het gebied.

Vanwege de nabijheid van Natura 2000-gebied zoals polder Arkemheen zal uit een voortoets moeten blijken of significante effecten op dit Natura-2000-gebied - ten gevolge van de voorgenomen activiteit - zijn uit te sluiten of niet. Indien dit niet is uit sluiten, zal een passende beoordeling nodig zijn. Conclusie • • • •

De omgevingsvergunning(en) voor de windturbines zijn m.e.r.- beoordelingsplichtig, al dan niet vormvrij, afhankelijk van het uiteindelijke totale vermogen van de windturbines. Voor de overige planonderdelen zonnevelden, 150kV-onderstation en grootschalige energieopslag is er op basis van het Besluit m.e.r. geen directe aanleiding voor een m.e.r.-plicht of m.e.r.- beoordelingsplicht. Het bestemmings- of omgevingsplan is mogelijk m.e.r.- plichtig vanwege kaderstelling voor een m.e.r.beoordelingsplichtige omgevingsvergunning (en) voor de windturbine; De noodzaak voor een passende beoordeling voor het bestemmings- of omgevingsplan als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling van zonnevelden en windturbines kan op voorhand niet worden uitgesloten. In het geval een passende beoordeling nodig is, is er sprake van m.e.r.-plicht.

Voor de activiteiten in dit project is gekozen voor het doorlopen van een gecombineerde m.e.r.-procedure gericht op zowel het bestemmings-/omgevingsplan als de benodigde omgevingsvergunning(en). Enerzijds vanwege de mogelijke noodzaak voor het doorlopen van een m.e.r.-procedure. Anderzijds vanwege zorgvuldigheid, een goed omgevingsproces en de rol van het m.e.r. instrument in het ontwerpproces. Gezien de samenhang tussen de verschillende activiteiten in dit project wordt een gecombineerd MER opgesteld waarin alle milieu-informatie staat nodig voor zowel het bestemmings- of omgevingsplan als de omgevingsvergunning(en). Dat betekent dat het MER zowel ingaat op de ontwikkeling en inpassing van windturbines als op de ontwikkeling en inpassing van zonnevelden. Ook de locatiekeuze voor een 150kVstation en één of meerdere locaties voor grootschalige energieopslag vormen onderwerp van het op te stellen MER, zodat deze mogelijk in het bestemmings- of omgevingsplan kunnen worden vastgelegd. Indien een passende beoordeling noodzakelijk blijkt, wordt deze als bijlage bij het MER opgenomen. Met het doorlopen van de m.e.r.-procedure zijn (vormvrije) m.e.r.- beoordelingen voor de omgevingsvergunning(en) van de planonderdelen later niet meer nodig.

Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 31 augustus 2021

27 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

BIJLAGE B ONDERBOUWING ZOEKGEBIEDEN ZON Deze bijlage geeft een onderbouwing van de geschiktheid van gebieden in de gemeente voor het ontwikkelen van zonnevelden. Ten behoeve van het beleidskader zon op land 14 heeft de gemeente een ruimtelijke analyse uitgevoerd naar de potentiële geschiktheid van het buitengebied voor zonnevelden. Daarbij is gekeken naar natuurwaarden, landschappelijke en cultuurhistorische waarden, recreatieve waarden, landbouwkundige waarden en overige omgevingsfactoren. Onderstaande kaart geeft de gebieden weer die op basis van deze analyse zijn uitgesloten voor zonnevelden (rood) en de gebieden waar zonnevelden onder strikte voorwaarden mogelijk zijn (oranje).

Figuur 7 Conclusie kaart rode en gele zones voor de ontwikkeling van zonnevelden

De kaart in figuur 4 geeft aan in welke delen van het buitengebied het beleidskader zonnevelden uitsluit (rode gebieden) en in welke delen zonnevelden onder strikte voorwaarden zijn toegestaan (gele gebieden).

14 Gemeente Nijkerk, 12 mei 2020, Beleidskader Duurzame opwek Zon op land, vastgesteld door de Raad van de

gemeente Nijkerk op 28 mei 2020 (nummer: 2020-036). Onze referentie: D10020356:175 - Datum: 18 juni 2021

28 van 41

NOTITIE REIKWIJDTE EN DETAILNIVEAU

Natuurlijke waarden15 In delen van het buitengebied van de gemeente Nijkerk is de beschermingsstatus van Natura 2000, Gelders Natuur Netwerk en weidevogelgebieden van toepassing. Vanwege de waarden van deze gebieden zijn zonnevelden hier niet toegestaan. Bij groene ontwikkelingszones (gele gebieden) zouden zonneparken onder voorwaarden mogelijk kunnen zijn.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=527ba7ff-d907-4a17-8dac-dc11038e3a18