210412 Consultatienotitie Regionale ruimtelijke trajecten.pdf
Tekst van het document
CONSULTATIE RAADSCOMMISSIE __________________________________________________________________________________
Consultatie over regionale ruimtelijke trajecten Datum:
12 april 2021
Initiatief van:
college
Aanleiding: Er loopt een drietal grote regionale ruimtelijke trajecten, die sterk van invloed kunnen zijn op de gemeente Nijkerk: -
Het Ontwikkelbeeld regio Amersfoort 2030-2040 De verstedelijkingsstrategie Arnhem/Nijmegen-Foodvalley De Regionale Ruimtelijke Verkenning Foodvalley
Reeds eerder is de Nijkerkse gemeenteraad van algemene informatie voorzien. Te weten tijdens de beeldvormende bijeenkomst van 26 november 2020, de regionale raadsinformatieavond over het Ontwikkelbeeld regio Amersfoort van 18 januari 2021 en de regionale raadsinformatiebijeenkomst Regionale Ruimtelijke Verkenning van 20 januari 2021. Op 8 maart heeft een beeldvormende bijeenkomst plaatsgevonden waarbij vanuit Nijkerks perspectief is gekeken naar de mogelijke gevolgen van de bovengenoemde regionale ruimtelijke trajecten en dan met name het Ontwikkelbeeld regio Amersfoort op de gemeente Nijkerk. Tenslotte is op 15 maart een regionale raads- en statenbijeenkomst over het Ontwikkelbeeld georganiseerd. Overigens kan in tussenliggende tijd nog aanvullende informatie vanuit de diverse ruimtelijke trajecten gepubliceerd worden. Deze kan, indien relevant, u voor de consultatie worden toegezonden.
Doel: De consultatie moet er toe leiden dat de inbreng van de gemeente Nijkerk in de diverse regionale ruimtelijke trajecten wordt overdacht en doordacht. De raad zal om input worden gevraagd voor de diverse regionale ruimtelijke trajecten en tevens wordt gekeken naar de samenhang met de Omgevingsvisie van de gemeente Nijkerk. Deze input kan aan het college worden meegegeven bij het opstellen van de diverse besluitvormende stukken. __________________________________________________________________________________ Heeft u vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met de raadsgriffie via griffie@nijkerk.eu of 14 033
CONSULTATIE RAADSCOMMISSIE __________________________________________________________________________________ Deze consultatienotitie valt uiteen in drie delen: A. Een deel dat bestaat uit vragen die vanuit het regiobureau Foodvalley binnen alle gemeenten van de Foodvalley wordt uitgezet. B. Een deel dat specifiek gaat over het Ontwikkelbeeld Amersfoort, conform toezegging van wethouder Oosterwijk tijdens de behandeling van dit raadsvoorstel in december 2020 C. Een deel dat zich richt op de bestuurlijke inzet van de gemeente Nijkerk binnen de diverse ruimtelijke trajecten
Bijlagen: -
Niet van toepassing
Vragen aan u: A) Regio Foodvalley Eigen karakter van de regio Regio Foodvalley heeft een eigen profiel en wordt gekenschetst door woon- en werkmilieus die afwisselend stedelijk en dorps van karakter zijn, ingebed in een groene, agrarische omgeving met gevarieerde natuur en landschapstypen. De verschillende gemeenten hebben daarin unieke karakteristieken en kwaliteiten. De ruimtelijke uitdagingen die op de regio afkomen willen we benutten we om deze identiteit te behouden en te versterken. Globaal zien we drie ‘strategieën’ voor ons waarop we met het ruimtelijk vraagstuk kunnen omgaan. We schetsen ze hierna. Van belang is om hierbij in het achterhoofd te houden dat we spreken over regionale opgaven, die dus niet zonder meer evenredig over de regio verdeeld hoeven te worden. Het is hierbij goed om te bedenken dat deze opgaven geen ambities of wensen zijn, maar ontwikkelingen die op ons af komen. Nu zijn we in de positie om hierin keuzes te maken en richting te geven aan deze ontwikkelingen. Doen we dat niet, dan overkomt het ons. 1. Welke opgaven komen op ons af en wat vinden we belangrijk? De stapeling van opgaven zorgt er voor dat we gedwongen worden te prioriteren. Niet alles kan, niet voor elke ontwikkeling is ruimte om deze volledig op te vangen. De uitdaging is daarbij de unieke profielen van de verschillende gemeenten binnen onze regio te gebruiken.
Het gaat om de vraag of er een prioritering in deze opgaven is aan te brengen: welke van deze opgaven wegen voor ons zwaarder dan andere? • Woningen en woonlocaties Naar verwachting zijn tot 2040 circa 40.000 woningen in onze regio nodig. Hierbij is de keuze of wij als regio bereid zijn dergelijke aantallen woningen te accommoderen en ons daarover uit te spreken, zodat er voldoende en kwalitatief passend woningaanbod is om de verwachte (autonome) groei van de regio te kunnen opvangen. Of willen we dit niet en zijn we bereid de consequenties daarvan te aanvaarden? Waarschijnlijk meer open ruimte, maar waarschijnlijk ook hogere huizenprijzen en dus beperkte toegang tot de woningmarkt voor starters. • Natuur, recreatie, landschap en klimaat De kwaliteit van onze natuur en ons landschap staat onder druk, de biodiversiteit neemt af. Omgaan met klimaatverandering en daarmee aandacht voor waterbuffering en hittestress, vraagt om meer groen in en om de stad. De behoefte aan recreatiegebieden is groot, laat ook de huidige coronacrisis __________________________________________________________________________________ Heeft u vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met de raadsgriffie via griffie@nijkerk.eu of 14 033
CONSULTATIE RAADSCOMMISSIE __________________________________________________________________________________ zien, ook voor het verlichten van recreatiedruk op waardevolle natuur. Verstedelijking met aandacht voor deze aspecten vraagt dus meer (groene) ruimte per woning. Hoeveel precies meer, is onderwerp van verdere uitwerking. Een keuze is of we deze ruimte uitsluitend lokaal zoeken of dat we dit ook als een regionale opgave zien, en investeren we gezamenlijk in regionale gebieden waar biodiversiteit en kwaliteit van natuur en landschap versterkt kunnen worden. • Agrarische sector In de Strategische Agenda hebben we vastgelegd dat we streven naar een toekomstbestendige landbouwsector in onze regio, waarbij we ons realiseren dat het aantal bedrijven zal afnemen. Natuurinclusieve landbouw vraagt echter meer ruimte dan productiegerichte landbouw, maar kent ook meer mogelijkheden voor combinaties van functies.
Hier is de vraag wat voor landbouwsector wij in deze regio voor ogen hebben? Willen we de blijvende agrarische bedrijven op lange termijn ruimte bieden voor duurzame, toekomstbestendige en innovatieve bedrijfsvoering? Willen we de landbouwtransitie verbinden aan de verstedelijkingsopgave door mogelijkheden te bieden voor ontwikkeling van gecombineerde functies zoals natuur, groen en recreatie? Of zien we landbouwareaal vooral als ontwikkelruimte voor verstedelijking? • Economie en werklocaties Hier wordt de vraag naar ruimte op lange termijn bepaald door in hoeverre we een regio willen zijn waar inwoners wonen én werken. Met andere woorden, willen we dat het aantal banen in onze regio meegroeit met het aantal inwoners, of kiezen we ervoor een regio te zijn waar mensen vooral wonen en recreëren en elders werken? De keuze voor een woonregio betekent fors meer verplaatsingen door en in/uit onze regio, terwijl banen faciliteren in de regio (nog) meer ruimte zal vragen. Een ander aspect van economie is dat groei van inwoners ook vraagt om een passend voorzieningenniveau en binnenstedelijke kwaliteit.
In hoeverre zijn we bereid om hierover regionaal af te stemmen, bijvoorbeeld als het gaat om cultuur en sportfaciliteiten? • Energietransitie In de concept RES wordt gesproken over een bod van 0,75 TWh, en een ambitie van 1,0 TWh tot 2030 als het gaat om de productie van duurzame energie in onze regio. In de periode na 2030 ligt een nog grotere opgave voor ons. Realisatie van onze energieambities voor na 2030 betekent waarschijnlijk dat er scherpe keuzes op andere terreinen gemaakt moeten worden: niet alles kan. Hoe kijken we hier tegen aan, ook in het licht van de andere opgaven tot 2050? • Mobiliteit en infrastructuur De keuzes rond verstedelijking en werklocaties brengen ook keuzes met zich mee als het gaat over bereikbaarheid en mobiliteit. Wanneer we kiezen voor 40.000 woningen en daarmee ca. 100.000 inwoners en dezelfde ordegrootte aan banen, dan zullen we ook moeten kiezen voor investeringen in OV en bereikbaarheid. In hoeverre zijn we bereid te gaan voor verdere verbetering van de Valleilijn, herstel van de Ponlijn en bijvoorbeeld het ‘rondje WERV’, in welke vorm dan ook? Niet kiezen is hierbij in zekere zin ook een keuze. Kiezen betekent hier dat we als regio actief proberen om de gewenste richting te realiseren, samen met onze partners zoals provincies en rijk. Daarmee kunnen we beter inspelen op bepaalde kansen.
Niet kiezen betekent vooral dat we de ontwikkelingen laten gebeuren. De kans is daarmee reëel dat we kansen laten liggen en, erger nog, een omgeving overhouden waar uiteindelijk niemand blij van wordt. Uiteindelijk zal het gaan om het bereiken van een goede balans tussen deze aspecten. Maar bij het maken van keuzes helpt het om deze aspecten te prioriteren. Welke aspecten hebben prioriteit, welke zijn een logisch gevolg van elkaar en welke zijn volgend? Samenvattend: welke opgaven vinden we in onze regio het belangrijkst? Welke zijn volgend? __________________________________________________________________________________ Heeft u vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met de raadsgriffie via griffie@nijkerk.eu of 14 033
CONSULTATIE RAADSCOMMISSIE __________________________________________________________________________________ 2. Hoe kunnen we de opgaven invullen zodat de ruimtevraag zoveel mogelijk beperkt wordt? Voor alle domeinen geldt dat er mogelijkheden zijn om de druk op de ruimte te beperken. Enkele voorbeelden: • Woningen en woonlocaties Verdichting in binnenstedelijke locaties versus nieuwe uitleg. Binnenstedelijke vernieuwing kent over het algemeen een lager tempo, is ingewikkelder en duurder maar kan wel een kwaliteitsverbetering mogelijk maken, kansen scheppen voor nieuwe functies en, ingeval van verdichting, ruimte laten voor andere functies, binnen en buiten het stedelijk gebied. Nieuwe uitleg locaties zijn soms eenvoudiger en goedkoper, maar leiden ook tot verstening van het landschap en beperken de mogelijkheden voor andere functies.
Zijn we bereid om een belangrijk deel van de woonopgave binnenstedelijk en minder grondgebonden te realiseren? • Economie en werklocaties In hoeverre zijn we bereid om intensiever te sturen op bedrijven die naar rol en aard bijdragen aan het regionale ecosysteem? Bijvoorbeeld in grondstoffenketens, kennis, toeleverings- of uitbesteedrelaties? Of scherp te kijken naar nieuwe grote ruimtevragers zoals L en XL distributiecentra? En hoe gaan we om met eigen bedrijven uit de regio die qua ruimtevraag eigenlijk een maatje te groot worden? Zijn we bereid om herstructurering van industrielocaties op regionaal niveau te overwegen? • Duurzame energieproductie In het concept-bod RES ligt een accent op zon op land (70% zon, 30% wind). Vanuit het perspectief van beperken van de ruimtevraag kan op langere termijn (na 2030) de keuze zijn om te kiezen voor meer wind op land in plaats van zon op land, omdat dat meer ruimte-efficiënt is. Samenvattend: welke mogelijkheden voor optimalisatie spreken aan en welke ziet u nog meer? 3. Welke opgaven kunnen we slim combineren? Wanneer we in staat zijn om functies te koppelen, dan hoeven ze niet bij elkaar op te tellen. Bovendien kunnen zo kansen voor wederzijdse versterking ontstaan. Denk bij deze ‘koppelkansen’ bijvoorbeeld aan ontwikkelkansen voor binnenstedelijke transformatie in combinatie met ontwikkeling van werklocaties.
Bos, vernatting van veenweidegebieden en vergroting van het areaal uitloopgebieden in het kader van landbouwtransitie kunnen combineren met natuurversterking, ruimte voor recreatie en klimaatopgave. Sturen op en realisatie van dergelijke koppelkansen vraagt om regionale samenwerking en om samenwerking met partners. Dan gaat het om provincies, rijk en waterschappen, maar ook om andere stakeholders. Sturen op koppelkansen vraagt bovendien om een integrale benadering van opgaven: alleen dan komen verstedelijking, landbouwtransitie en natuur en recreatie bij elkaar. Die integraliteit is vaak lastig. Het vraagt daarom commitment van gemeenten om zich hier voor in te blijven zetten. Samenvattend: Is er bereidheid om deze opgaven regionaal en integraal aan te pakken? En zo ja, wat is daar voor nodig?
__________________________________________________________________________________ Heeft u vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met de raadsgriffie via griffie@nijkerk.eu of 14 033
CONSULTATIE RAADSCOMMISSIE __________________________________________________________________________________ B) Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort 2030-2040 Er wordt in de regio Amersfoort gewerkt aan een viertal ruimtelijke scenario’s. Deze verkennen de hoekpunten van het speelveld. Elk van de scenario’s heeft consequenties voor bijvoorbeeld vitaliteit, bereikbaarheid, profilering, het faciliteren van natuur en recreatie, het ruimtegebruik voor bedrijvigheid, landbouw en wonen. Voor de gemeente Nijkerk kunnen er consequenties zijn voor de druk op Hoevelaken, de bedrijvigheid langs de A28, of bijvoorbeeld de groene buffer tussen Nijkerk en Amersfoort. Naast mogelijke bedreigingen bieden de scenario’s ook kansen. Bijvoorbeeld voor energietransitie en natuurversterking of het verbeteren van de bereikbaarheid en het versterken van de verbindingen met de diverse regio’s om ons heen. Hieronder treft u de vier ruimtelijke scenario’s aan.
Welke kansen ziet u voor de gemeente Nijkerk binnen deze ruimtelijke scenario’s? Voor Nijkerk geldt dat er in ieder geval tot 2030 voldoende ruimte is voor ontwikkelingen van woningbouw en bedrijfsterreinen. Na 2030 zou gekozen kunnen worden om eerst binnenstedelijke locaties te ontwikkelen en voor uitbreiding te kiezen voor locaties die aansluiten op de bestaande kernen en goed gelegen zijn ten opzichte van infrastructuur. We zetten daarbij in op het behoud van de groene zones tussen de drie kernen van onze gemeente. Op lange termijn zien we vanuit Nijkerks perspectief vooral goede mogelijkheden om ontwikkelingen langs de A1 corridor te stimuleren en in te blijven zetten op goede verbindingen met de regio Foodvalley. Onderschrijft u de Nijkerkse inzet voor het Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort? Welke aanvullende zaken zou u het college eventueel nog mee willen geven? __________________________________________________________________________________ Heeft u vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met de raadsgriffie via griffie@nijkerk.eu of 14 033
CONSULTATIE RAADSCOMMISSIE __________________________________________________________________________________ C) Bestuurlijke inzet Om de belangen van de gemeente Nijkerk goed te borgen in de diverse regionale (ruimtelijke) trajecten heeft het college de onderstaande bestuurlijke inzet voor ogen op de thema’s wonen, economie/toerisme, mobiliteit, landelijk gebied en duurzaamheid. Deze inzet is tijdens de Beeldvorming op 8 maart ook aan u toegelicht en zou consistent dienen te zijn met de Nijkerkse visie op deze thema’s zoals deze ook dient te worden vertaald in de omgevingsvisie 2040. Wonen Voor de korte termijn geldt: woningbouw volgens woonvisie en woningbouwprogrammering Na 2030 wordt gezocht naar één of twee uitleglocaties voor de Nijkerkse bevolking Nijkerk wordt geen onderdeel van een regiostad Economie/toerisme De Foodvalley en maakindustrie blijft belangrijk De samenwerking voor bedrijven en vrije tijdseconomie in regio, provincies en omliggende gemeenten dient geborgd te blijven Er dient een balans te blijven tussen de recreatieve druk vanuit de regio en toerisme vanuit Randstad Mobiliteit Zowel de A1 als de A28 corridor is van belang Versterking van stationsgebieden en goede fietsverbindingen naar OV Keuze voor het station Corlaer is afhankelijk van de keuze voor een verstedelijkingsmodel Versterking van ontsluitende weginfrastructuur in Nijkerk
t.b.v. inbreiding en leefbaarheid Duurzame opwek Voor de korte termijn wordt inzet op het project A28 (duurzame opwek wind/zon en energiebesparing bestaande bedrijven) Voor de middellange termijn wordt de lijn van de concept RES gevolgd, waarbij er een voorkeur is voor wind boven zon op land Op lange termijn wordt gekeken naar meekoppelkansen bijvoorbeeld langs A1 Landelijk gebied Het agrarisch gebruik van het buitengebied blijft belangrijk Het buitengebied van de gemeente Nijkerk is waardevol en vervult ook een toeristisch doel De Landbouwtransitie volgens profiel Regio Foodvalley Algemeen Nijkerk blijft zich in het netwerk van de regio Amersfoort en de regio Foodvalley bewegen Nijkerk blijft vanuit de eigen autonomie acteren Onderschrijft u de Nijkerkse bestuurlijke inzet op de bovengenoemde thema’s binnen de diverse regionale ruimtelijke trajecten? Welke aanvullende zaken zou u het college eventueel nog mee willen geven?
Vervolg: Voor de genoemde ruimtelijke trajecten geldt dat besluitvorming direct na de zomervakantie van 2021 wordt verwacht. De concrete voorstellen zullen dan aan de raad worden aangeboden ter besluitvorming. __________________________________________________________________________________ Heeft u vragen over deze bijeenkomst? Neem dan contact op met de raadsgriffie via griffie@nijkerk.eu of 14 033