CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

210117 Conceptrapportage Tarieven en subsidies voor sport, cultuur en welzijn in Nijkerk.pdf

Beeldvorming II 4 februari 2021, gemeente NijkerkBij agendapunt: Subsidie- en Tarievenbeleid24.154 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Tarieven en subsidies voor sport, cultuur en welzijn in Nijkerk

Concept rapportage Gemeente Nijkerk

Oosterbeek, 17 januari 2021

2021-01-17_jsc

Opdrachtgever

Gemeente Nijkerk j.vanoostveen@nijkerk.eu s.staartjes@nijkerk.eu

Auteurs

Joop Scherpenzeel

Project

Tarieven en subsidies voor sport, cultuur en welzijn in Nijkerk

Betreft

Concept rapportage

Ons kenmerk

2021-01-17_jsc

Datum

17 januari 2021

Contact

Tien organisatieadvies Schelmseweg 1 6861 WP Oosterbeek jscherpenzeel@tienorganisatieadvies.nl

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt zonder uitdrukkelijke toestemming van de rechthebbende. © 2021 Tien organisatieadvies

Inhoud Samenvatting ....................................................................................................... 1 1.

Inleiding ......................................................................................................... 2

1.1 Context .................................................................................................................................... 2 1.2 Aanleiding ................................................................................................................................ 2 1.3 Opdracht.................................................................................................................................. 3 1.4 Consultatie betrokken organisaties......................................................................................... 3 1.5 Leeswijzer ................................................................................................................................ 3 2.

Kaders en uitgangspunten ................................................................................ 4

2.1 Nota maatschappelijk vastgoed 2013-2025 ............................................................................ 4 2.2 Sportnota 2013-2025 .............................................................................................................. 4 2.3 Dialoog leefstijl ........................................................................................................................ 6 2.4 Huidige subsidievarianten ....................................................................................................... 6 2.5 Visie subsidiebeleid ................................................................................................................. 7 2.6 Wet- en regelgeving ................................................................................................................ 8 2.7 Methodiek tarifering ............................................................................................................. 10 3.

Kenmerken huidige situatie ..............................................................................11

3.1 Inleiding ................................................................................................................................. 11 3.2 Accommodaties ..................................................................................................................... 11 3.3 Subsidies ................................................................................................................................ 11 3.4 Huur-, erfpacht- en opstalrechten ........................................................................................ 12 3.5 Tarieven en subsidies in de regio .......................................................................................... 12 4.

Schetsontwerp tarieven ...................................................................................13

4.1 Inleiding ................................................................................................................................. 13 4.2 Gebruikgave .......................................................................................................................... 13 4.3 Verhuur en recht van opstal .................................................................................................. 17 5.

Schetsontwerp subsidies .................................................................................19

5.1 Inleiding ................................................................................................................................. 19 5.2 Incidentele subsidies ............................................................................................................. 19 5.3 Structurele subsidies ............................................................................................................. 19 5.4 Waarderingssubsidies ........................................................................................................... 20 5.5 Samenvatting......................................................................................................................... 24

6.

Voorstel nieuw stelsel .....................................................................................25

6.1 Inleiding ................................................................................................................................. 25 6.2 Tarieven ................................................................................................................................. 25 6.3 Subsidies ................................................................................................................................ 28 6.4 Randvoorwaarden ................................................................................................................. 32 Bijlagen ...............................................................................................................37

1.

Visie dialooggroep Leefstijl.................................................................................................... 38

2.

Methodieken tarifering ......................................................................................................... 40

3.

Inventarisatie- en analysegegevens ...................................................................................... 43

4.

Resultaten consultatie betrokken organisaties ..................................................................... 65

Samenvatting Het nieuwe tarieven- en subsidiestelsel dat in deze rapportage is voorgesteld, is als volgt samengevat. De bedragen zijn exclusief BTW. Sportaccommodaties

Uurtarief € onderwijs

Seizoenstarief €

verenigingen

commercieel

verenigingen

Binnensport De Baggelaar

20,00/20,00

10,00/20,00

30,00/60,00

n.v.t.

Ridderspoor

20,00/40,00

10,00/20,00

30,00/60,00

n.v.t.

Corlaer en De Slag

20,00/60,00

13,33/40,00

30,00/90,00

n.v.t.

Strijland en Watergoor

20,00/40,00

20,00/40,00

45,00/90,00

n.v.t.

Buitensport Kleedklokalen Per twee

325,00

n.v.t.

Velden/banen Atletiekbaan 200m

n.v.t.

1.820,00

Oefenhoek natuurgras

n.v.t.

1.130,00

Sportveld natuurgras A

n.v.t.

2.800,00

Sportveld natuurgras B

n.v.t.

2.400,00

Sportveld natuurgras C

n.v.t.

1.640,00

Oefenhoek kunstgras

n.v.t.

1.390,00

Voetbalveld kunstgras A

n.v.t.

4.960,00

Voetbalveld kunstgras B

n.v.t.

3.420,00

Korfbalveld kunstgras A

n.v.t.

3.570,00

Korfbalveld kunstgras B

n.v.t.

2.350,00

Hockeyveld zandkunstgras

n.v.t.

4.030,00

Hockeyveld semi-water

n.v.t.

4.480,00

Recht van opstal / erfpacht Retributie / canon per jaar

maatschappelijk / commercieel

Grondwaardering gemiddeld per m2

€ 160 / € 275

Tarief

3% / 3%

Subsidies Verlening per jaar Doel

Verlening

incidenteel

structureel

waardering

Vervalt aan

Activiteiten mogelijk maken

Bevorderen

structureel

(dagelijks tot jaarlijks)

participatie

Structureel en programmatisch

Structureel, ledental afhankelijk

Aanvraagbedrag

Variabel

Variabel

Totaal budget

circa € 236.000 structureel en

circa € 210.000

circa € 75.000 programmatisch Tabel 1. Samenvatting voorstel tarieven en subsidies

1 / 65 2021-01-17_JSC

1.

Inleiding

1.1 Context Ter bevordering van het welzijn voorziet de gemeente Nijkerk in welzijnsaccommodatie en -voorzieningen alsmede in subsidies aan instellingen en verenigingen. Doordat de verhuur c.q. gebruikgave van voorzieningen tegen sociaal-maatschappelijke (niet-kostendekkende) tarieven geschiedt, wordt de meeste subsidie indirect verstrekt. De eigendom, exploitatie en het beheer van de welzijnsaccommodaties wordt daarmee voor het merendeel door de gemeente bekostigd. In Nijkerk zijn de tarieven voor de welzijnsaccommodaties (waarvoor een laagdrempelige toegang gewaarborgd wordt) en de subsidiebijdragen grotendeels gebaseerd op historische afspraken en wellicht ook op de tarieven van vergelijkbare accommodaties in de omgeving. Vanwege de historische afspraken ontbreekt het in Nijkerk aan: ▪ duidelijke keuzen over de voorzieningen die de gemeente wel en niet laagdrempelig wil (laten) aanbieden; ▪ transparantie en eenduidigheid van de tarieven; ▪ een relatie tussen de tarieven en kostprijzen; ▪ een toetsingskader voor de tarieven van toekomstige voorzieningen.

Nijkerk is hierin niet uniek; veel gemeenten in Nederland heroverwegen hun tarieven- en subsidiebeleid onder invloed van ontwikkelingen als het streven naar een andere vorm van bedrijfsmatige aanpak, bezuinigingen en een toenemende behoefte aan financiële transparantie, het hanteren van een gelijkheidsbeginsel en optimalisering van de doelmatigheid in de besteding van gemeentelijke middelen. Ook de invoering van de wet Markt en Overheid heeft hieraan een sterke impuls gegeven. 1.2 Aanleiding In 2012 is de Nota Maatschappelijk Vastgoed door de gemeenteraad vastgesteld. In de nota staat beschreven hoe de gemeente Nijkerk de beoogde regierol voor haar maatschappelijk vastgoed wil vervullen. Ten behoeve van de vertaalslag naar een subsidie- en tarievenbeleid dat de leidraad vormt voor alle toekomstige huisvestingssubsidies is de nota “Subsidie- en tarievenbeleid maatschappelijk vastgoed”1 opgesteld. Deze conceptnota is in de raadvergadering van 25 september 2014 besproken en is, als gevolg van diverse vragen, aangehouden. Omdat binnen de nota Maatschappelijk Vastgoed de focus op activiteiten in plaats van stenen ligt en de gemeente op termijn zo min mogelijk maatschappelijk vastgoed (welzijn, cultuur en sport) in beheer en/of eigendom heeft, is er door het toenmalige college geconcludeerd dat een Subsidie- en Tarievenbeleid voor het maatschappelijk vastgoed overbodig is.

De rekenkamer heeft in 2017 geconcludeerd dat er geen subsidie- en tarievenbeleid door de gemeenteraad is vastgesteld, maar dat dit wel wenselijk is. Dit heeft geresulteerd in de volgende aanbeveling: "Bekijk bij het uitbesteden van sportaccommodaties of dit past binnen de doelstellingen en gewenste maatschappelijke effecten van het gemeentelijke sportbeleid en breng de subsidies en de tarieven daarmee in overeenstemming. Zorg voor harmonisatie van subsidies en tarieven."2 Ook door onder andere de uitkomsten van de dialoog en de opdracht van de dialooggroep blijkt dat er behoefte is aan een subsidie- en tarievennota waarmee een nieuw beleid kan worden vastgesteld en een nieuw tarieven- en subsidiesystematiek voor het maatschappelijk vastgoed en haar gebruikers kan worden geïmplementeerd.

1 2

Subsidie- en tarievenbeleid maatschappelijk vastgoed, een transparant en uniform beleid, 2 juli 2014, ICS Adviseurs. Aanbeveling 4 in paragraaf 3.2 op pagina 39 van het rapport: “Sportaccommodaties in Nijkerk, Rekenkameronderzoek naar de informatievoorziening bij de besluitvorming over het uitbesteden van sportaccommodaties in de gemeente Nijkerk”.

2 / 65

2021-01-17_JSC

1.3 Opdracht De opdracht is als volgt geformuleerd. Ontwikkel in samenspraak met de gemeente een nieuw tarieven- en subsidiestelsel voor de gemeentelijke welzijnsaccommodaties in Nijkerk en houd daarbij rekening met onder andere: ▪ wet- en regelgeving; ▪ de kostenstructuur van de gemeente; ▪ instandhouding van de brede basisinfrastructuur; ▪ het creëren van een gelijk speelveld; ▪ het (in kaart brengen van) het interne werkproces; ▪ het formuleren van nieuwe en uniforme uitgangspunten voor overeenkomsten inzake huur en recht van opstal. De nieuwe tarieven hebben betrekking op alle gemeentelijke binnen- en buitensportaccommodaties en de maatschappelijke accommodaties met erfpacht of recht van opstal. Voor het zwembad worden geen nieuwe tarieven bepaald; dit is bij de realisatie van het nieuwe zwembad al gedaan. De subsidies hebben betrekking op alle verenigingen en organisaties die nu en in de toekomst een waarderings-, structurele of eenmalige subsidie (willen) ontvangen.

1.4 Consultatie betrokken organisaties Bij het voorstel om de nieuwe tarieven en subsidies in te voeren, is op basis van de beschikbare gegevens in concept een inschatting gemaakt wat daarvan de gevolgen voor alle betrokken organisaties zullen zijn. Om er zeker van te zijn dat deze gevolgen correct zijn weergegeven, is aan alle betrokken organisaties schriftelijk gevraagd om te controleren of de van hen bekende gegevens uit 2018 juist en volledig waren. Organisaties die daarover vragen/opmerkingen hadden, zijn uitgenodigd voor een gesprek met de gemeente waarin al hun gegevens zijn doorgenomen en het nieuwe stelsel is toegelicht. Hiervan hebben 27 organisaties gebruik gemaakt; de resultaten hiervan zijn samengevat in bijlage 4. Op basis van de gesprekken zijn in de concept versie van het voorstel enkele wijzigingen doorgevoerd. Zo is voorgesteld een aantal verenigingen niet langer tot de categorie “ontspanning” maar tot de categorie “niet-basissport” te rekenen (conform Sportnota). Voor de Nijkerkse Watersportvereniging Flevo is bij wijze van uitzondering een extra waarderingssubsidie voorgesteld. 1.5 Leeswijzer In deze rapportage zijn in hoofdstuk 2 de kaders en uitgangspunten opgenomen die van toepassing zijn op het ontwerp en de implementatie van een nieuw tarieven- en subsidiestelsel.

In hoofdstuk 3 zijn de huidige subsidies en de meest relevante kenmerken van de betrokken accommodaties zoals de afmetingen, benutting, tarieven en exploitatieresultaten in beeld gebracht. In hoofdstuk 4 en 5 is het schetsontwerp van het voorgestelde nieuwe tarieven- en subsidiestelsel gepresenteerd. Hieruit volgt in hoofdstuk 6 een voorstel voor het nieuwe tarieven- en subsidiestelsel. Alle bedragen in deze rapportage zijn exclusief btw, tenzij anders aangegeven.

3 / 65 2021-01-17_JSC

2.

Kaders en uitgangspunten

2.1 Nota maatschappelijk vastgoed 2013-2025 In de Nota Maatschappelijk Vastgoed is een aantal spelregels geformuleerd voor de wijze waarop de gemeente Nijkerk wil omgaan met haar maatschappelijk vastgoed. De spelregels betreft een vijftal speerpunten die op de kaderstelling van toepassing zijn. 1. Basisaccommodaties Huisvesting ten behoeve van organisaties waarvoor de gemeente een wettelijke zorgplicht heeft of die de gemeente zelf belangrijk vindt om te faciliteren (de zgn. “Nijkerkse inzet”). Geen basisaccommodatie betekent geen gemeentelijke verantwoordelijkheid. Panden worden waar mogelijk in lijn met sectoraal gemeentelijk beleid afgestoten. 2. Evenwichtige Nijkerk koestert als gemeente couleur locale van haar kernen en houdt spreiding vast aan een evenwichtige spreiding over de drie kernen zonder dat daarbij iedere plaats hetzelfde aanbod hoeft te hebben. 3. Benutting en De bezetting van accommodaties moet op termijn minimaal 70% zijn kwaliteit van de bij de accommodatie behorende openingstijd. Bij leegstand of een matige benutting van basisaccommodaties moet via medegebruik en/of verhuur het maatschappelijke rendement worden verhoogd. Voor binnensportaccommodaties geldt dat wettelijke taken (bewegingsonderwijs) voorrang krijgen op het overige gebruik. De lijn ziet er als volgt uit: bewegingsonderwijs → basissporten → nietbasissporten → overige aanvragers. 4.

Regiegemeente De gemeente hecht veel waarde aan particulier initiatief en eigen verantwoordelijkheid van inwoners. Gemeente Nijkerk heeft een matrix opgesteld waarin helder staat beschreven voor welke accommodatie gerelateerde activiteiten de gemeente zich verantwoordelijk voelt. 5. Eigendom Voor basisaccommodaties is dit geen kerntaak van de gemeente. Voor niet-basisaccommodaties wil gemeente geen eigenaar zijn. Tot de basisaccommodaties behoren onderwijsgebouwen voor primair onderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs, consultatiebureau, wijkgebouw, dorpshuis, buurthuis, jongerencentrum, bibliotheek, scouting en basissporten. 2.2

Sportnota 2013-2025

2.2.1 Tarieven en subsidies Tarieven en subsidies zijn een middel om de sportverenigingen, die een belangrijke bijdrage leveren aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen, te ondersteunen en op inhoud te sturen. De huidige systematiek leidt tot gevoelens van willekeur en onrechtvaardigheid. Alle partners verdienen een helder en transparant tarievenstelsel. Aan de herijking van de tarieven- en subsidiesystematiek ligt geen bezuinigingsmaatregel ten grondslag. Wel wenst de gemeente verenigingen uit te dagen tot innovatie in lijn met te behalen gemeentelijke doelen. Hoewel het op een andere plaats dan in de sportnota als beleidsvoornemen is geuit3, geldt dat ook het begrip “Social Return On Investment” (SROI) in vooral de subsidiesystematiek gezocht kan worden. Voor inwoners en gezinnen met een minimuminkomen (lage sociaal-economische positie) blijven mogelijkheden ter ondersteuning aanwezig via de regeling Meedoen en het Kindpakket. Het zelf in eigendom, beheer en exploitatie hebben van sportaccommodaties is voor de gemeente geen doel op zich.

3

Bron: Inkoopbeleid Inkoopsamenwerking Noord Veluwe (ISNV) (waar ook Nijkerk bij aangesloten is), versie 8.1.

4 / 65 2021-01-17_JSC

2.2.2 Basissporten De gemeente Nijkerk opereert meer en meer als regiegemeente. Daarmee brengt zij focus aan op wat zij (goed) doet en wat zij aan de samenleving overlaat. Dit past in de visie van de versterking van de eigen kracht van inwoners en organisaties. De gemeente richt zich op de basissporten: zij ontvangen zo nodig gemeentelijke financiële (onder)steun(ing) ten aanzien van realisatie van een accommodatie en activiteiten, anderen niet. 1. Basissporten komen in aanmerking voor financiële ondersteuning. Niet-basissporten komen in aanmerking voor een subsidie als ze met een specifieke inzet gemeentelijke beleidsdoelen versterken. Hiervoor dienen nog kaders te worden gesteld. 2. Basissportvoorzieningen worden structureel ondersteund. 3. Verbetering bezetting sportaccommodaties en gymzalen onderwijs. Commercieel medegebruik ten behoeve van feesten en partijen is alleen onder voorwaarden (o.a. bestemmingsplan/evenementenbeleid) en wet- en regelgeving toegestaan. Niet alle voorzieningen die tot een basissport en/of basisaccommodatie gerekend kunnen worden, vallen onder de gemeentelijke realisatieverantwoordelijkheid. Om deze reden wordt voor de basissporten en basisaccommodaties onderscheid gemaakt tussen basis- en nietbasisvoorzieningen.

De gemeentefocus ligt daarbij op de (basis-)voorzieningen die noodzakelijk zijn voor de daadwerkelijke sportbeoefening, waarbij aspecten van veiligheid voor de sporter en omgeving en inzetbaarheid van de velden (bv. verlichting) wordt meegenomen. Tot de basissporten behoren de binnensporten badminton, basketbal, gymnastiek, handbal, korfbal, volleybal en zaalvoetbal evenals de buitensporten handbal, hockey, korfbal, voetbal en atletiek. De voorzieningen die daartoe behoren zijn als volgt gedefinieerd. Voorzieningen

buitensport

sporthal

gymzaal

Sportvloer (velden/banen)

●

●

●

Was- en Kleedruimten incl. toiletten

●

●

●

EHBO- en scheidsrechters(kleed)ruimten

●

●

○

Sportgerelateerde inrichting aard- en nagelvast, toestellen, sport- en

-

●

●

●

-

-

Veld-/baanverlichting (incl. t.b.v. minimaal 1 trainingsveld)

●

-

-

Veldafrastering hoofdveld + maximaal twee trainingsvelden

●

-

-

Doelpalen/netposten, (doel)netten, hoekvlaggen

●

-

-

Ballenvangers, Dug-outs,

●

-

-

Beregeningsinstallatie/materiaal

spelmaterialen 4 binnensport Sportgerelateerde inrichting aard- en nagelvast, toestellen, sport- en spelmaterialen buitensport, zijnde:

●

-

-

Bergruimte

●

●

●

Tribune

○

●

○

Horecagelegenheid (exploitatie is geen gemeentetaak)

○

●

○

Vergader-/bestuurskamer

○

●

○

Parkeerruimte

●

●

●

●

●

●

Fietsenstalling Legenda

● inbegrepen ○ niet inbegrepen - niet van toepassing

Tabel 2. Basissportvoorzieningen

4

Gericht op onderwijsgebruik.

5 / 65 2021-01-17_JSC

Alleen basissporten komen in aanmerking voor financiële ondersteuning. Niet-basissporten kunnen voor subsidie in aanmerking komen als ze met een specifieke inzet gemeentelijke beleidsdoelen versterken.

2.3 Dialoog leefstijl De volgende uitgangspunten gelden voor de subsidieverlening door de gemeente Nijkerk. ▪ De subsidieregeling op gebied van Leefstijl worden aangepast op basis van de visie van de dialooggroep5. ▪ De verantwoordelijkheid voor het eigen voortbestaan moet meer bij de partijen zelf liggen. In de huidige situatie worden er hoge subsidiebedragen uitgekeerd om het voortbestaan te garanderen. De verantwoordelijkheid voor het voortbestaan van de partijen ligt hierdoor voor een belangrijk deel in handen van de gemeente. ▪ de methode van subsidieverstrekking moet aansluiten bij de huidige kanteling door een groter beroep te doen op de eigen kracht van de samenleving. ▪ Het open einde karakter van de waarderingssubsidie moet eindigen (subsidiebedragen fluctueren jaarlijks met aantal leden van verenigingen mee en dus klopt “het gemeentelijk huishoudboekje” nooit). 2.4 Huidige subsidievarianten Voor de betrokken welzijnsaccommodaties en gebruikers bestaan er op dit moment verschillende subsidievarianten die op hoofdlijnen als volgt kunnen worden onderscheiden. 1. Incidentele / eenmalige subsidies. Deze subsidie heeft betrekking op activiteiten die eenmalig en kortdurend plaatsvinden en bedraagt maximaal € 2.500 per activiteit. Het jaarlijkse totaalbudget voor deze subsidies ligt op voorhand vast in de begroting. 2. Structurele subsidies.

Binnen het kader van de doelstellingen en de begrotingsbudgetten worden subsidieaanvragen van de grotere instellingen behandeld. De gemeente maakt afspraken met de betreffende organisaties over de te leveren prestaties. Op basis van een evaluatie van de geleverde prestaties vindt een definitieve afrekening van de subsidie plaats. Het jaarlijkse totaalbudget voor deze subsidies ligt op voorhand vast in de begroting. 3. Waarderingssubsidies. Organisaties die voor een waarderingssubsidie in aanmerking komen, ontvangen doorgaans jaarlijks minder dan € 5.000,- subsidie. De hoogte van de waarderingssubsidie wordt bepaald met behulp van een normering. De waarderingssubsidies zijn bedoeld om de gewenste activiteiten te stimuleren en voort te zetten, passend binnen de doelstelling van de gemeente. In praktijk blijkt echter dat gesubsidieerd wordt op basis van het aantal doelgroepleden. De waarderingssubsidie wordt niet primair ingezet waarvoor deze bedoeld is. De regeling is in 2005 al vastgesteld en geldt anno 2018 als verouderd. Via deze regeling krijgt een aantal verenigingen een huisvestingssubsidie waarvoor de onderbouwing ontbreekt. Het jaarlijkse totaalbedrag van de waarderingssubsidies staat niet vast maar kan fluctueren afhankelijke van de ontwikkeling in het aantal verenigingen en verenigingsleden. 4. Exploitatiebijdrage.

Om de welzijnsaccommodaties voor bepaalde doelgroepen c.q. activiteiten maatschappelijk verantwoord en laagdrempelig beschikbaar te stellen, kan de gemeente op de huur-/gebruikstarieven subsidie verlenen. Deze subsidie wordt niet aan de gebruikers betaald maar aan de accommodatie, ter compensatie van het exploitatietekort6. De exploitatiebijdrage lijkt veel op structurele subsidie maar is niet exact hetzelfde. 5. Projectsubsidies. De subsidie heeft betrekking op een activiteit duurder dan € 2.500 die eenmalig van aard is maar zich uitstrekt over meerdere jaren. Hiervoor zijn op voorhand geen voorwaarden benoemd en ook is er in de begroting geen budget voor opgenomen.

5 6

Zie bijlage 1. Als de gemeente zelf de exploitant is, komt de subsidie/bijdrage overeen met het tekort. Als de accommodatie verzelfstandigd is en ook commerciële gebruikers kent, kunnen gemeente en exploitant een vaste bijdrage overeenkomen.

6 / 65

2021-01-17_JSC

6. Overige subsidies die overeenkomen met projectsubsidies zijn: a. Stichtingskostenbijdrage. Als de gemeente niet zelf de opstallen in eigendom heeft, kan zij aan de realisatie wel een bijdrage leveren in de vorm van: a. een eenmalige schenking en/of; b. een lening tegen gunstige voorwaarden (geheel of deels renteloos, aflossingsvrij) en/of; c. een garantstelling. b. Erfpacht- of opstalrecht. De gemeente stelt grond beschikbaar voor de realisatie van opstallen. De gemeente draagt de lasten voor de grondverwerving en de externe infrastructuur. Als de gemeente niet zelf de opstallen in eigendom heeft, ontvangt zij een vergoeding (canon) voor het erfpacht- of opstalrecht. Van subsidie is sprake als de vergoeding lager is dan de lasten. In het schetsontwerp subsidies (hoofdstuk 5) worden wijzigingen voorgesteld in de incidentele subsidies, waarderingssubsidies en structurele subsidies. De wijzigingen die in het schetsontwerp tarieven (hoofdstuk 4) worden voorgesteld, hebben gevolgen voor de exploitatiebijdragen, erfpachtcanons of opstalretributies.

2.5

Visie subsidiebeleid

Doel Het nieuwe subsidiebeleid heeft in Nijkerk als doel de subsidiemiddelen (meer) doel- en resultaatgericht in te zetten en (meer) krachtige en toekomstbestendige (vrijwilligers)organisaties te realiseren. Dit geldt voor de organisaties op het gebied van sport, cultuur, welzijn, zorg en andere maatschappelijke organisaties en andere wensen van de samenleving. De gemeente organiseert, faciliteert, stimuleert en dereguleert. Hier past ook bij dat de gemeente toe wil naar minder regelgeving en juist maatwerk willen leveren, ruimte bieden voor initiatieven, innovatie en mogelijkheden. In haar streven naar een inclusieve samenleving waarin iedereen meedoet geldt hierbij een gedeelde verantwoordelijkheid, waarbij zij initiatiefnemers uitdaagt om met alle betrokkenen af te stemmen en eenduidig samen te werken. Uitgangspunten Bij de herijking van het subsidiebeleid baseert de gemeente zich op de onderstaande uitgangspunten: Inhoudelijk 1. Subsidie is een instrument om gemeentelijke doelstellingen te bereiken: Zij houdt daarbij vast aan het subsidiëren van activiteiten. Ze gebruikt subsidie om activiteiten te stimuleren. 2. Aansluiten bij hoofddoelstellingen sociaal domein en het Transformatieplan Sociaal Domein: Gebaseerd op eigen kracht, zelfredzaamheid, het belang van de sociale omgeving, preventie, signalering, toereikende ondersteuning en inclusie...iedereen doet mee. 3.

Aansluiten bij de visie van de dialooggroep Leefstijl. 4. Behoud van vitaal en rijk verenigingsleven met daarnaast ruimte voor innovatie / nieuwe initiatieven. 5. De gemeente wil (meer) krachtige en toekomstbestendige (vrijwilligers) organisaties realiseren. De gemeente vindt het belangrijk om daarin samenwerking te ontwikkelen onder andere door te participeren in adviescommissies als dialooggroep, Sociaal Domeinraad, Culturele Raad en Sportraad naar aanleiding van het Sportakkoord. De gemeente wil een stimulans geven elkaar op te zoeken en samen te gaan werken. Samenwerking komt van onderop, maar de gemeente kan dat wel stimuleren en mogelijk maken. 7 / 65 2021-01-17_JSC

6. Eén van de uitgangspunten van het nieuwe subsidiebeleid is te komen tot een eenduidig subsidiestelsel. Onder het mom van gelijke monniken, gelijke kappen wordt verondersteld dat activiteiten met een min of meer gelijke doelstelling op een gelijke wijze worden gewaardeerd. De basis vormt immers een zo rechtvaardig mogelijk subsidiebeleid. Het subsidiebeleid is transparant doordat het inzicht verschaft in de te ontvangen bedragen per organisatie en/of cluster. 7. Als uitgangspunt van het toekennen van subsidies hanteert de gemeente het vertrouwen dat de activiteiten ook daadwerkelijk uitgevoerd worden waarvoor de subsidie is aangevraagd. Financieel 1. Aan deze herijking van het subsidiebeleid ligt, net als aan het tarievenbeleid, geen bezuinigingsmaatregel ten grondslag. Het gaat met name om de realisatie van een transparanter en rechtvaardiger stelsel en verdere professionalisering van het subsidiebeleid. 2. De subsidieplafonds worden jaarlijks geïndexeerd. Procesmatig 1. Het digitaal aanvragen en verwerken van subsidies blijft het uitgangspunt. Digitalisering draagt bij aan verdere deregulering en aan het makkelijk maken van het indienen van een aanvraag. 2. In het nieuwe subsidiebeleid wordt gestreefd naar het vereenvoudigen van de regels en het beperken van de administratieve lasten voor de subsidieaanvragers en voor de gemeente. 3.

Afhankelijk van de mate van beleidsvrijheid en de mate van invloed (op de uitvoering) kan de rol van de gemeente worden bepaald. Daarbij kan onderscheid gemaakt worden tussen: reguleren, regisseren, stimuleren, faciliteren en loslaten. Op het gebied van activiteiten in de samenleving kijkt zij hoe zij zaken (mede) mogelijk kan maken. De gemeente heeft dan de rol van facilitator. Faciliteren bestaat uit: accommoderen, subsidiëren en adviseren. Subsidie is dus een van de middelen. De gemeente kijkt niet alleen hoe zij de beschikbare budgetten zo goed mogelijk in kan zetten, maar ook hoe zij op andere manieren een bijdrage kan leveren (zonder het initiatief naar ons toe te trekken) 4. Het wijzigen van subsidiebeleid kan onrust met zich meebrengen, omdat organisaties niet weten waar ze financieel aan toe zijn. Bij eventuele grote nadelige verschillen hebben organisaties via de Algemene wet bestuursrecht (Awb) recht op een redelijke termijn voor (gedeeltelijke) afbouw van de subsidie. Afgezien van deze uitgangspunten en de conclusies en aanbevelingen uit deze rapportage ontbreekt het vooralsnog aan een inhoudelijk beleidskader voor de structurele subsidies aan cultuur en evenementen. Aanbevolen wordt dat de gemeente dit gaat opstellen.

2.6

Wet- en regelgeving

2.6.1 Omgevingswet In 2022 treedt de Omgevingswet in werking. De wet heeft als doel om ruimte te bieden aan initiatieven uit de samenleving met behoud van verantwoordelijkheid voor de omgevingskwaliteit bij de overheid. De leefomgeving staat centraal. De Omgevingswet integreert 26 wetten op het gebied van de fysieke omgeving in één wet die daarmee de gehele fysieke omgeving bestrijkt en het nieuwe wettelijk kader vormt voor onderwerpen als bodem, geluid, lucht, milieu, waterbeheer, ruimtelijke ordening, monumentenzorg en natuur. Waar vandaag de dag de structuurvisie, bestemmingsplan en omgevingsvergunning belangrijke instrumenten zijn, zullen dat na de invoering van de Omgevingswet de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning zijn.

8 / 65 2021-01-17_JSC

Het belangrijkste verschil is dat de huidige planinstrumenten puur gaan over de inrichting van de fysieke omgeving, terwijl de nieuwe planfiguren het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit centraal stellen. Door invoering van de wet wordt een verandering ingezet van efficiënte ruimtelijke ordening naar een socialere invulling van de leefomgeving waar integrale afwegingen een grote rol spelen. De Omgevingswet biedt kansen om bij te dragen aan de doelstellingen van het lokale sport- en beweegbeleid. Van belang daarbij is dat een vertaling wordt gemaakt van wat sport- of sociaal beleid betekent voor de omgevingsvisie7. 2.6.2 Sportbesluit Per 1 januari 2019 is de Europese btw-sportvrijstelling geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving. Veel organisaties die voor 2019 btw-belast gelegenheid gaven tot sportbeoefening, zijn na de wetswijziging hun activiteiten btw-vrijgesteld gaan verrichten. Winstbeogende instellingen vallen daarentegen onverkort onder het btw-belaste regime met volledige vooraftrek; het btw percentage voor gelegenheid geven tot sportbeoefening is dan 9% in plaats van 6%.

Nietwinstbeogende instellingen kunnen de btw op hun investeringen en exploitatielasten vanaf 2019 niet meer terugvragen bij de Belastingdienst maar gemeenten en amateursportorganisaties komen wel in aanmerking voor compensatie via de SPUK regeling (gemeenten) en de BOSA regeling (amateursportorganisaties8). De wijziging van het sportbesluit heeft in Nijkerk alleen gevolgen gehad voor de sportaccommodaties die voor 2019 btw-belast verhuurd en geëxploiteerd werden.

2.6.3 Wet markt en overheid Om oneerlijke concurrentie tussen overheden en private ondernemingen te voorkomen, is sinds 1 juli 2012 de Wet Markt en Overheid (opgenomen in de Mededingingswet) van kracht9. Aanleiding voor deze wet is dat overheden, waaronder gemeenten, direct of indirect (via zogenaamde overheidsbedrijven) economische activiteiten verrichten die concurrerend zijn met de private sector. Door hiervoor belastinggeld te gebruiken, kunnen overheden oneerlijk concurreren en daarmee de markt “verstoren”. Het doel van de wet is dan ook om een gelijk speelveld te creëren tussen de overheid en private ondernemers. Dat wil niet zeggen dat overheden per definitie geen economische activiteiten mogen verrichten; zij mogen deze wel aanbieden, mits zij daarbij voldoen aan gedragsregels. In de wet is een uitzondering gemaakt voor activiteiten die plaatsvinden in het algemeen belang. Voorwaarde hierbij is dat dit door de gemeenteraad in een formeel besluit is vastgesteld op basis van een zorgvuldige belangenafweging. Op 30 oktober 2014 heeft de gemeenteraad van Nijkerk besloten dat het verhuren/verpachten van vastgoed en gronden plaatsvindt in het algemeen belang. In het voorstel was opgenomen dat dit niet automatisch zou gelden voor nieuw te sluiten overeenkomsten.

Het idee was dat dit mogelijk rechtgetrokken zou worden in het nieuwe subsidie- en tarievenbeleid door het vaststellen van kostprijsdekkende tarieven. Kostprijsdekkende tarieven voor maatschappelijke organisaties zijn niet mogelijk, zo blijkt nu, tenzij dit via huisvestingssubsidies gecompenseerd wordt. Daarom wordt voorgesteld om de verhuur/verpachting van vastgoed aan maatschappelijke organisaties ook het geval van nieuwe overeenkomsten als een economische activiteit in het algemeen belang aan te merken.

7 8 9

Bron: Vereniging van Sport en Gemeenten Amateursportorganisatie zijn vooral verenigingen, stichtingen en besloten vennootschappen zonder winstoogmerk. Bron: Autoriteit Consument en Markt.

9 / 65 2021-01-17_JSC

Aanbevolen wordt dat ook voor deze activiteiten de integrale exploitatielasten inzichtelijk zijn en in de tarieven tot uitdrukking komen. Dit laat onverlet dat de bepaalde tarieven direct of indirect gesubsidieerd kunnen worden. Het voldoen aan de bepalingen uit de Wet Markt en Overheid laat onverlet dat bij het aangaan van de overeenkomsten inzake beheer en exploitatie van gemeentelijke sportaccommodaties moet worden voldaan aan de richtlijnen van het gemeentelijke inkoop- en aanbestedingsbeleid10. 2.7 Methodiek tarifering In Nederland zijn verschillende methoden voor tarifering van toepassing gangbaar. Deze hangen samen met historische ontwikkelingen, regionale afstemming, gelijkberechtiging van gebruikers, kostprijsoriëntatie of een combinatie daarvan11. In Nijkerk zijn de tarieven nu grotendeels gebaseerd op historische afspraken. Conform de aanbeveling uit de paragraaf “Wet Markt en Overheid” wordt voor het nieuwe tarievenstelsel van Nijkerk uitgegaan van kostprijsoriëntatie. De lasten van de gemeente om de accommodaties in gebruik te geven, bepalen hierin de hoogte van de vergoeding. Om de laagdrempelige toegang tot de betrokken accommodaties te waarborgen, is geen sprake van kostprijsdekkende maar van kostprijsgeoriënteerde tarieven.

Aldus wordt op basis van dekkingspercentages slechts een gedeelte van de werkelijke kosten doorbelast aan de gebruikers van de verschillende accommodaties en is duidelijk welk deel van de kosten aan de gebruikers worden doorbelast en wat de hoogte van het restant is dat voor rekening van de gemeenschap komt in de vorm van directe of indirecte gemeentelijke subsidie. Commercieel gebruik kan hierop een uitzondering vormen indien daarvoor een dekkingsgraad van 100% of meer wordt gekozen. Bij de uiteindelijke vaststelling van de te hanteren dekkingspercentages, tariefgroepen en de daarvan afgeleide tarieven is het van belang mee te wegen dat: ▪ het betaalbaar blijven van de accommodaties een voornaam aandachtspunt is; ▪ de inzet van het nieuwe subsidiestelsel een extra sturingsinstrument vormt; ▪ er bij voorkeur niet teveel wordt afgeweken van de tarieven elders in de regio. Het schetsontwerp voor het nieuwe stelsel is in hoofdstuk 4 opgenomen.

10 11

Dit beleid volgt de wet- en regelgeving omtrent aanbesteding, mededinging en staatssteun. De methoden zijn in bijlage 2 toegelicht.

10 / 65 2021-01-17_JSC

3.

Kenmerken huidige situatie

3.1 Inleiding De belangrijkste kenmerken van de huidige accommodaties waarop het nieuwe tarieven- en subsidiestelsel wordt betrokken, zijn in dit hoofdstuk samengevat. De hieraan ten grondslag liggende inventarisatie- en analysegegevens zijn opgenomen in bijlage 3. 3.2 Accommodaties Voor rekening van de gemeente Nijkerk komt de eigendom, exploitatie en/of beheer van de volgende accommodaties en voorzieningen. Kenmerk

Binnensport

Buitensport

Overig welzijn

Accommodaties

6

8

3

Voorzieningen

13 zaaldelen

28 velden/banen

totaal 943 m2

64 kleedlokalen Benutting

± 14.000 klokuren

onbekend

structureel

Begroting lasten 2021

€ 635.000

€ 1.697.000

€ 40.000

€ 90.000

€0

15

0%

Begroting huur/gebruiksvergoeding 2021 Dekkingspercentage

13

€ 483.000 ±76%

12

14

>5,3%

Tabel 3. Accommodaties

De drie welzijnsaccommodaties betreffen jongerencentrum Chill Out, het gebouw van de Unie van Vrijwilligers (Het Tuinhuis) en het dorpshuis met bibliotheek in ’t Veense Hart16. De huur van Chill Out en Het Tuinhuis worden via subsidie volledig aan de huurders van deze accommodaties gecompenseerd (zie bijlage 3.3.3). Voor ’t Veense Hart is de huur gelijk aan de gemeentelijke bijdrage aan de Vereniging van Eigenaren. In de begroting verloopt dit dus budgettair-neutraal. Gelet op het vorenstaande zijn geen nieuwe tarieven bepaald voor deze accommodaties. 3.3 Subsidies In 2020/2021 heeft de gemeente Nijkerk in de welzijnssector de volgende waarderings-, structurele en incidentele / eenmalige subsidies verleend. Kenmerk

Waardering

Structureel

Incidenteel

Totaal

Jaartal

2021

2021

2020

2020/2021

Aantal

79

26

10

115

Totale subsidie in €

317.787

186.616

16.800

521.203

Hoogste subsidie in €

18.390

34.395

3.000

34.395

Laagste subsidie in €

-

750

600

-

4.023

7.178

1.680

4.532

Gemiddelde subsidie in € Tabel 4. Subsidies 2020-2021

De subsidies die per gebruiker zijn verleend, zijn gespecificeerd in bijlage 3.4.

12

Het totaal van de gebruiksvergoedingen in de binnensport betreft een schatting; zie bijlage 3.3.1 Dekkingspercentage: de mate waarin de lasten door de baten worden gedekt. Het dekkingspercentage is niet hetzelfde als het bezettingspercentage; laatstgenoemde betreft de mate waarin er tijdens openstellingstijden feitelijk gebruik plaatsvindt. 14 Het percentage is tenminste 76% omdat er naast de huur/gebruiksvergoeding nog overige baten zijn. Anderzijds kunnen er ook nog andere lasten zijn zoals de exploitatiebijdrage. Het totaal van baten en lasten alleen inzichtelijk voor de exploitant en gemeente samen. 15 Het percentage is tenminste 5% omdat er naast de huur/gebruiksvergoeding nog overige baten zijn. 16 Hoewel ook De Wulfshoeve voor rekening van de gemeente komt, is deze buiten beschouwing gelaten omdat deze alleen gebruikt wordt voor het gebiedsteam dat sinds januari 2019 onderdeel is van de gemeentelijke organisatie. 13

11 / 65

2021-01-17_JSC

3.4 Huur-, erfpacht- en opstalrechten De huur- erfpacht- en opstalrechten die de gemeente met haar maatschappelijke partners is overeengekomen en waarvan kennis kon worden genomen, zijn in bijlage 3 samengevat. Hieruit blijkt dat er grote verschillen bestaan in tarieven, looptijden en indexering. 3.5 Tarieven en subsidies in de regio Voor het beoordelen van de huidige en toekomstige tarieven en subsidies in Nijkerk is in bijlage 3.6 nagegaan welke tarieven en subsidies er in de regio worden gehanteerd.

12 / 65 2021-01-17_JSC

4.

Schetsontwerp tarieven

4.1 Inleiding In paragraaf 2.6 is een overzicht opgenomen van de faciliteringsvarianten die de gemeente voor gebruikers van welzijnsaccommodaties hanteert. Het nieuwe tarievenstelsel wordt betrokken op de volgende varianten. ▪ Gebruikgave; basisvoorzieningen waarvan alle eigendomsbestanddelen door of namens de gemeente in gebruik worden gegeven; ▪ Verhuur; basisvoorzieningen waarvan alle eigendomsbestanddelen met uitzondering van de inventaris door de gemeente worden verhuurd; niet-basisvoorzieningen; ▪ Recht van opstal; basisaccommodaties waarvan een deel van de grond door de gemeente in erfpacht / recht van opstal wordt uitgegeven ten behoeve van niet-basisvoorzieningen, zoals clubhuizen; niet-basisaccommodaties. Binnen het uitgangspunt van een kostprijsgeoriënteerde tariefstructuur is in dit hoofdstuk een schetsontwerp voor deze varianten gepresenteerd. Aan de hand van enkele scenario’s is een eerste beeld geschetst van kenmerken en effecten opdat daarmee een onderbouwde keuze kan worden gemaakt voor de uitwerking van het definitieve scenario. 4.2 Gebruikgave De bouwstenen voor kostprijsgeoriënteerde tarieven zijn: 1. kostprijsbepaling van het totaal van de betrokken voorzieningen en kostprijsdifferentiatie naar afzonderlijke voorzieningen en gebruikseenheden (ruimte, gebruikstype, seizoen/uur, et cetera); 2.

dekkingsgraadbepaling van het tarief ten opzichte van de kosten per categorie (binnensport, buitensport en overige welzijnsaccommodaties); 3. tariefgroepen. Zelfwerkzaamheid is geen bouwsteen voor de tarieven. Gebruikers die exploitatie- en/of beheertaken van gemeentelijke accommodaties in zelfwerkzaamheid (laten) verrichten, komen weliswaar voor een vergoeding in aanmerking maar deze wordt niet in het tarievenstelsel opgenomen omdat dit per gebruiker maatwerk vereist. Immers, de mate waarin verenigingen beheertaken in zelfwerkzaamheid kunnen uitvoeren danwel uitbesteden verschilt per vereniging evenals de beheervergoeding die de gemeente of de exploitant daarvoor beschikbaar stelt. Nieuwe of gewijzigde afspraken over eventuele onderhoudsbijdragen en/of beheervergoedingen worden dan ook afzonderlijk gemaakt en leiden niet tot aanpassing van het tarievenstelsel. Naast het vaststellen van nieuwe tarieven en subsidies dienen met de gebruikers die exploitatieen/of beheertaken van gemeentelijke accommodaties in zelfwerkzaamheid (laten) verrichten, de afspraken over onderhoudsbijdragen en/of beheervergoedingen per vereniging afzonderlijk te worden gemaakt c.q. bevestigd.

4.2.1 Kostprijsbepaling en -differentiatie De gemeentebegroting toont doorgaans al de integrale kostprijs voor de betrokken accommodaties maar maakt geen onderscheid naar de kosten per accommodatietype.

13 / 65 2021-01-17_JSC

Daarvoor is een differentiatie nodig van de totale kosten naar accommodatiesoort en type, afmetingen, aanvullende voorzieningen, et cetera. Hiertoe wordt gebruik gemaakt van een doorbelastingsmethodiek die hierna wordt toegelicht. Binnensport De kostprijs per accommodatie wordt bepaald door op grond van de totale kosten en de totale oppervlakte de gemiddelde kostprijs per vierkante meter te bepalen. Vervolgens wordt dit bedrag per accommodatietype vermenigvuldigd met het gemiddelde oppervlak en gedeeld door de gemiddelde benutting. Dit wordt gedaan om ervoor te zorgen dat er voor overeenkomstige accommodaties ook een overeenkomstige kostprijs geldt, ongeacht de variatie in het meerjaren onderhoudsplan (MOP). Door voor vergelijkbare sporthallen dezelfde kostprijs en gebruikstarieven te bepalen, maakt het voor de gebruiksvergoeding niet uit in welke hal er gesport wordt. Een en ander is toegelicht in het onderstaande voorbeeld van twee binnensportaccommodaties. Als eenheid voor de oppervlakte is hierin uitgegaan van het aantal zaaldelen waarvan een gedifferentieerde kostprijs is berekend van € 60,- per uur. Accommodatie

Bouwjaar

Zaaldelen

Benutting

Gymzaal

1975

1

1.100 uur

Sporthal

2015

3 4

Expl.lasten

Kostprijs

p.jaar

totaal

p.uur € 40.000

€ 36

5.400 uur

€ 350.000

€ 65

6.500 uur

€ 390.000

€ 60

Tabel 5. Voorbeeld kostprijsdifferentiatie binnensportaccommodaties

Buitensport De kostprijs per voorziening wordt bepaald door het totaal van de accommodatielasten te differentiëren op basis van het gemiddelde van de vigerende onderhoudsplannen. De kostprijzen per voorziening worden vervolgens gedifferentieerd naar type voorziening. Dit wordt gedaan om ervoor te zorgen dat er voor overeenkomstige voorzieningen een overeenkomstige kostprijs geldt, ongeacht de variatie in het MOP. Door voor vergelijkbare velden dezelfde kostprijs en gebruikstarieven te bepalen, maakt het voor de gebruiksvergoeding niet uit op welk veld er gesport wordt. Een en ander is toegelicht in het onderstaande voorbeeld van vijf buitensportvoorzieningen waarvan de totale accommodatielasten € 200.000 bedragen. Veld

Bouwjaar

Oppervlak 2

Acc.last

MOP gem.

kostprijs type

Korfbal kunstgras zand

2005

2.200 m

.

€ 5.250

€ 10.500

Hockey semi water

2005

5.800 m2

.

€ 27.000

€ 54.000

Voetbal wetra met verlichting

1980

8.000 m2

.

€ 17.750

€ 33.250

Voetbal wetra met verlichting

2007

2

8.000 m

.

€ 15.500

€ 33.250

Voetbal kunstgras

2006

8.000 m2

.

€ 34.500

€ 69.000

€ 200.000

€ 100.000

€ 200.000

totaal Tabel 6. Voorbeeld kostprijsdifferentiatie buitensportaccommodaties

4.2.2 Dekkingsgraadbepaling Om vanuit de kostprijsberekening te komen tot reële en transparante tarieven die de toegankelijkheid van accommodaties niet onbetaalbaar maken, wordt gebruik gemaakt van dekkingspercentages. Deze dekkingspercentages geven aan welk deel van de kostprijs wordt doorbelast aan de eindgebruikers en bepalen dus ook welk deel per saldo door de gemeente wordt gedragen. 14 / 65 2021-01-17_JSC

Op basis van de analyse van de huidige financiële situatie en ervaringscijfers van andere gemeenten geldt dat het hanteren van één integraal dekkingspercentage voor binnen- en buitensport weliswaar zeer transparant en wenselijk maar ook onrealistisch is omdat dit tot te grote verschillen in feitelijke kosten voor de gebruiker zou leiden. Zo bedragen de dekkingspercentages voor de binnensport (van circa 10 tot 40%) gemiddeld het dubbele van de percentages voor de buitensport (van circa 5 tot 20%), inclusief kapitaallasten. Bij gemeentelijke sportparken doen zich (veel) hogere exploitatielasten voor, onder andere veroorzaakt door de volgende factoren: ▪ sportparken kunnen ten opzichte van binnensportaccommodaties minder opbrengsten genereren omdat de benutting minder intensief is; natuurgras voetbalvelden hebben een cultuurtechnische maar ook organisatorische bespeelbaarheid die beperkter is dan sporthallen; ▪ de afschrijvings- en onderhoudskosten van een kunstgras-, respectievelijk natuurgrasveld zijn hoger dan van een binnensportaccommodatie; ▪ clubgebouwen zijn in de buitensport doorgaans verenigingseigendom met alle lasten en baten vandien. 4.2.3 Tariefgroepen en voorkeursvariant Nadat de beoogde dekkingspercentages zijn bepaald, kan een extra differentiatie naar tariefgroepen worden toegepast.

De keuze voor de dekkingspercentages en tariefgroepen vormt samen met het nieuwe subsidiestelsel het politiek-bestuurlijke sturingsinstrument voor het accommodatiegebruik. Bij de samenstelling van dit instrument dient rekening te worden gehouden met de administratieve druk van de uitvoering. Naarmate het aantal tariefgroepen stijgt, zijn meer administratieve handelingen nodig, is de kans op fouten of misbruik groter en is meer controle gewenst. Het aantal tariefgroepen kan tot een minimum beperkt worden door de sturing zoveel mogelijk via de directe subsidies te laten verlopen. Weliswaar levert ook dit, vooral voor de gemeente, administratieve druk op maar dat staat dan los van de ingebruikgeving en exploitatie van de accommodaties. Voorbeelden van tariefgroepen en de voor Nijkerk aanbevolen voorkeursvariant zijn als volgt gegeven. Tarief-

Accommodatiekenmerk

groep

Uitgangspunt bij een kostprijsgeoriënteerd

In de tarieven wordt onderscheid gemaakt in de

1.

tarievenstelsel is dat voor overeenkomstige

basisaccommodaties en niet- basisaccommodaties

voorzieningen overeenkomstige tarieven gelden.

zoals die in Nijkerk zijn benoemd.

→

Voorstel Nijkerk

Tarief-

Accommodatietype

groep

Per accommodatietype wordt een afzonderlijk

Voor binnensport- en buitensportaccommodaties

2.

dekkingspercentage gehanteerd omdat één integraal

worden afzonderlijke dekkingspercentages en tarieven

dekkingspercentage onrealistisch is.

voorgesteld.

→

Voorstel Nijkerk

Tarief-

Accommodatiekwaliteit

groep

Indien overeenkomstige accommodaties van

Voor de tarieven wordt geen onderscheid gemaakt in

3.

uiteenlopende kwaliteit zijn, kunnen daarvoor

de kwaliteit van de accommodatie. Als uitgangspunt

afzonderlijke dekkingspercentages en tarieven worden

geldt daarbij dat voor basisaccommodaties mag

gehanteerd. In de regel krijgt dit vorm door voor sterk

worden uitgegaan van een overeenkomstig

verouderde voorzieningen een korting op het tarief toe

kwaliteitsniveau. Daarnaast hebben gebruikers in

te passen.

vooral de binnensport voor het door hen gewenste

→

Voorstel Nijkerk

moment vaak geen keuze in de accommodatie die hen wordt toegewezen. Een bonus/malusregeling voor de kwaliteit kan de programmering jaarlijks onder hoge druk zetten.

15 / 65 2021-01-17_JSC

Tarief-

Gebruiksaard

groep

Het vastgestelde dekkingspercentage kan al naar gelang

Voor de gebruiksaard worden drie tariefgroepen

4.

de aard van het gebruik c.q. de gebruiker worden

aanbevolen: het normgebruik door primair onderwijs,

verlaagd en verhoogd. Hiermee kan de gemeente haar

commercieel gebruik en overig. Het normgebruik door

mate van waardering uitspreken voor welk gebruik er

primair onderwijs wordt geharmoniseerd. Voor

plaatsvindt. Zo zal voor lokaal verenigingsgebruik een

commercieel gebruik geldt het hoogste tarief. Voor de

lager percentage gelden dan voor commercieel gebruik.

categorie overig geldt dat hier vooral gebruik onder

Ook mogelijk is om voor alle gebruik één en hetzelfde

wordt verstaan door (sport)verenigingen (bij binnen-

percentage te hanteren. Dit levert minder

en buitensport) en (lokale) verenigingen/ instellingen

administratieve druk op; de waardering blijkt dan uit de

bij welzijn. Een lokale sportvereniging betaalt dan

directe (al dan niet doelgroep- of activiteitgebonden)

hetzelfde tarief als een sportvereniging uit een

subsidievormen en de capaciteitstoewijzing.

buurgemeente. De reden hiervoor is dat een

Voorbeelden van tariefgroepen naar gebruiksaard zijn:

enkelvoudig tarief bijdraagt aan het streven naar een

a.

normatief primair onderwijs (vaste vergoeding);

optimale accommodatiebenutting en een lage

b.

bovennormatief primair onderwijs en voortgezet

administratieve druk. Er hoeft immers niet te worden

→

Voorstel Nijkerk

onderwijs;

gecontroleerd op de herkomst van de gebruiker. Alle

c.

lokale verenigingen en buurtsport-/cultuurcoach;

gebruik van de accommodaties (hardware) is welkom

d.

lokale instellingen en particulieren;

en draagt, mits overeenkomstig aan de bestemming,

e.

niet-lokale sportverenigingen, buurtsport-

bij aan de benutting ongeacht of dit via een lokale of

/cultuurcoach, instellingen en

niet-lokale vereniging wordt gefaciliteerd. Van groot

f.

particulieren;

commercieel gebruik.

belang hierbij is dat de voorwaarden voor de

Ook voor het gebruik door bijzondere doelgroepen

capaciteitsverdeling goed zijn geprioriteerd. Niet het

kunnen afzonderlijke tariefgroepen worden gehanteerd.

tarief bepaalt wie wanneer van een accommodatie

Meer voor de hand ligt om dit gebruik direct te

gebruik kan maken maar de gebruiksaard, waarvoor

subsidiëren.

in Nijkerk de volgende prioritering geldt:

1. primair onderwijs (wettelijke taak) 2. voortgezet onderwijs 3. lokale verenigingen 4. niet-lokale verenigingen en commercieel Tarief-

Gebruiksduur

groep

Sommige accommodaties worden uitsluitend structureel

In de binnensport kan deelgebruik plaatsvinden.

5.

of zelfs exclusief gebruikt 17; hiervoor zullen jaar- of

Aanbevolen wordt om geen korting te verlenen op het

seizoenstarieven gelden. Om naast het traditionele

tarief voor geheelgebruik van sporthallen zodat het

verenigingsleven ook anders-georganiseerde gebruikers

gebruik van eenmaal drie zaaldelen hetzelfde kost als

te faciliteren, is het wenselijk om ook incidenteel

het gebruik van driemaal een zaaldeel. Ook wordt

gebruik mogelijk te maken op basis van een uurtarief.

aanbevolen om bij structureel gebruik in de

Hierbij wordt opgemerkt dat zaalruimte alleen gehuurd

binnensport geen seizoenskorting op de uurtarieven

kan worden voor eigen gebruik en niet voor

te hanteren. Voor de buitensportaccommodaties is

doorverhuur aan derden.

voorkeur gegeven aan het vaststellen van uitsluitend

→

Voorstel Nijkerk

seizoenstarieven zodat onderverhuur kan blijven plaatsvinden onder de voorwaarden die de verenigingen daar zelf voor hanteren.

17

Bij structureel en exclusief gebruik heeft een accommodatie meerdere gebruikers, respectievelijk één gebruiker met een vast gebruikspatroon. Incidenteel (mede-)gebruik is niet altijd mogelijk of vindt plaats in de sfeer van onderhuur. Hierbij wordt opgemerkt dat zaalruimte alleen gehuurd kan worden voor eigen gebruik en niet voor doorverhuur aan derden.

16 / 65

2021-01-17_JSC

Tarief-

Gebruikstijd

groep

Tariefgroepen voor het tijdstip van gebruik zijn de

Voor alle uurtarieven geldt dat geen onderscheid

6.

zogenaamde piek- en/of dalurentarieven. De keuze

wordt gemaakt in de gebruikstijd waardoor piek- en

hiervoor wordt ingegeven door de wens om het

daluren overeenkomstig getarifeerd blijven en geen

voorzieningengebruik te stimuleren, de

extra administratieve druk ontstaat.

→

Voorstel Nijkerk

capaciteitsbenutting te optimaliseren en soms om de opbrengsten te verhogen. Voor piekuurtarieven bestaat vooral bij grote gebruikers weinig draagvlak; zij hebben doorgaans weinig keuze in het tijdstip van gebruik. Voor daluren bestaat meer draagvlak zolang dit geen grote verschuivingen in de programmering tot gevolg heeft.

De aanbevolen voorkeursvariant is als volgt gevisualiseerd.

Figuur 1. Voorkeursvariant tariefgroepen

4.3 Verhuur en recht van opstal Van verhuur is sprake bij basisvoorzieningen waarvan alle eigendomsbestanddelen met uitzondering van de inventaris door de gemeente worden verhuurd. Dit betreft opstallen waarvan de huurders zelf alle beheer- en exploitatiekosten dragen, met uitzondering van de kosten van groot onderhoud. Van erfpacht of recht van opstal is sprake bij basisaccommodaties waarvan de gemeente als grondeigenaar toestaat dat anderen hierop basisvoorzieningen of niet-basisvoorzieningen18 aanbrengen. In de afgelopen decennia zijn veel verschillende systematieken gehanteerd waarvoor nu één bestendige lijn wordt voorgesteld van een basisbedrag per vierkante meter voor zowel basis- als niet-basisvoorzieningen. De wijzen waarop de gemeente basisaccommodaties faciliteert is als volgt weergegeven.

18

Niet-basisvoorzieningen betreft in dit geval vooral clubhuizen van buitensportverenigingen.

17 / 65 2021-01-17_JSC

gebruikgave

huur

RvO/erfpacht

Onderwijsgebouwen (3)

anders ●

Consultatiebureau

●

Wijkgebouw/dorpshuis

●

Jongerencentrum

●

Bibliotheek

●

Scouting

●

Basissporten

●

●

- kleedlokalen

●

●

●

Tabel 7. Voorbeeld kostprijsdifferentiatie basisaccommodaties

Aanbevolen wordt om voor verhuur en recht van opstal / erfpacht elk een afzonderlijk maatschappelijk en commercieel tarief te hanteren op basis van een vaste vierkante meterprijs. Omdat er geen commerciële verhuur (meer) plaatsvindt, is hiervoor geen tarief bepaald. Voor het maatschappelijk tarief voor het recht van opstal / erfpacht van clubhuizen wordt aanbevolen om uit te gaan van alleen de bebouwde oppervlakte voor clubhuis inclusief bestuurs/ commissiekamers, toiletten, technische ruimten, et cetera en ruimten die nodig zijn voor de sportbeoefening (kleedkamers, binnenbanen voor tennis/jeu de boules, schietbaan, et cetera) buiten beschouwing te laten. Hierbij wordt opgemerkt dat sommige overeenkomsten inzake huur, erfpacht of recht van opstal voor een lange termijn zijn aangegaan waarbij er geen tussentijdse aanpassing van het huurbedrag, de canon of retributie mogelijk is.

18 / 65 2021-01-17_JSC

5.

Schetsontwerp subsidies

5.1 Inleiding Voor de incidentele subsidies, waarderingssubsidies en structurele subsidies als benoemd in paragraaf 2.4 wordt in dit hoofdstuk nader ingegaan op de kenmerken van de huidige situatie en de wijzigingen die daarin op hoofdlijnen worden aanbevolen. De uitgangspunten hiervoor zijn ontleend aan de nota Maatschappelijk Vastgoed (zie paragraaf 2.1), de sportnota (paragraaf 2.2) en de dialoog leefstijl (paragraaf 2.3). 5.2

Incidentele subsidies

kenmerk

huidig

aanbeveling

doel

opstarten / aanjagen activiteit

Opheffen,

verlening

eenmalig tot max. 3 jaar

budget vervalt

aanvraagbedrag

max. € 2.500 per jaar

aan

totaal budget

via begroting met indexering circa € 22.000 per jaar; afwijkingen compensabel

programmatisch

met andere subsidies

deel van

aanvraagtermijn

> 12 weken van te voren

structurele

vereisten

aanvraagformulier, begroting, werk- en activiteitenplan

subsidie

beoordeling - termijn

doorlopend

- gremium

gemeente

- criteria doelgroepen, deelnamecijfers, cofinanciering Tabel 8. Schetsontwerp incidentele subsidies

5.3

Structurele subsidies

kenmerk

huidig

aanbeveling

doel

mogelijk maken van dagelijkse tot

Handhaven en opdelen in categorieën

jaarlijkse activiteiten

-

senioren (incl. volwassenen/gezondheid19)

-

cultuur

-

evenementen

verlening

structureel

Handhaven structureel deel en uitbreiden met een programmatisch deel dat wordt gestuurd op ontwikkelings- en beleidsgestuurde programma’s

aanvraagbedrag

variabel

handhaven

totaal budget

via begroting met indexering circa

uitbreiden

€ 160.000 per jaar; afwijkingen compensabel met andere subsidies aanvraagtermijn

jaarlijks voor 1 mei

vereisten

aanvraagformulier, begroting, werk- en

jaarlijkse activiteiten 26 tot 13 weken van te voren overige activiteiten jaarlijks voor 1 november handhaven

activiteitenplan beoordeling - termijn

jaarlijks voor 1 januari

ééndaagse activiteiten per kwartaal overige activiteiten jaarlijks voor 1 januari

- gremium

19

gemeente

gemeente:

vast

– Raad

flexibel

– B&W

Hieronder wordt ook slachtofferhulp, directe hulp en stedenbanden verstaan

19 / 65 2021-01-17_JSC

kenmerk - criteria

huidig

aanbeveling

doelgroepen, deelnamecijfers,

doelgroepen, deelnamecijfers, cofinanciering, pijlers

cofinanciering Tabel 9. Schetsontwerp structurele subsidies

dialooggroep

Hierbij wordt opgemerkt dat onder dagelijkse activiteiten ook de reguliere bedrijfsvoering / exploitatie van organisaties wordt verstaan. De subsidie voor A1 Mediagroep, voorheen Stichting Omroep Nijkerk, is en blijft gebaseerd op de rijksbijdrage. Ter ondersteuning van de criteria uit de pijlers van de dialooggroep wordt aanbevolen om voor aanvragen een toetsingskader te hanteren volgens de beginselen van het MAPE-model, dat als volgt is toegelicht. Middelen De input (het budget) die nodig is voor het opstarten en uitvoeren van een proces. Activiteiten Onder activiteiten (of processen) vallen de handelingen die worden verricht om bepaalde prestaties te behalen. Voor een keuze in thema’s, programma’s en activiteiten waarmee elders aantoonbaar goede resultaten zijn geboekt kan worden verwezen naar allesoversport.nl Prestaties De prestaties (of output) verwijzen naar de, bij voorkeur objectiveerbare, resultaten die het rechtstreekse en bedoelde gevolg zijn van een activiteit. Effecten Prestaties worden geleverd om bepaalde effecten teweeg te brengen. De effecten (outcome) hebben betrekking op de langetermijngevolgen van de activiteiten, zoals toename van de sport- en beweegparticipatie. Hieruit volgt dat in de aanvraag en beoordeling vooral moet worden ingegaan op de activiteiten en prestaties.

Met name de ontwikkeling van de sport- en beweegparticipatie, verandering van intenties, leefstijl, gezondheid, et cetera dienen als effecten te worden beoogd en aangetoond. In de uitvoering is idealiter sprake van samenwerking tussen de aanvrager -meestal vereniging- en de overige actoren zoals buurtsport- en cultuurcoaches, gebiedsteams, maatschappelijke en private partners uit de sport, cultuur, gezondheid, jeugd en jongeren, onderwijs, welzijn, minima, zorg en bedrijfsleven. De gemeente is vanuit haar regierol verantwoordelijk voor de toekenning en ziet toe op de integraliteit van de beleidsterreinen in het algemeen en die van jeugd, senioren, cultuur en evenementen in het bijzonder. De accountmanager subsidies is hiervoor het eerste aanspreekpunt, zowel naar binnen als buiten. Activiteiten liggen bij voorkeur op de grens van beleidsterreinen, waardoor het mes aan twee kanten snijdt. De accountmanager toetst dit waar mogelijk samen met de betrokken beleidsterreinen. Naast afstemming van inhoud en doelgroep worden ook de aanvullende mogelijkheden ten aanzien van financiering verwerkt. 5.4 Waarderingssubsidies Voor de waarderingssubsidies wordt in de begroting rekening gehouden met een totaalbudget van circa € 250.000 per jaar en een jaarlijkse indexering.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=f1b9c765-6bd9-424c-88b5-7365efb57740