2026-066 Bijlage 1 Tweede Bestuursrapportage 2026
Tekst van het document
Ook in Nijkerk en de regio Food Valley wordt hier uitvoering aan gegeven, onder meer door te investeren in preventie, het versterken van lokale teams, het beperken van de inzet van specialistische jeugdhulp en de herstart van de proeftuin Regionaal Veiligheidsteam (RVT). Hoewel lokaal en regionaal stappen worden gezet, zijn de effecten hiervan op dit moment nog niet zichtbaar in de kostenontwikkeling. Dit komt enerzijds doordat maatregelen tijd nodig hebben om effect te sorteren en anderzijds doordat personeelstekorten de uitvoering bemoeilijken (zie ook onderwerp 6). De vraag naar jeugdhulp blijft onverminderd hoog. Hierdoor zien wij, net als andere gemeenten in de regio, in 2026 alsnog een forse stijging van de jeugdhulpkosten. Jeugdhulpkosten gemeente Nijkerk - regionaal via Jeugd Foodvalley (ZIN) In de eerste voortgangsrapportage Jeugdhulp 2026 van 16 juli 2026 heeft de Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO) Jeugd Foodvalley een overzicht gegeven van de kostenontwikkelingen in de jeugdhulp binnen de regio Foodvalley. De rapportage is gebaseerd op declaratiegegevens over de eerste vier maanden van 2026. Ook is rekening gehouden met facturen die nog niet zijn verwerkt. Uit de prognose blijkt dat de kosten voor jeugdhulp in natura (ZIN) voor de gemeente Nijkerk in 2026 naar verwachting € 1.419.000 hoger uitvallen dan begroot.
2 e B e r a p 2 0 2 6 21 Deze stijging in 2026 wordt vooral veroorzaakt door: • Een verwachte toename regionale jeugdhulpkosten 2026 van € 1.455.000 door een volumestijging voor regionale ambulante jeugdhulp en veiligheid; • Een afrekening van de regionale jeugdhulpkosten tot en met 2025, waarbij de gemeente Nijkerk € 36.000 meer terugontvangt dan eerder voorzien bij de gemeentelijke jaarrekening 2025. Het aantal jeugdigen dat in de gemeente Nijkerk gebruikmaakt van jeugdhulp is in 2026 licht gedaald. Dit heeft een dempend effect op de kostenontwikkeling. Tegelijkertijd hebben jeugdigen die gebruikmaken van ambulante jeugdhulp gemiddeld meer of langer ondersteuning nodig. De hogere kosten voor ambulante jeugdhulp worden daarom vooral veroorzaakt door de toegenomen intensiteit en duur van de ondersteuning. Jeugdhulpkosten lokaal (ZIN) Voor lokaal ingekochte vervoersdiensten en specialistische ondersteuning huisartsen (SOH) worden de kosten in 2026 naar verwachting € 122.000 lager dan begroot. Deze verwachting is gebaseerd op de werkelijke uitgaven tot en met augustus 2026 en een prognose voor de rest van het jaar. Jeugd-PGB Op basis van de toegekende persoonsgebonden budgetten (Pgb’s) voor jeugd tot en met augustus 2026, verwacht de gemeente dat deze PGB-uitgaven in 2026 € 19.000 hoger uitvallen dan begroot.
In deze prognose zijn ook de afwikkeling van uitgaven uit eerdere jaren en de eindafrekening van de PGB-uitgaven over 2025 met de Sociale Verzekeringsbank (SVB) meegenomen. Opgeteld nemen de kosten voor jeugdhulp in 2026 naar verwachting toe met € 1.316.000. 5. Lokale hervormingsagenda Jeugd De lokale invulling van de hervormingsagenda is gebaseerd op een onderzoek van bureau NCOD en bevat drie lokale maatregelen om de jeugdhulp te verbeteren en de kosten beter beheersbaar te maken. Voor de uitvoering van de interventies is in de meerjarenbegroting 2026 een budget van € 500.000 geraamd. In de programmabegroting 2026 is aangekondigd dat deze maatregelen in 2026 worden ingevoerd. De uitvoering van de maatregelen verloopt echter langzamer dan voorzien. Door moeilijk vervulbare vacatures en de afhankelijkheid van externe partners zijn de plannen in 2026 nog niet volledig gerealiseerd. Hierdoor wordt naar verwachting niet het volledige budget van € 500.000 benut. Op basis van de huidige uitgaven en de prognose voor de rest van het jaar valt in 2026 naar verwachting eenmalig € 185.000 vrij. Hoewel de uitvoering vertraging heeft opgelopen, zijn in 2026 wel al concrete stappen gezet in de uitvoering van de hervormingsagenda. De beschikbare middelen zijn onder meer ingezet voor de versterking van het sociaal team en voor de inzet van gedragswetenschappelijke expertise.
Voor het versterken van de lokale ondersteuning is het sociaal team vanaf 2026 uitgebreid met 2,5 fte. Hierdoor ontstaat meer ruimte om inwoners, kinderen en jongeren zelf lichte en laagdrempelige ondersteuning te bieden, waardoor minder snel een beroep hoeft te worden gedaan op specialistische en ingekochte jeugdhulp. Daarnaast is in de loop van 2026, vooruitlopend op de werving van vaste medewerkers, tijdelijk een gedragswetenschapper ingezet. Deze ondersteunt scholen bij het versterken van de basisondersteuning aan leerlingen. Door problematiek vroegtijdig te signaleren en passende ondersteuning in een eerder stadium te bieden, wordt beoogd de inzet van zwaardere vormen van zorg, zoals gespecialiseerde ggz-behandeling, zoveel mogelijk te voorkomen. Tot slot is gewerkt aan de verdere uitwerking van de inzet van een praktijkondersteuner huisarts jeugd (POH-J). Daarbij wordt onderzocht hoe deze functie kan bijdragen aan het beperken van doorverwijzingen naar specialistische jeugdhulp. 2 e B e r a p 2 0 2 6 22 Tegenover deze inzet van 2026 is een besparing van € 375.000 op de jeugdhulpuitgaven geraamd. Omdat de maatregelen nog niet volledig zijn uitgevoerd, zijn de beoogde effecten op de inzet van jeugdhulp in 2026 nog beperkt zichtbaar. De geplande besparing wordt daarom naar verwachting dit jaar niet gerealiseerd.
Per saldo leidt dit in 2026 tot een verwacht nadeel van € 190.000 voor de lokale Hervormingsagenda Jeugd. De maatregelen uit de hervormingsagenda worden momenteel herijkt. Daarbij worden de maatregelen, het verwachte besparingspotentieel, de benodigde middelen en de planning opnieuw beoordeeld. Op basis hiervan worden nadere projectplannen uitgewerkt en worden de verwachte financiële effecten geactualiseerd. Zodra hierover meer duidelijkheid bestaat, wordt de raad via een Raadsinformatiebrief (RIB) geïnformeerd. 6. SPUK- transformatieplan - Integraal zorgakkoord De Specifieke Uitkering (SPUK) Transformatiemiddelen is een regeling waarmee centrumgemeenten geld kunnen aanvragen voor het uitvoeren van een transformatieplan. Deze middelen zijn bedoeld voor initiatieven die bijdragen aan de doelen van het Integraal Zorgakkoord (IZA), zoals het versterken van preventie, het verbeteren van de samenwerking tussen zorg en sociaal domein en het toegankelijk en betaalbaar houden van de zorg op de lange termijn. De gemeente Amersfoort verdeelt de toegekende transformatiemiddelen onder de gemeenten in de regio. Voor het transformatieplan van 2026 ontvangt de gemeente Nijkerk via de gemeente Amersfoort een bedrag van € 146.000 uit deze regeling. In de 1e Berap 2026 is al gemeld dat naar verwachting € 79.000 zou worden ontvangen. Het aanvullende bedrag voor 2026 bedraagt € 67.000.
Er wordt ervan uitgegaan dat het volledige bedrag wordt besteed aan diverse projecten die zijn opgenomen in het transformatieplan en middelen om uitvoering te geven aan het transformatieproject Sociaal verwijzen. Deze wijziging heeft geen gevolgen voor het totale begrotingssaldo, omdat de inkomsten en uitgaven gelijk zijn. 7. Bijstandsverlening Zoals toegezegd in de 1e Berap 2026, wordt hieronder een overzicht gegeven van de verwachte inkomsten en uitgaven voor de bijstandsverlening. Dit overzicht is gebaseerd op de werkelijke cijfers tot en met juli 2026 en een prognose voor de rest van het jaar. In mei heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) de nader voorlopige budgetten voor 2026 bekendgemaakt voor de uitkeringen algemene bijstand, loonkostensubsidie, IOAW, IOAZ en Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). Voor de gemeente Nijkerk is deze rijksbijdrage verhoogd van € 9.952.000 naar € 10.083.000. Dat betekent een stijging van € 131.000. Deze verhoging komt vooral door extra budget voor loonkostensubsidies. Daarnaast verwacht de gemeente Nijkerk begin oktober 2026 de definitieve beschikking van het Rijk te ontvangen. Op basis van de huidige inschatting wordt verwacht dat de bijdrage nog eens met ongeveer € 289.000 wordt verhoogd.
Dit komt onder meer door prijs- en loonstijgingen, landelijke beleidswijzigingen en de landelijke ontwikkeling van de bijstandsuitgaven. Verder wordt verwacht dat de opbrengsten uit openstaande vorderingen € 10.000 hoger uitvallen dan eerder geraamd. Dit komt doordat meer vorderingen worden terugbetaald. In totaal is er in 2026 sprake van een verwachte toename van de inkomsten van € 430.000. Er wordt verwacht dat de totale uitgaven voor de bijstandsverlening € 533.000 hoger uitvallen dan waarmee rekening was gehouden in de 1e Berap 2026. Van deze stijging wordt € 463.000 veroorzaakt door hogere uitgaven aan bijstandsuitkeringen. Het aantal inwoners met een bijstandsuitkering is sinds de tweede helft van 2025 gestegen en is in de eerste helft van 2026 verder licht toegenomen. Omdat het aantal mensen met een bijstandsuitkering in 2026 niet is afgenomen, vallen de uitgaven aan bijstandsuitkeringen in 2026 hoger uit dan in 2025. De gemeente betaalt namelijk een heel jaar lang uitkeringen aan meer inwoners die recht hebben op bijstand. Het aantal bijstandsontvangers is in 2026 ten opzichte van 2025 gemiddeld met 3% gestegen. 2 e B e r a p 2 0 2 6 23 Daarnaast wordt verwacht dat: • de uitgaven voor studietoeslagen € 61.000 hoger uitvallen; • de kosten voor onderzoeken binnen het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) € 9.000 hoger uitvallen.
Wanneer de hogere inkomsten en hogere uitgaven met elkaar worden verrekend, ontstaat voor 2026 een verwacht nadeel van € 103.000. Ondanks dit begrotingsnadeel is de gemeente Nijkerk in 2026 naar verwachting geen nadeelgemeente voor de bijstandsverlening. De verwachte rijksbijdrage is namelijk nog steeds hoger dan de verwachte uitgaven aan bijstand. Wel verwacht de gemeente minder geld over te houden van de rijksbijdrage dan eerder werd aangenomen. 8. Armoedebeleid Op basis van de werkelijke uitgaven tot en met juli 2026 wordt verwacht dat de kosten voor het armoedebeleid in 2026 lager uitvallen dan begroot. De uitgaven voor bijzondere bijstand vallen naar verwachting € 140.000 lager uit. Dit komt vooral doordat minder geld is uitgegeven aan bijzondere bijstand voor inrichtingskosten dan in dezelfde periode van 2025. Ook de uitgaven voor de regelingen Meedoen en het Kindpakket vallen naar verwachting € 18.000 lager uit dan begroot. Daarnaast nemen de inkomsten uit terugbetalingen van eerder verstrekte bedragen naar verwachting met € 14.000 toe. Deze verwachting is gebaseerd op de ontvangen bedragen tot en met juli 2026. De kosten voor schuldhulpverlening vallen in 2026 naar verwachting hoger uit dan eerder was opgenomen in de 1e Berap 2026. Op basis van de huidige verwachtingen stijgen de uitgaven met € 11.000.
Opgeteld ontstaat hierdoor voor 2026 een verwacht voordeel van € 161.000 op het budget voor armoedebeleid. 9. IBO Problematische schulden Gemeenten ontvangen van het Rijk extra geld om de aanbevelingen uit het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Problematische Schulden uit te voeren. In de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2026 is gemeld dat de gemeente Nijkerk hiervoor in 2026 een eenmalige bijdrage van € 30.000 ontvangt via het gemeentefonds. Dit geld is bedoeld voor de aanpak van problematische schulden. Daarbij gaat het onder andere om: • het vroeg signaleren van betalingsachterstanden; • het aanbieden van brede schuldhulpverlening; • het voorkomen van schulden door preventieve maatregelen. Gemeenten zijn op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening verantwoordelijk voor de lokale aanpak van schulden. Omdat het aantal inwoners met financiële problemen toeneemt en schuldsituaties vaak complexer worden, is extra ondersteuning vanuit het Rijk nodig. De gemeente zet deze extra middelen in voor het doel waarvoor ze zijn verstrekt. Hierdoor heeft deze wijziging geen financieel effect op de totale begroting. 10.
DU Alleenverdienersproblematiek Door een samenloop van landelijke belastingregels en toeslagen ontvangen sommige alleenverdieners met een uitkering, zoals een WW- of WIA-uitkering, minder toeslagen dan vergelijkbare huishoudens die een bijstandsuitkering ontvangen. Hierdoor kunnen zij onder het bestaansminimum uitkomen. Omdat de Belastingdienst dit probleem niet op korte termijn kan oplossen, heeft het Rijk gemeenten gevraagd om deze inwoners tijdelijk te ondersteunen via de Participatiewet. Gemeenten keren hiervoor een compensatie uit. Deze tijdelijke regeling geldt voor de jaren 2025, 2026 en 2027. Vanaf 2028 wordt een structurele oplossing verwacht via de Belastingdienst. Tot die tijd ontvangen gemeenten hiervoor een bijdrage vanuit het gemeentefonds via de Decentralisatie-uitkering (DU) Alleenverdienersproblematiek. In de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds is gemeld dat de gemeente Nijkerk hiervoor in 2026 een eenmalige bijdrage van € 75.000 ontvangt. De gemeente zet deze middelen in voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Hierdoor heeft deze wijziging geen financieel effect op de totale begroting. 2 e B e r a p 2 0 2 6 24 11. Wet handhaving sociale zekerheid De Tweede Kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel Handhaving sociale zekerheid.
Deze wet treedt op 1 januari 2027 in werking en geeft gemeenten meer ruimte om op een passende en evenredige manier te handhaven. Met de nieuwe wet komt er meer aandacht voor de menselijke maat. Gemeenten mogen inwoners niet meer automatisch streng bestraffen bij een kleine administratieve fout. In plaats daarvan moeten zij per situatie beoordelen wat passend en redelijk is. Dit wordt ook wel het vergisrecht genoemd. In de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds is gemeld dat de gemeente Nijkerk een bijdrage ontvangt voor de invoering van deze wet. Het gaat om: • € 9.000 in 2026 (2 e Berap 2026); • € 3.000 in 2027 (MJB 2027-2030). Deze middelen zijn bedoeld voor de invoering van de nieuwe wet, zoals: • het opleiden van medewerkers; • het aanpassen van werkprocessen; • het aanpassen van systemen. De gemeente zet deze middelen in voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Hierdoor heeft deze wijziging geen financieel effect op de totale begroting. De bijdrage voor 2027 is al verwerkt in de meerjarenbegroting 2027-2030. 12. Wet sociale werkvoorziening In de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2026 is gemeld dat het participatiebudget in het gemeentefonds voor meerdere jaren is aangepast. De rijksbijdrage voor de Wet sociale werkvoorziening (WSW) maakt deel uit van dit budget.
Voor 2026 heeft het Rijk het WSW-budget voor de gemeente Nijkerk met € 82.000 verhoogd. Dit bedrag bestaat uit: • € 81.000 voor loon- en prijsstijgingen binnen de WSW; • € 1.000 voor loon- en prijsstijgingen binnen de sociale infrastructuur. Voorgesteld wordt om dit extra budget toe te voegen aan het WSW-budget binnen taakveld 6.4. De verhoging wordt gedekt uit de hogere inkomsten uit het gemeentefonds. Hierdoor heeft deze wijziging geen financieel effect op de totale begroting. De meerjarige mutatie wordt verwerkt in de meerjarenbegroting 2027-2030 van de gemeente Nijkerk. Volgens regionale afspraken wordt de extra rijksbijdrage doorbetaald aan de Inclusief Groep. De Inclusief Groep voert voor de gemeente Nijkerk en zes andere gemeenten de sociale werkvoorziening uit. Daarnaast ondersteunt de organisatie mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het vinden en behouden van werk. Zoals eerder aan de gemeenteraad is gemeld, onderzoekt het college momenteel of het aandeelhouderschap in de Inclusief Groep in de toekomst nog wenselijk is. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het beperkte gebruik van sommige diensten en doelgroepen. De uitkomsten van dit onderzoek worden meegenomen bij toekomstige besluiten. 13.
Re-integratie: beschut werk In de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2026 is gemeld dat het participatiebudget in het gemeentefonds voor meerdere jaren is aangepast. De rijksbijdrage voor beschut werk maakt onderdeel uit van dit budget. Voor 2026 heeft het Rijk het budget voor beschut werk met € 11.000 verhoogd ten opzichte van de begroting. Voorgesteld wordt om dit extra budget toe te voegen aan het budget voor re-integratie binnen taakveld 6.5. De hogere uitgave wordt gedekt uit de extra inkomsten uit het gemeentefonds. Hierdoor heeft deze wijziging geen financieel effect op de totale begroting. De meerjarige mutatie wordt verwerkt in de meerjarenbegroting 2027-2030 van de gemeente Nijkerk. 2 e B e r a p 2 0 2 6 25 14. Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren Het Rijk stelt structureel extra geld beschikbaar om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen bij het vinden van werk. Gemeenten ontvangen hiervoor vanaf 2026 gezamenlijk € 9,9 miljoen per jaar. Dit geld is een aanvulling op het bestaande budget voor re-integratie. In de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2026 is gemeld dat de gemeente Nijkerk vanaf 2026 jaarlijks € 22.000 extra ontvangt. De gemeente gebruikt deze middelen om jongeren te ondersteunen bij hun deelname aan de arbeidsmarkt en het vinden van passend werk.
Omdat het geld wordt ingezet voor het doel waarvoor het is verstrekt, heeft deze wijziging geen financieel effect op de totale begroting. De structurele bijdrage vanaf 2027 is al verwerkt in de meerjarenbegroting 2027-2030. 15. Subsidie stimulering sociale verbondenheid, sport en cultuur De provincie Gelderland heeft aan de gemeente Nijkerk een subsidie van € 250.000 toegekend voor het project ‘Stimulering sociale verbondenheid, sport en cultuur‘ . Deze subsidie wordt in de jaren 2026 en 2027 ingezet voor activiteiten en initiatieven op het gebied van sport, cultuur en leefbaarheid. Het doel is om de sociale verbondenheid binnen de gemeente te versterken en de deelname van inwoners aan sportieve, culturele en maatschappelijke activiteiten te stimuleren. Deze wijziging heeft geen gevolgen voor het totale begrotingssaldo, omdat de inkomsten en uitgaven gelijk zijn. 16. Maatschappelijke begeleiding wet inburgering 2013 Het budget voor de individuele maatschappelijke begeleiding van asielstatushouders die vóór 1 januari 2022 moesten inburgeren, wordt in 2026 niet gebruikt. Het gaat om een bedrag van € 126.000 per jaar. Slechts een kleine groep inwoners valt nog onder de oude Wet inburgering. De kosten voor deze groep kunnen worden betaald uit de bestaande middelen voor de zogenoemde ondertussen groep binnen het uitvoeringsbudget van de nieuwe Wet inburgering.
Daardoor kan het volledige budget van € 126.000 in 2026 vrijvallen. 17. Leerlingenvervoer In de 1e Berap 2026 is het budget voor leerlingenvervoer verhoogd met € 69.000. Uit een nieuwe berekening blijkt dat in 2026 een verhoging van € 19.000 voldoende is. Daarom kan het budget voor leerlingenvervoer met € 50.000 worden verlaagd. Hierdoor valt in 2026 een bedrag van € 50.000 vrij. Verwachte afwijkingen zonder begrotingswijziging In de onderstaande tabel worden de afwijkingen van de baten en lasten weergegeven voor perspectief Sociaal. De afwijkingen in dit overzicht worden niet verwerkt in een begrotingswijziging. bedragen x € 1.000, -/- = nadelig Overzicht afwijkingen Onderwerp I/S saldo 1 Hogere onderhoudslasten vastgoed UVV De prognose laat een budgetoverschrijding zien als gevolg van aanvullend onderhoud om de kwaliteit, functionaliteit en waarde van het gemeentelijk vastgoed op peil te houden, achterstallig onderhoud te voorkomen en toekomstige onderhouds- en investeringskosten te beperken. Hierdoor blijft het vastgoed voldoen aan het beoogde kwaliteitsniveau (conditiescore 2 volgens NEN 2767), wordt duurzame instandhouding geborgd en waardedaling voorkomen. De hogere uitgaven dragen daarmee bij aan het behoud van de kwaliteit en het maatschappelijk gebruik van de vastgoedportefeuille.
De overschrijding hangt voornamelijk samen met aanvullende brandveiligheidsmaatregelen als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving en de Omgevingswet, waaronder extra onderhoud aan brandwerende voorzieningen, vluchtwegaanduiding, noodverlichting en brandmeldinstallaties. Daarnaast waren aanvullende inspecties en aanpassingen noodzakelijk om aan de geldende veiligheids- en gebruikseisen te I -50 2 e B e r a p 2 0 2 6 26 Overzicht afwijkingen Onderwerp I/S saldo blijven voldoen. Deze onderhoudsbehoefte was nog niet voorzien bij de vaststelling van het beheerplan gebouwen. 2 Doorbraakmethode De gemeente Nijkerk gebruikt de Doorbraakmethode binnen het sociaal domein om inwoners met meerdere problemen beter te helpen. Deze methode is ontwikkeld door het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) en wordt al op veel plekken met succes toegepast. De aanpak helpt professionals om oplossingen te vinden wanneer regels of procedures in de weg staan. Zo kunnen inwoners sneller de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. De gemeenteraad van de gemeente Nijkerk heeft besloten om de Doorbraakmethode vanaf 2026 structureel in te zetten. Dit moet bijdragen aan meer bestaanszekerheid voor inwoners en minder regeldruk. Voor de uitvoering van de methode is vanaf 2026 jaarlijks € 150.000 beschikbaar.
Op basis van de uitgaven tot nu toe en de verwachting voor de rest van het jaar, wordt verwacht dat in 2026 € 75.000 van dit budget niet nodig is. Dit bedrag kan daardoor vrijvallen. I 75 3 Implementatiekosten aanbieder Wmo-begeleiding Deelname aan de regionale aanbesteding Inkoop begeleiding Wmo 2027 brengt incidentele kosten met zich mee. Het betreft de opstart- en implementatiekosten die door de gecontracteerde zorgaanbieder in rekening worden gebracht voor de overgang naar de regionale uitvoeringsorganisatie per 1 januari 2027. Deze kosten bedragen € 94.500 in 2026 en zijn op dit moment nog niet opgenomen in de begroting van de gemeente Nijkerk. I -95 4 Overkoepelend Beleidskader Sociaal Domein (OBSD) In het uitvoeringsprogramma is voor 2026 een middeleninzet van €100.000 opgenomen. De gemeenteraad is in juni 2026 via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over het uitvoeringsprogramma. Deze middeleninzet wordt besteed aan het bieden van lichte begeleiding door het sociaal team en voor de uitvoering van de stimuleringsregeling voor inwonersinitiatieven. Deze inzet van middelen wordt in 2026 gedekt door aanvragen voor Wmo- begeleiding doelmatiger te beoordelen. De verwachte kostendaling is inmiddels zichtbaar in de prognose voor 2026, waarmee de benodigde besparing wordt gerealiseerd.
I -100 -170 2 e B e r a p 2 0 2 6 27 Perspectief Veilig Voor perspectief Veilig zijn in deze bestuursrapportage enkel wijzigingen opgenomen die niet verwerkt worden in een begrotingswijziging. Verwachte afwijkingen zonder begrotingswijziging In de onderstaande tabel worden de afwijkingen van de baten en lasten weergegeven voor perspectief Veilig. De afwijkingen in dit overzicht worden niet verwerkt in een begrotingswijziging. bedragen x € 1.000, -/- = nadelig Overzicht afwijkingen Onderwerp I/S Saldo 1 Hogere onderhoudslasten vastgoed Brandweer De prognose laat een budgetoverschrijding zien als gevolg van aanvullend onderhoud om de kwaliteit, functionaliteit en waarde van het gemeentelijk vastgoed op peil te houden, achterstallig onderhoud te voorkomen en toekomstige onderhouds- en investeringskosten te beperken. Hierdoor blijft het vastgoed voldoen aan het beoogde kwaliteitsniveau (conditiescore 2 volgens NEN 2767), wordt duurzame instandhouding geborgd en waardedaling voorkomen. De hogere uitgaven dragen daarmee bij aan het behoud van de kwaliteit en het maatschappelijk gebruik van de vastgoedportefeuille. De overschrijding wordt vooral veroorzaakt door een toename van storingen en klachten aan technische installaties, waaronder de klimaatbeheersings-, brandmeld-, alarm- en waterinstallaties.
Daarnaast waren extra inspecties, storingsopvolging en vervanging van defecte onderdelen noodzakelijk om de bedrijfszekerheid van de kazerne te waarborgen. Deze onderhoudsbehoefte was nog niet voorzien bij de vaststelling van het beheerplan gebouwen. I -50 Saldo baten en lasten -50 2 e | B e r a p | 2 0 2 6 Perspectief Dienstverlening Hieronder zijn de afwijkingen van het perspectief Dienstverlening weergegeven die onder de, in de inleiding genoemde, uitzonderingen vallen. Deze afwijkingen worden verwerkt in een begrotingswijziging. Afwijkingen leidend tot een begrotingswijziging bedragen x € 1.000, -/- = nadelig Bijstelling | Categorie | 2026 lasten | baten | saldo 1 | Kosten voor (nood)opvang 2026-2030 | Autonoom | 441 | 441 | 0 2 | Vluchtelingen | Autonoom | 50 | 0 | -50 3 | Ondersteuning lokale partijen | Autonoom | 18 | 0 | -18 4 | Algemene uitkering: meicirculaire met budgettair effect | Autonoom | 0 | 888 | 888 5 | Algemene uitkering: meicirculaire zonder budgettair effect | Autonoom | 0 | 366 | 366 6 | Algemene uitkering: effect nieuwe specificaties 2024 en | Autonoom | 0 | 150 | 150 2025 Saldo baten en lasten | 509 | 1.845 | 1.336 bedragen x € 1.000, -/- = nadelig Categorie | Perspectief | 2026 lasten | baten | saldo Autonoom | Dienstverlening | 509 | 1.845 | 1.336 Prijsmutaties | Dienstverlening | 0 | 0 | 0 Beleid | Dienstverlening | 0 | 0 | 0 Saldo baten en lasten |
509 | 1.845 | 1.336 Toelichting 1. | Kosten voor (nood)opvang 2026-2030 Voor de opvang van Oekraïners, statushouders en vluchtelingen maakt de gemeente kosten. Het uitgangspunt dat hierbij gehanteerd wordt, is dat deze kosten naar verwachting budgettair neutraal lopen omdat deze worden opgevangen door Rijksbijdragen of de inzet van de daarvoor bestemde reserve. De begroting hiervan is conform dit uitgangspunt opgesteld. De middelen voor Asiel en Oekraïne worden binnen één gezamenlijke reserverekening verantwoord. Over de btw-behandeling van de opvang van vluchtelingen vindt momenteel afstemming plaats met het Rijk en de Belastingdienst. Hierbij wordt gekeken naar de fiscale behandeling van de opvang. Voor een nadere toelichting op het btw-vraagstuk en de actuele stand van zaken wordt verwezen naar de voortgangsrapportage Opvang Vluchtelingen. Deze voortgangsrapportage wordt separaat aan de raad aangeboden. 2. | Vluchtelingen In de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds is gemeld dat de gemeente Nijkerk in 2026 een incidentele bijdrage van € 50.000 ontvangt voor de aanpak van overlast door asielzoekers. Aangezien deze middelen worden ingezet voor het doel waarvoor zij door het Rijk beschikbaar zijn gesteld, heeft deze wijziging geen effect op de totale begroting. 3.
Ondersteuning lokale partijen In de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds is gemeld dat de gemeente Nijkerk in 2026 een eenmalige bijdrage van € 18.386 ontvangt voor de ondersteuning decentrale politieke partijen (lokale politieke partijen en lokale afdelingen van landelijke partijen). Deze middelen worden als subsidie verstrekt overeenkomstig het doel waarvoor zij door het Rijk beschikbaar zijn gesteld. Deze wijziging heeft daarom geen financieel effect op de totale begroting. 28 2 e | B e r a p | 2 0 2 6 4. | Algemene uitkering: meicirculaire met budgettair effect Dit is het deel van de uitkering in 2026 dat vrij valt ten gunste van het resultaat. U bent via de raadsinformatiebrief over de meicirculaire al op de hoogte gebracht over de effecten van deze circulaire. De effecten van de meicirculaire zijn al meerjarig verwerkt in de begroting 2027. Via deze 2e Bestuursrapportage worden de effecten van de meicirculaire verwerkt in 2026. De effecten van de septembercirculaire voor 2026, zoals opgenomen in de raadsinformatiebrief, zullen worden verwerkt in de jaarstukken. 5. | Algemene uitkering: meicirculaire zonder budgettair effect Dit deel van de uitkering wordt in 2026 ingezet voor de doelen die in de circulaire zijn aangegeven en verwerkt op de relevante taakvelden binnen de begroting van Nijkerk.
De effecten van de septembercirculaire voor 2026, zoals opgenomen in de raadsinformatiebrief, zullen worden verwerkt in de jaarstukken. 6. | Algemene uitkering: effect nieuwe specificaties 2024 en 2025 In 2026 zijn er aanvullende specificaties van het gemeentefonds ontvangen over de jaren 2024 en 2025, dit levert in totaal een voordeel op in 2026 van € 150.000. Verwachte afwijkingen zonder begrotingswijziging In de onderstaande tabel worden de afwijkingen van de baten en lasten weergegeven voor perspectief Dienstverlening. De afwijkingen in dit overzicht worden niet verwerkt in een begrotingswijziging. Overzicht afwijkingen Onderwerp | I/S | Saldo 1 | Bijstelling leges Publieke Zaken Op basis van de realisatie en de meest recente prognoses worden de baten en lasten binnen Publieke Zaken geactualiseerd. De inkomsten uit leges voor basisregistratie en huwelijken vallen naar verwachting € 39.000 hoger uit. Daartegenover worden lagere inkomsten verwacht uit leges voor rijbewijzen en reisdocumenten van € 97.000. Per saldo bedragen | I | -44 de legesinkomsten naar verwachting € 58.000 lager. Deze afwijkingen worden volledig veroorzaakt door het aantal aanvragen (volume-effect). De afdrachten en kosten worden eveneens geactualiseerd op basis van deze prognoses en vallen naar verwachting € 14.000 lager uit. Per saldo resulteert dit in een nadelig financieel effect van € 44.000.
2 | Kosten aanbesteding Arbodienst Voor de aanbesteding van de arbodienstverlening is in 2026 een budget van € 25.000 opgenomen. Deze aanbesteding wordt mogelijk doorgeschoven naar 2027 waardoor de uitgaven in 2026 | I | PM naar verwachting lager uitvallen. De beschikbare middelen blijven echter benodigd voor de uitvoering van de aanbesteding in 2027. 3 | Hogere onderhoudslasten vastgoed de Flier De prognose laat een budgetoverschrijding zien door aanvullend onderhoud aan duurzame installaties, zoals warmtepompen, ventilatievoorzieningen en gebouwbeheersystemen. Deze werkzaamheden waren noodzakelijk vanwege een toename van storingen en gebruikersmeldingen. Hiermee blijft het vastgoed | I | -50 voldoen aan het beoogde kwaliteitsniveau (conditiescore 2 volgens NEN 2767) en wordt waardebehoud geborgd. Deze onderhoudsbehoefte was nog niet voorzien bij de vaststelling van het beheerplan gebouwen. 4 | Afschrijvingslasten 29 2 e B e r a p 2 0 2 6 30 Overzicht afwijkingen Onderwerp I/S Saldo In 2026 ontstaat een incidenteel voordeel op de afschrijvings- lasten van € 600.000. Dit wordt veroorzaakt doordat diverse investeringen binnen de taakvelden Ruimte, Sociaal en Dienstverlening nog niet zijn afgerond en daardoor later in afschrijving worden genomen. Het voordeel heeft met name betrekking op Verkeer en Vervoer (€ 340.000) en Onderwijshuisvesting (€ 220.000).
I 600 Saldo baten en lasten 506 Bijlage 2: Correcties In deze bestuursrapportage zijn geen wijzigingen met betrekking tot de correcties opgenomen voor alle taakvelden. 2 e B e r a p 2 0 2 6 31 Bijlage 3: Investeringen De voorgestelde wijzigingen voor de investeringsprojecten worden in deze bijlage uiteengezet. Uw raad wordt gevraagd om enerzijds eerder door de raad beschikbaar gestelde investeringskredieten bij te stellen en anderzijds nieuwe investeringskredieten te autoriseren. In het raadsvoorstel bij deze bestuursrapportage wordt uw raad afzonderlijk voorgesteld om de onderstaande (geactualiseerde) investeringsbedragen, zoals weergegeven in tabel 1 en 2, vast te stellen. Tabel 1: wijziging geautoriseerde investeringskredieten bedragen x € 1.000, -/- = nadelig 2 e | B e r a p | 2 0 2 6 2026 Krediet | Perspectief | lasten | baten | saldo 1 | Afscherming Koninginneweg | Ruimte | 80 | 0 | -80 2 | Warmtepomp Zwembad | Sociaal | 30 | 0 | -30 3 | Veegmachine klein | Dienstverlening | -245 | 0 | 245 4 | Verhoging investeringskrediet Ontwikkelcentrum | Dienstverlening | 1.000 | 1.000 | 0 Totaal | 865 | 1.000 | 135 Toelichting op de investeringen 1. | Afscherming Koninginneweg In de 1e Berap is melding gemaakt van het benodigde onderzoek voor dit project.
Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat de uitvoering van het project naar verwachting hogere kosten met zich meebrengt dan waarmee oorspronkelijk rekening is gehouden. De hogere kosten binnen dit project worden veroorzaakt door twee ontwikkelingen. Ten eerste is tijdens het participatieproces, mede op basis van reacties van omwonenden, besloten de hoogte van het scherm te verhogen van ongeveer 1,25 meter naar 1,50 meter. Hierdoor is gekozen voor een aangepaste uitvoering die leidt tot hogere realisatiekosten. Daarnaast is sprake van gestegen prijzen voor materialen en uitvoering. Het beschikbaar gestelde krediet is gebaseerd op prijspeil 2024 en sluit daardoor niet meer volledig aan bij de huidige marktomstandigheden. Als gevolg van de aangepaste uitvoering en de prijsstijgingen worden de totale projectkosten naar verwachting ongeveer € 80.000 hoger dan oorspronkelijk geraamd. 2. | Warmtepomp zwembad De bestaande warmtepomp van het gemeentelijk zwembad heeft het einde van de technische levensduur bereikt als gevolg van een defect. Om de continuïteit van de exploitatie en de bedrijfszekerheid van de installaties te waarborgen, is vervanging noodzakelijk. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten worden gedekt binnen de bestaande begroting. 3.
| Veegmachine klein De gemeenteraad heeft voor de aanschaf van een kleine elektrische veegmachine een investeringskrediet van € 525.000 beschikbaar gesteld. Op basis van de aanbestedingsresultaten worden de aanschafkosten geraamd op ongeveer € 280.000, waardoor binnen het krediet financiële ruimte ontstaat. Voorgesteld wordt deze ruimte in te zetten voor aanvullende voertuigen en een mobiele kraan voor de gemeentelijke buitendienst. Hiermee blijft het krediet binnen het door de raad vastgestelde doel. Omdat voor deze investeringen dezelfde afschrijvingstermijnen gelden als voor de veegmachine, heeft deze kredietherverdeling geen gevolgen voor de structurele kapitaallasten en wordt het beschikbare krediet doelmatig ingezet binnen de bestaande financiële kaders. 4. | Verhoging investeringskrediet Ontwikkelcentrum Voor de realisatie van het ontwikkelcentrum is een investeringskrediet van € 6,5 miljoen beschikbaar gesteld. Op basis van de actuele prognose is voor de afronding van het project een aanvullend investeringskrediet van € 1 miljoen benodigd. De hogere kosten worden onder meer veroorzaakt door aanvullende maatregelen voor de stroomvoorziening, hoger uitgevallen grondwerk, extra geluidsmaatregelen en aanpassingen die voortkwamen uit de verdere uitwerking van het ontwerp. Voorgesteld wordt aan de raad om het investeringskrediet met € 1 miljoen te verhogen.
De volledige kredietverhoging wordt gedekt uit de reserve Oekraïne. De stand van deze reserve bedraagt vóór onttrekking € 5,99 miljoen en na onttrekking € 4,99 miljoen. Hierdoor is geen aanvullende dekking binnen de begroting noodzakelijk. Nadere toelichting en het actuele totaaloverzicht van de investeringen binnen het programma Vluchtelingen is te lezen in de voortgangsrapportage. Deze voortgangsrapportage wordt separaat aan de raad aangeboden. Tabel 2: nieuwe investeringskredieten | bedragen x € 1.000, -/- = nadelig 2026 32 2 e | B e r a p | 2 0 2 6 Krediet | Perspectief | lasten | baten | saldo 1 | Havenlijn deel 3 Vetkamp-Nijverheidsstr (Foodvall) | Sociaal | 0 | 151 | 151 2 | Garderobe Zwembad | Sociaal | 75 | 0 | -75 3 | Goederenlift Zwembad | Sociaal | 60 | 0 | -60 4 | Mobiele kraan | Dienstverlening | 192 | 0 | -192 5 | Voertuigen toezichthouders | Dienstverlening | 53 | 0 | -53 6 | Wettelijke aanpassing MER op de Flier | Dienstverlening | 225 | 0 | -225 Totaal | 605 | 151 | -454 Toelichting op de nieuwe investeringen 1. | Havenlijn deel 3 Vetkamp-Nijverheidsstr. (Foodvall) In december 2025 hebben Gedeputeerde Staten de subsidieaanvraag Maatregelpakket Stedelijke Voorzieningen toegekend. Hiermee ontvangt de gemeente Nijkerk in de periode 2025 tot en met 2030 in totaal € 4,0 miljoen aan provinciale subsidie.
Deze middelen worden ingezet voor de projecten Hoevelakense bos, Passantenhaven, Randmeren en de verbetering van fietsroutes. In 2026 worden uitgaven gedaan voor het deelproject Havenlijn fase 3, onderdeel van de verbetering van de fietsroutes. Voor dit project wordt een onderdeel van € 151.000 van de totale provinciale subsidie van € 4.000.000 als opbrengst geraamd. Deze bijdrage was nog niet in de begroting opgenomen. 2. | Garderobe zwembad De bestaande garderobevoorziening is als gevolg van corrosie versneld aangetast en verkeert niet langer in een goede technische staat. Om de functionaliteit, veiligheid en uitstraling van de accommodatie te waarborgen, is vervanging noodzakelijk. Hiervoor wordt een investeringskrediet aangevraagd. 3. | Goederenlift zwembad Als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving is de aanleg van een goederenlift noodzakelijk. Deze voorziening is benodigd voor het veilig transporteren van chemicaliën, waarvan verpakkingen een gewicht van meer dan 25 kilogram hebben. Om aan de geldende arbeids- en veiligheidseisen te voldoen, wordt hiervoor een investeringskrediet aangevraagd. 4. | Mobiele kraan De mobiele kraan wordt inmiddels drie jaar gehuurd en is een structureel onderdeel van de dagelijkse werkzaamheden. Uit vergelijking van de huurkosten met de investeringskosten blijkt dat aanschaf financieel voordeliger is.
Daarnaast vallen de kosten van de nieuwe elektrische veegmachine lager uit dan geraamd, waardoor binnen het beschikbare budget ruimte ontstaat voor de aanschaf van de mobiele kraan. Voorgesteld wordt om een deel van het beschikbare budget voor de elektrische veegmachine, zoals genoemd in tabel 1, beschikbaar te stellen voor de mobiele kraan. 5. | Voertuigen toezichthouders De huidige capaciteit van drie voertuigen is onvoldoende voor de toezichthouders. Met de aanschaf van twee extra voertuigen blijft het team optimaal inzetbaar en kunnen werkzaamheden efficiënt worden uitgevoerd. Voorgesteld wordt om een deel van het beschikbare budget voor de elektrische veegmachine, zoals genoemd in tabel 1, beschikbaar te stellen voor de aanschaf van twee extra voertuigen voor de toezichthouders. 6. | Wettelijke aanpassing MER op de Flier Om de continuïteit, betrouwbaarheid en veiligheid van de gemeentelijke dienstverlening te waarborgen, is vervanging van de MER (centrale ICT-ruimte) in De Flier noodzakelijk. De huidige voorziening voldoet niet langer aan de eisen die worden gesteld aan een toekomstbestendige en bedrijfszekere ICT- infrastructuur. Met deze investering worden de beschikbaarheid en beveiliging van de informatievoorziening geborgd en risico’s op verstoringen van bedrijfskritische systemen beperkt.
De opgave heeft een integraal karakter en raakt ICT, Facilitaire Zaken en Vastgoedbeheer. 33 2 e B e r a p 2 0 2 6 34 Voor de uitvoering is aanvullend investeringskrediet benodigd. Ongeveer € 175.000 heeft betrekking op bouwkundige en installatietechnische werkzaamheden, waaronder ventilatievoorzieningen. De hieruit voortvloeiende kapitaallasten van ongeveer € 13.000 worden gedekt binnen de bestaande begroting. De kapitaallasten van het resterende deel van de investering worden gedekt binnen de ICT-begroting. Hierdoor ontstaat geen aanvullende structurele druk op de exploitatie. Bijlage 4: Begrippenlijst • Algemene uitkering De algemene uitkering is geld dat de Nederlandse overheid aan gemeenten geeft. Het komt uit het gemeentefonds, een soort grote spaarpot waar geld in zit voor gemeenten. Gemeenten gebruiken dat geld om hun taken te doen, zoals het zorgen voor straten, scholen, groenvoorzieningen, en hulp aan inwoners. Hoeveel geld een gemeente krijgt, hangt af van bijvoorbeeld hoeveel mensen er wonen, hoe groot de gemeente is, en welke taken er moeten gebeuren.
2 e B e r a p 2 0 2 6 35 Met deze uitkering kunnen gemeenten dus hun werk doen zonder dat ze zelf al dat geld hoeven op te halen bij inwoners, bijvoorbeeld via belastingen • Decentralisatie uitkering Een decentralisatie-uitkering is geld dat de Rijksoverheid aan gemeenten, provincies of andere lokale overheden geeft voor specifieke taken die van de landelijke overheid naar die lokale overheden zijn overgeheveld. Dit proces noemen we: decentralisatie. Het idee is dat lokale overheden beter weten wat hun regio nodig heeft en taken beter kunnen uitvoeren dan de nationale overheid. De Rijksoverheid geeft daarbij geld mee zodat de lokale overheden die taken kunnen betalen. Een voorbeeld van zo’n taak kan jeugdzorg of werk en inkomen zijn. In tegenstelling tot de algemene uitkering (die vrij te besteden is), moet het geld van een decentralisatie-uitkering vaak besteed worden aan een specifieke taak of onderwerp. • Specifieke uitkering De SPUK (Specifieke Uitkering) is een geldbedrag dat de Rijksoverheid aan gemeenten of andere lokale overheden geeft om een bepaald, specifiek doel te bereiken. Het is dus geld dat alleen voor een specifiek project of een bepaalde taak gebruikt mag worden. De gemeente kan met dit geld bijvoorbeeld een nieuwe speeltuin aanleggen, een duurzaamheidsproject opzetten, of andere vastgestelde doelen behalen.
Bij een SPUK heeft de overheid vaak strenge regels over waar het geld aan besteed moet worden en hoe de gemeente moet rapporteren wat ze ermee hebben gedaan. Het doel hiervan is ervoor te zorgen dat het geld echt wordt gebruikt voor het project of het beleid dat de overheid belangrijk vindt.