CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-035 Bijlage 1 1e Bestuursrapportage 2026

Raadsvergadering 9 juli 2026, gemeente NijkerkBij agendapunt: 1e Bestuursrapportage (2026-035)9.884 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

1 e

Bestuursrapportage 2026

Peildatum 1 april 2026

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Inhoudsopgave Inleiding................................................................................................................................................2 Hoofdlijnen 1e Bestuursrapportage 2026 .............................................................................................4 Exploitatieresultaat 2026 ...................................................................................................................4 Afwijkingen leidend tot een begrotingswijziging ................................................................................5 Verwachte Afwijkingen zonder begrotingswijziging ..........................................................................6 Ontwikkeling leningenportefeuille .....................................................................................................8 Ontwikkeling algemene reserve ........................................................................................................9 Bijlagen ..............................................................................................................................................10 Bijlage 1: Perspectieven .................................................................................................................10 Bijlage 2: Correcties

........................................................................................................................23 Bijlage 3: Investeringen ...................................................................................................................24 Bijlage 4: Begrippenlijst ...................................................................................................................25

1

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Inleiding Hierbij bieden wij u de 1e Bestuursrapportage 2026 (1e Berap) aan. De 1e Berap is een afwijkingenrapportage over de realisatie van de begroting over de eerste drie maanden van 2026, met een doorkijk naar de verwachtingen tot en met eind 2026. De peildatum van deze rapportage is 1 april 2026. Dit betekent dat we tot en met deze datum de financieel administratieve verwerking in beschouwing nemen. Daarnaast nemen we actuele ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de voorjaarsnota van het Rijk, in beschouwing tot en met het moment van opstellen van de bestuursrapportage. Op basis van deze informatie wordt een prognose gemaakt voor de stand per 31 december 2026. In deze bestuursrapportage is geen nieuw beleid opgenomen.

Systematiek begrotingswijzigingen Om het budgetbewustzijn te vergroten en beter te kunnen sturen dat uitgaven binnen vastgestelde financiële kaders blijven hebben wij regels voor begrotingswijzigingen. Als algemene stelregel geldt dat er geen begrotingswijzigingen meer worden opgesteld. Hierop zijn een aantal uitzonderingen. •

•

• • • •

De eerste uitzondering heeft betrekking op de mutaties van de algemene uitkering. Hierbij is sprake van nieuwe taken of het wegvallen van taken. Maar ook correcties voor volumegroei en prijs vallen hier onder. Met de financiële gevolgen van deze mutaties kon in de begroting nog op geen enkele wijze rekening worden gehouden. Om die reden worden ze in een begrotingswijziging opgenomen. De tweede uitzondering betreft het toevoegen of onttrekken aan de reserve bouwgrondexploitaties. Deze mutaties verlopen in beginsel via het MPG. In uitzonderlijke situaties kunnen afwijkingen optreden die via de bestuursrapportage verlopen. Deze mutaties hebben betrekking op het inzicht in de ontwikkeling van deze reserve. Teneinde ongewenste effecten op het reguliere resultaat te voorkomen worden deze mutaties direct met de reserve bouwgrondexploitaties verrekend. De derde uitzondering betreft de mutaties als gevolg van omissies in de primitieve begroting 2026. De vierde uitzondering betreft taken waarvoor een specifieke subsidie voor wordt ontvangen, waar verplichte uitgaven tegenover staan. De vijfde uitzondering zijn de zogenaamde “openeinderegelingen” zoals bijvoorbeeld de Wmo en Jeugd.

Tenslotte geldt als uitzondering op de beleidslijn dat er door de raad buiten de bestuursrapportage om een begrotingswijziging kan worden vastgesteld, mits er een inhoudelijk raadsvoorstel aan ten grondslag ligt en deze ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd.

Leeswijzer In het vervolg van deze rapportage treft u, na de leeswijzer, de hoofdlijnen van deze rapportage aan. In bijlage 1 wordt per perspectief (Ruimte, Sociaal, Veilig en Dienstverlening) een inhoudelijke toelichting gegeven op alle afwijkingen groter dan € 50.000. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen bijstellingen als gevolg van autonome ontwikkelingen, beleid, prijsmutaties en correcties op de begroting. De autonome ontwikkelingen zijn niet door de gemeente te beïnvloeden, hierin hebben wij dus geen keuze. Dit zijn bijstellingen als gevolg van externe ontwikkelingen, zoals wijzigingen in wet- en regelgeving. De bijstellingen als gevolg van beleid zijn financiële bijstellingen waar op basis van het huidige beleid van de gemeente geen keuze in te maken is. 2

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Prijsmutaties zijn het gevolg van veranderingen in prijzen, zoals inflatie en indexaties, die een invloed hebben op de begroting. De correcties op de begroting zijn technische correcties die voortvloeien uit het opschonen van de begroting. Deze correcties zijn in één overzicht opgenomen in bijlage 2. In bijlage 3 is een toelichting opgenomen op de wijzigingen voor de investeringsprojecten. Uw raad neemt kennis van deze bestuursrapportage. In het raadsvoorstel bij deze bestuursrapportage wordt u afzonderlijk voorgesteld om te de geactualiseerde investeringsbedragen zoals weergegeven in de tabel in bijlage 3 te autoriseren. In bijlage 4 is een begrippenlijst opgenomen.

3

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Hoofdlijnen 1e Bestuursrapportage 2026 Hieronder worden de hoofdlijnen van de 1e Berap 2026 toegelicht. Deze bestuursrapportage biedt een overzicht van het resultaat van onze gemeente in 2026. Daarbij geven wij een prognose af voor geheel 2026. De financiële positie van de gemeente omvat niet alleen het exploitatieresultaat maar ook de algemene reserve en de financieringsbehoefte. Deze beide bedragen zijn (in meerjarenperspectief) ook opgenomen in deze rapportage.

Exploitatieresultaat 2026 De ontwikkeling van het exploitatieresultaat van de gemeente laat zich als volgt weergeven: Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

2026 Baten

Lasten Saldo begroting 2026 Besluitvorming raad t/m maart 2026 Saldo begroting 2026 na raad t/m maart Autonoom Beleid Prijs Correcties Totaal afwijkingen 1e Berap 2026 Saldo begroting 2026 na 1e Berap 2026 Verwachte afwijkingen ten opzichte van de begroting Saldo baten en lasten 2026

Saldo

0

0

2.983 0 1.254 80 4.317

2.554 0 518 0 3.072

- 591 0 - 591 -429 0 -736 -80 - 1.245

998

250

- 1.836 - 748 - 2.584

Deze 1e bestuursrapportage geeft een prognose af over het gehele jaar 2026. Deze prognose laat een verwacht nadelig resultaat zien over 2026 van € 2.584.000. In bovenstaande tabel is zichtbaar dat de totale afwijkingen in deze bestuursrapportage per saldo een nadelig effect hebben van € 1.245.000. Dit betreft de afwijkingen die leiden tot een begrotingswijziging. Dit effect wordt (nagenoeg) volledig veroorzaakt door (autonome) prijs- en volumegroei waar (nog) geen compensatie tegenover staat. De afgelopen jaren is dit effect ook zichtbaar geweest en is dit later in het jaar via bijstelling van de algemene uitkering weer (grotendeels) gecompenseerd, De verwachte afwijkingen die niet leiden tot een begrotingswijziging laten per saldo een nadelig effect zien van € 748.000. Een groot deel hiervan (€ 210.000) is veroorzaakt door gladheidsbestrijding en is niet beïnvloedbaar geweest. Een ander oorzaak is gelegen in de stijgende kosten voor het beheer van vastgoed. Het nadelige effect van de 1e Bestuursrapportage is niet direct zorgelijk. Deze rapportage laat, in lijn met gebruikelijke waarderingsprincipes, vaak een ‘voorzichtig’ beeld zien. Voordelige effecten worden pas genomen als ze gerealiseerd zijn en nadelige effecten als ze bekend zijn. Hierdoor is per saldo de prognose bij de 1e Bestuursrapportage veelal nadelig en wordt dit gedurende het jaar positiever bijgesteld.

De afwijkingen worden op de volgende pagina’s toegelicht, een uitgebreide toelichting is te vinden in bijlage 1: Perspectieven.

Risico’s De risico’s met betrekking tot inflatie, mede als gevolg van wereldwijde conflicten en ontwikkelingen, zijn momenteel nog onzeker. Op dit moment is nog niet duidelijk wat de structurele gevolgen hiervan zullen zijn op de meerjarenbegroting. 4

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Afwijkingen leidend tot een begrotingswijziging Om het budgetbewustzijn te vergroten en beter te kunnen sturen dat uitgaven binnen vastgestelde financiële kaders blijven is de stelregel dat er geen begrotingswijzigingen meer worden doorgevoerd. Hierop zijn een aantal uitzonderingen. Deze uitzonderingen zijn eerder toegelicht in de inleiding van deze bestuursrapportage. De afwijkingen van de 1e Berap leidend tot een begrotingswijziging bedragen per saldo € 1.245.000 nadelig. Hiervan heeft € 50.000 een incidenteel nadelig karakter en € 1.195.000 is structureel nadelig. Deze afwijkingen zijn als volgt weer te geven: Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Totaal Saldo begroting 2026 Algemene uitkering Leerlingenvervoer WMO Hulpmiddelen WMO Eigen bijdrage Jeugdhulp ZIN, PGB, Subsidies en BVO-jeugd Armoedebeleid Kabels en leidingen Overige mutaties < € 50.000, per saldo Resultaat 1e Berap 2026

- 591 -105 -69 -178 55 -651 -268 -80 51 - 1.245

Saldo baten en lasten 2026

- 1.836

2026 Incidenteel

Structureel

0 0 0 0 0 0 -80 30 - 50

-105 -69 -178 55 -651 -268 0 21 - 1.195

Bovenstaande afwijkingen zijn het gevolg van autonome ontwikkelingen en zijn hierna (kort) toegelicht. Een uitgebreidere toelichting is in bijlage 1 van deze bestuursrapportage opgenomen. • Algemene uitkering De effecten van de september- en decembercirculaire 2025 zijn verwerkt in deze bestuursrapportage en hebben een negatief budgettair effect van € 105.000. • Leerlingenvervoer De kosten voor leerlingenvervoer vallen naar verwachting hoger uit dan begroot. Op basis van de werkelijke kostenontwikkeling in 2025 en een hogere indexering door de vervoerder stijgen de kosten in 2026. Dit leidt tot een nadelig resultaat van € 69.000. • WMO Hulpmiddelen De uitgaven voor Wmo-hulpmiddelen zijn, gelet op het grillige karakter, lastig in te schatten. Tegelijkertijd is de afgelopen jaren sprake van een structurele kostenstijging als gevolg van prijsontwikkelingen en een toename van het aantal verstrekte voorzieningen. Op basis hiervan wordt verwacht dat de uitgaven vanaf 2026 structureel € 178.000 per jaar hoger uitvallen. • WMO Eigen bijdrage Voor 2026 wordt verwacht dat het gebruik van Wmo-voorzieningen ten minste op het niveau van 2025 blijft. In 2025 ontving de gemeente Nijkerk hogere inkomsten uit eigen bijdragen van inwoners via het abonnementstarief Wmo. Op basis van de Wmo-monitor 2025 van het CAK wordt voor 2026 een totaal van € 315.000 aan eigen bijdragen verwacht.

In de begroting is momenteel uitgegaan van € 260.000, wat leidt tot een verwachte stijging van € 55.000 vanaf 2026. • Jeugdhulp ZIN, PGB, Subsidies en BVO-jeugd Voor 2026 wordt een structurele stijging van de uitgaven voor jeugdhulp (ZIN en PGB) verwacht van € 651.000 ten opzichte van de begroting. Deze toename wordt veroorzaakt door hogere werkelijke kosten in 2025, met name voor begeleiding en verblijf, en door een hogere indexatie in 2026.

5

1 e

B e r a p

2 0 2 6

• Armoedebeleid In 2025 zijn de uitgaven voor minimaregelingen sterk gestegen vergeleken met 2024. Vanaf 2026 wordt verwacht dat deze minimaregelingen € 318.000 meer gaan kosten dan in de huidige € 1.446.000 die in huidige begroting is opgenomen. Tegelijkertijd wordt verwacht dat de kosten voor sociaal medisch geïndiceerde kinderopvang vanaf 2026 € 50.000 lager uitvallen, op basis van de werkelijke uitgaven in 2025. Hierdoor ontstaat er een negatief resultaat op de kosten voor minimaregelingen vanaf 2026 van € 268.000. • Kabels en leidingen In de begroting zijn onvoldoende lasten geraamd voor kabels en leidingen. De werkelijke uitgaven sluiten nagenoeg aan bij de ontvangsten uit degeneratie, waardoor het saldo‑effect beperkt blijft. Een correctie is noodzakelijk om de lasten en baten weer in evenwicht te brengen.

Verwachte afwijkingen zonder begrotingswijziging Om het budgetbewustzijn te vergroten en beter te kunnen sturen dat uitgaven binnen vastgestelde financiële kaders blijven is de stelregel dat er geen begrotingswijzigingen meer worden doorgevoerd. Dat laat onverlet dat er uiteraard wel sprake kan zijn van afwijkingen ten opzichte van de begroting. Deze effecten bedragen in totaal € 748.000 nadelig. Van dit bedrag is € 560.000 incidenteel nadelig en € 188.000 heeft een structureel nadelig effect. Deze afwijkingen zijn als volgt weer te geven: Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Totaal

2026 Incidenteel

Structureel

Saldo begroting 2026 na 1e Berap 2026 Projectkosten herziening parkeerbeleid/nota parkeernormen Uitvoeringskosten project implementatie wijzigingen uitgiftecriteria Onderzoek geluidscherm Hoevelaken leges omgevingswet Gladheidbestrijding Actualisatie ontheffingenbeleid binnenstad Erfgoed en monumenten (advieskosten) WMO-subsidies en WelkomHuis Beheer vastgoed Overige mutaties < € 50.000, per saldo Totaal afwijkingen 1e Berap 2026

- 1.836 -50

-50

0

-50

-50

0

-50 250 -210 -50 -50 -78 -315 -145 - 748

-50 0 0 -50 -50 0 -315 5 - 560

0 250 -210 0 0 -78 0 -150 - 188

Saldo baten en lasten 2026

- 2.584

Toelichting • Projectkosten herziening parkeerbeleid/nota parkeernormen Voor de herziening van het parkeerbeleid en de nota parkeernormen zijn projectmiddelen benodigd. Het verzoek hiertoe volgt vanuit de raad en betreft onvoorzien beleid. • Uitvoeringskosten project implementatie wijzigingen uitgiftecriteria Voor de uitvoering van het project rondom de implementatie van wijzigingen in de uitgiftecriteria en de harmonisatie van het parkeerbeleid in Oosterpoort en Nijkerk, inclusief communicatie, zijn uitvoeringsmiddelen benodigd. Het verzoek hiertoe volgt vanuit de raad en betreft onvoorzien beleid.

6

1 e

B e r a p

2 0 2 6

• Onderzoek geluidscherm Hoevelaken Voor de uitvoering van de in november aangenomen motie inzake het onderzoeken van de leefbaarheid bij de plaatsing van geluidsschermen in Hoevelaken zijn aanvullende middelen benodigd. Deze middelen zijn onder meer gericht op het uitvoeren van een belevingsonderzoek naar de sociale veiligheid rondom de schermen. Daarnaast valt een mogelijke inzet van aanvullende maatregelen ter versterking van de sociale veiligheid buiten het huidige budgettaire kader. In de 2e Berap wordt een uitwerking gegeven van de eventuele aanvullende maatregelen en de mogelijk daarmee samenhangende financiële consequenties. • Leges omgevingswet Er wordt een toename van de legesinkomsten van circa € 250.000 verwacht. Deze stijging is het gevolg van een combinatie van factoren. In de eerste plaats leidt de geplande toename van woningbouwactiviteiten tot een groter aantal vergunningaanvragen binnen het stelsel van de Omgevingswet. Daarnaast zijn de legesverordeningen geactualiseerd, waarbij het legesplafond is losgelaten de tarieven beter in lijn zijn gebracht met de daadwerkelijke uitvoeringskosten van vergunningverlening, toezicht en handhaving, inclusief de werkzaamheden die samenhangen met het omgevingsplan. Tegelijkertijd is het van belang deze raming te plaatsen binnen de huidige onzekerheden rondom netcongestie.

Beperkingen in de beschikbaarheid van elektriciteitscapaciteit kunnen leiden tot vertraging of tijdelijke stagnatie van woningbouwprojecten. Indien deze situatie aanhoudt, kan dit een rem zetten op de ontwikkeling van nieuwe bouwinitiatieven en daarmee op de realisatie van de geraamde legesinkomsten. • Gladheidbestrijding In de afgelopen winterperiode is een aanzienlijk hogere inzet voor gladheidsbestrijding noodzakelijk gebleken dan vooraf begroot. Als gevolg van de uitzonderlijke weersomstandigheden in januari, gekenmerkt door een afwisseling van vorst, dooi en intensieve neerslag, is op meerdere locaties substantiële schade aan het asfalt ontstaan. Deze schade leidt tot versnelde achteruitgang van het wegdek, toename van onderhoudskosten en verhoogde risico’s voor de verkeersveiligheid. Voor het uitvoeren van de meest urgente herstelmaatregelen is derhalve aanvullend budget vereist. • Actualisatie ontheffingenbeleid binnenstad Het huidige ontheffingenbeleid en de toegangsregeling voor de binnenstad sluiten onvoldoende aan op de huidige praktijk, de eisen vanuit handhaving en de beschikbare technische mogelijkheden. Hierdoor zijn deze regelingen als onrechtmatige uitgave aangemerkt. Actualisatie is noodzakelijk om het beleid te vereenvoudigen, de uitvoerbaarheid te verbeteren en aan te laten sluiten op de voorgenomen aanbesteding voor een systeem voor selectieve toegang.

Voor de actualisatie van het beleid en de voorbereiding van deze aanbesteding is aanvullende capaciteit en budget benodigd. • Erfgoed en monumenten (advieskosten) De kosten voor de inzet van de Welstandscommissie nemen toe, mede als gevolg van de groei van het aantal woningbouwinitiatieven. Tegelijkertijd vormt netcongestie een blijvende onzekerheidsfactor die de voortgang en uitvoering van diverse ruimtelijke en bouwprojecten kan beïnvloeden. Deze ontwikkelingen hebben impact op meerdere opgaven en programma’s en leggen daarmee druk op de bijbehorende budgetten. • WMO-subsidies en WelkomHuis De gemeente Nijkerk vindt het belangrijk dat inwoners ondersteuning krijgen die past bij hun situatie. Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) is hierbij een wettelijke voorziening en speelt een belangrijke rol. De gemeente moet deze ondersteuning gratis aanbieden aan alle inwoners die vragen hebben over zorg, ondersteuning, welzijn, werk, inkomen, wonen, jeugdhulp en andere onderwerpen binnen het sociaal domein. Uit het project Versterking OCO (2025) blijkt dat OCO waardevol is, maar dat er verbetering nodig is. Het gaat dan om een betere positie, bekendheid, samenwerking, toegankelijkheid, kwaliteit en financiële zekerheid. De kosten voor OCO zijn ieder jaar € 125.000. In de huidige meerjarenbegroting is € 64.000 beschikbaar.

Daarom vragen we om dit budget structureel vanaf 2026 met € 61.000 te verhogen. Daarnaast is de bijdrage voor WelkomHuis, de inloopvoorziening GGZ Centraal, in 2026 € 17.000 hoger vastgesteld. Opgeteld is dit vanaf 2026 een toename van € 78.000. 7

1 e

B e r a p

2 0 2 6

• Beheer vastgoed Binnen het team Vastgoed is sprake van een structurele disbalans tussen beschikbare capaciteit en de opgaven. In de afgelopen jaren is de inzet vanuit de verschillende taakvelden gecentraliseerd binnen één team, waarbij de omvang niet is toegenomen. De omvang en complexiteit van de vastgoedportefeuille, het aantal (nieuwbouw)projecten en de bijbehorende wettelijke verplichtingen zijn wel toegenomen, waaronder nieuwbouw Baggelaar, nieuwbouw Sporthal Strijland, nieuwbouw De Stuw, ontwikkeling 4e veld Veensche Boys en de Havelaer. Ook is vastgoed een belangrijk onderdeel van het huisvestingsvraagstuk van vluchtelingen. Voor de aansturing van het team wordt een ontwikkeling ingezet die zich, naast de huidige operationele taken, ook gaat richten op tactische en strategische vraagstukken. Om de continuïteit van de ontwikkeling, de realisatie van projecten en het beheer van onder meer gebouwen, sportaccommodaties en overige voorzieningen voor maatschappelijke partners te waarborgen, is op korte termijn aanvullende, tijdelijke inzet noodzakelijk. Een structurele oplossing, inclusief de daarbij behorende keuzes en financiële consequenties, wordt in de tweede helft van 2026 uitgewerkt in de nota Vastgoed. De gemeenteraad wordt hierover op een later moment, via een volgende Kadernota, gevraagd een integraal besluit te nemen.

Ontwikkeling leningenportefeuille Onze leningenportefeuille is het totaal van alle uitstaande leningen. De leningenportefeuille kan van invloed zijn op de financiële positie van de gemeente. Een goed beheerde leningenportefeuille zorgt ervoor dat de gemeente haar schuldenlast kan dragen zonder de begroting onnodig te belasten. Het stelt ons in staat om essentiële projecten te financieren zonder de huidige inkomsten direct te belasten, maar brengt ook risico's met zich mee, zoals rentestijgingen of herfinancieringsrisico's. Daarom is een strategisch beheer van de leningenportefeuille essentieel om financiële stabiliteit en duurzaamheid op lange termijn te waarborgen. Ten tijde van het opmaken van de jaarrekening 2025 en de Kadernota 2027 bedraagt de omvang van de leningenportefeuille circa € 89 miljoen. Door grote investeringen in maatschappelijke voorzieningen en de openbare ruimte zal de leningenportefeuille in de komende jaren oplopen. Deze trend was in de begrotingen van de afgelopen jaren al voorzien. Vanaf 2028 daalt de omvang van de leningenportefeuille als gevolg van verwachte opbrengsten uit grondverkoop overeenkomstig het Meerjarig Prognose Grondexploitatie (MPG). Hierdoor zijn de verwachte inkomsten hoger dan de uitgaven voor exploitatie en investeringen samen De leningenportefeuille wordt bewaakt met behulp van een meerjarenliquiditeitsprognose.

Op basis van deze prognose en de begroting 2027-2030 laat de (verwachte) ontwikkeling van de leningenportefeuille zich als volgt weergeven:

8

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Ontwikkeling algemene reserve De algemene reserve is een financiële buffer die de gemeente aanhoudt om onverwachte uitgaven of tegenvallers op te vangen zonder direct de begroting te hoeven aanpassen. Deze reserve wordt opgebouwd uit overschotten die in eerdere jaren zijn ontstaan, bijvoorbeeld wanneer het saldo van baten en lasten positief is. Het belang van de algemene reserve voor een gemeente is dat het financiële stabiliteit biedt. Het stelt de gemeente in staat om flexibel te reageren op onvoorziene gebeurtenissen, zoals economische tegenvallers, calamiteiten of extra kosten voor projecten, zonder dat dit meteen leidt tot verhoging van belastingen of bezuinigingen. Bovendien draagt een gezonde algemene reserve bij aan het vertrouwen van inwoners en externe partijen, zoals kredietverstrekkers, in de financiële huishouding van de gemeente. Om tot een structureel sluitende begroting te komen zijn in de Kadernota 2025 ombuigingsmaatregelen verwerkt waarbij ook de algemene reserve is ingezet. Gemeenten mogen een deel van hun reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. Voor de gemeente Nijkerk is dat (op basis van de huidige stand van de algemene reserve) maximaal € 1,3 miljoen per jaar. Bij de Programmabegroting 2026-2029 is de inzet geheralloceerd.

Er is gebruikgemaakt van deze mogelijkheid voor de jaren 2026 (€ 0,9 miljoen); 2027 (afgerond € 0,3 miljoen) en 2029 (€ 0,7 miljoen). Op basis van de verwachte ontwikkelingen van de algemene reserve ontwikkelt de reserve zich als volgt:

In de begrotingsperiode 2027-2030 neemt deze algemene reserve door het saldo van de (begrote) dotaties en onttrekkingen af tot circa € 9,7 miljoen op 1 januari 2030. In absolute zin is dit een afname van (€ 19,6 miljoen. In de onttrekking aan de algemene reserve is rekening gehouden met de inzet voor het begrotingssaldo 2027-2030. Het begrotingssaldo in 2026 als gevolg van deze bestuursrapportage en der Kadernota 2027 is hierin meegenomen. De afgelopen jaren is de onttrekking aan de algemene reserve altijd lager geweest dan verwacht. Zo worden bijvoorbeeld projecten later uitgevoerd dan gepland en worden niet alle ambities direct gerealiseerd. Ook zijn er de afgelopen jaren altijd incidentele meevallers geweest die aan de algemene reserve worden toegevoegd. De ratio weerstandsvermogen zal gaan dalen als gevolg van de daling van algemene reserve. Het weerstandsvermogen is dus nog steeds toereikend om financiële risico’s op korte termijn zonder aanvullende maatregelen te kunnen opvangen. 9

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Bijlagen Bijlage 1: Perspectieven In deze bijlage worden de afwijkingen gerapporteerd. Overeenkomstig de nieuwe richtlijnen worden alleen de afwijkingen die onder de uitzonderingen vallen financieel verwerkt. De overige afwijkingen worden enkel tekstueel toegelicht.

Perspectief Ruimte Hieronder zijn de afwijkingen van het perspectief Ruimte weergegeven die onder de, in de inleiding genoemde, uitzonderingen vallen. Deze afwijkingen worden verwerkt in een begrotingswijziging. Afwijkingen leidend tot een begrotingswijziging Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Bijstelling

Categorie

2026 lasten baten saldo

1 Besluit exploitatie Oosterpoort

Autonoom

186

186

0

2 Vrijval en extra storting voorzieningen beheerplannen IBOR

Autonoom

1.083

1.083

0

3 Nota IBOR + gemeentelijke gebouwen

Autonoom

0

0

0

4 Subsidie Provincie St Jozef

Autonoom

550

550

0

5 Subsidie Provincie cultureel erfgoed

Autonoom

0

30

30

1.819

1.849

30

Totaal

Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Categorie

Perspectief

2026 lasten baten saldo

Autonoom

Ruimte

1.819

1.849

30

Prijsmutaties

Ruimte

0

0

0

Beleid

Ruimte

0

0

0

1.819

1.849

30

Totaal

Toelichting 1. Besluit exploitatie Oosterpoort Als gevolg van de overname van parkeergarage Oosterpoort is een aanpassing van de begrotingsstructuur noodzakelijk. Aangezien alle inkomsten en uitgaven betrekking hebben op parkeren achter de slagboom, worden deze posten technisch herschikt binnen de begroting. Deze aanpassing betreft uitsluitend een administratieve herindeling en heeft per saldo geen financieel effect. 2. Vrijval en extra storting voorzieningen beheerplannen IBOR Als gevolg van de actualisatie van de beheerplannen en de integrale benadering binnen de Nota IBOR komen de voorzieningen Groen en Straatmeubilair vrij. Deze vrijvallende middelen vallen ten gunste van de exploitatie en kunnen worden ingezet ter dekking van eventuele tekorten binnen andere beheerproducten. 3. Nota IBOR + gemeentelijke gebouwen De actualisatie van de beheerplannen heeft per saldo geen financieel effect. De doorgevoerde wijzigingen passen binnen de vastgestelde financiële kaders van de begroting 2026.

10

1 e

B e r a p

2 0 2 6

4. Subsidie Provincie St. Jozef Via de eerste bestuursrapportage wordt het college en de gemeenteraad geïnformeerd over de toekenning van een subsidie van € 550.000 voor het project Het Nieuwe Sint Jozef. Deze middelen worden overeenkomstig de afspraken door de gemeente doorbetaald aan WSN. De inhoudelijke en financiële verantwoording van de subsidie ligt primair bij WSN. De gemeente blijft echter verantwoordelijk voor het aanleveren van de eindafrekening en de bijbehorende verantwoordingsinformatie aan de provincie. 5. Subsidie Provincie cultureel erfgoed Voor cultureel erfgoed ontvangt de gemeente een subsidie van de Provincie. Verwachte afwijkingen zonder begrotingswijziging In de onderstaande tabel worden de afwijkingen van de baten en lasten weergegeven voor perspectief Ruimte. De afwijkingen in dit overzicht worden niet verwerkt in een begrotingswijziging. Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Overzicht afwijkingen Onderwerp

Saldo

I/S

1 Projectkosten herziening parkeerbeleid/nota parkeernormen Voor de herziening van het parkeerbeleid en de nota parkeernormen zijn projectmiddelen benodigd. Het verzoek hiertoe volgt vanuit de raad en betreft onvoorzien beleid.

I

-50

Voor de uitvoering van het project rondom de implementatie van wijzigingen in de uitgiftecriteria en de harmonisatie van het parkeerbeleid in Oosterpoort en Nijkerk, inclusief communicatie, zijn uitvoeringsmiddelen benodigd. Het verzoek hiertoe volgt vanuit de raad en betreft onvoorzien beleid.

I

-50

3 Onderzoek geluidscherm Hoevelaken Voor de uitvoering van de in november aangenomen motie inzake het onderzoeken van de leefbaarheid bij de plaatsing van geluidsschermen in Hoevelaken zijn aanvullende middelen benodigd. Deze middelen zijn onder meer gericht op het uitvoeren van een belevingsonderzoek naar de sociale veiligheid rondom de schermen. Daarnaast valt een mogelijke inzet van aanvullende maatregelen ter versterking van de sociale veiligheid buiten het huidige budgettaire kader. In de 2e Berap wordt een uitwerking gegeven van de eventuele aanvullende maatregelen en de mogelijk daarmee samenhangende financiële consequenties 4 leges omgevingswet

I

-50

Er wordt een structurele toename van de legesinkomsten van circa € 250.000 verwacht. Deze stijging is het gevolg van een combinatie van factoren. In de eerste plaats leidt de geplande toename van woningbouwactiviteiten tot een groter aantal vergunningaanvragen binnen het stelsel van de Omgevingswet. Daarnaast zijn de legesverordeningen geactualiseerd, waarbij het legesplafond is losgelaten de tarieven beter in lijn zijn gebracht met de daadwerkelijke uitvoeringskosten van vergunningverlening, toezicht en handhaving, inclusief de werkzaamheden die samenhangen met het omgevingsplan. Tegelijkertijd is het van belang deze raming te plaatsen binnen de huidige onzekerheden rondom netcongestie. Beperkingen in de beschikbaarheid van elektriciteitscapaciteit kunnen leiden tot vertraging of tijdelijke stagnatie van woningbouwprojecten. Indien deze situatie aanhoudt, kan dit een rem zetten op de ontwikkeling van nieuwe bouwinitiatieven en daarmee op de realisatie van de geraamde legesinkomsten.

S

250

2 Uitvoeringskosten project implementatie wijzigingen uitgiftecriteria en harmonisatie parkeren Oosterpoort en Nijkerk incl. communicatie

11

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Overzicht afwijkingen Onderwerp

I/S

Saldo

S

-210

I

-50

I

-50

5 Gladheidbestrijding In de afgelopen winterperiode is een aanzienlijk hogere inzet voor gladheidsbestrijding noodzakelijk gebleken dan vooraf begroot. Als gevolg van de uitzonderlijke weersomstandigheden in januari, gekenmerkt door een afwisseling van vorst, dooi en intensieve neerslag, is op meerdere locaties substantiële schade aan het asfalt ontstaan. Deze schade leidt tot versnelde achteruitgang van het wegdek, toename van onderhoudskosten en verhoogde risico’s voor de verkeersveiligheid. Voor het uitvoeren van de meest urgente herstelmaatregelen is derhalve aanvullend budget vereist. 6 Actualisatie ontheffingenbeleid binnenstad Het huidige ontheffingenbeleid en de toegangsregeling voor de binnenstad sluiten onvoldoende aan op de huidige praktijk, de eisen vanuit handhaving en de beschikbare technische mogelijkheden. Hierdoor zijn deze regelingen als onrechtmatige uitgave aangemerkt. Actualisatie is noodzakelijk om het beleid te vereenvoudigen, de uitvoerbaarheid te verbeteren en aan te laten sluiten op de voorgenomen aanbesteding voor een systeem voor selectieve toegang. Voor de actualisatie van het beleid en de voorbereiding van deze aanbesteding is aanvullende capaciteit en budget benodigd. 7 Erfgoed en monumenten (advieskosten) De kosten voor de inzet van de Welstandscommissie nemen toe, mede als gevolg van de groei van het aantal woningbouwinitiatieven.

Tegelijkertijd vormt netcongestie een blijvende onzekerheidsfactor die de voortgang en uitvoering van diverse ruimtelijke en bouwprojecten kan beïnvloeden. Deze ontwikkelingen hebben impact op meerdere opgaven en programma’s en leggen daarmee druk op de bijbehorende budgetten. Saldo baten en lasten

-210

12

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Perspectief Sociaal Hieronder zijn de afwijkingen van het perspectief Sociaal weergegeven die onder de, in de inleiding genoemde, uitzonderingen vallen. Deze afwijkingen worden verwerkt in een begrotingswijziging. Afwijkingen leidend tot een begrotingswijziging Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Bijstelling

Categorie

2026 lasten baten saldo

1 Onderwijsachterstanden

Autonoom

-103

-103

0

2 Leerlingenvervoer

Prijsmutaties

69

0

-69

3 Webmiddelen gemeente Amersfoort

Autonoom

106

106

0

4 DU Overheidsbrede dienstverlening

Autonoom

39

0

-39

5 Integraal Zorgakkoord 2026

Autonoom

271

271

0

6 Brede SPUK GALA 2026

Autonoom

50

50

0

7 WMO Hulpmiddelen

Autonoom

178

0

-178

8 WMO Eigen bijdrage

Autonoom

0

55

55

9 Jeugdhulp ZIN, PGB, Subsidies en BVO-jeugd

Prijsmutaties

651

0

-651

10 Wet Integrale Suïcide preventie

Autonoom

21

0

-21

11 VGGM

Prijsmutaties

16

0

-16

12 WMO vraagafhankelijk vervoer

Autonoom

-37

0

37

13 Inburgering

Prijsmutaties

-198

-198

0

14 Bijstandsverlening

Prijsmutaties

716

716

0

15 Participatiewet in balans

Autonoom

22

0

-22

16 Armoedebeleid

Autonoom

268

0

-268

17 WSW en Re-integratie

Autonoom

50

0

-50

Totaal

2.119

897 -1.222

Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Categorie

Perspectief

2026 lasten

baten

saldo

Autonoom

Sociaal

865

379

-486

Prijsmutaties

Sociaal

1.254

518

-736

Beleid

Sociaal

0

0

0

2.119

897

-1.222

Totaal

Toelichting 1. Onderwijsachterstanden Eind september 2025 heeft het ministerie van OCW bekendgemaakt hoeveel geld gemeenten krijgen voor het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) in 2026. Nijkerk krijgt € 857.000. Dit is € 103.000 minder dan eerder gedacht. Dit extra geld wordt helemaal gebruikt voor het achterstandenbeleid. Deze verandering verloopt budgetneutraal. 2. Leerlingenvervoer De te verwachten werkelijke kosten voor leerlingenvervoer zijn in 2026 hoger dan begroot. Dit gezien de werkelijke kostenontwikkeling in 2025 en een hogere indexering 2026 door de vervoerder. De kosten voor het leerlingenvervoer zijn in 2026 naar verwachting € 69.000 hoger dan begroot.

13

1 e

B e r a p

2 0 2 6

De indexering naar prijsniveau 2027 van € 39.000 structureel vanaf 2027, wordt voor € 20.000 gedekt door de centrale stelpost prijspeilaanpassing vanaf 2027. Opgeteld is dit een toename vanaf 2027 met € 88.000 (€ 69.000 + € 39.000 -/- € 20.000). De meerjarige mutaties zijn verwerkt in de Kadernota. 3. Webmiddelen gemeente Amersfoort De gemeente Nijkerk heeft bij de gemeente Amersfoort een subsidie van € 106.000 aangevraagd voor het DigiTaalhuis in Nijkerk. Net als vorig jaar worden deze middelen in 2026 niet direct vanuit Amersfoort als centrumgemeente verstrekt aan het DigiTaalhuis, maar in 2026 gebeurt dit via de gemeente Nijkerk op basis van de lokale algemene subsidieverordening. Deze mutatie verloopt budgetneutraal. 4. DU Overheidsbrede dienstverlening De SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) is vanaf 2026 veranderd in de decentralisatie‑uitkering Overheidsbrede Dienstverlening. Met deze uitkering krijgen gemeenten geld om inwoners laagdrempelig en vriendelijk te helpen bij hun (digitale) zaken met de overheid. Binnen de gemeente Nijkerk wordt dit uitgevoerd door de Bibliotheek. In de raadsinformatiebrief van 14 oktober 2025 over de septembercirculaire 2025 staat dat de gemeente Nijkerk vanaf 2026 € 39.000 per jaar krijgt uit deze decentralisatie‑uitkering. Dit bedrag wordt (net als de eerdere SPUK IDO) ingezet voor het budget van de bibliotheek.

Deze verandering is budgetneutraal. 5. Integraal zorgakkoord 2026 Eind 2022 is het Integraal Zorgakkoord (IZA) afgesloten. Bij dit akkoord hoort een rijksbijdrage: de Specifieke Uitkering IZA (SPUK IZA). Deze middelen worden ieder jaar gegeven aan de regio Eemland, via de gemeente Amersfoort. Nijkerk verwacht in 2026 in totaal € 192.000 te ontvangen. Dit bedrag bestaat uit: • € 36.000 voor coördinatie; • € 156.000 voor de uitvoering. Daarnaast ontvangt de gemeente Nijkerk in 2026 middelen vanuit de gemeente Amersfoort voor het SPUK Transformatieplan. De maximale bijdrage voor het transformatieplan in 2026 is € 157.000. In de loop van 2026 wordt duidelijk of Nijkerk dit volledige bedrag krijgt. Hierover wordt dan een melding gedaan in de 2e BERAP van 2026. Voor nu wordt gerekend met 50% van € 157.000, dus € 79.000. Zowel het ontvangen als het uitgeven van het SPUK‑geld in 2026 wordt opgenomen in de begroting. 6. Brede SPUK GALA 2026 De brede SPUK (Specifieke Uitkering) GALA is een financiële regeling van het Rijk voor de jaren 2023– 2026. Met dit geld kunnen gemeenten samenhangend beleid maken voor gezondheid, sport, cultuur en de sociale basis. Het budget komt uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), Sportakkoord II en verschillende preventieakkoorden. Het doel is om een gezonde leefomgeving te stimuleren.

In de Staatscourant van oktober 2025 is bekendgemaakt hoeveel geld gemeenten in 2026 krijgen voor de uitvoering van de brede SPUK GALA. Vanaf 2026 is in de berekening van de brede SPUK-rekening gehouden met een 10% korting. Deze korting hoort bij de overgang van de SPUK naar een bijzondere fondsuitkering in het gemeentefonds. Daarnaast is het budget voor 2026 verhoogd na onderhandelingen tussen het ministerie van VWS en de VNG. Dit staat in het Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO). Voor 2026 ontvangt Nijkerk € 645.000 aan brede SPUK. In de begroting van 2026 wordt nog uitgegaan van € 595.000. Dit betekent een toename van deze rijksbijdrage van € 50.000. Deze extra rijksbijdrage van € 50.000 moet worden ingezet voor de uitvoering van de verschillende onderdelen van de brede SPUK. Deze wijziging is budgetneutraal. De baten worden toegelicht onder perspectief Dienstverlening.

14

1 e

B e r a p

2 0 2 6

7. WMO Hulpmiddelen De uitgaven voor Wmo hulpmiddelen zijn in verband met het grillige karakter van deze uitgaven lastig in te schatten. De afgelopen jaren zijn deze kosten echter steevast toegenomen door de gestegen prijzen en stijging in het aantal verstrekte voorzieningen. Hierdoor is het de verwachting dat deze kosten vanaf 2026 vooralsnog € 178.000 hoger gaan uitvallen per jaar. De toename zit voornamelijk in woningaanpassingen en vervoersvoorzieningen (scootmobielen en andere verplaatsingsmiddelen). 8. WMO Eigen bijdrage Voor 2026 verwacht de gemeente dat het gebruik van Wmo‑voorzieningen minstens hetzelfde blijft als in 2025. In 2025 kreeg de gemeente Nijkerk meer inkomsten uit de eigen bijdragen die inwoners betalen via het abonnementstarief van de Wmo. Gezien de uitkomsten van de Wmo‑monitor 2025 van het CAK, wordt verwacht dat Nijkerk in 2026 in totaal € 315.000 aan eigen bijdragen ontvangt. In de begroting vanaf 2026 is nu nog gerekend met € 260.000 aan eigen bijdragen. Daarom verwacht Nijkerk vanaf 2026 een toename van € 55.000 aan eigen bijdragen. 9. Jeugdhulp ZIN, PGB, Subsidies en BVO Jeugd Bedrijfsvoering organisatie (BVO) GR JeugdFV Vanaf 1 november 2025 is het knooppunt jeugd FoodValley gewijzigd naar een Gemeenschappelijke regeling voor de zeven gemeenten in de Jeugdhulpregio JeugdFV.

Volgens de conceptbegroting BVO JeugdfV vanaf 2027 is de bijdrage van de gemeente Nijkerk totaal € 445.000. In deze berekening is rekening gehouden met een prijsindex van 2,5%. In de huidige begroting van de gemeente Nijkerk wordt structureel rekening gehouden met € 464.000 aan kosten. Dit is een daling van € 19.000 vanaf 2027. Deze daling vanaf 2027 is enerzijds het gevolg van lagere bedrijfsvoering kosten vanaf 2027 € 31.000 en een stijging als gevolg van de indexering met € 12.000. Van de indexering wordt € 9.000 per jaar (2%) gedekt uit de gemeentelijke stelpost prijspeilaanpassing. Opgeteld is er voor de BVO GR JeugdFV vanaf 2027 sprake van een kostendaling van € 28.000. Jeugdhulp ZIN en PGB 2026 Op basis van de werkelijke kosten in 2025 voor jeugdhulp zorg in natura (ZIN) en persoonsgebonden budgetten (PGB) en de indexatie van 5,09% in 2026, is de verwachting dat de kosten voor jeugdhulp in 2026 uitkomen op € 16.111.000. Er is voor 2026 een bedrag van € 15.460.000 begroot. Voor de toename van de kosten met € 651.000 moet de begroting vanaf 2026 worden aangepast. Deze autonome stijging komt vooral door de hogere uitgaven voor jeugdhulp voor begeleiding en verblijf in 2025 en de 1,15% hogere indexatie vanaf 2026 (5,09% – 3,94%).

Autonome ontwikkeling en indexatie jeugdhulp ZIN en PGB vanaf 2027 Naast de autonome toename van de jeugdhulp ZIN en PGB uitgaven met € 651.000 vanaf 2026, worden de Jeugdhulp‑uitgaven vanaf 2027 opnieuw geïndexeerd. Voor 2027 wordt uitgegaan van een indexatie van 5%. Deze indexatie is gebaseerd op voorlopige prijsindexcijfers voor personele en materiële kosten. Door deze indexatie stijgen de Jeugdhulp‑uitgaven met € 805.000 vanaf 2027 naar € 16.896.000. Van dit bedrag wordt € 322.000 per jaar (2%) gedekt uit de stelpost prijspeilaanpassing. Met de autonome stijging vanaf 2026 en de indexatie vanaf 2027 vallen de kosten Jeugdhulp ZIN en PGB vanaf 2027 opgeteld € 1.134.000 hoger uit dan verwacht. Indexering Jeugd Subsidies De uitgaven voor jeugd subsidies worden vanaf 2027 opnieuw geïndexeerd. Voor 2027 wordt uitgegaan van een indexatie van 5%. Deze indexatie is gebaseerd op voorlopige prijsindexcijfers voor personele en materiële kosten. Door deze indexatie stijgen de Jeugdhulp subsidies met € 24.000 vanaf 2027 naar € 507.000. Van dit bedrag wordt € 10.000 per jaar (2%) gedekt uit de stelpost prijspeilaanpassing. Met de indexatie vanaf 2027 vallen de kosten Jeugdhulp subsidies vanaf 2027 opgeteld € 14.000 hoger uit dan verwacht.

15

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Resumerend: Met de bovenstaande ontwikkelingen stijgen de kosten voor jeugdhulp ZIN en PGB in 2026 met een bedrag van € 651.000 (waarvan € 465.000 volume en € 186.000 prijscorrectie). Vanaf 2027 stijgen de kosten voor de BVO GR Jeugd FV, jeugdhulp ZIN en PGB en de jeugdsubsidies opgeteld met € 1.120.000 (Waarvan 465.000 volume en € 655.000 prijscorrectie). De meerjarige mutaties zijn opgenomen in de Kadernota 2027. 10. Wet Integrale Suïcide preventie Op 1 januari 2026 gaat de Wet integrale suïcidepreventie in. Gemeenten moeten door deze wet suïcidepreventie opnemen in hun gezondheidsbeleid en dit ook uitvoeren. Vanaf 2026 stelt het Rijk hiervoor € 10 miljoen per jaar beschikbaar. Volgens de septembercirculaire 2025 van het gemeentefonds krijgt de gemeente Nijkerk vanaf 2026 jaarlijks € 21.000 voor deze taak. Het voorstel is om dit bedrag toe te voegen aan het budget voor gezondheidszorg. De baten zijn opgenomen onder Perspectief Dienstverlening en verlopen budgetneutraal. 11. VGGM De subsidie die de VGGM in 2026 krijgt voor het lokale aanbod jeugdgezondheidszorg (JGZ) is € 154.000. Dit is € 29.000 meer dan waar in de begroting voor 2026 rekening mee was gehouden. Van deze stijging kan € 13.000 worden betaald uit het budget voor onderwijsachterstanden. Hierdoor blijft er een autonome stijging van € 16.000 over vanaf 2026. 12.

WMO vraagafhankelijk vervoer De gemeente Nijkerk heeft in februari 2026 de concept doorrekening van de meerjarenbegroting vraagafhankelijk vervoer Valleihopper 2027-2030 ontvangen. Volgens het collegebesluit van 7 april 2026 over de MJB 2027-2030 vraagt het college de raad om geen zienswijzen in te dienen op de van Valleihopper ontvangen meerjarenbegroting. De berekende kosten in deze regionale begroting zijn vanaf 2026 lager dan waarmee in de gemeentelijke begroting van Nijkerk rekening is gehouden. Dit komt doordat in de doorrekening van de begroting wordt uitgegaan van het lagere vervoersvolume in 2025. Daarnaast stijgen de kosten vanaf 2027 door de prijsindex van 3%. De kosten voor VAV gaan naar verwachting dalen met € 37.000 in 2026, € 34.000 in 2027, € 45.000 in 2028, € 54.000 vanaf 2029 en € 40.000 vanaf 2030. De meerjarige mutaties zijn opgenomen in de Kadernota 2027. 13. Inburgering Eind september 2025 heeft de gemeente Nijkerk van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de beschikkingen ontvangen voor: • De rijksvergoeding Wet inburgering 2026, en • De onderwijsroute 2026. Uit deze voorlopige beschikking blijkt dat Nijkerk in totaal € 735.000 ontvangt voor 2026. In de huidige meerjarenbegroting staat echter nog een bedrag van € 933.000 aan rijksinkomsten. Dat is € 198.000 meer dan nu wordt toegekend.

Het voorstel is om vanaf 2026 de begroting aan te passen en zowel de inkomsten als de uitgaven voor inburgering met dit bedrag te verlagen. Deze wijziging is budgetneutraal. 14. Bijstandsverlening Eind september 2025 heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) de voorlopige beschikking voor de rijksbijdrage bijstandsverlening 2026 gestuurd. Dit gaat over de uitkering voor algemene bijstand, loonkostensubsidie, IOAW, IOAZ en BBZ 2004 (levensonderhoud voor zelfstandigen). De rijksbijdrage voor 2026 is voorlopig € 9.952.000. Dit is € 716.000 meer dan we hadden verwacht. De huidige gemeentelijke begroting vanaf 2026 is nog gebaseerd op het bijgestelde voorlopige budget in mei 2025 voor het jaar 2025. Volgens de SZW-begroting is het totale macrobudget voor 2026 hoger. Het aandeel van de gemeente Nijkerk in dit budget is nagenoeg gelijk gebleven. De verwachting is dat de lasten van de bijstandsverlening vanaf 2026 in gelijke mate gaan stijgen met de toegekende rijksbijdrage. Deze wijziging is budgetneutraal. 16

1 e

B e r a p

2 0 2 6

In het najaar, bij de 2e BERAP 2026, krijgen we een beter beeld van de werkelijke uitgaven aan bijstandsverlening in 2026. Zoals elk jaar zullen we dan ook de bijgestelde verwachtingen voor zowel de inkomsten als de uitgaven melden. 15. Participatiewet in balans In 2025 heeft de Tweede Kamer ingestemd met de Participatiewet in Balans. Deze wet gaat op 1 januari 2026 in. De wet bevat meer dan twintig maatregelen die de Participatiewet eenvoudiger moeten maken. De wet geeft meer ruimte voor maatwerk en legt meer nadruk op vertrouwen en de menselijke maat. In 2025 heeft de gemeente Nijkerk al voorbereidend werk gedaan om de lokale uitvoering aan te passen. Dit ging onder andere om: • Het analyseren van de nieuwe wet en de veranderingen; • Het voorbereiden van processen en werkinstructies; • Het volgen van landelijke informatie over de invoering via de VNG en Divosa. In de septembercirculaire 2025 van het gemeentefonds staat dat de gemeente Nijkerk extra geld krijgt voor de uitvoering van de Participatiewet in Balans. Het gaat om de volgende bedragen: • € 52.000 in 2025; • € 22.000 in 2026; • € 4.000 in 2027. Voor het ontvangen bedrag in 2025 is in de jaarrekening 2025 per bestemming rekeningresultaat voorgesteld om dit bedrag in 2026 beschikbaar te stellen voor de verdere implementatie van de wet. De meerjarige mutatie is opgenomen in de Kadernota 2027.

Deze aanpassing verloopt budgetneutraal. 16. Armoedebeleid In 2025 zijn de uitgaven voor minimaregelingen sterk gestegen vergeleken met 2024. De grootste stijging zit in de kosten voor: • • • • • • • •

Aanvullende bijstand voor jongeren onder 21 jaar Inkomenstoeslag voor mensen jonger dan 65 jaar Kosten voor inrichting en huisraad Reiskosten voor werk of scholing Woonkosten tot de huurgrens Collectieve Zorgverzekering voor Minima Regeling Meedoen schuldhulpverlening

Vanaf 2026 wordt verwacht dat deze minimaregelingen € 318.000 meer gaan kosten dan in de huidige € 1.446.000 die in gemeentelijke begroting staat. Tegelijkertijd wordt verwacht dat de kosten voor sociaal medisch geïndiceerde kinderopvang vanaf 2026 € 50.000 lager uitvallen, op basis van de werkelijke uitgaven in 2025. Sociaal medisch geïndiceerde kinderopvang is een gemeentelijke vangnetregeling voor ouders die tijdelijk niet kunnen werken door medische of sociale problemen, maar wel opvang voor hun kind nodig hebben en geen recht hebben op kinderopvangtoeslag van de Dienst Toeslagen. Opgeteld stijgen de totale kosten voor minimaregelingen vanaf 2026 met € 268.000. 17. WSW en re-integratie In de raadsinformatiebrief “Septembercirculaire 2025” is melding gemaakt van een hoger budget voor “Participatie” in het gemeentefonds vanaf 2026. In 2026 en 2027 is er respectievelijk € 52.000 en € 55.000 incidenteel budget toegevoegd voor het verbeteren van de loonkostensubsidie (LKS) beschut werk. Voor mensen met een indicatie voor beschut werk worden deze middelen gebruikt voor een forfaitaire LKS. Dit is een bedrag dat gemeenten krijgen om de lagere arbeidsproductiviteit te compenseren. Daarnaast is de vergoeding voor het verbeteren van de sociale infrastructuur Wet sociale werkvoorziening vanaf 2026 verlaagd met € 2.000 per jaar.

Hier wordt voorgesteld om deze mutaties budgetneutraal te verwerken. De baten zijn opgenomen onder Perspectief Dienstverlening.

17

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Verwachte afwijkingen zonder begrotingswijziging In de onderstaande tabel worden de afwijkingen van de baten en lasten weergegeven voor perspectief Sociaal. De afwijkingen in dit overzicht worden niet verwerkt in een begrotingswijziging. Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Overzicht afwijkingen Onderwerp

I/S

Saldo

S

-19

S

-78

S

-40

I

-158

1 Bibliotheekwerk De werkelijke indexatie van de subsidie aan de bibliotheek in 2026 is 5,61%. In de gemeentelijke begroting vanaf 2026 is gerekend met 3,94%. Daardoor stijgen de kosten in 2026 met 1,67% extra, wat neerkomt op een autonome ontwikkeling van € 19.000 per jaar. 2 WMO-subsidies en WelkomHuis De gemeente Nijkerk vindt het belangrijk dat inwoners ondersteuning krijgen die past bij hun situatie. Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) is hierbij een wettelijke voorziening en speelt een belangrijke rol. De gemeente moet deze ondersteuning gratis aanbieden aan alle inwoners die vragen hebben over zorg, ondersteuning, welzijn, werk, inkomen, wonen, jeugdhulp en andere onderwerpen binnen het sociaal domein. Uit het project Versterking OCO (2025) blijkt dat OCO waardevol is, maar dat er verbetering nodig is. Het gaat dan om een betere positie, bekendheid, samenwerking, toegankelijkheid, kwaliteit en financiële zekerheid. De kosten voor OCO zijn ieder jaar € 125.000, -. In de huidige meerjarenbegroting is € 64.000, - beschikbaar. Daarom vragen we om dit budget structureel vanaf 2026 met € 61.000, - te verhogen. Daarnaast is de bijdrage voor WelkomHuis, de inloopvoorziening GGZ Centraal, in 2026 € 17.000 hoger vastgesteld. Opgeteld is dit vanaf 2026 een toename van € 78.000.

3 Straatcoaches Het taakveld Sociaal en het taakveld Dienstverlening (team Veiligheid) werken samen aan de inzet van straatcoaches in Nijkerk. Op dit moment is er structureel € 50.000 beschikbaar voor straatcoaches. Op basis van de verwachte inzet is er vanaf 2026 in totaal € 90.000 per jaar nodig. Voor 2026 is binnen programma 1 Perspectief Veilig een incidentele dekking van € 20.000 gevonden. Dit is per saldo een nadeel van € 20.000. 4 Inhuur vastgoed Binnen Vastgoedbeheer is sprake van een structureel tekort. De formatie is de afgelopen jaren met circa 4 fte verminderd, terwijl de omvang en complexiteit van de vastgoedportefeuille, het aantal projecten, technische vraagstukken en wettelijke verplichtingen zijn toegenomen. Hierdoor nemen de risico’s toe op het gebied van veiligheid, rechtmatigheid en tijdige uitvoering. Daarnaast is de beschikbare inzet in 2026 tijdelijk verder beperkt door ouderschapsverlof van beide productverantwoordelijken (gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed). Dit zet de continuïteit van de uitvoering en de beheersbaarheid van het taakveld extra onder druk Saldo baten en lasten

-295

18

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Perspectief Veilig Hieronder zijn de afwijkingen van het perspectief Veilig weergegeven die onder de, in de inleiding genoemde, uitzonderingen vallen. Deze afwijkingen worden verwerkt in een begrotingswijziging. Afwijkingen leidend tot een begrotingswijziging Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Bijstelling

1 Subsidieproject DON

Categorie

Autonoom

Totaal

2026 lasten

baten

sald o

-50

-50

0

-50

-50

0

Toelichting 1. Subsidieproject DON Met de Kadernota 2026 zijn in het kader van project DON structurele middelen opgenomen. De gemeente ontvangt hiervoor een subsidie van € 50.000 van de provincie. Er is geen besluit genomen over het structureel continueren van dit budget. Om die reden worden zowel de inkomsten als kosten vanaf 2026 uit de begroting gehaald. De mutatie heeft per saldo geen budgettair effect. Verwachte afwijkingen zonder begrotingswijziging In de onderstaande tabel worden de afwijkingen van de baten en lasten weergegeven voor perspectief Dienstverlening. De afwijkingen in dit overzicht worden niet verwerkt in een begrotingswijziging. Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Overzicht afwijkingen Onderwerp

I/S

Saldo

S

-36

S

-25

I

-5

1 Bijdrage Veiligheidshuis en subsidies veiligheid De gemeentelijke bijdrage aan het veiligheidshuis West Veluwe Vallei wordt bepaald op basis van een tarief per inwoner. Het hiervoor beschikbare budget is de afgelopen jaren nauwelijks geïndexeerd, terwijl zowel het inwonersvolume als het tarief structureel zijn gestegen. Hierdoor ontstaat een nadeel van € 14.000. De gemeente verleent subsidie aan Stichting HALT voor het uitvoeren van preventieve voorlichting op scholen om grensoverschrijdend gedrag van jongeren te voorkomen en/of te corrigeren. Het huidige begrote bedrag hiervoor is onvoldoende om te voldoen aan de verplichtingen en de benodigde inzet van HALT. Hierdoor ontstaat er een nadeel van € 12.000. Verder verstrekt de gemeente een subsidie voor de anti-discriminatievoorziening op basis van het aantal inwoners. Dit budget is de afgelopen jaren nauwelijks geïndexeerd, terwijl zowel het inwonertal als het toepasselijke tarief zijn gestegen waar deze bedragen op worden gebaseerd. Dit leidt tot een nadeel van € 10.000. 2 Smartphonelicenties handhaving Voor het gebruik van de mobiele handhavingsapplicaties door handhaving zijn smartphonelicenties nodig. Deze licenties geven Boa’s toegang om de smartphones te gebruiken voor taken zoals toezicht, registratie en vergunning controle.

De jaarlijkse kosten voor deze licenties bedragen € 25.000, welke niet zijn begroot maar aanvullend moeten worden opgenomen om de continuïteit van de handhavingsprocessen te waarborgen. 3 Kosten dierenopvang de Ark Jaarlijkse kosten voor dierenopvang de Ark is € 82.000 terwijl de begroting € 77.000 is. Dit leidt tot een nadeel van € 5.000.

19

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Overzicht afwijkingen Onderwerp 4 Inzet straatcoaches De kosten voor de inzet van straatcoaches bedragen € 90.000 per jaar, terwijl er structureel slechts € 50.000 beschikbaar is. Voor 2026 is daarom aanvullend € 40.000 nodig om de inzet voort te zetten. Dit bedrag wordt gezamenlijk met taakveld Sociaal gedekt, waarbij de bijdrage vanuit taakveld Veiligheid € 20.000 bedraagt. Hierdoor ontstaat er een voordeel op taakveld Veilig. Saldo baten en lasten

I/S

Saldo

I

20

-46

20

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Perspectief Dienstverlening Hieronder zijn de afwijkingen van het perspectief Dienstverlening weergegeven die onder de, in de inleiding genoemde, uitzonderingen vallen. Deze afwijkingen worden verwerkt in een begrotingswijziging. Afwijkingen leidend tot een begrotingswijziging Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Bijstelling

Categorie

1 Septembercirculaire budgettair effect

Autonoom

2 Septembercirculaire zonder budgettair effect 3 DVO Bunschoten, Putten en Leusden

2026 lasten baten saldo 0

-174

-174

Autonoom

0

1.490

1.490

Autonoom

349

349

0

349

376

27

Totaal

Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Categorie

Perspectief

2026 lasten baten saldo

Autonoom

Dienstverlening

349

376

27

Prijsmutaties

Dienstverlening

0

0

0

Beleid

Dienstverlening

0

0

0

349

376

27

Totaal

Bij het opmaken van de 1e Bestuursrapportage 2026 wordt in de inzet van de beveiliger in de publieksruimte geëvalueerd. De uitkomsten hiervan en mogelijke financiële gevolgen zullen wij meenomen in de 2e Bestuursrapportage 2026 en voor zover dit structureel is in de begroting 2027. Toelichting 1. Algemene uitkering: septembercirculaire met budgettair effect U bent via de raadsinformatiebrief over de septembercirculaire 2025 al op de hoogte gebracht over de effecten van deze circulaire. De effecten van de septembercirculaire worden meerjarig verwerkt in de begroting 2027. Door de ingeschatte negatieve ontwikkeling van de economische groei door het CPB (prijs en volumegroei) over de jaren 2026-2029 is er over deze jaren sprake van een negatief accres. 2. Algemene uitkering: septembercirculaire zonder budgettair effect De decentralisatie-uitkeringen uit de septembercirculaire 2025 worden in 2026 in principe ingezet voor de doelen zoals opgenomen in de circulaire en verwerkt op de betreffende taakvelden binnen de begroting van Nijkerk. Zoals wij hebben gemeld in de brief over de septembercirculaire ontvangen wij in 2026 bijna € 1,3 miljoen ter compensatie van de specifieke uitkering CDOKE (tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid).

Momenteel vindt er een inventarisatie plaats welk bedrag wij voor onze huidige ambities nodig hebben en welk deel vrij valt ten gunste van het rekeningsresultaat 2026. Bij de 2e bestuursrapportage komen wij hierop terug. 3. DVO Bunschoten, Putten en Leusden In het kader van de dienstverleningsovereenkomst met de voormalige BLNP‑gemeenten lopen enkele contracten en onderliggende voorzieningen, zoals die voor de salarisadministratie en het functioneel beheer, door tot 31 december 2026. De contractuele frictiekosten van tussentijdse beëindiging zijn te hoog, waardoor ervoor is gekozen deze contracten uit te dienen, zij het niet meer onder BLNP‑vlag. Deze werkzaamheden blijven doorlopen totdat de uitfasering van het HR‑pakket volledig is afgerond. De bijbehorende opbrengsten en lasten voor 2026 worden in deze BERAP meegenomen. Het effect hiervan is per saldo nihil.

21

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Verwachte afwijkingen zonder begrotingswijziging In de onderstaande tabel worden de afwijkingen van de baten en lasten weergegeven voor perspectief Dienstverlening. De afwijkingen in dit overzicht worden niet verwerkt in een begrotingswijziging. Bedragen, saldo x € 1.000, -/- is een nadeel

Overzicht afwijkingen Onderwerp 1 Subsidievolgsysteem Uit de managementletter 2023 en het daaropvolgende project verbeteringen subsidieproces blijkt dat de inrichting, functiescheiding, transparantie en rechtmatigheid binnen het subsidieproces versterking nodig hebben. Het ontbreken van een subsidievolgsysteem geeft risico’s op het gebied van procescontrole, datakwaliteit, audit-trail en wettelijke verplichtingen zoals het subsidieregister. Op basis van de marktverkenning van de projectgroep worden de eenmalige kosten van een dergelijk subsidievolgsysteem geschat op € 30.000. Dit zal leiden tot een nadeel van € 30.000. 2 Verzekeringskosten panda's De verzekeringskosten nemen toe als gevolg van de inzet van elektrische voertuigen. Elektrische voertuigen hebben een hogere aanschafwaarde en brengen daardoor hogere verzekeringspremies met zich mee. Dit leidt tot een structurele verhoging van de verzekeringskosten. 3 Inhuur vastgoed Binnen Vastgoedbeheer is sprake van een structureel tekort. De formatie is de afgelopen jaren met circa 4 fte verminderd, terwijl de omvang en complexiteit van de vastgoedportefeuille, het aantal projecten, technische vraagstukken en wettelijke verplichtingen zijn toegenomen. Hierdoor nemen de risico’s toe op het gebied van veiligheid, rechtmatigheid en tijdige uitvoering.

Daarnaast is de beschikbare inzet in 2026 tijdelijk verder beperkt door ouderschapsverlof van beide productverantwoordelijken (gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed). Dit zet de continuïteit van de uitvoering en de beheersbaarheid van het taakveld extra onder druk 4 Schoonmaak gebouwen De schoonmaak van meerdere panden, waaronder het gemeentehuis, wordt opnieuw aanbesteed. De verwachting is dat de kosten na deze aanbesteding hoger zullen uitvallen. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de CAO-loonsverhogingen in de schoonmaakbranche aanzienlijk hoger zijn dan de gehanteerde indexatie, waardoor de kosten structureel zijn gestegen. Van deze stijging wordt een deel jaarlijks (2%) gedekt uit de stelpost prijspeilaanpassing. Hierdoor blijven de kosten € 51.000 hoger dan verwacht. Dit betreft een risico melding. 5 Bekendmakingen gemeentepagina Voor de bekendmakingen via de gemeentepagina is aanvullend budget nodig. De gemeentepagina wordt door de organisatie steeds vaker en breder ingezet ten behoeve van voorlichting, wat leidt tot hogere structurele kosten. Dit leidt tot een risicomelding.

I/S

Saldo

S

-30

I

-10

I

-158

S

PM

S

PM

22

1 e

B e r a p

2 0 2 6

Overzicht afwijkingen Onderwerp 6 Efficiencynadelen ontvlechting BLNP De raad is in februari 2025 geïnformeerd over de mogelijke efficiencynadelen als gevolg van de ontvlechting uit de BLNP-samenwerking. In dit kader zijn er enkele onderdelen waarvoor aanvullende middelen noodzakelijk zijn. Zo wordt verwacht dat de wervingskosten stijgen, omdat de gemeente na de ontvlechting zelf contracten afsluit en daardoor geen schaalvoordelen meer kan benutten. Daarnaast zijn sommige vacatures moeilijk vervulbaar, waardoor het soms nodig is om alternatieve of aanvullende inzet te organiseren. De financiële impact hiervan bedraagt € 14.000. Ook voor Juridische Zaken zijn extra middelen nodig voor het publiceren en bekendmaken van documenten via Decentrale Regelgeving en Officiële Publicaties (DROP) en het informatieportaal. Door het vervallen van schaalvoordelen is hiervoor circa € 25.000 extra benodigd. Dit geheel betreft een risicomelding. Saldo baten en lasten

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=ae513f20-d302-440c-b9d3-f06fc5404e9c