CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-024 Bijlage 4 Motivering incl. bijlagen wijziging Omgevingsplan 21.1 Onderstation de Flier

Raadsvergadering 24 september 2026, gemeente NijkerkBij agendapunt: Vaststelling wijziging Omgevingsplan 21.1 Onderstation de Flier (2026-024)118.808 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 10 van 14

Er heeft geen controle plaatsgevonden of de hieraan ontleende adresgegevens corresponderen met mogelijk in de loop van de jaren veranderde huisnummering, straatnamen of perceelindelingen. Verder zijn te globale locatieaanduidingen en ruimingen waarbij geen Ontplofbare Oorlogsresten zijn aangetroffen (bijvoorbeeld “schroot”) niet meegenomen. Tevens is een ander nadeel van deze bronnen dat zij niet volledig zijn: over de meldingen/ruimingen tussen 1940-1944 en 1947/1948-1971 zijn bij de EOD nauwelijks gegevens beschikbaar. Onnauwkeurigheid kan ten derde ontstaan door het georefereren van luchtfoto’s in een GIS. Deze afwijking ontstaat doordat de luchtfoto als tweedimensionaal vlak over het gekromde aardoppervlak wordt gelegd. Met name langs de randen van de luchtfoto kan de afwijking toenemen, alsook wanneer er weinig referentiepunten te vinden zijn. Dit laatste komt voor wanneer een gebied na de Tweede Wereldoorlog ingrijpend is veranderd. ECG onderkent deze onnauwkeurigheid en hanteert in de meeste gevallen een geografische tolerantie van 5 meter. Deze tolerantie wordt toegevoegd aan de risicobuffers voor verdacht gebied voor indicaties die met behulp van luchtfoto’s zijn afgebakend.

3 | RESULTATEN ONDERZOEK CONFLICTPERIODE In het Onderzoek Conflictperiode wordt op basis van bronnenonderzoek beoordeeld of er in het onderzoeksgebied sprake is van aanwijzingen van de mogelijke aanwezigheid van OO. 3.1 | LOCATIESPECIFIEKE KENMERKEN Aangezien locatieverwijzingen een essentiële rol spelen bij het vaststellen van de relevantie van achterhaalde indicaties, wordt er gekeken naar de geografische situatie voor of ten tijde van de oorlog. Derhalve kunnen locatieverwijzingen die uit het huidige stratenbeeld zijn verdwenen toch worden achterhaald. Met behulp van een geallieerde stafkaart uit 1945, afkomstig van het Kadaster, kan de topografie van het onderzoeksgebied ten tijde van de oorlog worden achterhaald.19 De kaart is gegeorefereerd in ArcGIS waardoor het huidige onderzoeksgebied op de oude situatie kan worden geprojecteerd en op de volgende pagina weergegeven (figuur 2). Op deze kaarten staan diverse toponiemen weergeven. In de wetenschap van deze (voor een deel) uit de huidige topografie verdwenen locatieverwijzingen zal het indicatieonderzoek worden uitgevoerd. Zoals in paragraaf 2.7 werd vermeld, hanteerden de Geallieerden gedurende de Tweede Wereldoorlog onder andere het zogeheten Nord de Guerre-coördinatenstelsel.

De gegevens uit bijvoorbeeld de Daily Logs met de eventueel daarin aangehaalde coördinaten zijn door middel van Geallieerde stafkaarten herleidbaar naar een locatie. Deze Daily Logs geven vaak informatie over aanvalsdoelen, het verloop van de gebeurtenissen/gevechtshandelingen en de gehanteerde wapens en/of gebruikte OO aan Geallieerde zijde. Het volgende kaartvierkant is bij het doornemen van de Daily Logs gehanteerd: NORD DE GUERRE-COÖRDINAAT: QZ4303 | Onderzoeksgebied Tabel 7: Het gehanteerde kaartvierkant met basiscoördinaat bij het doornemen van de Daily Logs. Overzichtskaart P327-TE-02 op pagina 29 toont de locatie van | de gehanteerde Nord de Guerre- coördinaten ter hoogte van het onderzoeksgebied. 19 Kadaster, Stafkaart Baarn, Holland 1:25.000, G.S.G.S. 4427 (AMS M831), Second Edition 1945, Sh | eet 369. P327-VC-01 | Pagina 26 van 72 P327-VC-01 Pagina 27 van 72 Figuur 2: Uitsnede stafkaart Baarn uit 1945 ter hoogte van het onderzoeksgebied. Bron: Kadaster, Stafkaart Baarn, Holland 1:25.000, G.S.G.S. 4427 (AMS M831), Second Edition 1945, Sheet 369.

3.2 | OVERZICHTSTABEL CONFLICTPERIODE De onderstaande tabel vormt een chronologisch overzicht van de informatie die uit literatuur, archiefdocumenten en luchtfotoanalyse is achterhaald. De tabel dient horizontaal te worden gelezen, te beginnen bij de datum van de indicatie, gevolgd door eventuele secundaire en primaire bronnen. Waar mogelijk worden indicaties geverifieerd met behulp van luchtfoto’s en kaartmateriaal, aangeduid met een blauwe of bruine kleur. Vervolgens worden de ingezette OO die relevant zijn voor het onderzoek, waar mogelijk gespecificeerd naar hoofdsoort, subsoort, kaliber en ontsteker. Tot slot wordt bepaald of de indicatie relevant is voor het onderzoek. Deze indicaties zijn geografisch herleidbaar en kunnen bij voorkeur worden geverifieerd met een tweede bron. De indicaties die van belang zijn worden voorzien van een unieke GIS ID, welke ook bij de afbakening van verdacht gebied wordt gehanteerd. De GIS-ID is tevens terug te vinden in de bij dit rapport meegeleverde ArcGIS Shapefile. Indicaties die als relevant zijn bestempeld, worden in Hoofdstuk 5 verder geanalyseerd en waar nodig afgebakend tot verdacht gebied. DATUM: | SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | INGEZETTE OO | RELEVANTIE LITERATUUR: | NATIONALE ARCHIEVEN | INTERNATIONALE ARCHIEVEN Meidagen 1940 | ‘Nijkerk.

Getroffen werd het terrein naast de | ‘In Nijkerk zat een ritmeester. Onderweg | - | De literatuur- en archiefbronnen woning van dhr. Van Hall.’20 | zijn we welbeschoten geworden, we | omschrijven dat in de omgeving van hebben teruggevuurd. Verder is er eigenlijk | het onderzoeksgebied Nederlandse ‘In den morgen van 10 Mei waren, na de | niets gebeurd. In Nijkerk heb ik de motor | troepen van het 1e Regiment grensoverschrijving, de daarvoor aangewezen | neergezet in een van de eerste huizen. In | Huzaren waren gevestigd waren in de bruggen over het Apeldoornsche kanaal door | Nijkerk was echter niemand aanwezig. We | omgeving van Nijkerk en dat er de aan dat kanaal geplaatste onderdeelen | zijn doorgelopen tot de zeekant, en zijn | beschietingen hebben vernield. In den loop van den dag trokken de | toen weer teruggegaan.’ | 27 | plaatsgevonden. Dit beeld komt beide regimenten langzaam terug tot de lijn | overeen met de kaarten uit het werk Klaarwater (±1km Oost van Hoevelaken) | – | ‘In Vinkenhoef aangekomen kreeg de E.C. | van Nierstrasz, te vinden in paragraaf Nijkerkerveen (±km Noord van Klaarwater) | – | opdracht om de spoorwegovergang op den | 3.3 Figuren behorende bij Nijkerk, welke lijn in den avond werd bereikt en | kw. Amersfoort-Nijkerk te bezetten.’28 | overzichtstabel (figuren 3 en 4). waar de vijand verder zou worden afgewacht.

| Echter kan niet feitelijk worden […] In den nacht van 10 op 11 Mei werd de | ‘Toen 3-I R.H. bij de gesloten hindernis op | vastgesteld dat er militaire opdracht ontvangen om alle bereden | den kw. Vinkenhoef-Nijkerk kwam, de | handelingen hebben plaatsgevonden eskadrons, dus geheel 5 R.H., alsmede I 2 | -I R.H. | voorposten waren te voren gewaarschuwd | binnen de contouren van het en I-3 R.H. met alle voertuigen terug te zenden | en bezig was om over deze hindernis heen | onderzoeksgebied waarbij er sprake achter de stelling en met de rest der troepen de | te klimmen, werd er plotseling op dit Esk. | kan zijn van achtergebleven wegenknooppunten Klaarwater, Nijkerkerveen | Gevuurd. Ik zelf was op dit oogenblik | Ontplofbare Oorlogsresten. De en kunstweg naar Nijkerk te bezetten en vast te | buiten. Plotseling gingen er lichtkogels op | indicaties zijn derhalve niet r | elevant houden, totdat bevel tot teruggaan werd | langs de geheele stelling, het voorterrein | voor deze bureaustudie. gegeven of het optreden van den vijand tot | was overal en voortdurend door lichtkogels teruggaan noopte.’21 | van allerlei kleuren verlicht. Uit alle opstellingen van de voorposten brak een ‘De oorlogstoestand bracht mee, dat ook in | hevig stormvuur los, uit alle vuurwapenen, Nijkerk militairen werden ingekwartierd. Wij | lichte en zw. Mitrs., pag., mortieren.

Het werden als het ware overstroomd door | vuur op en over mijn troepen heen, de soldaten. Behalve het gehele 20 | e Regiment | eenige troepen, die zich boven den grond Infanterie (R.I.) uit Harderwijk, werden hier ook | bevonden, was zeer hevig. In den beginne de 7e Mitrailleur Compagnie (M.C.) en het 7 | e | was het niet mogelijk te onderkennen, waar Eskadron Wielrijders (E.W.) gelegerd.’ | 22 | het vuur vandaan kwam en wij allen, die 20 T. Eversteijn, Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 | – 5 mei 1945 (niet gepubliceerd), 8. 21 Sectie Krijgsgeschiedenis van den Generalen Staf, | Beknopt overzicht van de krijgsverrichtingen der Koninklijke Landmacht 10 | -19 mei 1940 (Leiden 1947), 86. 22 P. de Zeeuw J.Gzn. e.a., | Nijkerk 1940-1945: een verhaal over de gebeurtenissen in Nijkerk van 1939 tot 1945 | (Nijkerk 1995), 8. 27 Verslag van de commandant van het 1 | e regiment Huzaren luitenant-kolonel D.A. Camerling Helmolt, Nederlands Instituut voor Militaire Historie, Den Haag, 409 Gevechtsverslagen | - en rapporten mei 1940, inv. nr. 499029. 28 Verslagen van het 2e peloton van het 4e eskadron van het 1e regiment Huzaren door wachtmeester W. van der Veer, Nederlands Instituut voor Militaire Historie, Den Haag, 409 Gevechtsversl | agen- en rapporten mei 1940, inv. nr. 499039.

P327-VC-01 | Pagina 29 van 72 DATUM: | SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | INGEZETTE OO | RELEVANTIE LITERATUUR: | NATIONALE ARCHIEVEN | INTERNATIONALE ARCHIEVEN buiten waren, leefden in de stellige ‘De lichte troepen van het IVe Legerkorps zijn | overtuiging, dat een vij. Aanval losbrak.’ | 29 nog vóór de stelling. Zij hebben nog geen aanraking met de vijand gehad, doch zijn teruggegaan op de lijn Klaarwater (2km ten O. van Hoevelaken)-Nijkerkerveen-Nijkerk.’23 ‘In de vroege morgen van 11 mei trokken de posten Harderwijk, Nijkerk en Barneveld op bevel van de korpscommandant terug naar Utrecht. Zij kwamen daar om 12.55 aan.’24 ‘Om meer inlichtingen over den vijand te verkrijgen, gaf de legerkorpscommandant op 12 Mei opdracht, eenige eskadrons vooruit te schuiven naar Achterveld, Terschuur en Oostrand Nijkerk, met opdracht, verkenningen in Oostelijke richting te verrichten. […] H | et eskadron, dat Nijkerk moest bezetten, 3 | -I R.H., verging het al niet beter. Het gros van het eskadron werd uit Zuidelijke richting door vijandelijke pantserwagens aangevallen, omsingeld en moest zich na kort vuurgevecht overgeven.’25 ‘Intussen werd er ’s zondags en ’s maandags in Nijkerk fel gevochten, waarbij 3 Nederlandse soldaten sneuvelden. Hoeveel Duitsers er vielen is niet bekend.

De Nederlanders die hier vochten, behoorden tot 7 E.W., dat hier zolang ingekwartierd was geweest en dat, versterkt met een sectie motorrijders van het 1 | e Regiment Huzaren, na de evacuatie van de stad hierheen was teruggekeerd. Er vond een bombardement plaats door de eigen artillerie met het doel de opmars van de vijand te vertragen. Dit bombardement richtte aanzienlijke schade aan en enkele blokken huizen brandden af.’26 Datum luchtfoto | Sortie | Schaal | Nummers | Luchtfotoanalyse 23 V.E. Nierstrasz, De strijd op Nederlands grondgebied tijdens de Wereldoorlog II; | Hoofddeel III. Nederlands verdediging tegen de Duitse aanval van 10 | – 19 mei 1940; Deel 3. De operatiën van het Veldleger en het Oostfront | -Vesting Holland (Den Haag 1955), 48. 24 F.J. Molenaar, De luchtverdediging in de meidagen 1940 | deel 2 (Den Haag 1970), 758. 25 Sectie Krijgsgeschiedenis van den Generalen Staf, | Beknopt overzicht van de krijgsverrichtingen der Koninklijke Landmacht 10 | -19 mei 1940 (Leiden 1947), 86 en 87. 26 P. de Zeeuw J.Gzn. e.a., | Nijkerk 1940-1945: een verhaal over de gebeurtenissen in Nijkerk van 1939 tot 1945 | (Nijkerk 1995), 18. 29 Verslag van de commandant van het 1 | e regiment Huzaren luitenant-kolonel D.A. Camerling Helmolt, Nederlands Instituut voor Militaire Historie, Den Haag, 409 Gevechtsverslagen | - en rapporten mei 1940, inv. nr. 499029.

P327-VC-01 | Pagina 30 van 72 DATUM: | SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | INGEZETTE OO | RELEVANTIE LITERATUUR: | NATIONALE ARCHIEVEN | INTERNATIONALE ARCHIEVEN 06-10-1944 | 4-0986 | 16.800 | 4022 | De luchtopname brengt het gehele onderzoeksgebied in | - | Geen eenduidige OO-gerelateerde beeld. Op de betreffende luchtfoto zijn geen relevante | waarnemingen. OO-gerelateerde waarnemingen gedaan. 27-10-1944 | ‘Men is bezig met de gevorderde mensen | - | De archiefbron vermeldt dat er een een loopgravennet te maken. Globaal loopt | loopgravennet wordt gemaakt welke dit van het IJsselmeer-ten Westen van | volgens de locatiebeschrijving ook Nijkerk-langs de kruising van de spoorlijn en | langs het onderzoeksgebied zal de straatweg Amersfoort-Nijkerk. Hier is de | lopen. Deze loopgraaf is linie afgebroken en begint weer achter het | waargenomen op latere luchtfoto’s Hoevelakense bos en gaat vervolgens over | en kaartmateriaal. Op basis van deze Hoevelaken-Achterveld-Scherpenzeel en | bronnen is vastgesteld dat het geeft aansluiting op Renswoude-Rhenen.’30 | loopgraaf zich bevond op een minimale afstand van ongeveer 125 meter ten oosten van het onderzoeksgebied. Door deze afstand heeft de indicatie geen invloed op de uitkomst van deze bureaustudie en zal niet verder worden meegenomen.

Datum luchtfoto | Sortie | Schaal | Nummers | Luchtfotoanalyse 28-10-1944 | 16-1291 | 46.000 | 1080 | De luchtopname brengt het gehele onderzoeksgebied in | - | Geen eenduidige OO-gerelateerde beeld. Op de betreffende luchtfoto zijn geen relevante | waarnemingen. OO-gerelateerde waarnemingen gedaan. 06-11-1944 | ‘Datum: 06-11-1944 | - | De internationale archiefbronnen Coördinaat: QZ4303 | vermelden een bombardement in het Vliegtuig: Spitfires | Nord de Guerre-coördinaat Z.4303. Aantal: 22 | Ook het onderzoeksgebied valt Squadron: 308 | binnen dit coördinaat. De bronnen Wing: 132 | omschrijven dat het doelwit van deze Omschrijving: 18 x 250 on 50 trucks Z.4303. 8 D/H, 4 | luchtaanval de spoorlijn was. De N/M. Strafed. 1 Spitfire and F/L. Budzik missing.’31 | spoorlijn bevindt zich op een afstand van ongeveer 580 meter ten ‘8 railway interdiction and strafing operations were | zuidoosten van het carried out by the 4 Sqdns to-day. The results of these | onderzoeksgebied. Ook zijn op latere operations appeared good. F/Lt. Shillitee of 127 Sqdn is | luchtfoto’s geen sporen van missing believed killed. | ’32 | afwerpmunitie waargenomen binnen het onderzoeksgebied of de directe ‘On operation DD.806 to bomb and cannon train on line | omgeving ervan. De indicatie wordt Zwolle to Harderwijk.

18 x 250 lbs of bombs were | derhalve niet verder meegenomen in dropped at E.4303 on about 50 railway trucks. 8 direct | het vervolg van dit onderzoek. 30 Rapporten betreffende verdedigingsstelsels Nederland, 1941 | -1945: Nijkerk, 1943-1944, Nationaal Archief, Den Haag, 2.13.71 Archieven van het Ministerie van Defensie te Londen [1940 | -1941]; Ministerie van Oorlog te Londen [1941 | -1945]; Departement van Oorlog: Bureau Londen [1945-1947], (1933) 1940-1947 (1974), inv. nr. 1874. 31 2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: Nov.-Dec. 1944, The National Archives, Londen, AIR 37 Air Ministry: Allied Expeditionar 32 No. 132 Wing Airfield (Norwegian), O | perations Record Book, 1943 Nov. | -1945 Oct., The National Archives, Londen, AIR 26 Air Ministry: Operations Record Books, Wings, inv. nr. 193. P327-VC-01 | Pagina 31 van 72 DATUM: | SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | INGEZETTE OO | RELEVANTIE LITERATUUR: | NATIONALE ARCHIEVEN | INTERNATIONALE ARCHIEVEN hits and four near misses being observed. After bombing the target was strafed.’33 01-01-1945 | ‘Messerschmitt Bf 109 K-4 van het II./JG | - | De literatuurbron vermeldt het ‘Schlageter’ bij Nijkerk.’34 | neerkomen van een vliegtuig te Nijkerk. Op basis van de ‘T5051 Messerschmitt Bf 109 Mk K-4 330385, | locatieomschrijving is deze indicatie unit II./JG 26. Time: 0850.

Cause of the Crash: | niet feitelijk herleidbaar naar het Shot down by German Flak. Crash Location: | onderzoeksgebied. De indicatie is Nijkerk.’35 | derhalve niet relevant voor het onderzoek. Datum luchtfoto | Sortie | Schaal | Nummers | Luchtfotoanalyse 05-01-1945 | 16-1574 | 12.000 | 4058 | De luchtfoto brengt het gehele onderzoeksgebied in | - | Op de beeldopname is ten oosten beeld. Op de luchtfoto is een loopgraaf waargenomen | van het onderzoeksgebied een op een afstand van ongeveer 125 meter ten oosten van | loopgraaf waargenomen. Deze het onderzoeksgebied. Ook zijn ten zuiden van deze | bevindt zich op een afstand van loopgraaf contouren te zien van verdere uitbreiding van | ongeveer 125 meter. Door deze de loopgraaf. | afstand heeft de waarneming geen invloed op de uitkomst van deze Classificatie B: Waarschijnlijk. | bureaustudie. Hierdoor wordt de waarneming niet verder meegenomen. Figuur 5 in paragraaf 3.3 Figuren behorende bij overzichtstabel toont een uitsnede van de luchtfoto. 03-02-1945 | 4-1701 | 10.800 | 3026 | De luchtfoto brengt het gehele onderzoeksgebied in | - | Op de beeldopname is ten oosten beeld. Op de luchtopname is te zien dat de loopgraaf | van het onderzoeksgebied een welke was waargenomen op de beeldopname van 5 | loopgraaf waargenomen. Deze januari 1945 verder is uitgebreid.

Wel bevindt de | bevindt zich op een afstand van loopgraaf zich nog steeds op een afstand van ongeveer | ongeveer 125 meter. Door deze 125 meter ten oosten van het onderzoeksgebied. | afstand heeft de waarneming geen invloed op de uitkomst van deze Classificatie B: Waarschijnlijk. | bureaustudie. Hierdoor wordt de waarneming niet verder meegenomen. 15-03-1945 | 4-1979 | 10.800 | 4079 | De luchtfoto brengt het gehele onderzoeksgebied in | - | Op de beeldopname is ten oosten beeld. Op de beeldopname is verdere uitbreiding van de | van het onderzoeksgebied een loopgraaf te zien ten opzichte van eerdere luchtfoto’s. | loopgraaf waargenomen. Deze Echter heeft er geen uitbreiding plaatsgevonden | bevindt zich op een afstand van waardoor het onderzoeksgebied betrokken is geraakt bij | ongeveer 125 meter. Door deze het loopgravennet. De afstand is ongeveer 125 meter. | afstand heeft de waarneming geen Ook zijn ten zuiden van de spoorlijn Amersfoort-Nijkerk | invloed op de uitkomst van deze 33 No 308 Squadron: Operations Record B | ook. Appendices 1944 Apr. | -1945 Jan., The National Archives, Londen, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 16 | 78. 34 T. Eversteijn, Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 | – 5 mei 1945 (niet gepubliceerd), 2421.

35 Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945: https://www.verliesregister.studiegroepluchtoorlog.nl/ahome/lossregister/results?sglo=T5051 | (geraadpleegd op 01-10-2025). P327-VC-01 | Pagina 32 van 72 DATUM: | SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | INGEZETTE OO | RELEVANTIE LITERATUUR: | NATIONALE ARCHIEVEN | INTERNATIONALE ARCHIEVEN kraters afkomstig van afwerpmunitie waargenomen op | bureaustudie. Een uitsnede van de een afstand van ongeveer 700 meter. | luchtfoto waarop de loopgraaf zichtbaar is, is opgenomen in figuur Classificatie B: Waarschijnlijk. | 6, te vinden in paragraaf 3.3 Figuren behorende bij overzichtstabel. Ook zijn op de beeldopname kraters afkomstig van afwerpmunitie waargenomen ten zuiden van de spoorlijn Amersfoort-Nijkerk. Deze kraters bevinden zich op ongeveer 700 meter ten zuidoosten van het onderzoeksgebied. Door deze afstand hebben de kraters geen invloed op de uitkomst van dit onderzoek. 23-03-1945 | 4-2108 | 7.600 | 3015 | De luchtfoto brengt het gehele onderzoeksgebied in | - | Geen relevante aanvullende OO- beeld. Op de beeldopname zijn geen relevante | gerelateerde waarnemingen. aanvullende OO-gerelateerde waarnemingen gedaan. 08-04-1945 | 4-2212 | 10.800 | 4029; 4030 | De luchtfoto’s brengen het gehele onderzoeksgebied in | - | Geen relevante aanvullende OO- beeld.

Op de beeldopnamen zijn geen relevante | gerelateerde waarnemingen. aanvullende OO-gerelateerde waarnemingen gedaan. 12-04-1945 | ‘Datum: 12-04-1945 | - | De internationale archiefbronnen Coördinaat: QZ4303 | vermelden een bombardement op de Vliegtuig: Typhoons | spoorlijn in het Nord de Guerre- Aantal: 4 | coördinaat waarbinnen het Squadron: 183 | onderzoeksgebied ligt. Op Wing: 123 | navolgende luchtfoto’s zijn kraters Omschrijving: Rail Interdiction: 8 x 500 on line Z.4303. | waargenomen welke mogelijk het No claims.’36 | resultaat zijn van deze luchtaanval. De kraters bevinden zich op ‘Eight 500 lbs. Bombs were dropped in an attempted rail | ongeveer 560 meter ten zuidoosten interdiction at Z.4303, N.E. Amersfoort. Two bombs | van het onderzoeksgebied. Door failed to explode, and no claims were made. | ’37 | deze afstand heeft de indicatie geen invloed op de uitkomst van deze bureaustudie en wordt de indicatie niet verder meegenomen. 16/17-04-1945 | ‘Spitfire Mk 3W- van het No. 322 squadron bij | ‘One Section, lead by F./Sgt De Vries, was given the task | - | In de bronnen wordt het neerkomen Nijkerk.’38 | of locating heavy guns in the Nijkerk | area, and guns | van een vliegtuig ter hoogte van were spotted at 2 different places. F/Sgt Rachwitz | Nijkerk vermeldt.

De exacte locatie 36 2ND TACTICAL AIR FORCE: Daily log: Mar.-May 1945, The National Archives, Londen, AIR 37 Air Ministry: Allied Expeditionary Air Force, later Supreme Headquarters Alli | ed Expeditionary Force (Air), and 2 | nd Tactical Air Force: Registered Files and Reports, in | v. nr. 718. 37 No 183 Squadron: Operations Record B | ook. With appendices, 1942 Nov. | -1945 Oct., The National Archives, Londen, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 11 | 37. 38 T. Eversteijn, Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 | – 5 mei 1945 (niet gepubliceerd), 2602. P327-VC-01 | Pagina 33 van 72 DATUM: | SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | INGEZETTE OO | RELEVANTIE LITERATUUR: | NATIONALE ARCHIEVEN | INTERNATIONALE ARCHIEVEN ‘Ook No 322 Squadron was deze dag druk in de | developed engine trouble and was seen to crash land in | wordt niet vermeld. Hierdoor is de weer boven Nederland met vijf gewapende | enemy territory. Not yet returned. | ’42 | indicatie niet eenduidig herleidbaar verkenningen boven het midden van ons land | naar het onderzoeksgebied en wordt tot bij IJmuiden en het gebied van Zuid-Holland.

| ‘LSH By pass Barneveld move up Brazil to Roaster | de vliegtuigcrash niet verder Eén van de vluchten was in de buurt van Nijkerk | (Nijkerk) 8 NBH and Perth firm up on Plumber (7387) for | meegenomen in het vervolg van dit waar een selectie de opstelling van Duitse | night.’43 | onderzoek. artillerie moest lokaliseren en aanvallen. Tijdens deze operatie moest F/S. Rachwitz met | ‘Concerning the group that tried the NW passage as | Ook vermelden de bronnen hoge snelheid een noodlanding maken en de | they were forced to move around the top of our | beschietingen op Nijkerk. De anderen zagen hem daarbij over de kop gaan, | spearhead in daylight – on a beautiful clear sunny day, | benoemde indicaties zijn contextueel maar er brak geen brand uit.’39 | the airforce spent a very profitable day in the Northern | van aard. Op basis van deze bronnen sector particularly around the road bottlenec | k of | kan niet feitelijk worden vastgesteld ‘De beschieting bereikte op 16 en 17 april haar | Nijkerk.’44 | dat er militaire handelingen hebben hoogtepunt. Degenen die op straat gewond | plaatsgevonden binnen de contouren raakten, bleven daar liggen aangezien niemand | van het onderzoeksgebied waarbij er zich op straat waagde.’40 | sprake kan zijn van achtergebleven Ontplofbare Oorlogsresten.

De ‘In de avond van 16 april bevond de voorhoede | indicaties worden derhalve niet van de 5e Canadese Tank Divisie zich dus nabij | verder meegenomen in dit Barneveld en Voorthuizen. Bij het | onderzoek. Hoofdkwartier van de 5th Arm. Brigade was ook de 6/10 Battery van het 3rd Medium Regt. RA ingedeeld met acht kanonnen 5.5 inch. Zeer waarschijnlijk was het deze batterij die de eerste beschieting op Nijkerk in de nacht van 16 op 17 april heeft uitgevoerd om Duitse troepenbewegingen in de stad te verstoren.’ | 41 16/20-04-1945 | ‘Tussen 16 en 20 april kwamen in het dorp 34 | - | De literatuurbronnen vermelden burgers om door oorlogshandelingen. In dit | troepenbewegingen, stadium van de oorlog muntte de Canadese | bombardementen en beschietingen strategie bepaald niet uit door efficiency. Wat | ten behoeve van de bevrijding van in Barneveld was gebeurd, waar zóveel | Nijkerk. Echter vermelden de eenheden vrijwel tegelijk arriveerden dat grote | bronnen geen militaire handelingen verwarring ontstond, geschiedde ook in Nijkerk. | en/of OO-gerelateerde Daar troffen twee eenheden van de 3e Brigade, | gebeurtenissen die herleidbaar zijn de West Nova’s en de Carletons, elkaar | naar het onderzoeksgebied. Hierdoor onverhoeds. Om een einde aan de verwarring | wordt de indicatie niet verder meegenomen in deze bureaustudie. 39 G.J.

Zwanenburg, En nooit was het stil…: kroniek van een luchtoorlog | deel 2 (Den Haag 1993), 632. 40 P. de Zeeuw J.Gzn. e.a., | Nijkerk 1940-1945: een verhaal over de gebeurtenissen in Nijkerk van 1939 tot 1945 | (Nijkerk 1995), 134. 41 E. van de Weerd en G. Crebolder, ‘Bevrijdingskroniek Noord | -west Veluwe: april-november 1945: Nijkerk-Putten-Ermelo-Harderwijk-Nunspeet-Hoevelaken’, Schaffelaarreeks nr. 14 (Barneveld 1983), 29. 42 No 322 Squadron: Operations Record B | ook. With appendices, 1943 June | -1945 Oct., The National Archives, Londen, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 17 | 16. 43 1st Canadian Infantry Division | – General Staff, 1945/02-1945/08, Library and Archives Canada, Ottawa, RG24 | -C-3 War Diaries Divisions, inv. nr. 13732. 44 3rd Field Regiment, Royal C | anadian Artillery, 1945/04-1945/07, Library and Archives Canada, Ottawa, RG24 | -C-3 War Diaries Division, inv. nr. 14437. P327-VC-01 | Pagina 34 van 72 DATUM: | SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | INGEZETTE OO | RELEVANTIE LITERATUUR: | NATIONALE ARCHIEVEN | INTERNATIONALE ARCHIEVEN te maken, kregen de West Nova’s order Nijkerk te ontruimen.’45 ‘Omdat de vijand zich nog altijd in Nijkerk bevond, werd de stad gebombardeerd.

Er wordt gezegd dat er in die week van 15 tot 20 april ongeveer 1.200 granaten op de stad zijn afgevuurd.’46 19-04-1945 | ‘Op 19 april was de 3e Brigade, opgesplitst in | ‘Today elts of 3 Bde reached the outskirts of Nijkerk | - | De literatuur- en archiefbronnen twee gevechtsgroepen, Nijkerk vanuit het | (Z4604), and with tps in wood at Z4706, the town is | vermelden de Canadese opmars naar oosten en zuiden genaderd. De volgende | within our grasp. Farther to the South, 2 Bde sent a | Nijkerk. De Canadezen ondervinden morgen (20 april) drongen de eenheden van de | recce party to vicinity of woods in Z4302, Z4301 and | tegenstand in Nord de Guerre | - West Nova Scotia’s en het C&Y Regt. de stad | Z4300 but they bumped into rather sharp opposition | coördinaten ten zuiden van het binnen. In de dagen die volgden werden | East of the woods and had to return to their base. | ’48 | onderzoeksgebied. Deze coördinaten stoutmoedige patrouilles tot vlakbij de | zijn vervolgens ook met raketten Grebbelinie uitgevoerd.’47 | ‘Air sp was then called on to deal with the enemy in the | beschoten. Echter hebben de woods and at 1810 hrs 16 ‘’Typhoons’’ rocketed and | oorlogshandelingen niet straffed the woods in sqs 4300, 4301 and 4302 with very | plaatsgevonden in het Nord de good effect.’49 | Guerre-coördinaat waarbinnen het onderzoeksgebied zich bevindt.

Hierdoor zijn de OO-gerelateerde handelingen niet feitelijk herleidbaar naar het onderzoeksgebied en wordt de indicatie niet verder meegenomen. 20-04-1945 | ‘In Nijkerk moest men nog wat geduld oefenen. | ‘CYR cleared Nijkerk some PW taken. | WNSR one sub | - | De literatuur- en archiefbronnen Ofschoon Canadese verkenningseenheden | unit with CYR.’54 | omschrijven de bevrijding van Nijkerk reeds veel eerder tot in de buitenwijken waren | door de Canadezen. Echter worden in doorgedrongen, waagden de eerste | ‘At 1600 hrs the following report was received by the | de bronnen geen aanwijzingen stoottroepen zich pas tegen de middag van 20 | carriers, 1 pl D Coy, 1 A/Tk gun, time out 1030 hrs., time | benoemd die wijzen op april in het centrum, nadat 2 secties infanterie | in 1600 hrs. SP 455045, along road south west, cleared | gevechtshandelingen binnen het van het ‘’West Nova Scotia Regiment’’, | the following Buurtsdijk – Hooglanderveen – | onderzoeksgebied. De indicatie gesteund door ‘’Three Rivers’’ tanks, vanuit de | Zevenhuizen – Nieuwland – Langenoord – Zeldert – | wordt derhalve niet verder richting Putten elk een flankaanval tegen de | Nieuwenburg – Sluisdijk – Northern part of Ham – | meegenomen in dit onderzoek. stad hadden ingezet en een bres in de | Brand, then returned to the Battalion area 454045.

All verdediging hadden geslagen.’ | 50 | sides tracks were searched by independent sevrions, but houses were not cleared.’55 45 H. Bollen en P. Vroemen, Canadezen in actie: Nederland najaar ’44 | -voorjaar ’46, (Warnsveld 1994), 152. 46 P. de Zeeuw J.Gzn. e.a., | Nijkerk 1940-1945: een verhaal over de gebeurtenissen in Nijkerk van 1939 tot 1945 | (Nijkerk 1995), 134. 47 E. van de Weerd, P.A. Veldheer en G. Crebolder, ‘Bevrijdingsatlas Veluwe’, | Schaffelaarreeks nr. 16 (Barneveld 1985), 86. 48 1st Canadian Infantry Division | – General Staff, 1945/02-1945/08, Library and Archives Canada, Ottawa, RG24 | -C-3 War Diaries Divisions, inv. nr. 13732. 49 Headquarters, 2nd Canadian Infantry B | rigade, 1945/01-1945/09, Library and Archives Canada, Ottawa, RG24 | -C-3 War Diaries Divisions, inv. nr. 14081. 50 P.A. Veldheer, De slag om de Veluwe 1945: de bevrijding van de Veluwe door Britse en Canadese troepen in april van het laatste oorlogsjaar | (Arnhem 1981), 193 en 194. 54 1st Canadian Infantry Division | – General Staff, 1945/02-1945/08, Library and Archives Canada, Ottawa, RG24 | -C-3 War Diaries Divisions, inv. nr. 13732. 55 The Carleton and York Regiment, 1944/09-1945/08, Library and Archives Canada, Ottawa, RG24 | -C-3 War Diaries Divisions, inv. nr. 15051.

P327-VC-01 | Pagina 35 van 72 DATUM: | SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | INGEZETTE OO | RELEVANTIE LITERATUUR: | NATIONALE ARCHIEVEN | INTERNATIONALE ARCHIEVEN ‘Er ging nog wel enige tijd voorbij vooraleer Nijkerk bevrijd en veilig was. Op 20 april was Nijkerk vrij, maar over de Laak was de vijand nog de baas. Nijkerk lag dus in de frontlinie en dat bracht gevaren met zich mee. […] De veertien dagen waarin Nijkerk frontstad was waren niet gemakkelijk. Het aantal vluchtelingen was nog gestegen doordat een groot aantal inwoners van Bunschoten en Spakenburg na een beschieting van hun dorpen naar Nijkerk was gevlucht.’51 ‘Op 20 april vormde lt.-kolonel F.E. Hiltz van de Seaforth Highlanders drie kolonnes om de onder water gelopen polders noordwestelijk van Nijkerk te onderzoeken. Maar voortgang kon alleen over de hoofdweg worden gemaakt die een paar decimeter boven het wat | er uitstak en die door Duitse pioniers ernstig was beschadigd.’52 ‘Op vrijdag 20 april (de verjaardag van Hitler) brak dan eindelijk de dag aan van Nijkerks bevrijding. Degenen die zich nieuwsgiering, maar heel voorzichtig, in de vroege morgen van die dag op straat waagden, hoorden in de verte een vreemd geluid.

Het bleken de naderende carriers van de Canadezen te zijn en om ongeveer 8 uur kwam het eerste voertuig vanuit de Venenstraat de hoek van de Langestraat om, om de toestand te verkennen. […] Ook van andere kanten kwamen de Canadezen toen de stad binnen en kwamen Duitsers, met de handen omhoog, vanachter huizen en andere schuilplaatsen tevoorschijn.’53 21-04-1945 | ‘Het Carleton & York Regt. lag op 21 april ten | ‘Intentions: 68 ambush patrol 430022 gone out tonight. | - | De literatuur- en archiefbronnen zuidwesten van Nijkerk in stelling, op de lijn | At 0600 hrs a coy 68 moving to wood 4300 to take up | omschrijven troepenlocaties van Holk-Holkerveen-Nijkerkerveen en de R22R op | permanent posns. Reports have wood in 4300 occupied | Canadese regimenten ten de lijn Driedorp Nijkerkerveen.’56 | by enemy, but 4301 clear now.’57 | zuidwesten van Nijkerk, in de nabijheid van het onderzoeksgebied. 51 C. Peters, Gelderland bevrijd (Hulst 1994), 262 en 263. 52 H. Bollen en P. Vroemen, Canadezen in actie: Nederland najaar ’44 | -voorjaar ’46, (Warnsveld 1994), 152. 53 P. de Zeeuw J.Gzn. e.a., | Nijkerk 1940-1945: een verhaal over de gebeurtenissen in Nijkerk van 1939 tot 1945 | (Nijkerk 1995), 137. 56 E. van de Weerd en G. Crebolder, ‘Bevrijdingskroniek Noord | -west Veluwe: april-november 1945: Nijkerk-Putten-Ermelo-Harderwijk-Nunspeet-Hoevelaken’, Schaffelaarreeks nr.

14 (Barneveld 1983), 75. 57 Headquarters, 2nd Canadian Infantry B | rigade, 1945/01-1945/09, Library and Archives Canada, Ottawa, RG24 | -C-3 War Diaries Divisions, inv. nr. 14081. P327-VC-01 | Pagina 36 van 72 DATUM: | SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | INGEZETTE OO | RELEVANTIE LITERATUUR: | NATIONALE ARCHIEVEN | INTERNATIONALE ARCHIEVEN ‘Z403006 – 21 Apr – 3 PW – I Bn was holding areas | Echter bevond de dichtstbijzijnde woods Z4302 – rly 4309 till 192359B, was then to | troepenlocatie zich op ongeveer 750 withdraw to line of rly area 4095 and South.’58 | meter ten oosten van het onderzoeksgebied. Door deze ‘Route – From 453043 to rd junc 441028 West to | afstand heeft de indicatie geen 434027. Infantry dismounted and cleared wood 4302 | - | invloed op de uitkomst van deze 4301 to rd cutting through wood. Carriers working along | bureaustudie. edge of wood. Force married up and took track running South along to 431013. Were fired on by MG 42 fro | m | Ook hebben op deze dag area 432006, returned to rd and proceeded NE to rd | beschietingen plaatsgevonden in junc 441028 then W to Palestina then to Buurtsdijk.’ | 59 | coördinaten ten zuiden van het onderzoeksgebied.

De omschreven ‘The Carlt & York R will have outposts tonight consisting | coördinaten zijn niet herleidbaar of one section plus one carrier at the following positions | naar het onderzoeksgebied. Hierdoor – ‘’B’’ Company 445029 and 439037 | – ‘’C’’ Company | wordt de indicatie niet verder 435042 and 432052. The Carrier patrol was fired on by | meegenomen in dit onderzoek. MMGs from area 432006. Patrol returned at 1855 hrs without further incident having recede the following areas – SP 453043 down road to 441028 turned west to 434026 dismounted and cleared woods at 4302 | – 4301 to road cutting diagonally through wood with carriers working along the edge of the | wood.’60 Datum kaart | Waarneming 58 3rd Field Regiment, Royal C | anadian Artillery, 1945/04-1945/07, Library and Archives Canada, Ottawa, RG24 | -C-3 War Diaries Division, inv. nr. 14437. 59 Headquarters, 3rd Canadian Infantry B | rigade, 1945/01-1945/09, Library and Archives Canada, Ottawa, RG24 | -C-3 War Diaries Divisions, inv. nr. 14086. 60 The Carleton and York Regiment, 1944/09-1945/08, Library and Archives Canada, Ottawa, RG24 | -C-3 War Diaries Divisions, inv. nr. 15051.

P327-VC-01 | Pagina 37 van 72 DATUM: | SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON | INGEZETTE OO | RELEVANTIE LITERATUUR: | NATIONALE ARCHIEVEN | INTERNATIONALE ARCHIEVEN April 1945 | De Canadese opmars in Oost- (en Noord-) Nederland, | - | De kaart toont de april 1945. Op de uitsnede van de kaart is te zien dat | troepenbewegingen van Canadese Nijkerk is bevrijd door de 1ste Canadese divisie. Wel bleef | divisies. De kaart is contextueel van ten westen van Nijkerk de frontlijn liggen tot eind april | aard en op basis van de getoonde 1945. | informatie zijn geen aanwijzingen achterhaald dat er OO0gerelateerde handelingen hebben plaatsgevonden binnen de contouren van het onderzoeksgebied. Hierdoor wordt de indicatie als niet relevant geacht en niet verder meegenomen in deze bureaustudie. 61 11-08-1945 | ‘Door de technische dienst van de Ned. | - | De archiefbron vermeldt de Spoorwegen wordt mij gerapporteerd dat | aanwezigheid van niet ontplofte op verschillende plaatsen binnen deze | bommen in de nabijheid van de gemeente om en bij de spoorlijn op de | spoorlijn tussen Amersfoort en navolgende plaatsen bommen liggen: | Nijkerk. De spoorlijn bevindt zich Kilometerpaal 29585, 10 M. uit de as van | ongeveer 575 meter ten zuidoosten der baan, Oostzijde een onontplofte bom. | van het onderzoeksgebied.

Door Idem 27790, bermsloot, Westzijde baan | deze afstand heeft de indicatie geen gedemonteerde bom van pl. 200kg. | invloed op de uitkomst van deze Idem 27700, pl. 50 M. uit de baan aan de | bureaustudie en wordt de indicatie Westzijde 2 niet ontplofte bommen.’62 | niet verder meegenomen. Datum luchtfoto | Sortie | Schaal | Nummers | Luchtfotoanalyse 28-08-1945 | 106G-LIB-285 | 15.000 | 3290; 4292 | De luchtfoto’s brengen het gehele onderzoeksgebied in | - | Op de beeldopname met nummer beeld. Op de luchtfoto met beeldnummer 3290 zijn net | 3290 zijn op een afstand van ten noorden van de spoorlijn Amersfoort-Nijkerk kraters | ongeveer 560 meter ten zuidoosten waargenomen van afwerpmunitie. Deze kraters | van het onderzoeksgebied kraters van afwerpmunitie waargenomen. 61 P.A. Veldheer, De slag om de Veluwe 1945: de bevrijding van de Veluwe door Britse en Canadese troepen in april van het laatste oorlogsjaar | (Arnhem 1981), 232. 62 Stukken betreffende luchtbescherming, brandweer en mijnopruiming, 1945, Gelders Archief, Arnhem, 1037 Militair Gezag in Gelde | rland, 1941-1948, inv. nr. 572; Ruiming van explosieven, 1945 | -1947, Gemeentearchief Nijkerk, Nijkerk, 003 Gemeentebestuur Nijkerk, 1920-1947, inv. nr. 187.

P327-VC-01 | Pagina 38 van 72 P327-VC-01 Pagina 39 van 72 DATUM: SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR: PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN INGEZETTE OO RELEVANTIE bevinden zich op ongeveer 560 meter ten zuidoosten van het onderzoeksgebied. Classificatie B: Waarschijnlijk. Deze kraters zijn waarschijnlijk afkomstig van de luchtaanval welke had plaatsgevonden op 12 april 1945. Door de afstand tussen de kraters en het onderzoeksgebied heeft de indicatie geen invloed op de uitkomst van dit onderzoek en wordt de waarneming niet verder meegenomen. Tabel 8: Overzichtstabel oorlogshandelingen/indicaties met verwijzingen naar (de omgeving van) het onderzoeksgebied. P327-VC-01 Pagina 40 van 72 3.3 FIGUREN BEHORENDE BIJ OVERZICHTSTABEL Figuur 3: Bovenstaande uitsnede toont een deel van een kaart uit het werk van Nierstrasz. Op deze kaart zijn de troepenlocaties van het 1e Regiment Huzaren ingetekend ten zuiden van Nijkerk op 11 mei 1940. In de omgeving van het onderzoeksgebied bevonden zich het 3 e en 4e peloton. Echter kan niet feitelijk worden vastgesteld dat er militaire handelingen hebben plaatsgevonden tijdens de Meidagen binnen de contouren van het onderzoeksgebied waarbij er sprake kan zijn van achtergebleven Ontplofbare Oorlogsresten. Bron: V.E.

Nierstrasz, De strijd op Nederlands grondgebied tijdens de Wereldoorlog II; Hoofddeel III. Nederlands verdediging tegen de Duitse aanval van 10 – 19 mei 1940; Deel 3. De operatiën van het Veldleger en het Oostfront-Vesting Holland (Den Haag 1955). P327-VC-01 Pagina 41 van 72 Figuur 4: Bovenstaande uitsnede toont een deel van een kaart uit het werk van Nierstrasz. Op deze kaart zijn de troepenlocaties van het 1e Regiment Huzaren ingetekend ten zuiden van Nijkerk op 12 mei 1940. Ten opzichte van 11 mei 1940 is te zien dat het 4 e peloton vertrokken is en het 3e peloton zich nog bevindt in de omgeving van het onderzoeksgebied. Echter kan niet feitelijk worden vastgesteld dat er militaire handelingen hebben plaatsgevonden tijdens de Meidagen binnen de contouren van het onderzoeksgebied waarbij er sprake kan zijn van achtergebleven Ontplofbare Oorlogsresten. Bron: V.E. Nierstrasz, De strijd op Nederlands grondgebied tijdens de Wereldoorlog II; Hoofddeel III. Nederlands verdediging tegen de Duitse aanval van 10 – 19 mei 1940; Deel 3. De operatiën van het Veldleger en het Oostfront-Vesting Holland (Den Haag 1955). P327-VC-01 Pagina 42 van 72 Figuur 5: Uitsnede van een luchtfoto van 5 januari 1945. De luchtfoto brengt het gehele onderzoeksgebied in beeld. Op de luchtfoto is een loopgraaf waargenomen op een afstand van ongeveer 125 meter ten oosten van het onderzoeksgebied.

Ook zijn ten zuiden van deze loopgraaf contouren te zien van verdere uitbreiding van de loopgraaf. Door de afstand heeft de waarneming geen invloed op de uitkomst van deze bureaustudie. Hierdoor wordt de waarneming niet verder meegenomen. Bron: Kadaster, Datum 05-01-1945, Sortienummer 16-1574, Beeldnummer 4048, Schaal 1:12.000. P327-VC-01 Pagina 43 van 72 Figuur 6: Uitsnede van een luchtfoto van 15 maart 1945. De luchtfoto brengt het gehele onderzoeksgebied in beeld. Op de beeldopname is verdere uitbreiding van de loopgraaf te zien ten opzichte van figuur 5. Echter heeft er geen uitbreiding plaatsgevonden waardoor het onderzoeksgebied betrokken is geraakt bij het loopgravennet. De afstand is ongeveer 125 meter. Door deze afstand heeft de waarneming geen invloed op de uitkomst van deze bureaustudie. Hierdoor wordt de waarneming niet verder meegenomen . Bron: WUR, Datum 15-03-1945, Sortienummer 4-1979, Beeldnummer 4079, Schaal 1:10.800. P327-VC-01 Pagina 44 van 72 Figuur 7: Uitsnede Defence Overprint van 13 april 1945 ter hoogte van het onderzoeksgebied. Op de Defence Overprint zijn een aantal verdedigingswerken ingetekend. Zo is de loopgraaf welke op de luchtfoto’s is waargenomen, met een zwarte kronkelende lijn ingetekend. Ook zijn ten zuiden van de spoorlijn Amersfoort-Nijkerk verdedigingswerken te zien op de kaart. Dit zijn zogenaamde ‘pillboxes’.

De waargenomen verdedigingswerken vertonen geen overlap met de contouren van het onderzoeksgebied. Hierdoor wordt de indicatie niet verder meegenomen in deze bureaustudie. Bron: Library and Archives Canada, Defence Overprint Baarn, Holland 1:25.000, G.S.G.S. 4427 (AMS M831), 13-04-1945, Sheet 369. 3.4 | MIJNENVELDREGISTER Bij de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) zijn gegevens uit het mijnenveldregister aangevraagd over de mogelijke aanwezigheid van mijnenvelden in en nabij het onderzoeksgebied. Uit de door de EOD aangeleverde gegevens blijkt dat er geen aanwijzingen zijn dat er mijnenvelden hebben gelegen in het onderzoeksgebied. 3.5 | NAOORLOGSE RUIMINGEN VAN OO In de archieven van de EOD bevinden zich gegevens van naoorlogs aangetroffen en geruimde OO vanaf de jaren ‘70. De beperkingen van deze bronnen zijn weergegeven in paragraaf 2.9 Nauwkeurigheid en herleidbaarheid. MELDING NR. | DATUM63 | LOCATIE | AANGETROFFEN 20010442 | 05-04-2001 | Dominee Kuyperstraat, Nijkerk | 7x Hulzen van klein kaliber munitie (diversen). 20051351 | 23-09-2005 | Nieuwbouwterrein Vathorst, | 1x Brisantgranaat 7,5cm met tijdschokbuis Amersfoort | (verschoten, Frans/Duits). 20051686 | 18-11-2005 | Dominee Kuyperstraat: Sloot, | 1x Brisantgranaat van 75 mm M36 met bouwterrein, Nijkerk | restant priktijdbuis, verschoten.

20170353 | 23-02-2017 | Amersfoortseweg 86, | 4x Brisantgranaatpatroon; 47 mm met Nijkerkerveen | schokbuis ENZ 1-37. 20190378 | 18-02-2019 | Weldammerlaan 9, Hoevelaken | 1x Brisantpantsergranaat; 8,8cm, met schokbuis BDZ 5127, niet verschoten. 20201581 | 2020 | Nijkerkerstraat nabij nr. 26, | 1x Brisantgranaat; 20 mm met schokbuis Hoevelaken | No. 254 mk4, verschoten. 20211260 | 2021 | Podium, Amersfoort | Niets ingevuld in database. 20211481 | 2021 | Nieuw Kerkstraat 91, | 1x Pantserbrandgranaat; 20mm, Nijkerkerveen | verschoten. Tabel 9: Meldingen en ruimingen van mogelijke Ontplofbare Oorlogsresten in (de omgeving van) het onderzoeksgebied. De locaties van de EOD-ruimingen zijn te zien in figuur 8. Het figuur toont geen aangetroffen Ontplofbare Oorlogsresten in het onderzoeksgebied. De dichtstbijzijnde EOD-ruiming waarbij munitie is aangetroffen bevindt zich op een afstand van ongeveer 1100 meter ten zuiden van het onderzoeksgebied. Door deze afstand heeft de ruiming geen invloed op de uitkomst van deze bureaustudie en wordt de informatie uit het ruimingenregister als niet relevant geacht voor het vervolg van dit vooronderzoek. 63 Meldingsdatum. P327-VC-01 | Pagina 45 van 72 P327-VC-01 Pagina 46 van 72 Figuur 8: Kaart met EOD-ruimingen in de omgeving van het onderzoeksgebied.

P327-VC-01 Pagina 47 van 72 4 AFBAKENING VERDACHT GEBIED Uitgaande van het Onderzoek Conflictperiode vindt er een afweging plaats omtrent de indicatie VERDACHT/ONVERDACHT. De conclusie ‘verdacht gebied’ wordt getrokken indien op basis van de beoordeling van indicaties er, volgens een onderbouwde inschatting, voor het gehele of een gedeelte van het onderzoeksgebied sprake is van de mogelijke aanwezigheid van Ontplofbare Oorlogsresten. Indien dit niet het geval is, wordt er geen verdacht gebied vastgesteld en afgebakend. 4.1 BEOORDELING BRONNENMATERIAAL INDICATIES In het Vooronderzoek Conflictperiode zijn er op basis van de geraadpleegde bronnen geen indicaties achterhaald die aanleiding vormen tot de afbakening van verdacht gebied op het aantreffen van Ontplofbare Oorlogsresten. Een horizontale en verticale afbakening van verdachte gebieden en een inventarisatie van te verwachten aan te treffen OO is derhalve niet van toepassing. Het onderzoeksgebied ‘Omgevingsplanwijziging Nijkerk’ is onverdacht op het aantreffen van Ontplofbare Oorlogsresten (zie bijlage 1 voor de Bodembelastingkaart Ontplofbare Oorlogsresten). Aangezien er geen sprake is van verdacht gebied, vervalt de Gebeurtenissenkaart Conflictperiode.

AANNEMELIJKE OORZAKEN VOOR DE AANWEZIGHEID VAN ACHTERGEBLEVEN ONTPLOFBARE OORLOGSRESTEN LUCHTAANVALLEN Bombardement Beschieting met boordwapens Beschieting met raketten Vliegtuigcrash/ Inslag V-wapen GRONDGEVECHTEN (SECUNDAIRE GEVOLGEN) Blindgangers (bijv. artillerie beschieting) In stellingen achtergelaten, gedumpt of bedolven Mijnenveld(en) MUNITIE VERNIETIGING Springputten en dergelijke Munitiedump of stort Munitiedump in water (afzinking) MILITAIR GEBRUIK Militair oefenterrein Stationering militairen Vliegveld Vernielings- activiteiten MUNITIE OPSLAG Munitie fabricage en/of opslag Munitie inrichtingen Incident munitieopslag (explosie) Figuur 9: Schema met achterhaalde oorzaken/scenario’s voor indicaties betreffende de vermoedelijke aanwezigheid van OO op basis van de geraadpleegde bronnen. P327-VC-01 Pagina 48 van 72 4.2 BEOORDELING BRONNENMATERIAAL INDICATIES Middels het Onderzoek Conflictperiode zijn er geen aanwijzingen achterhaald dat (de directe omgeving van) het onderzoeksgebied betrokken is geweest bij oorlogshandelingen die erop kunnen wijzen dat er in de hedendaagse tijd mogelijk Ontplofbare Oorlogsresten kunnen worden aangetroffen. De resultaten van het Onderzoek Conflictperiode zijn weergegeven in hoofdstuk 3. Aangezien er geen sprake is van verdacht gebied, vervallen de onderzoeksvragen met betrekking tot bronnenmateriaal indicaties conform het CS-VROO-02.

4.3 RESULTATEN TEN OPZICHTE VAN EERDERE ONDERZOEKEN In paragraaf 1.8 is een inventarisatie van reeds uitgevoerde rapportages uitgewerkt. Hieruit blijkt dat voor het onderzoeksgebied eerder geen onderzoeken zijn uitgevoerd. Derhalve kunnen de resultaten niet vergeleken worden met eerdere onderzoeken. P327-VC-01 Pagina 49 van 72 5 LEEMTEN IN KENNIS ▪ Van eventuele meldingen of ruimingen van (vermoede) explosieven in of direct grenzend aan het onderzoeksgebied zijn over de periode 1940-1944 en 1948-1970 geen gegevens meer bekend bij de EOD en het SSA. ▪ Er heeft beperkte controle plaatsgevonden of de ontleende adresgegevens corresponderen met mogelijk in de loop van de jaren veranderde huisnummering, straatnamen of perceel- indelingen. ▪ Bepaalde indicaties die zijn aangetroffen in literatuur en archiefstukken en meldingsrapportages van de EOD zijn niet te herleiden naar een specifieke locatie. ▪ Blindgangers van luchtdoelartillerie worden conform het gestelde in het CS-VROO-02 niet in de resultaten van het onderzoek meegenomen, tenzij de exacte locatie van een blindganger kan worden vastgesteld. ▪ ECG beschikt niet over Kriegstagebücher van de Duitse eenheden welke bij het onderzoeksgebied actief waren.

▪ Niet alle locatieverwijzingen uit de oorlogsperiode en kort daarna konden aan de hand van het door ECG geraadpleegde bronnenmateriaal eenduidig worden gereconstrueerd en/of onomstotelijk herleid worden naar een locatie. ▪ ECG beschikt niet over dekkende luchtopnames van de bevrijdingsperiode in april 1945 of vlak daarna. Hierdoor zijn leemten in kennis niet uit te sluiten. P327-VC-01 Pagina 50 van 72 6 CONCLUSIE EN ADVIES ECG heeft een Onderzoek Conflictperiode uitgevoerd naar de mogelijke aanwezigheid van Ontplofbare Oorlogsresten in het onderzoeksgebied ‘Omgevingsplanwijziging Nijkerk’.64 Het doel van deze studie is het verkrijgen van een gefundeerd antwoord op de volgende twee kernvragen: 1. Is het onderzoeksgebied of een deel hiervan betrokken geweest bij oorlogshandelingen en potentieel verdacht (aanwijzingen/indicaties voor de aanwezigheid van Ontplofbare Oorlogsresten)? Op basis van het literatuur- en archiefonderzoek, het ruimingenregister van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie en luchtfoto-interpretatie zijn er binnen het onderzoeksgebied geen concrete en/of eenduidige indicaties/aanwijzingen achterhaald van oorlogshandelingen tijdens de conflictperiode die zouden kunnen duiden op de aanwezigheid van achtergebleven Ontplofbare Oorlogsresten in het onderzoeksgebied. 2.

Indien er sprake is van verdacht gebied wat is dan de hoofdsoort, subsoort, kaliber/gewichtsklasse, nationaliteit, hoeveelheid en verschijningsvorm van de vermoede Ontplofbare Oorlogsresten (en voor de hoofdsoort afwerpmunitie tevens het type ontstekingsinrichting en het verwachte aantal)? Niet van toepassing. ECG adviseert u om de geplande werkzaamheden in het onderzoeksgebied op reguliere wijze uit te voeren. Daarbij raden wij u aan om het uitvoerend personeel voorafgaand aan werkzaamheden in de te bewerken gebieden altijd te instrueren (aan de hand van een onder Bijlage 2 voorbeeld van een Protocol Toevalsvondst) geen verdere acties te ondernemen in het geval van het onverhoopt aantreffen van munitieverdachte objecten en terstond contact op te nemen met de (plaatselijke) politie: telefoon: 0900-8844. Mochten er onverhoopt munitie(gelijkende) objecten worden aangetroffen in het als ‘onverdacht’ geclassificeerde gebied, dan wordt u geadviseerd om de werkzaamheden direct te staken en de lokale politie van deze vondst op de hoogte te stellen. Tevens wordt u geadviseerd om in een dergelijke situatie contact op te nemen met een CS-OOO gecertificeerd opsporingsbureau en gezamenlijk vast te stellen of opschaling noodzakelijk is. 64 ECG raadt de opdrachtgever aan om de bevindingen van deze bureaustudie te delen met de betreffende gemeente waarin het onderzoeksgebied zich bevindt.

7 | OVERZICHT VAN GEHANTEERDE BRONNEN Archiefinstellingen: ▪ | Bundesarchiv Berlin-Lichterfelde te Berlijn ▪ | Bundesarchiv-Militärarchiv te Freiburg im Breisgau ▪ | Explosieven Opruimingsdienst van het ministerie van Defensie te Rijswijk en Soesterberg ▪ | Gelders Archief te Arnhem ▪ | Gemeentearchief Nijkerk te Nijkerk ▪ | Kadaster te Zwolle ▪ | Library and Archives Canada te Ottawa ▪ | Laurier Military History Archive te Waterloo ▪ | Nationaal Archief te Den Haag ▪ | The National Archives te London ▪ | National Archives and Records Administration te College Park, Maryland ▪ | The National Collection of Aerial Photography/The Aerial Reconnaissance Archives/Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland te Edinburgh ▪ | Nederlands Instituut voor Militaire Historie te Den Haag ▪ | NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust – en Genocidestudies te Amsterdam ▪ | Semi-Statisch Informatiebeheer te Rijswijk ▪ | Speciale Collecties Wageningen University te Wageningen Literatuur: ▪ | Amersfoort, H. en P. Kamphuis, eds., Mei 1940. De strijd op Nederlands grondgebied (4e druk; Den Haag 2012). ▪ | Baas, D., Strepen in de lucht: verhalen over vliegtuigen in oorlogstijd (Nunspeet 2008). ▪ | Bollen, H. en P. Vroemen, Canadezen in actie: Nederland najaar ’44-voorjaar ’46, (Warnsveld 1994). ▪ | Brink, M. en C.

Cramer, Ergens in Nederland: Herdenking mobilisatie 1939-1989 (Veenendaal 1989). ▪ | Buck, P. de, e.a., Zoeken en schrijven. Handleiding bij het maken van een historisch werkstuk (Rijswijk 1992). ▪ | Bruins-Slot, Z., Overzicht oorlogsschade Nijkerk 1940-1945 (Nijkerk 1946). ▪ | Eversteijn, T., Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 (niet gepubliceerd). ▪ | Foreman, J., The Fighter Command War Diaries : July 1944 to May 1945 (zonder plaats 2004). ▪ | Genugten, C. van der en J.R. Jas (red.), Mooi Gelderland: handboek Geldersch Landschap, Geldersche Kasteelen (Arnhem 2003). ▪ | Graaf, B. de en C. Gijssen, Dit onbebouwd en onnut land, Hoevelaken: toen & nu (Hoevelaken 1999). ▪ | Huurman, C., Het spoorwegbedrijf in oorlogstijd, 1939-’45 (Den Bosch 2001). ▪ | Klep, C. en B. Schoenmaker, De bevrijding van Nederland 1944-1945 : Oorlog op de flank (’s- Gravenhage 1995). ▪ | Molenaar, F.J., De luchtverdediging in de meidagen 1940 2 delen (Den Haag 1970). P327-VC-01 | Pagina 51 van 72 ▪ | Nierstrasz, V.E., De strijd op Nederlands grondgebied tijdens de Wereldoorlog II; Hoofddeel III. Nederlands verdediging tegen de Duitse aanval van 10 – 19 mei 1940; Deel 3. De operatiën van het Veldleger en het Oostfront-Vesting Holland (Den Haag 1955). ▪ | Pater, B.C. de en B.

Schoenmaker, Grote Atlas van Nederland, 1930-1950: Comprehensive atlas of the Netherlands, 1930-1950 (Zierikzee 2005). ▪ | Peters, C., Gelderland bevrijd (Hulst 1994). ▪ | Pol, H.J.A.G., Onze vergeten bevrijders: een onderzoek naar de verrichtingen van de Engelse en de Canadese troepen in Oost-Nederland maart-april 1945 (Hengelo 2000). ▪ | Sectie Krijgsgeschiedenis van den Generalen Staf, Beknopt overzicht van de krijgsverrichtingen der Koninklijke Landmacht 10-19 mei 1940 (Leiden 1947). ▪ | Stacey, C.P., ‘The victory campaign: the operations in North-West Europe, 1944-1945’, Official history of the Canadian army in the Second World War 3 (Ottawa 1966). ▪ | Veldheer, P.A., De slag om de Veluwe 1945: de bevrijding van de Veluwe door Britse en Canadese troepen in april van het laatste oorlogsjaar (Arnhem 1981). ▪ | Visser, A., Het is oorlog: noordwest-Veluwe tijdens de Duitse bezetting (Nunspeet 2010). ▪ | Weerd, E. van de en G. Crebolder, ‘Bevrijdingskroniek Noord-west Veluwe: april-november 1945: Nijkerk-Putten-Ermelo-Harderwijk-Nunspeet-Hoevelaken’, Schaffelaarreeks nr. 14 (Barneveld 1983). ▪ | Weerd, E. van de, P.A. Veldheer en G. Crebolder, ‘Bevrijdingsatlas Veluwe’, Schaffelaarreeks nr. 16 (Barneveld 1985). ▪ | Woensel, J. van, Vrij van explosieven. De geschiedenis van het EOCKL en zijn voorgangers, 1944-2004 (Meppel, 2004). ▪ | Zeeuw J.Gzn., P.

de e.a., Nijkerk 1940-1945: een verhaal over de gebeurtenissen in Nijkerk van 1939 tot 1945 (Nijkerk 1995). ▪ | Zwanenburg, G.J., En nooit was het stil…: kroniek van een luchtoorlog 2 delen (Den Haag 1990- 1993). Overige rapportages/documentatie: ▪ | Beoordelingsrichtlijn voor het Procescertificaat “Opsporen Conventionele Explosieven (OCE)” versie 2007-02 (8 februari 2007). ▪ | Cator, E., I. Helsloot en J. Vlagsma, Afbakening van verdacht gebied in Amsterdam. Onderzoek naar nieuwe, onderbouwde methodes voor de afbakening van CE-verdachte gebieden (Nijmegen juni 2017). ▪ | Cator, E. en I. Helsloot, Methodiek afbakening van verdacht gebied. Een beschrijving van de ‘Amsterdamse’-methode voor de afbakening van CE-verdachte gebieden (Renswoude juni 2018). ▪ | Deltares, Voorschrift Bepaling Indringingsdiepte Conventionele Explosieven Kenmerk 1210497- 000-GEO-0002 (z.p. 2014). ▪ | Dijkstra, M., Een op risico gebaseerde methode om de efficiëntie en effectiviteit van Conventionele Explosieven onderzoeken van RWS projecten te verbeteren (Delft 2013). ▪ | EOD, ‘UO nummers EODD 02-12-2020’. ▪ | Helsloot, I., en G. van Melick, Uitgangspunten voor een redelijk en proportioneel CE beleid. Inclusief een concept besluitvormingsstroomschema (z.p. augustus 2016).

P327-VC-01 | Pagina 52 van 72 ▪ | Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Jaarplan 2015 (Den Haag 2014). ▪ | Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Sectorrapportage Grond-, Weg- en Waterbouw 2014 (z.p. juli 2015). ▪ | Operational Research Section (M.A.A.F.) report No. N. 14, The Bombing accuracy of M.A.T.A.F. fighter-bomber aircraft on rail lines and rail bridges (22nd august 1944). ▪ | Raad voor de financiële verhoudingen, Herziening bommenregeling gemeentefonds Kenmerk 2015-0000363666 (26 juni 2015). ▪ | Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2019, nr. 471, Besluit 28 november 2019 ▪ | Staatscourant Nr. 58198, 13 november 2020, Bekendmaking van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 3 november 2020, 2019-0000170973, houdende Publicatie van het Certificatieschema voor het Opsporen van Ontplofbare Oorlogsresten. ▪ | Stichting Veilig Omgaan met Explosieve Stoffen (VOMES), ‘Certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse Ontplofbare Oorlogsresten’, kenmerk CS-VROO-01, versie 24-01, status definitief, goedkeuringsdatum 1 maart 2024.

▪ | Stichting Veilig Omgaan met Explosieve Stoffen (VOMES), certificatieschema voor het opsporen van Ontplofbare Oorlogsresten dat is vastgesteld door de stichting veilig omgaan met Explosieve stoffen als bedoeld in artikel 1.5a, onderdeel c, van het Arbeidsomstandighedenbesluit. ▪ | Stichting Veilig Omgaan met Explosieve Stoffen (VOMES), ‘Nadere bepalingen voor het uitvoeren van Vooronderzoek en Risicoanalyse behorende bij het Certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse ontplofbare oorlogsresten’, kenmerk CS-VROO-02, versie 24- 01, status definitief, goedkeuringsdatum 1 maart 2024. ▪ | TNO, Inventarisatie van WOII vliegtuigbom ontstekers in NL bodem, Rapportnummer R10074 (Rijswijk 16-10-2015) Bijlage 1 C/19. ▪ | Vereniging voor Explosieven Opsporing, Handreiking vooronderzoeken BRL | -OCE versus WSCS- OCE. Notitie 3VEO | -VOO.05667.V (Geldermalsen 16 april 2013) | . ▪ | Werkveld specifiek Certificatieschema voor het Systeemcertificaat Opsporen Conventionele Explosieven (WSCS | -OCE: 2012, versie 1), Staatscourant 2012 nr. 4230 (Den Haag 2012) 106 | - 144. ▪ | Werkveld Specifiek certificatie Schema voor het Opsporen | Conventionele Explosieven zoals opgenomen in bijlage XII behorend bij Artikel 4.17f van de Arbeidsomstandighedenregeling | .

Internet: ▪ | http://archieven.nl ▪ | http://delpher.nl ▪ | http://dotkadata.nl ▪ | http://echodelta | .net/mbs/eng-translator.php ▪ | http://explosievenopsporing.nl ▪ | http://www.geldersarchief.nl/ ▪ | http://inspectieszw.nl ▪ | http://maps.bing.com P327-VC-01 | Pagina 53 van 72 P327-VC-01 Pagina 54 van 72 ▪ http://maps.google.nl ▪ https://www.nijkerk.eu/gemeentearchief ▪ http://topotijdreis.nl ▪ http://vergeltungswaffen.nl/ ▪ http://verliesregister.studiegroepluchtoorlog.nl ▪ http://vomes.nl Archieftoegangen Bundesarchiv Berlin-Lichterfelde R 58 REICHSSICHERHEITSHAUPTAMT INV.NR.: | OMSCHRIJVING: Feindliche Luftangriffe.- Lagemeldungen 3578 | Luftangriffe auf deutsche Städte, Mai-Dez. 1941 3580 | Luftangriffe auf deutsche Städte, Dez. 1941, Jan.-Sept. 1942 3581 | Luftangriffe auf deutsche Städte, März-Juli 1943 Bundesarchiv-Militärarchiv RL 2-II GENERALSTAB DER LUFTWAFFE/LUFTWAFFENFÜHRUNGSSTAB INV.NR.: | OMSCHRIJVING: 4 5. Abteilung (Ic; Feindaufklärung, Abwehr, geistige Betreuung) 4.1 Lagemeldungen, Lageberichte 205 | Lageberichte Nr.246-Nr.258, 9. Mai 1940 – 21. Mai 1940 206 | Lageberichte Nr.259-Nr.264, 22. Mai 1940 – 27. Mai 1940 207 | Lageberichte Nr.265-Nr.270, 28. Mai 1940 – 1. Juni 1940 208 | Lageberichte Nr.271-Nr.276, 3. Juni 1940 – 7. Juni 1940 209 | Lageberichte Nr.277-Nr.282, 9. Juni 1940 – 13. Juni 1940 210 | Lageberichte Nr.283-Nr.290, 15. Juni 1940 – 21.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nijkerk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e3ccd03c-9dec-445b-818f-a052afb9cbc6?agendaItemId=e6d5c179-901f-4460-ae34-02ba2d54beaa