2026-024 Bijlage 4 Accountantsverslag gemeente Nijkerk 2025
Tekst van het document
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025
Resultaat en weerstandsvermogen
Gemeente Nijkerk
Kernpunten van de controle
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen
24 juni 2026
Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Per saldo persoonlijker Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
1
Aan de gemeenteraad van de gemeente Nijkerk Postbus 1000 3863 AX NIJKERK Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
Behandeld door: M.G. Kuipers RA Ons kenmerk: 2025 Datum: 24 juni 2026 Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van uw organisatie. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 27 oktober 2025. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2025. Bij de jaarrekening 2025 van de gemeente Nijkerk, zullen wij een controleverklaring met een goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid afgeven. De controleverklaring wordt gedateerd op 24 juni 2026. Dit is de datum waarop de bespreking in de auditcommissie plaatsvindt.
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
In deze brief gaan wij in op de strekking van onze controleverklaring, mogelijke geconstateerde afwijkingen, de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken en rapporteren wij, voor zover dit noodzakelijk of vereist is, over onze bevindingen en adviezen. Onze bevindingen en opmerkingen daarbij zijn bedoeld om de gemeenteraad te ondersteunen bij de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken. Wij benadrukken dat verspreiding van de controleverklaring met handtekening en de gewaarmerkte jaarrekening niet is toegestaan. In hoofdstuk 2 leggen wij uit waarom dat belangrijk is en hoe u aan de publicatieverplichtingen kunt voldoen. Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V.
Antine van de Groep
Digitaal ondertekend door Antine van de Groep DN: cn=Antine van de Groep, c=NL, o=Antine van de Groep Datum: 2026.06.24 10:28:24 +02'00'
A. Van de Groep Msc RA
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
1. DE HOOFDLIJNEN VAN ONZE CONTROLE ............................................................................. 4 2. BESTUURLIJKE AFHANDELING EN PUBLICATIE...................................................................... 8 3. RESULTAAT EN VERMOGENSPOSITIE ................................................................................... 9 4. KERNPUNTEN VAN DE CONTROLE...................................................................................... 15 5. OVERZICHT VAN (NIET-) GECORRIGEERDE CONTROLE VERSCHILLEN ................................. 28 6. OVERIGE ONDERWERPEN .................................................................................................. 31 7. ONAFHANKELIJKHEID GEWAARBORGD .............................................................................. 34 8. AFSLUITING ........................................................................................................................ 35 BIJLAGE 1 BIJ ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 SISA GEMEENTE NIJKERK.................................... 36
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
3
1. De hoofdlijnen van onze controle Inhoudsopgave
Onderwerp
Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Strekking van de controleverklaring
Resultaat en weerstandsvermogen
Resultaat 2025 en vermogenspositie
Overige onderwerpen
Controleverschillen
Kwaliteit van de interne beheersing
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden samen bedraagt € 3.655.000. Zijnde 2% van de gerealiseerde lasten voor mutaties reserves.
Het totale eigen vermogen ultimo 2025 komt neer op € 88,0 miljoen (2024: € 87,2 miljoen). Het beschikbare weerstandsvermogen bedraagt € 59,1 miljoen (2024: € 59,1 miljoen). De door de gemeente onderkende aanwezige risico’s bedragen € 17,3 miljoen (2024: € 16,3 miljoen). Het beschikbare weerstandsvermogen is daarmee met een factor 3,4 (2024: 3,6) hoger dan het benodigde weerstandsvermogen. Vanuit uw eigen analyses blijkt dat uw vermogenspositie, op basis van voorgeschreven kengetallen, als (zeer) goed wordt aangemerkt. Een ratio tussen 1 en 1,4 wordt door u als voldoende aangemerkt.
Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring inzake de getrouwheid van de jaarrekening. Onderdeel hiervan is ook de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Ook verklaren wij over de getrouwheid en rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage zijn opgenomen.
Over 2025 is een resultaat gerealiseerd van € 5.433.000 positief. Het resultaat over boekjaar 2025 is de optelsom van een totaalbedrag aan gerealiseerde baten van € 183,6 miljoen en € 182,8 miljoen aan gerealiseerde lasten met daarnaast een mutatie reserves van € 4,6 miljoen positief. Dit betekent dat u meer heeft onttrokken aan uw reserves dan toegevoegd.
Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
Bevindingen
Wij hebben tijdens onze controle enkele controleverschillen geconstateerd. Deze hebben wij opgenomen in hoofdstuk 5. De controleverschillen zijn van een dusdanig omvang dat deze per saldo een goedkeurend oordeel niet in de weg staan. Wij hebben tijdens de jaarrekeningcontrole geen significante gebreken in de administratieve organisatie of interne beheersing aangetroffen die van invloed zijn op ons oordeel. In onze managementletter hebben wij onze bevindingen ten aanzien van de interne beheersing meer in detail beschreven. De hoofdlijn daarvan is dat de gemeente Nijkerk de basiskwaliteit op orde heeft en de organisatie ook stappen heeft gezet om de kwaliteit verder te verbeteren. Wel was ons advies geconstateerde bevindingen zo veel mogelijk in de 1e dan wel 2e lijn op te pakken en niet door de 3e lijn (VIC) middels controles achteraf. Dit draagt bij aan een duurzame borging van de kwaliteit.
4
Inhoudsopgave
Rechtmatigheidsverantwoording
Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Wij hebben onderzoek verricht naar het proces waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt. Hiernaast hebben wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. De uitgangspunten voor de grondexploitatie achten wij acceptabel.
Resultaat en weerstandsvermogen
We hebben met elkaar de goede discussie gevoerd over de parameters rondom opbrengsten- en kostenstijging. Voor de grondexploitaties, op één na, zagen wij een gehanteerde opbrengstenstijging van 0%. Dit is een afwijkend percentage als we letten op de macro ontwikkelingen rondom toekomstige opbrengstenstijging. Grootste oorzaak die de gemeente noemt is het effect van netcongestie, waardoor een afslag is genomen op de toekomstige opbrengsten. Door de grondwaarde te berekenen op basis van de residuele grondwaardeberekening (via grondprijsadvies van Gloudemans), zou het effect van een stijging verwaarloosbaar zijn voor de boekwaarde.
Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
Grondexploitatie
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Bijdrage COA
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
Het college heeft, op basis van een voorgeschreven format, in de jaarrekening verantwoording afgelegd over de rechtmatigheid van de jaarrekening. Hierbij heeft het college de in het controleprotocol, door de raad vastgestelde, verantwoordingsgrens van € 3,7 miljoen gehanteerd. De omvang van verantwoorde baten en lasten alsmede balansmutaties, die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen, zijn door het college gerapporteerd en bedragen € 4,8 miljoen. Hiervan is € 2,3 miljoen als acceptabel aangemerkt. Aangezien het totaal aan niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede balansmutaties boven de verantwoordinggrens uitkomt heeft het college verklaard niet rechtmatig te hebben gehandeld. Wij hebben geconcludeerd dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is opgesteld.
We hebben dit doorgerekend en concluderen dat het effect ten aanzien van de grondexploitatie per balansdatum niet materieel is voor de boekwaarde. Echter wijzen we de gemeente erop dat de huidige systematiek niet conform BBV-richtlijnen is. De grondopbrengsten en kosten zouden bruto geïndexeerd moeten worden, waarbij eventuele risico’s, zoals de hierboven beschreven netcongestie, via projectspecifieke risico’s in mindering op de eindwaarde moeten worden gebracht voor het berekenen van de tussentijdse winstneming (PoC). Door deze systematiek toe te passen beschikt de gemeente tevens over meer vergelijkbare sturingsinformatie consistent met uitgangspunten en voorgeschreven berekeningswijzen vanuit het BBV. Daarnaast merken wij op dat in bijlage 6 van de jaarrekening voor de grondexploitaties het verwachte saldo op eindwaarde is opgenomen. Op basis van de door u gehanteerde systematiek geeft dit saldo een te lage verwachting weer aangezien in de berekening van dit bedrag de projectspecifieke risico’s niet meegenomen moeten worden. In 2025 heeft de gemeente bestuurlijke afspraken gemaakt met het COA inzake de kleinschalige opvang van asielzoekers en de daarmee samenhangende financiële bijdragen. Deze afspraken hebben een looptijd van zeven jaar.
De ontvangen dan wel nog te ontvangen bijdragen zijn bestemd voor investeringen in opvanglocaties, alsmede voor de bekostiging van de dagelijkse exploitatie van de opvanglocaties en de begeleiding van bewoners. In 2025 heeft u reeds een bedrag ontvangen ter dekking van de verwachte uitgaven voor 2025 van € 18,4 miljoen.
5
Van het totaal ontvangen bedrag van € 18,4 miljoen heeft u in 2025 een bedrag van € 7,8 miljoen in mindering gebracht op de gerealiseerde investeringen in opvanglocaties. Daarnaast heeft u conform de door u opgestelde businesscase een bedrag van € 1,3 miljoen als bate verantwoord ter dekking van de gemaakte kosten. Het resterende bedrag van € 9,3 miljoen is door u onder de schulden verantwoord als vooruitontvangen bijdragen van het Rijk. Deze middelen zullen worden aangewend voor nog te realiseren investeringen in opvanglocaties, alsmede voor de bekostiging van de dagelijkse exploitatie van de opvanglocaties en de begeleiding van bewoners.
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle
Wij hebben onderzoek verricht naar het proces waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de voorzieningen bepaalt. Hiernaast hebben wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben in voorgaande jaren opmerkingen gemaakt over het actualiseren van de beheerplannen. Niet in alle gevallen waren deze afgelopen boekjaar actueel. Bij controle van de jaarrekening hebben wij vastgesteld dat de beheerplannen in het eerste kwartaal 2026 zijn geactualiseerd. We hebben de nieuwe beheerplannen gebruikt als onderdeel van de controle van de onderhoudsvoorzieningen en stellen vast dat de onderhoudsvoorzieningen toereikend zijn.
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen
Voorzieningen Verder hebben we dit jaar een bijzondere dotatie in de voorziening voor wethouders. Daar is een aanvullende dotatie opgenomen als gevolg van de overdracht naar het ABP voor 1 januari 2028. Conform een uiting van de BBV in december 2025 dient de gemeente het effect van deze waardeoverdracht in de jaarrekening 2025 geheel op te nemen. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente dit juist en volledig heeft gedaan op basis van de juiste rekenrente en het juiste dekkingspercentage.
Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
Fraude • Op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) rapporteren wij sinds het boekjaar 2022 in onze controleverklaring over werkzaamheden gerelateerd aan fraude. Hierbij gaat het om fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en niet naleven van wet- en regelgeving. • De gemeente beschikt over een eigen frauderisicoanalyse. • In de paragraaf Bedrijfsvoering heeft u aandacht besteed aan het onderwerp fraude.
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting Rapporteren over fraude
Signalen van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik Tijdens de controle hebben wij met u gesproken over frauderisico’s, fraudesignalen en uw interne beheersing. U heeft ons bevestigd dat er in de organisatie geen gevallen van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik zijn gemeld. Wij hebben tijdens de controle ook geen aanwijzingen verkregen dat er bij u sprake is van fraude dan wel misbruik of oneigenlijk gebruik. De gemeente heeft een frauderisicoanalyse opgesteld. Ook is er ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) een M&O-beleid opgesteld. Tevens heeft u inmiddels een regeling Fraude-escalatie gemeente Nijkerk welke 11 maart 2026 door uw directie is vastgesteld.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
6
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Continuïteit
In de controleverklaring dienen wij ook te rapporteren over de continuïteit van uw organisatie. Met betrekking tot de continuïteit van uw organisatie worden er geen specifieke risico’s onderkend.
Belangrijke schattingen in de jaarrekening
Iedere jaarrekening bevat schattingen, bijvoorbeeld met betrekking tot de waardering van vaste activa, (oninbare) vorderingen, voorzieningen en het afgrenzen van verplichtingen. Binnen gemeente Nijkerk hebben de belangrijkste schattingen betrekking op de waardering van de grondexploitaties, schattingen omtrent de vorderingen en op de (onderhouds)voorzieningen. In de basis heeft u hier voldoende grip op en wij hebben vastgesteld dat de door het college gehanteerde schattingen redelijk, consistent en passend zijn.
Verantwoording specifieke uitkeringen
Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd met inachtneming van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole die hierover regels bevat. Wij hebben bij de voor u van toepassing zijnde specifieke uitkeringen geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de rapporteringstolerantie voor specifieke uitkeringen overschrijden. Uw IT-omgeving vraagt steeds meer aandacht en krijgt die ook. De eisen die in de praktijk gesteld worden aan IT en dataveiligheid nemen nog steeds toe maar op alle fronten de norm halen is gelet op uw schaalgrootte uitdagend geworden. Mede door nieuwe regelgeving met betrekking tot data- en cyberbeveiliging vraagt dit om een actievere rol van zowel de gemeentelijke organisatie als van de raad als toezichthouder.
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle
Dataveiligheid en IT In overeenstemming met artikel 2:393 van het Burgerlijk Wetboek delen wij u overigens mee dat er naar aanleiding van de controle van de jaarrekening geen zaken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken. In hoofdstuk 6 hebben wij hier nader aandacht aan besteed.
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
Sociaal domein: WMO en Jeugdwet
Wij hebben in de zorguitkeringen in natura geen onzekerheden en/of afwijkingen voor getrouwheid geconstateerd. Door middel van aanvullende werkzaamheden bij de gemeente, zijn onzekerheden verlaagd. Dit is in lijn met het boekjaar 2024.
Verslaggeving en WNT
Uit onze controle blijkt dat de jaarrekening 2025 overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften is opgesteld. Wij hebben daarnaast vastgesteld dat de overige informatie die in de jaarverslaggeving is opgenomen consistent is met de informatie in de jaarrekening en de door ons verkregen controle-informatie. Ook hebben wij vastgesteld dat is voldaan aan de WNT.
Speerpunten auditcommissie
De auditcommissie heeft aan ons gevraagd aandacht te besteden aan de volgende speerpunten: • Ontwikkelingen van de IT beheersomgeving m.b.t. de cybersecuritywetgeving; • Juiste verslaglegging rondom incidentele en structurele baten en lasten; Deze speerpunten hebben wij in paragraaf 4.10 nader uitgewerkt.
7
2. Bestuurlijke afhandeling en publicatie Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
De bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken bestaat uit de volgende stappen: het college van burgemeester en wethouders behandelt in de betreffende vergadering de jaarstukken, met inbegrip van de jaarrekening, en stelt de jaarstukken daarmee vervolgens op. Op dat moment ontstaan formeel de jaarstukken. De gemeenteraad behandelt vervolgens de jaarstukken en stelt deze vast. Er zit enige tijd tussen de verzending van de conceptstukken aan de raad en de vergadering waarin de vaststelling van de jaarstukken plaatsvindt. Mochten in de periode tot de vaststelling van de jaarrekening omstandigheden blijken die aanpassing van de jaarrekening noodzakelijk maken, dan moet een dergelijke aanpassing nog worden gemaakt. Dat geldt ook in geval de jaarrekening om andere redenen gewijzigd wordt alvorens tot vaststelling wordt overgegaan. Wij verzoeken de gemeente in deze gevallen met ons in contact te treden om gezamenlijk de noodzakelijke vervolgstappen te bespreken. Openbaarmaking Bij de jaarstukken hoort de controleverklaring die wij dateren op 24 juni 2026. Wij hebben één exemplaar van de controleverklaring voorzien van een originele digitale handtekening. Dit exemplaar is ten behoeve van uw eigen archief en mag openbaar gemaakt worden.
Wij bevestigen u ermee akkoord te gaan dat het afschrift van onze controleverklaring met digitale handtekening wordt openbaar gemaakt in de jaarrekening, mits de opgemaakte jaarrekening ongewijzigd blijft. Openbaarmaking van de controleverklaring is slechts toegestaan tezamen met de jaarstukken. Hiervoor gebruikt u een exemplaar zonder ons waarmerk. De gewaarmerkte versie van de jaarrekening is uitsluitend voor uw eigen archief. Als u de jaarstukken en de controleverklaring opneemt op internet, dient u te waarborgen dat de jaarstukken goed zijn afgescheiden van andere informatie op de internetsite. Afscheiding kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de jaarstukken in niet-bewerkbare vorm als een afzonderlijk bestand op te nemen of door een waarschuwing op te nemen indien de lezer de jaarstukken verlaat ("u verlaat de beveiligde, door de accountant gecontroleerde jaarrekening"). Dit accountantsverslag brengen wij uit in een versie met een digitale handtekening. De versie met de digitale handtekening is bestemd voor uw archief en kan in het kader van de bestuurlijke behandeling worden verspreid. Het publiceren van het concept accountantsverslag is niet toegestaan.
8
3. Resultaat en vermogenspositie Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle
3.1 Resultaat 2025 U heeft het boekjaar 2025 afgesloten met een positief resultaat van € 5,4 miljoen. De begroting na wijziging liet een positief resultaat zien van € 1,9 miljoen. De realisatie is derhalve € 3,5 hoger uitgekomen. Het positieve resultaat is als “gerealiseerd saldo van baten en lasten” afzonderlijk zichtbaar in de balans.
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. Het saldo van baten en lasten is het verschil tussen het totaal aan baten enerzijds (over 2025 € 183,6 miljoen) en het totaal aan lasten (van € 182,8 miljoen). Het saldo van baten en lasten komt daarmee uit op € 0,8 miljoen positief. Daarnaast heeft uw raad goedkeuring verstrekt aan een aantal mutaties op de reserves. Het saldo van de dotaties en de onttrekkingen komt uit op € 4,6 miljoen.
Overige onderwerpen Exploitatieresultaat (in € 1.000) Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Totale baten
€ 183.623
Totale lasten
€ 182.770
Gerealiseerde saldo van baten en lasten
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
€ 853
Af: stortingen in reserves (lasten)
€ 7.219
Bij: onttrekkingen aan reserves (baten)
€ 11.799
Saldo mutaties reserves (per saldo baten)
€ 4.580
Gerealiseerd resultaat
€ 5.433
9
Resultaat (x 1.000) Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle
€ 7.000
€ 6.091
€ 6.000 € 5.000
€ 5.315
€ 5.433
2024
2025
€ 4.384
€ 4.000 € 3.000
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
€ 2.000 € 1.000 €-
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle
2022
2023
Bij de analyse van uw positieve resultaat over 2025 blijkt dat incidentele factoren ook een deel van het positieve resultaat hebben bepaald, namelijk € 0,8 miljoen. In uw jaarrekening heeft u in hoofdstuk 4 een uitgebreide specificatie van de incidentele resultaten per perspectief opgenomen.
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
10
3.2 Vermogenspositie
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle
De vermogenspositie van uw gemeente laat ten opzichte van 2024 een kleine stijging zien van € 0,8 miljoen. Door de positieve resultaten van de afgelopen jaren is er sprake geweest van een positieve vermogensontwikkeling. Hoewel het hebben van een stevige vermogenspositie niet uw primaire doelstelling is, heeft eigen vermogen ook een functie als financieringsmiddel voor activa en het genereren van liquiditeit voor transacties. Een minimumbuffer is dan ook wenselijk. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen.
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Vermogenspositie (x 1.000)
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle
Toename € 100.000 € 80.000
€ 71.590
€ 8.080
€ 79.670
Afname
Totaal
€ 7.497
€ 87.167
€ 854
€ 88.021
€ 60.000
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
€ 40.000 € 20.000 €Mutatie boekjaar Eigen vermogen 31-12-2022
Mutatie boekjaar Eigen vermogen 31-12-2023
Mutatie boekjaar Eigen vermogen 31-12-2024
Eigen vermogen 31-12-2025
Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
11
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Het weerstandsvermogen is (zeer) goed In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is uitgebreid ingegaan op de risico’s die de gemeente signaleert en de daarvoor benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. Als gemeente streeft u ernaar om de impact van risico’s te minimaliseren door voldoende buffers (de beschikbare weerstandscapaciteit) te hebben om de mogelijke impact hiervan op te vangen. Door de gekwantificeerde risico’s af te zetten tegen het aanwezige weerstandsvermogen bepaalt u de ratio weerstandsvermogen. Vanuit uw eigen analyse komt u uit op een ratio van 3,4 (2024: 3,6). Een ratio tussen 1 en 1,4 wordt als voldoende aanmerkt. Dit betekent dat u het aanwezige weerstandsvermogen als (zeer) goed kwalificeert. De lichte daling met 0,2 ten opzichte van 2024 zit zowel in een lichte stijging van de gewogen risico’s als een lichte daling van de beschikbare weerstandscapaciteit. De omvang van de risico’s was in 2024 geschat op € 16,3 miljoen ten opzichte van € 17,3 miljoen in 2025. De beschikbare weerstandscapaciteit blijft met € 59,1 miljoen gelijk aan 2024. In de paragraaf Weerstandsvermogen zijn de risico’s toereikend toegelicht. In onderstaande grafiek ziet u het verloop van de benodigde capaciteit, beschikbare capaciteit en het daaruit volgende weerstandsratio. De bedragen aan de linkerkant zijn x 1 miljoen. 6,0
€ 70,0 € 60,0 € 50,0 € 40,0 € 30,0 € 20,0 € 10,0 €-
5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 2022
2023 Benodigde capaciteit
2024 Beschikbare capaciteit
2025 Weerstandsratio
Naast het kijken naar risico’s en het weerstandsvermogen zijn er nog meer methoden om de kwaliteit van de financiële positie te bepalen. Dit kan bijvoorbeeld aan de hand van diverse kengetallen waar elke gemeente verplicht is om over te rapporteren en die op dezelfde wijze worden berekend. Uit deze kengetallen, zoals de solvabiliteit, komt eveneens een goed beeld naar voren over uw financiële positie.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
12
Het is evident dat er sprake is van een sterke financiële positie. Dat wordt ook geïllustreerd door de verplichte kengetallen die in de paragraaf Weerstandsvermogen worden vermeld.
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Kengetal
JRK 2024
Begroting 2025
JRK 2025
Categorie
Netto schuldquote
57%
102%
60%
Minst risicovol
Netto schuldquote (gecorrigeerd)
52%
98%
55%
Minst risicovol
Solvabiliteit
41%
25%
35%
Neutraal
Grondexploitatie
29%
37%
29%
Neutraal
Structurele exploitatieruimte
0,94%
0,3%
2,09%
Minst risicovol
Belastingcapaciteit
74%
82%
77%
Minst risicovol
Uw totaalconclusie laat zien dat dat de huidige schuldpositie op basis van de kengetallen geen grote risico’s met zich meebrengt wat voornamelijk veroorzaakt wordt door een relatief hoog solvabiliteitspercentage. Dat is niet ongebruikelijk bij gemeenten maar zorgt er wel voor dat de komende jaren, waarin er druk op uw financiering ontstaat, de ruimte voor nieuw beleid beperkt is en keuzes nodig zijn om voor de langere termijn de begroting sluitend te houden. In het onderstaande overzicht vatten we uw vermogenspositie samen, zowel vanuit de balans als vanuit uw exploitatie (in € 1.000): Vermogenspositie Algemene reserve Bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat Totaal eigen vermogen Solvabiliteit in %
Realisatie 2025
Realisatie 2024
28.550 54.038 5.433 88.021
27.604 54.088 5.475 87.167
35,2
40,5
Vanaf 2028 zal voor financiering van gemeenten, een nieuwe financieringssysteem van start gaan. Dit wordt ook wel het ravijnjaar genoemd wegens ongekende bezuinigingen in het gemeentefonds. Hoewel de werkelijke effecten van het ‘ravijnjaar’ nog onzeker blijven, houdt u in de begroting 2026-2029 er rekening mee dat u een daling van het gemeentefonds financieel op kan vangen. Als deze ramingen uitkomen, dan komt uw totale reservepositie ultimo 2029, op basis van de meerjarenbegroting 2026-2028, uit op € 65 miljoen.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
13
Inhoudsopgave
Ondanks dat uw totale reserves met ongeveer € 22,3 miljoen dalen ten opzichte van eind 2025, blijft u binnen de normen die u tot nu toe heeft gehanteerd voor de beoordeling van de financiële positie. Los van de continue beweging in de financiering door het Rijk, zijn belangrijke ontwikkelingen binnen gemeente Nijkerk de grondexploitatie, kosten gerelateerd aan jeugdwet en de knelpunten rondom de instandhouding van voorzieningen. Die kunnen de komende jaren behoorlijke invloed hebben op met name het incidentele financiële beeld.
Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle
Ontwikkeling reservepositie (x 1.000) volgens Programmabegroting 2026-2029 € 60.000
€ 75.000
€ 40.000
€ 70.000
€ 20.000
€ 65.000
€-
€ 60.000 2026
2027 Algemene reserves
2028
2029
Bestemmingsreserves
Eigen vermogen
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
14
4. Kernpunten van de controle Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
4.1 Rechtmatigheidsverantwoording Sinds het boekjaar 2023 neemt u een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. Hiermee wordt door het college verantwoording afgelegd over het naleven van de financiële afspraken binnen de gemeente. Wij hebben vastgesteld dat het college in de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening concludeert niet rechtmatig te hebben gehandeld. Dit betekent dat de door het college geconstateerde rechtmatigheidsbevindingen de verantwoordingsgrens hebben overschreden. Van de gerapporteerde rechtmatigheidsfouten van € 4,8 miljoen is € 2,3 miljoen volgens afspraken tussen college en de raad geaccepteerde fouten. De verantwoordingsgrens is door de raad in het controleprotocol vastgesteld op 2% van de totale lasten voor mutaties reserves en komt voor 2025 uit op afgerond € 3,7 miljoen. Wij hebben in het kader van onze jaarrekeningcontrole vastgesteld dat de in de jaarrekening 2025 opgenomen rechtmatigheidsverantwoording getrouw is. De drie relevante criteria waarover in de rechtmatigheidsverantwoording wordt verantwoord zijn als volgt: Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium ziet toe op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen.
De voorwaarden hebben onder andere betrekking op het voldoen aan wet- en regelgeving bijvoorbeeld de Europese aanbestedingsregels en het verstrekken van subsidies. Bij gemeente Nijkerk is de van toepassing zijnde wet- en regelgeving vastgelegd in het normenkader dat op 24 juni 2025 door de raad is vastgesteld. Als de van toepassing zijnde voorwaarden niet zijn nageleefd, kan dit leiden tot een onrechtmatigheid. Vanuit uw eigen interne controles zijn voor een bedrag van € 2,4 miljoen onrechtmatigheidsfouten gebleken (2024: € 2,9 miljoen), die betrekking hebben op het niet voldoen aan de aanbestedingswet. Wij hebben vastgesteld dat u de intern uitgevoerde controles met voldoende diepgang heeft uitgevoerd en dat u hierbij de juiste conclusies heeft getrokken. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium ziet toe op het budgetrecht van de raad. Financiële handelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten en de mutaties in de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting (begrotingscriterium). De begroting is hiermee kaderstellend en afwijkingen hiervan zijn in principe onrechtmatig.
De financiële verordening die op 30 mei 2024 door de raad is vastgesteld, speelt een cruciale rol in de wijze waarop gemeente Nijkerk dient om te gaan met de geautoriseerde begroting en welke afwijkingen als onrechtmatig dienen te worden aangemerkt. De
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
15
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
gemeente Nijkerk heeft ervoor gekozen om het aspect ‘tijdigheid’ nader uit te werken in de Nota beleidskader Rechtmatigheidsverantwoording. Overschrijdingen van lasten en investeringskredieten zijn altijd onrechtmatig en voor overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten, investeringen en baten heeft het college nadere afspraken opgenomen in de waarderingsgrondslagen van de jaarrekening. De kern hiervan is dat voor deze baten en lasten er geen sprake is van begrotingsonrechtmatigheden doordat deze in de jaarrekening zijn opgenomen. Vanuit uw eigen interne controles is vastgesteld dat het totaal aan overschrijdingen van lasten en investeringskredieten € 2,4 miljoen. Deze gehele overschrijding heeft u als acceptabel aangemerkt aangezien deze overschrijdingen passen binnen het vooraf vastgestelde beleid. Wij hebben vastgesteld dat u de intern uitgevoerde controles met voldoende diepgang heeft uitgevoerd en dat u hierbij de juiste conclusies heeft getrokken. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Onder misbruik wordt verstaan: het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen, dan wel met het doel om voor een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen.
Misbruik van overheidsgelden kan gelijk worden gesteld met het plegen van fraude, om zich onrechtmatig overheidsgelden toe te eigenen. Bij fraude passen beheersmaatregelen zoals fraudepreventie, handhaving, fraudeopsporing en sancties. Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (de ‘geest van de wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet- en regelgeving. Ook dit kan tot een onrechtmatigheid leiden. Wij hebben vastgesteld dat u beschikt over een afzonderlijk beleid met betrekking tot het voorkomen en detecteren van misbruik en oneigenlijk gebruik. Dit M&O-beleid is vastgesteld door de raad. Vanuit uw eigen interne controles zijn geen onrechtmatigheidsfouten gebleken met betrekking tot het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Wij hebben vastgesteld dat u de intern uitgevoerde werkzaamheden met voldoende diepgang heeft uitgevoerd en dat u hierbij de juiste conclusies heeft getrokken.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
16
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
4.2 Actualisaties grondexploitaties De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Nijkerk betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar omvang ad € 53,7 miljoen (2024: € 44,3 miljoen) relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingselementen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren opbrengsten ad € 142,2 miljoen en lasten ad € 71,5 miljoen (2024: € 149,6 miljoen respectievelijk € 88,3 miljoen). Alsmede voor het verwachte saldo op netto contante waarde ad € 9,9 miljoen (2024: € 8,3 miljoen) De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor het uiteindelijke resultaat van de lopende projecten. Per project moet bepaald worden of er sprake is van een verwacht verlies, waarvoor een voorziening getroffen moet worden, of winst. De totale verwachte winst mag u naar rato van de realisatie op basis van de POC methode, als resultaat nemen. In 2025 heeft gemeente Nijkerk acht grondexploitaties, waarvan twee bedrijventerreinen, vijf woningbouw en één gemengd. In 2025 zijn geen nieuwe grondexploitatie geopend.
De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2025 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Planeconomen, civiele technici en wij hebben nadrukkelijk aandacht besteed aan de controle van de prognoses in de lopende materiële complexen, alsmede complexen met een minimaal resultaat. De herzieningen ultimo 2025 maken een deugdelijke indruk. Wat betreft de toegerekende rente en de disconteringsvoet wordt aangesloten bij de richtlijnen die het BBV hiervoor geeft. Ten aanzien van de gehanteerde systematiek rondom de schatting van de toekomstige opbrengststijging willen wij u er op wijzen dat deze niet conform BBV-richtlijnen is. Om hier niet in herhaling te vallen wil ik u verwijzen naar hetgeen hiervoor reeds onder hoofdstuk 1 is vermeld bij het kopje Grondexploitaite. Tussentijdse winstneming Voor alle grondexploitaties met een positief resultaat is de Percentage of Completion (POC) methode toegepast. Op basis van deze methode is in 2025 een tussentijdse winst van € 1,0 miljoen verantwoord.
Belangrijkste aandachtspunten waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: • Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. • Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties • (Externe) deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten. • Een aannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
17
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons onderzocht en als aannemelijk aangemerkt. De parameters en renteberekeningen zijn conform de voorschriften van het BBV. De parameters worden jaarlijks via een aparte notitie vastgesteld. Alle herzieningen worden voorafgaand aan het afgeven van onze verklaring vastgesteld door de raad. Inhoudsopgave Ontwikkelingen in de grondexploitaties Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
De belangrijkste projecten betreffen in 2025: • Nijkerkerveen (boekwaarde ultimo 2025: € 9,3 miljoen; 2024: € 15,3 miljoen) In Nijkerkerveen wil de gemeente Nijkerk (verder) uitbreiden. In 2022 zijn deelplannen 1a, 2 (dorp) en 3a (Laakweg) gesloten en is deelplan 3 geopend en moet worden voorzien in circa 340 woningen. De gronden ten behoeve van de woningbouwontwikkeling zijn in onverdeeld eigendom van de gemeente en ontwikkelaar Plankenburg. Deze grondexploitatie wordt in samenwerking met Plankenburg gerealiseerd, waar op basis van de samenwerkingsovereenkomst sprake is van een gezamenlijke rekening en risicodeler. De gemeente Nijkerk heeft beheer over de grondexploitatie en koopt daarom ook de gronden. Wij hebben rekening gehouden met deze gezamenlijke rekening en risicodeler bij de controle van de totaal verwachte winst. Tot en met 2024 waren enkel kosten gemaakt voor deze grondexploitatie, groot € 15,3 miljoen. In 2025 is gestart met de verkoop en bedroegen de opbrengsten € 8,4 miljoen. Ultimo 2025 wordt een winst verwacht op het project van € 2,9 miljoen (2024: € 2,9 miljoen). Aangezien er opbrengsten zijn gerealiseerd dient ultimo 2025 op het project conform de voorgeschreven winstberekening door de Commissie BBV (Percentage of Completion, POC) een winst te worden genomen. Deze bedroeg € 211.000.
• Stadshaven Nijkerk (boekwaarde ultimo 2025: € 22,1 miljoen; 2024: € 6,7 miljoen) Het gebied van de Havenkom wil Nijkerk omvormen in een woon- en leefgebied met circa 600 woningen. De ontwikkeling van Stadhaven Nijkerk kent een financieel tekort. Daarom heeft gemeente Nijkerk twee subsidies aangevraagd: Woningbouwimpuls van het Rijk (€ 4.155.099) en cofinanciering bijdrage Woningbouwimpuls van Provincie Gelderland (maximaal € 637.000). In 2022 was het volledige bedrag van het Rijk ca. € 4,1 miljoen reeds ontvangen. Op grond van een BBV notitie is, de WBI-subsidie separaat verantwoord in de jaarrekening (onder de overige schulden). In 2025 is dit ongewijzigd gebleven en is deze subsidie nog steeds als vooruitontvangen bedrag opgenomen op de balans. Er hangen namelijk voorwaarden aan de Woningbouwimpuls subsidie (verder WBI). De gemeente heeft ultimo 2025 opnieuw de inschatting gemaakt of de gemeente aan de betreffende subsidievoorwaarden voldoet en ook voor de looptijd van de grondexploitatie zal blijven voldoen. Dit betreft een inschatting welke de gemeente elk jaar zal moeten herijken bij de herzieningen, omdat de subsidie toeziet op een onrendabele top op de grondexploitatie. De gemeente heeft voor de start- en einddatum van de bouw uitstel aangevraagd vanwege lopende procedures tegen het bestemmingsplan.
De rechtbank heeft inmiddels op 18 maart 2026 uitspraak gedaan en de gemeente in het gelijk gesteld. Indien de gemeente niet aan de voorwaarden van de WBI kan voldoen (waaronder de voorgeschreven start- en einddatum) en/of er wordt geen uitstel verleend, zal het ontvangen bedrag terugbetaald moeten worden.
18
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Bij de controle van deze grondexploitatie hebben wij aandacht besteed aan de nauwkeurigheid en de volledigheid van de geboekte verliesvoorziening door de berekening van de gemeente Nijkerk te toetsen. Op basis van onze werkzaamheden kunnen wij ons vinden in de verwerkingswijze van gemeente Nijkerk. Conform het BBV heeft gemeente Nijkerk de verliesvoorziening opgenomen tegen contante waarde en bedraagt € 5,7 miljoen (2024: € 5,6 miljoen). • Doornsteeg (boekwaarde ultimo 2025: € 11,1 miljoen; 2024: € 8,3 miljoen) Doornsteeg betreft één project, maar is administratief in meerdere fasen (deelcomplexen) ingedeeld. Er zijn deelcomplexen waar geen opbrengsten tegenover staan, zoals de bouw van de fietstunnel naar Doornsteeg toe en de te realiseren geluidswal. In de jaarrekening dient dit echter als één grondexploitatie te worden verantwoord. Aangezien de eindwaarde van het totale project positief is dient op basis van de PoC methode een winst te worden verantwoord. In 2025 is derhalve een winst van € 100.000 verantwoord. • De Flier (boekwaarde ultimo 2025: € 14,7 miljoen; 2024: € 16,8 miljoen) De Flier is een bedrijventerrein welke ligt aan de A28 en daarmee een goede uitvalsbasis is voor bedrijven. In 2025 is voor € 3,8 miljoen aan opbrengsten gerealiseerd. Op basis van de POC methode is er in 2025 € 753.000 winst gerealiseerd.
4.3 Voorzieningen Uw gemeente heeft conform het BBV onderscheid gemaakt tussen voorzieningen: • Voor verplichtingen, verliezen en risico’s: met name pensioenvoorzieningen voor (oud)wethouders; • Ter egalisatie van kosten: met name onderhoudsvoorzieningen (groot onderhoud); • Voor van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden: met name voor riolering. De balanspost voorzieningen is onderhevig aan materiële waarderings- en schattingselementen. Wij hebben vastgesteld dat de waarderings- en schattingsmethoden consistent zijn toegepast en de door u gekozen methoden aanvaardbaar zijn en in lijn met de voorschriften vanuit het BBV. Het blijft belangrijk om deze waarderings- en schattingsmethodes regelmatig te toetsen aan maatschappelijke en/of economische ontwikkelingen alsmede de doorvertaling daarvan via actualisaties van beheerplannen. Pensioenvoorzieningen De pensioenvoorziening is ultimo 2025 € 7,4 miljoen (2024: € 6,4 miljoen). De stijging heeft met name te maken met de verplichte overdracht van de verplichtingen inzake de pensioen van wethouders en voormalig wethouders per 1 januari 2028 naar het ABP. Deze voorziening kende tot en met 2024 een dekkingsgraad van 100 procent. Omdat het ABP een hogere dekkingsgraad kent moet de voorziening hierop worden aangepast.
Deze verhoogde dekkingsgraad heeft in 2025 geleid tot een extra dotatie aan de pensioenvoorziening van € 1,4 miljoen. De totale verhoging van deze voorziening is € 1,0 miljoen. De afname van € 0,4 miljoen wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere rekenrente, gestegen van 2,325% naar 2,954%. Wij hebben vastgesteld dat deze voorziening juist is gewaardeerd.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
19
Onderhoudsvoorzieningen De onderhoudsvoorzieningen zijn ultimo 2025 gewaardeerd op € 7,1 miljoen (2024: € 7miljoen).
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
Op basis van het BBV is het mogelijk om kosten groot onderhoud te egaliseren via een onderhoudsvoorziening. Door het vormen van een onderhoudsvoorziening ‘spaart’ de gemeente Nijkerk jaarlijks een gelijkblijvend bedrag voor toekomstig uit te voeren groot onderhoud. Deze onderhoudsuitgave wordt vervolgens gedekt uit deze onderhoudsvoorziening. Doordat er sprake is van gelijkblijvende dotaties aan de voorziening draagt deze systematiek bij aan het doel van de voorziening, het egaliseren van de kosten groot onderhoud. Doorvertaling beheerplannen naar hoogte onderhoudsvoorzieningen In het BBV is opgenomen dat voor alle onderhoudsvoorzieningen een beheersplan aanwezig dient te zijn die maximaal 5 jaar oud mag zijn, zodat er voldoende cijfermatige onderbouwing aanwezig is voor het opnemen van de onderhoudsvoorziening. Afgelopen jaar hebben wij u aangegeven de beheerplannen voor groot onderhoud wegen en gebouwen te actualiseren. Gedurende de controle dit jaar hebben wij geconstateerd dat er een vervolg is gegeven aan het adviespunt. Een groot deel van de beheerplannen zijn inmiddels geactualiseerd en vastgesteld door het college op 14 april 2026. Wij hebben geconstateerd dat door de hoeveelheid te actualiseren beheerplannen nog niet alle beheerplannen zijn geactualiseerd. U heeft aangegeven er naar te streven om het nog niet geactualiseerde deel in 2026 te actualiseren.
Dit betreffen de beheerplannen voor Haven en Sluis, Begraafplaatsen en Afval. Uit de op 14 april 2026 vastgestelde geactualiseerde beheerplannen volgt dat er een deel van de voorziening vrij komt te vallen als gevolg van een wijziging in de beheerssystematiek (onderhoud versus investering) voor onder meer groen en straatmeubilair. Het is de bedoeling deze vrijval in te zetten ter dekking van andere beheerplannen. Doordat de vaststelling van de beheerplannen na balansdatum heeft plaatsgevonden resulteert dit niet in cijfermatige correctie voor het boekjaar 2025, maar dient wel toegelicht te worden onder de gebeurtenissen na balansdatum om het effect zichtbaar te maken voor de eindgebruiker.
Afsluiting Impact verduurzaming en klimaatverandering op onderhoudsvoorzieningen Onderhoud van kapitaalgoederen is in veel gemeenten een belangrijk onderwerp. Voor inwoners zijn adequaat onderhouden wegen en gemeentelijke gebouwen een zichtbaar onderdeel van het takenpakket en de uitstraling van hun gemeente. Ook het beheer van de riolering hoort hierbij. In financieel opzicht is dit een belangrijk onderwerp omdat er veel geld in omgaat, dat zoals bij riolering ook specifiek daarvoor bij inwoners en bedrijven in rekening gebracht wordt. Om die reden besteed u veel aandacht aan ontwikkelingen op dit terrein. Verduurzaming en klimaatverandering zorgen er bovendien voor dat ook de technische kant van de beheerplannen in beweging is. Circulariteit van grondstoffen, energieverbruik en -besparing en het opvangen van de effecten van klimaatverandering zijn thema’s
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
20
die invloed hebben op de kosten van onderhoud en exploitatie. Ons advies is om verduurzaming mee te nemen in de actualisatie van de beheerplannen.
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
4.4 Rapporteren over fraude Door maatschappelijke ontwikkelingen is er in toenemende mate aandacht voor fraudepreventie, maar ook op onderwerpen zoals corruptie, omkoping en (het bewust niet naleven van) wet- en regelgeving. Onder andere door de toenemende aandacht voor deze onderwerpen, wordt van organisaties steeds vaker gevraagd informatie te verstrekken over de visie, het beleid en het toezicht op integer handelen binnen alle afdelingen van uw organisatie. U beschikt over een intern opgestelde frauderisicoanalyse. Dit vinden wij een goede zaak. Echter, wij adviseren u ook om de frauderisicoanalyse verder door te ontwikkelen naar een fraudebeheersplan. U heeft al aanvullend beleid opgesteld ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O-beleid). In tegenstelling tot een frauderisicoanalyse is dit beleid vooral extern gericht zijn. Door de gemeente Nijkerk wordt jaarlijks voorafgaande het opstellen van de jaarrekening, de frauderisicoanalyse met directie en MT besproken en geactualiseerd. Eventuele fraudegevallen worden dan ook besproken. In onze managementletter hebben wij geadviseerd om een fraude escalatieladder op te stellen. Dit advies heeft u inmiddels opgevolgd door het opstellen van een regeling Fraude-escalatie gemeente Nijkerk welke 11 maart 2026 door uw directie is vastgesteld.
Vanuit onze eigen rol als accountant dienen wij ook een inschatting te maken van de frauderisico’s, en gepaste werkzaamheden uit te voeren om te borgen dat er geen fraudes van materieel belang hebben plaatsgevonden. Onderdeel hiervan is het risico dat het management de interne beheersing doorbreekt, wat bij iedere organisatie een risico is. In dit kader beoordelen wij interne processen, zoals (de totstandkoming van) schattingen, ongebruikelijke transacties buiten de normale bedrijfsvoering en onzakelijke transacties met verbonden partijen. Onze werkzaamheden zien onder andere toe op vaststellen dat prestaties geleverd zijn en de wijze waarop u dit zelf borgt, het naleven van het interne inkoopbeleid en voor u relevante aanbestedingsregels. Bepaalde delen van de opbrengstverantwoording kunnen ook onderdeel zijn hiervan. Als wij aanwijzingen hebben van fraude communiceren wij dit met het bestuur. Indien fraude plaatsvindt in de top van de organisatie of als er niet voldoende herstelwerkzaamheden worden getroffen, zullen wij dit melden bij de externe toezichthouder. Tijdens de controle hebben wij een professioneel-kritische houding betracht ten opzichte van frauderisico’s in de jaarrekening. Wij merken op dat onze controle niet primair gericht is op het ontdekken van fraude.
Tijdens de uitvoering van onze controles hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is van materiële fraude. 4.5 Continuïteit In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de gemeente om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
21
Naast ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants leiden de hogere inflatie, de energieprijsontwikkeling en de reactie van de deelnemende overheden hierop, tot een andere beoordeling van continuïteitsrisico’s. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Net als ten aanzien van het onderwerp fraude is ook rapportering in de controleverklaring over continuïteit sinds enkele jaren verplicht. Hoewel vanwege de wettelijke waarborgen feitelijke discontinuïteit van uw gemeente als geheel niet aan de orde is, kan onder omstandigheden de financiële positie wel aanleiding zijn tot het schrappen van taken of het afstoten van activa. Ook externe ontwikkelingen zoals inflatie en beschikbaarheid van personeel zijn van invloed op de manier waarop naar uw financiële positie gekeken wordt. In onze controleverklaring is meer informatie dan voorheen opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. Ons werk begint immers met uw eigen inschattingen over de toekomst.
Resultaat en weerstandsvermogen
U hebt in de paragraaf Weerstandvermogen en risicobeheersing aangegeven dat er geen directe indicaties bestaan om op korte termijn taken of activiteiten te beëindigen en u bent van mening dat de continuïteit gezekerd is. Die conclusie kunnen wij onderschrijven.
Kernpunten van de controle
4.6 Belangrijke schattingen in de jaarrekening
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Schattingen: algemeen Bij het opmaken van een jaarrekening is het noodzakelijk dat u schattingen en oordelen toepast om te komen tot betrouwbare cijfers. Niet zelden worden schattingen niet als zodanig onderkend, omdat ze een vast onderdeel van uw administratieve proces zijn. Tijdens onze controle besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de belangrijke schattingen omdat deze, bedoeld of onbedoeld, het resultaat kunnen beïnvloeden. Binnen uw organisatie hebben de belangrijkste schattingen betrekking op het inschatten van (de waarde van) de materiele vaste activa, onderhanden werk in de grondexploitaties, de vorderingen en de kortlopende schulden en de noodzaak tot het treffen van voorzieningen. Schattingen: Methoden en evalueren uitkomsten schattingen Tijdens onze werkzaamheden hebben wij verder geen tekortkomingen aangetroffen in de schattingsmethoden en vastgesteld dat de wijze waarop deze tot stand komen niet is gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Wij aanvaarden uw schattingen, maar wij melden volledigheidshalve dat inherent is aan schattingen dat de uiteindelijke uitkomst kan afwijken. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat u in de periode na afloop van het boekjaar de uitkomsten van de gemaakte schattingen evalueert. Dat noemen we backtesting. Op die manier maakt u beter inzichtelijk hoe schattingen in de praktijk zijn uitgepakt.
Deze informatie kunt u vervolgens gebruiken om de gehanteerde schattingsmethoden en uitgangspunten voor de komende jaren te verbeteren. Gemeente Nijkerk heeft nog geen standaardwerkwijze om backtesting op schattingen uit te voeren.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
22
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
4.7 Verantwoording Specifieke uitkeringen Ter voorkoming van onnodige verantwoordingsdruk verstrekt het Rijk een groot aantal specifieke geldstromen die via het systeem van Single Information Single Audit (SiSa), moeten worden verantwoord. De verantwoordingsgegevens voor deze regelingen worden opgenomen in de zogeheten SiSa-bijlage bij de jaarrekening. In tegenstelling tot de andere onderdelen van de jaarrekening is de controleverklaring bij de jaarrekening 2025 niet alleen van toepassing op de getrouwheid, maar ook op de rechtmatigheid van de in deze bijlage opgenomen bestedingen. In de SiSa-bijlage zijn vrijwel alleen financiële gegevens opgenomen. De laatste jaren is het aantal SiSa regelingen dusdanig toegenomen, met de bijbehorende verantwoordingsdruk, dat het kabinet voornemens is het aantal specifieke uitkeringen drastisch te verminderen. Het aantal in de jaarrekening 2025 te verantwoorden specifieke uitkeringen van 28 is gelijk aan het aantal van 2024. Er is derhalve nog altijd sprake is van een stevige verantwoordingsdruk. De controlevoorschriften voor de SiSa-bijlage zijn opgenomen in de Nota verwachtingen accountantscontrole.
Hierin staat onder meer de wijze waarop de controle moet worden ingestoken beschreven en zijn specifieke rapporteringsgrenzen voorgeschreven, te weten per specifieke uitkering: • € 12.500 als de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan € 125.000. • 10% indien de omvangsbasis groter is dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan € 1,0 mln. • € 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan € 1,0 mln. Wij hebben geen fouten of onzekerheden geconstateerd met betrekking tot de SiSa-bijlage 2025 van de gemeente Nijkerk die deze grenzen overschrijden. In de bijlage bij dit accountantsverslag nemen we de verplichte tabel op. Deze tabel dient aan het ministerie van BZK ter beschikking te worden gesteld. 4.8 Sociaal domein: Wmo en Jeugdwet De grote decentralisaties uit 2015, waardoor gemeenten de verantwoordelijkheid hebben voor het hele sociaal domein, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdwet leggen al jaren een fors beslag op de gemeentelijke organisatie en de gemeentelijke financiën. Ook op het gebied van verantwoording en controle komt dit onderwerp de laatste jaren steeds terug in veel gemeentelijke jaarrekeningen, alsmede in de oordelen en rapportages van de accountants daarbij. Voor de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd) onderzocht.
Zorg in Natura – Jeugdwet en Wmo In de bestedingen aan zorgaanbieders Wmo en Jeugd hebben wij in 2025 geen (on)gecorrigeerde onzekerheden of afwijkingen voor de getrouwheid geconstateerd. U vraagt uw zorgaanbieders om verantwoording af te leggen over de geleverde zorg. U doet dat via
Accountantsverslag 2025 Gemeente Nijkerk
23
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
een productieverantwoording met controleverklaring voor zorgaanbieders bij wie de gemeente meer dan € 125.000 heeft besteed. Niet alle zorgaanbieders overleggen tijdig een controleverklaring of overleggen een goedkeurende controleverklaring. Vaak wijken de productieverantwoordingen ook af van de bestedingen die bij u in de boeken staat. Deze afwijkingen leiden niet tot fouten en onzekerheden. In boekjaar 2025 zijn er namelijk aanvullende werkzaamheden verricht, waardoor er geen sprake is van onzekerheid. Dit is in lijn met het boekjaar 2024. PGB’s en Sociale Verzekeringsbank De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2025 verstrekt. Evenals vorig boekjaar heeft u door middel van aanvullende werkzaamheden de onzekerheid ten aanzien van de PGB lasten weg kunnen nemen. De gerapporteerde beperking door SVB leidt zodoende niet tot fouten en onzekerheden voor de gemeente Nijkerk. 4.9 Wet normering Topinkomens Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing.
Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt.