CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-024 Bijlage 1 Voorlopige Jaarstukken 2025

Raadsvergadering 2 juli 2026, gemeente NijkerkBij agendapunt: Jaarstukken 2025 en Meerjarenprognose Grondbedrijf 2026 (2026-024)39.361 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 5

Begrotingscriterium Het begrotingscriterium geeft aan in hoeverre de baten en lasten in de jaarrekening passen binnen de door de raad vastgestelde begroting. Dit criterium gaat over zowel de exploitatie, de investeringskredieten als de bijbehorende programma’s waarbinnen financiële handelingen plaatsvinden. Hiermee wordt beoordeeld of het college de begroting rechtmatig heeft uitgevoerd. Afwijkingen die binnen de door de raad gestelde kaders vallen, worden als acceptabel beschouwd. Deze worden daarom niet afzonderlijk toegelicht in deze paragraaf. Voor een volledig overzicht van de afwijkingen tussen begroting en realisatie verwijzen wij naar de financiële analyses per programma in het programmadeel. In deze paragraaf lichten wij alleen de afwijkingen toe die groter zijn dan de rapportagegrens van € 50.000. Daarbij maken wij onderscheid tussen fouten (afwijkingen die strijdig zijn met wet‑ en 87

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

regelgeving) en onduidelijkheden (afwijkingen waarbij de rechtmatigheid niet eenduidig kan worden vastgesteld). Ook wordt aangegeven welke maatregelen worden genomen om dergelijke afwijkingen in de toekomst te voorkomen. In onderstaande tabel zijn de afwijkingen boven de € 50.000 opgenomen. Tabel afwijkingen begrotingscriterium wordt ingevuld bij de definitieve jaarstukken In 2025 hebben we afwijkingen in de tussentijdse bestuur rapportages aan de gemeenteraad gemeld. Daarnaast heeft de gemeenteraad besloten in het beleidskader rechtmatigheid dat er wordt ingestemd met afwijkingen na de tussentijdse rapportages (tijdens het vaststellen van de jaarstukken). Zie de toelichting lid 5.3 van de Nota beleidskaders rechtmatigheid: •

Zodra de raad de verantwoording en de jaarstukken vaststelt, wordt ook ingestemd met alle begrotingsonrechtmatigheden. Dit voor zover die instemming niet al eerder heeft plaatsgevonden bij de tussentijdse rapportages gedurende het begrotingsjaar. Voor deze werkwijze wordt gekozen, waardoor geen aparte begrotingswijzigingen (voor het opheffen van de begrotingsonrechtmatigheden) behoeven te worden voorgelegd aan de raad. Daarmee zetten we tevens de huidige werkwijze voort en beperken we de administratieve lasten. Deze toelichting maakt onderdeel uit van de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening. Hiermee hebben wij voldaan aan de voorwaarden zodat wij geen afwijkingen hebben op dit onderdeel die onrechtmatig zijn. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium gaat over de eisen die gelden bij de uitvoering van financiële beheershandelingen. Deze eisen komen voort uit verschillende wetten, regels en interne richtlijnen. Ze bepalen onder welke voorwaarden middelen mogen worden uitgegeven of ontvangen. De voorwaarden hebben betrekking op verschillende aspecten, zoals de doelgroep waarvoor een regeling bedoeld is, de termijnen waarbinnen aanvragen moeten worden ingediend, de grondslag van een regeling, normbedragen, administratieve vereisten, bevoegdheden, bewijsstukken en de duur en hoogte van financiële verplichtingen.

Wanneer niet aan deze voorwaarden wordt voldaan, kan sprake zijn van een onrechtmatigheid. In de rechtmatigheidsverantwoording wordt aangegeven of de gemeente deze voorwaarden in 2025 correct heeft toegepast. Eventuele afwijkingen die boven de rapportagegrens uitkomen worden verderop in deze paragraaf toegelicht. Hierbij wordt ook aangegeven welke maatregelen worden genomen om herhaling te voorkomen. In onderstaande tabel zijn de afwijkingen boven de € 50.000 opgenomen. Tabel afwijkingen voorwaardencriterium wordt ingevuld bij de definitieve jaarstukken Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium Het misbruik‑ en oneigenlijk gebruik‑criterium gaat over het voorkomen, signaleren en corrigeren van misbruik of oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen. Hierbij gaat het om situaties waarin bewust onjuiste of onvolledige informatie wordt verstrekt om ten onrechte een financiële tegemoetkoming te ontvangen, of waarin gemeentelijke regels worden omzeild. Voor alle financiële beheershandelingen geldt dat de gemeente maatregelen moet nemen om misbruik te voorkomen. Denk hierbij aan heldere procedures, controles, verificaties en het opvragen van bewijsstukken wanneer dat nodig is. Als er toch misbruik wordt vastgesteld, moet dit worden hersteld met passende maatregelen, zoals correcties, terugvorderingen of sancties.

Sinds de wijziging van de landelijke richtlijnen geldt dat gevallen van misbruik waarbij het M&O‑beleid is toegepast en volledig is gecorrigeerd (bijvoorbeeld door terugvordering of het beëindigen van een 88

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

regeling) niet meer hoeven te worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. In deze situaties zijn de financiële gevolgen immers hersteld en blijft de jaarrekening getrouw. Wel moet in de paragraaf Bedrijfsvoering worden toegelicht welke misbruikgevallen zijn geconstateerd en wat de financiële impact hiervan is. De verbijzonderde interne controle (VIC) voert jaarlijks een overkoepelende toets uit om vast te stellen of het M&O‑beleidskader op een juiste en effectieve manier wordt nageleefd. Eventuele risico’s of verbeterpunten worden daarbij in beeld gebracht. Voor het verslagjaar 2025 worden geconstateerde en gecorrigeerde gevallen van misbruik boven de rapportagegrens in deze paragraaf toegelicht. Waar sprake is van fouten, wordt aangegeven welke maatregelen zijn genomen om herhaling te voorkomen. Tabel afwijkingen M&O criterium wordt ingevuld bij de definitieve jaarstukken Frauderisico’s De gemeente Nijkerk voert actief beleid om fraude, corruptie, niet‑integer gedrag en misbruik of oneigenlijk gebruik te voorkomen. Dit sluit aan bij de bredere verantwoordelijkheid van de gemeente om zorgvuldig om te gaan met publieke middelen en om een integere organisatie te waarborgen. Daarbij wordt ook aangesloten op het bestaande plan van aanpak voor het tegengaan van ondermijnende criminaliteit. Een belangrijk instrument hierbij is de frauderisicoanalyse.

De analyse wordt jaarlijks geactualiseerd en besproken met de managementteams van de taakvelden. In deze gesprekken worden risico’s opnieuw beoordeeld en beheersmaatregelen, waar nodig, aangescherpt. Het doel hiervan is om risico’s blijvend scherp in beeld te houden en tijdig maatregelen te nemen als de omstandigheden veranderen. Daarnaast wordt afgesproken dat het onderwerp fraude en corruptie jaarlijks in teamoverleggen wordt geagendeerd, om bewustwording te vergroten en signalen vroegtijdig te kunnen herkennen. Jaarlijks wordt binnen de organisatie navraag gedaan naar mogelijke fraude- of corruptiegevallen. Dit gebeurt zowel via reguliere contactmomenten als via een formele uitvraag door de concerncontroller. De inrichting van de administratieve organisatie en interne beheersing is erop gericht om fraude te voorkomen of tijdig te ontdekken. De verbijzonderde interne controle (VIC) toetst in dit kader ook de werking van de beheersmaatregelen die in de frauderisicoanalyse zijn opgenomen. Naast procesgerichte maatregelen wordt ook ingezet op houding en gedrag. Voor nieuwe medewerkers wordt een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) gevraagd, medewerkers leggen de ambtseed of belofte af en er gelden duidelijke gedragscodes, bijvoorbeeld over integriteit, nevenwerkzaamheden en financiële belangen.

Daarnaast zijn vertrouwenspersonen beschikbaar en wordt integriteit periodiek besproken in overleggen. Op basis van deze maatregelen blijft de gemeente alert op fraude‑ en integriteitsrisico’s. •

Bijlage checklist uit de herziende notitie (okt.2024) van de kadernota rechtmatigheid: De checklist wordt toegevoegd in de definitieve versie van de jaarstukken.

89

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 6. Verbonden partijen De gemeente Nijkerk wil haar doelstellingen optimaal realiseren. In een groot aantal gevallen is dit op eigen gemeentelijke kracht mogelijk. Er zijn echter ook zaken waar het, uit praktisch en bestuurlijk oogpunt, beter is daarvoor met derden samen te werken. Dit kunnen andere overheden zijn (met name gemeenten en provincies), maar soms ook niet-overheden. Wanneer een dergelijke samenwerking aan een aantal criteria voldoet, is er sprake van een ‘verbonden partij’. Het aangaan van banden met deze verbonden partijen komt altijd voort uit het publieke belang. Nijkerk is met haar verbonden partijen actief in meerdere regio’s en provincies. Deze paragraaf geeft het wettelijk kader en de visie op de verbonden partijen weer en toont een overzicht van de bestaande verbonden partijen. In verband met een wijziging van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) zijn de beleidsvoornemens van de verbonden partijen niet vermeld in deze paragraaf, maar opgenomen in de programma’s (samenvoeging van de gemeentelijke beleidsdoelen en de doelen van de verbonden partijen).

6.1.

Wettelijk kader

Een verbonden partij is volgens het BBV: een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder financieel belang wordt verstaan: een bedrag dat onze gemeente aan de verbonden partij ter beschikking heeft gesteld, dat wij niet kunnen verhalen wanneer de verbonden partij failliet gaat, dan wel het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: zeggenschap, hetzij vanuit van vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij vanuit stemrecht. Er zijn twee soorten verbonden partijen. • Publiekrechtelijk. Het aangaan van samenwerkingsvormen in de publiekrechtelijke sfeer is geregeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Volgens de Wgr kunnen de raad, het college of de burgemeester ’afzonderlijk of tezamen ieder voor zover het de eigen bevoegdheden betreft’ een gemeenschappelijke regeling treffen om één of meer belangen van de gemeente te behartigen. Als het college of de burgemeester tot een gemeenschappelijke regeling wil besluiten, is er vooraf toestemming nodig van de raad. Afhankelijk van de aard van samenwerking kan wel of geen rechtspersoon worden gecreëerd. Wordt er geen rechtspersoon gecreëerd dan bestaat de samenwerking vooral uit overleg.

Wordt er wel een rechtspersoon (een openbaar lichaam) in het leven geroepen, dan is er sprake van verlengd lokaal bestuur; • Privaatrechtelijk Sinds 2002 is het in de Gemeentewet zo geregeld dat het college beslissingsbevoegd is tot het aangaan van privaatrechtelijke verplichtingen. Daaronder vallen ook de besluiten om als gemeente deel te nemen aan privaatrechtelijke ‘verbonden partijen’ zoals stichtingen, verenigingen, vennootschappen en dergelijke. Wel voorziet artikel 160 van de Gemeentewet in een verplichte toezending van het ontwerpbesluit aan de raad en is de goedkeuring van Gedeputeerde Staten nodig. • Ontwerpbegrotingen van gemeenschappelijke regelingen De Wgr verplicht besturen van gemeenschappelijke regelingen om hun ontwerpbegroting ten minste twaalf weken voor de vaststelling toe te zenden aan de raden van de betreffende gemeenten. Dat geldt voor alle gemeenschappelijke regelingen, ook al betreft de samenwerking uitsluitend college- of burgemeesters bevoegdheden. De gemeenteraad heeft dan gedurende zes weken de gelegenheid om bij het dagelijks bestuur zienswijzen in te dienen over de ontwerpbegroting. Het dagelijks bestuur zorgt ervoor dat de ingediende zienswijzen aan het algemeen bestuur worden voorgelegd. Het wetsvoorstel “Versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen” is per 1 juli 2022 in werking getreden.

De wet versterkt de positie bij besluitvorming en de controlerende rol van gemeenteraden door hen meer inspraak te geven bij het treffen van gemeenschappelijke regelingen en bij het nemen van besluiten door de besturen daarvan.

90

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

Het overzicht in de laatste paragraaf geeft de bestaande gemeenschappelijke regelingen van de gemeente weer en per gemeenschappelijke regeling welk bestuursorgaan bevoegd is.

6.2.

Visie op verbonden partijen

Om te beoordelen of aan ‘verbonden partijen’ wordt deelgenomen heeft het gemeentebestuur de volgende toetsingscriteria vastgesteld: • • •

de taak kan niet of zeer moeilijk door de gemeente alleen worden uitgevoerd; gezamenlijke uitvoering van de taak levert voor de gemeente een concrete meerwaarde op; de voordelen van de samenwerking wegen op tegen de nadelen.

Het gemeentebestuur van Nijkerk is voorstander van samenwerking binnen publiekrechtelijke kaders. In sommige gevallen is het noodzakelijk om samenwerking op privaatrechtelijk terrein aan te gaan. In dat geval geldt als extra criterium dat samenwerking via publiekrechtelijke weg niet, of slechts zeer moeilijk, mogelijk is. De beoordeling of onze gemeente blijft deelnemen, aan welke vorm van samenwerking dan ook, is een continu proces. Telkens wanneer er een verandering in de vorm van samenwerken zich voordoet, wordt beoordeeld of de samenwerking nog voldoet aan de criteria of dat de betreffende taken beter op een andere manier verwezenlijkt kunnen worden.

6.3.

Lijst van verbonden partijen

Gemeenschappelijke regelingen 1.

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM), gevestigd te Arnhem

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging

Financieel belang

Omvang per: Resultaat 2025 Beleidsmatige risico’s

2.

Gemeenschappelijke regeling Het voorkomen en bestrijden van incidenten op het gebied van de openbare veiligheid, hulpverlening en volksgezondheid. Burgemeester T. de Jonge (lid algemeen bestuur – Ruitenbeek en wethouder A.M.W. Rohen (GGD) GGD € 1.145.000 JGZ € 800.000 RVP/Meningokokken € 148.000 BRW € 2.781.000 Bevolkingszorg € 51.000 01-jan-25 31-dec-25 Eigen vermogen € 14.331.000 13.506.000 Vreemd vermogen € 20.961.000 21.600.000 € 1.152.000 V -

Regio De Vallei, gevestigd te Ede

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang

Gemeenschappelijke regeling Samenwerken op het gebied van afvalverwerking. Wethouder C.J. Windhouwer (lid algemeen bestuur) € 8.000

Omvang per:

Eigen vermogen € 117.000 Vreemd vermogen € 35.000 € 15.000 V toe te voegen aan de algemene reserve

01-jan-25 Resultaat 2025

€ €

31-dec-25 135.000 42.000

91

Jaarstukken 2025

2.

Error! No text of specified style in document.

Regio De Vallei, gevestigd te Ede

Beleidsmatige risico’s

Per 2019 zijn de aandelen ARN verkocht. Voortzetting van de Regio samenwerking op afvalgebied in welke vorm en voor welk doel is onderwerp van onderzoek. De kosten van Regio De Vallei voor 2025 kwamen voort uit de volgende activiteiten: archiefkosten, beleidsadvies en ondersteuning financiële processen (deze drie posten worden ingekocht bij de gemeente Ede) en ondersteuning van de besluitvormingsprocessen (zoals AO's, DB- en AB-vergaderingen) en de P&Ccyclus (ingekocht via Regio Foodvalley) en accountantscontrole.

3.

Regio Foodvalley, gevestigd te Ede

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging

Financieel belang Omvang per: Resultaat 2025 Beleidsmatige risico’s

4.

GBLT

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2025 Beleidsmatige risico’s 5.

Gemeenschappelijke regeling Samenwerken op het gebied van economie, werkgelegenheid, ruimtelijke ontwikkeling, wonen en mobiliteit Burgemeester T. de Jonge – Ruitenbeek (lid algemeen bestuur), raadsleden H.J. Bokkers en J.J. Lok (leden van de Regiocommissie), plaatsvervangende leden: S. Ooijevaar en T. van Valkenhoef Inwonersbijdrage excl. Werkprogramma’s € 301.000 Strategische agenda € 162.000 Mobiliteitsfonds € 49.000 01-jan-25 31-dec-25 Eigen vermogen € 5.679.000 € 6.436.000 Vreemd vermogen € 23.240.000 € 21.444.000 € 319.000 V aandeel Nijkerk € 34.000 De Valleihopper (vraagafhankelijk vervoer wordt gecoördineerd vanuit de centrumgemeente Barneveld, het leerlingenvervoer coördineren we zelf als Nijkerk)

Gemeenschappelijke regeling Belastingheffing van een aantal gemeentelijke belastingen wethouder A.M.W. Rohen (lid algemeen bestuur) Netto € 613.000 01-jan-25 Eigen vermogen € 2.281.000 Vreemd vermogen € 6.110.000 3.600.000 V

€ €

31-dec-25 3.622.000 3.692.000

Omgevingsdienst de Vallei, gevestigd te Ede

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2025 Beleidsmatige risico’s

Gemeenschappelijke regeling Vergunningverlening en handhaving op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wethouder E. Heutink-Wenderich (lid algemeen bestuur) € 2.161.000 01-jan-25 31-dec-25 Eigen vermogen € 506.000 € 523.000 Vreemd vermogen € 8.352.000 € 3.785.000 aandeel Nijkerk € 62.000 V -

92

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

Vennootschappen en coöperaties 6.

Leisurelands B.V. (voorheen RGV Holding B.V.)

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2025 Beleidsmatige risico’s

7.

ParkeerService U.A.

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2025 Beleidsmatige risico’s 8.

Coöperatie Samenwering op het gebied van parkeermanagement Wethouder C.J. Windhouwer € 170.786 01-jan-25 Eigen vermogen € 2.147.000 Vreemd vermogen € 6.087.000 € 660.740 V

€ €

31-dec-25 2.147.000 6.087.000

€ €

31-dec-25 11.523.582 921.976

Gastvrije randmeren

Type Openbaar belang Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2025 Beleidsmatige risico’s 9.

Besloten vennootschap Bevorderen recreatie Wethouder M. Broekman (lid aandeelhoudersvergadering) Aandeelhouder 01-jan-25 31-dec-25 Eigen vermogen € 81.273.000 € 81.273.000 Vreemd vermogen € 15.023.000 € 15.023.000 € 3.841.000 V Het jaarlijkse exploitatietekort wordt gedekt uit de reserve, een overschot wordt toegevoegd. De cijfers over 2025 zijn nog niet beschikbaar.

Coöperatie Behartigen van bovengemeentelijke belangen van recreatie en natuurbescherming binnen het gebied Randmeren Wethouder M. Broekman € 10.000 (2 stemmen) 01-jan-25 Eigen vermogen € 11.523.582 Vreemd vermogen € 921.976 € -159.583 N De cijfers over 2025 zijn nog niet beschikbaar

Inclusiefgroep N.V.

Type Openbaar belang

Vertegenwoordiging Financieel belang Omvang per: Resultaat 2025

N.V. De Inclusief groep geeft uitvoering aan de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en de Participatiewet (PW). En streeft hierbij naar een inclusieve arbeidsmarkt waarbij iedereen duurzaam kan deelnemen en waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt optimaal kunnen participeren. Wethouder M. Broekman € 01-jan-25 31-dec-25 Eigen vermogen € 6.797.000 € 6.797.000 Vreemd vermogen € 9.553.000 € 9.553.000 € 906.000 V Het positieve resultaat wordt veroorzaakt door de verkoop van onroerend goed.

Beleidsmatige risico’s

Stichtingen en verenigingen Geen. 93

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

Overige verbonden partijen Geen.

94

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

Paragraaf 7. Grondbeleid 7.1 Wettelijk kader In de begroting worden in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten. Deze verplichting volgt uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de begroting worden per onderdeel de beleidsdoelstellingen duidelijk gemaakt; in de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over de realisatie hiervan. In de toelichting op het BBV worden de volgende onderdelen voor de paragraaf grondbeleid genoemd die tenminste benoemd moeten worden: • een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting (§ 7.2); • een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert (§ 7.2); • een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie (§ 7.4); • een onderbouwing van de geraamde winstneming (§ 7.5); • de beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van grondzaken (§ 7.7). Aanvullend wordt ook ingegaan op: • MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2026 (§ 7.3); • Afdrachten bovenwijkse voorzieningen (§ 7.6).

7.2.

Visie en uitvoering van het grondbeleid

De gemeente Nijkerk heeft in de Nota Grondbeleid 2025 gekozen voor een situationeel grondbeleid. Dit stelt de gemeente in staat om op passende wijze in te spelen op de dynamiek en de behoefte aan flexibiliteit. De beleidskeuze is erop gericht om per situatie af te wegen welk type grondbeleid het meest geschikt is. Hierdoor wordt maatwerk geleverd en kan beter worden ingespeeld op specifieke omstandigheden en behoeften van elk project of initiatief. De te onderscheiden vormen zijn als volgt: • Faciliterend grondbeleid: de gemeente vervult een kaderstellende en toetsende rol; • Actief grondbeleid: de gemeente ontwikkelt zelf de gronden; • Participerend grondbeleid: de gemeente werkt in een tussenvorm samen met private partijen. Om de voorspelbaarheid en transparantie van het besluitvormingsproces te waarborgen, maakt de gemeente gebruik van een afwegingskader. Dit helpt bij het systematisch bezien van de verschillende mogelijkheden en het maken van een weloverwogen keuze die aansluit bij de specifieke doelen en omstandigheden van een gebiedsontwikkeling. Het afwegingskader bestaat uit twee delen. In het eerste deel wordt integraal beoordeeld in hoeverre de gebiedsontwikkeling aansluit op gemeentelijke doelstellingen, zoals vastgelegd in de omgevingsvisie en overig beleid. De uitkomst hiervan bepaalt de houding van de gemeente ten opzichte van de gebiedsontwikkeling.

Het tweede deel van het afwegingskader omvat een stroomschema waarin diverse aspecten worden meegenomen, zoals de verdeling van het grondeigendom en de vraag of marktinitiatief bestaat voor de ontwikkeling van de grond. Het doorlopen van dit stroomschema resulteert in een passende rol voor de gemeente, het bijbehorende grondbeleid en de daarbij aansluitende instrumenten. De Nota Grondbeleid 2025 biedt de mogelijkheid om over te gaan tot (strategische) verwerving van gronden en/of opstallen met het oog op toekomstige ontwikkelingen en plannen. De aankopen zijn primair bedoeld om maatschappelijke ambities en doelstellingen op termijn te kunnen blijven realiseren of om ongewenste ontwikkelingen tegen te gaan. In de Nota Grondbeleid 2025 is voor strategische aankopen een afwegingskader opgenomen.

95

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

Afhankelijk van te maken keuzes in grondbeleid en (strategische) verwerving kan de gemeente ook in de toekomst blijven beschikken over een portefeuille met grondexploitaties en strategische aankopen. Het is echter aannemelijk dat een gedeelte van de ruimtelijke ontwikkelingen ook blijvend via het faciliterende spoor wordt gerealiseerd. In die gevallen zal de gemeente trachten om met de grondeigenaren een anterieure overeenkomst te sluiten om het wettelijk verplichte kostenverhaal zeker te stellen. Indien dit niet (tijdig) lukt, heeft de gemeente het opnemen van kostenverhaalregels in het omgevingsplan als stok achter de deur. In de praktijk zal dit naar verwachting niet of zelden voorkomen.

7.3.

Meerjarenprognose grondbedrijf

De MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) wordt tweemaal per jaar opgesteld. De jaarlijks verplichte herziening wordt aangeboden bij de jaarrekening. Daarnaast biedt de gemeente Nijkerk met de tMPG een tussentijds inzicht bij de Programmabegroting. In de MPG wordt de gemeenteraad (vertrouwelijk) geïnformeerd over de financiële en inhoudelijke ontwikkelingen van de grondexploitaties en voorraad aan strategische gronden. Naast de MPG kan eventuele kaderstelling over grondexploitatieprojecten plaatsvinden in de kadernota, bestuursrapportages of in afzonderlijke projectbesluiten. In de MPG wordt uitgebreid geïnformeerd over de belangrijke ontwikkelingen en worden eventuele beslispunten voorgelegd. Om die reden is ervoor gekozen om de paragraaf grondbeleid beknopt te houden.

7.4.

Actuele prognose grondexploitaties

De grondexploitaties zijn voor het laatst herzien bij de MPG 2026. Hierbij was onder meer sprake van de aanpassing van budgetten (op basis van actuele inzichten) en uitgiftetempo (op basis van marktontwikkelingen). In onderstaande tabel is de voorziene einddatum per project aangegeven alsook de verwachte eindwaarde en netto contante waarde per 1 januari 2026. Op portefeuilleniveau is sprake van een positief resultaat van afgerond € 9,1 miljoen op netto contante waarde. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen actieve grondexploitaties (GREX) en faciliterende exploitaties (FAC). Tabel 7.4.1 Overzicht van exploitatieresultaten Grondexploitatie

Type

Nijkerkerveen GREX - actieve grondexploitatie FAC - faciliterende exploitatie GREX Nautenaseweg GREX Arkerpoort GREX De Flier Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad GREX GREX Stadshaven Nijkerk PaasbosPark, Bizetlaan en Wulfshoeve GREX - actieve grondexploitatie FAC - faciliterende exploitatie Doornsteeg GREX - actieve grondexploitatie FAC - faciliterende exploitatie Totaal

Einddatum

Eindwaarde

Bedragen x € 1.000 Netto Contante Waarde

31-12-2030 31-12-2030 31-12-2026 31-12-2028 31-12-2034 31-12-2034 31-12-2032

3.273 -183 861 331 7.485 701 -6.571

2.964 -166 844 312 6.263 586 -5.720

31-12-2031 31-12-2031

-140 231

-124 205

31-12-2030 31-12-2030

5.315 -958

4.814 -868 9.110

96

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

• Verliesvoorzieningen In overeenstemming met het BBV dient de gemeente verliesvoorzieningen te treffen voor negatieve grondexploitaties ter grootte van het geprognosticeerde verlies. Hetzelfde geldt voor warme gronden (MVA) in het geval sprake is van zogeheten duurzame waardevermindering waarbij de boekwaarde hoger is dan de marktwaarde in de huidige bestemming. Op basis van de actualisatie van de grondexploitaties en een balanswaardetaxatie bij de MPG 2026 moet per saldo een aanvullend bedrag van € 1.547.000 aan (verlies)voorzieningen worden getroffen. In onderstaande tabel zijn de wijzigingen per project inzichtelijk gemaakt. Tabel 7.4.2 Overzicht van (verlies)voorzieningen Grondexploitatie verliesvoorzieningen Stadshaven Nijkerk Doornsteeg (faciliterende exploitatie) Nijkerkerveen, deelplan 3 (faciliterende exploitatie) PaasbosPark, Bizetlaan en Wulfshoeve Stadshaven – bedrijventerrein1 Totaal

Type GREX FAC FAC GREX MVA

tMPG 2025

Bedragen x € 1.000 MPG 2026 Verschil

5.568 890 155

5.720 868 166

152 -22 11

117 0 6.730

124 1.399 8.277

7 1.399 1.547

1 Op 9 januari 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met een projectmatige aankoop voor de

woningbouwontwikkeling Stadshaven Nijkerk. Een gedeelte van deze aankoop valt echter buiten de grondexploitatie en is geactiveerd op de balans als warme grond (MVA) met het oog op concrete bedrijfsontwikkeling in de toekomst. In het kader van voorziene afwaardering op basis van het destijds nog vast te stellen bestemmingsplan ‘Stadshaven Nijkerk, fase 2’ is besloten om een bedrag van € 1,3 miljoen te reserveren. In 2025 zijn de gronden aan de gemeente geleverd en is het bestemmingsplan vastgesteld. Op basis van een onafhankelijke balanswaardetaxatie komt naar voren dat de marktwaarde in de huidige bestemming bijna € 1,4 miljoen lager ligt dan de boekwaarde. Het is noodzakelijk om voor dit verschil een voorziening te treffen. Hier staat uiteraard tegenover dat de reservering van € 1,3 miljoen vervalt.

• Strategische gronden Hieronder vallen de gronden (met eventuele opstallen) die de gemeente Nijkerk momenteel nog niet in exploitatie heeft genomen. In onderstaand overzicht zijn de boekwaarden van de strategische gronden en aankopen opgenomen. Tabel 7.4.3 Overzicht van strategische gronden Grondexploitatie strategische gronden

Boekwaarde 01-jan-24

Mutaties 2024

Bedragen x € 1.000 Boekwaarde 31-dec-24

Nijkerkerveen - deelplan 2 (Landelijk) 643 0 643 - deelplan 42 40 0 40 Spoorkamp fase 23 550 0 550 Stadshaven - bedrijventerrein 0 3.224 3.224 Totaal 1.233 3.224 4.457 2 Op 27 januari 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het openen van grondexploitatie Nijkerkerveen, deelplan 3. De boekwaarde op de gemeentelijke gronden is derhalve grotendeels ingebracht. Het resterende deel van de grond, met een boekwaarde van ongeveer € 40.000, zal op een later moment in exploitatie worden genomen of worden verkocht. De betreffende gronden worden inmiddels aangeduid als deelplan 4. 3 Bij de MPG 2021 heeft de gemeenteraad besloten om de gronden ten aanzien van fase 2 van Spoorkamp uit de

grondexploitatie te halen en tegen boekwaarde over te hevelen naar de voorraad strategische gronden. Dit betreft concreet de gronden ten zuiden van de spoorlijn met uitzondering van de locatie van het zwembad. De locatie van het zwembad was reeds ontwikkeld per 1 januari 2021 en is derhalve nog onderdeel van de grondexploitatie. De gronden in fase 2 worden tijdelijk gebruikt voor project Wonen bij Jaap. Ook worden op termijn enkele kavels voor leisure uitgegeven.

97

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

Op totaalniveau resteert een boekwaarde van ongeveer € 4,5 miljoen. Als de boekwaarde per complex hoger is dan de marktwaarde, dient conform het BBV een (nadere) afwaardering plaats te vinden. Om die reden wordt periodiek een balanswaardetaxatie uitgevoerd ten aanzien van de waarde in de huidige bestemming. Hieruit volgt dat alleen voor het complex Stadshaven - bedrijventerrein de voorziene marktwaarde lager ligt dan de boekwaarde. Een afwaardering is derhalve aan de orde (zie Verliesvoorzieningen). Op 16 december 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met de strategische aankoop van complex De Havenaer. De levering is voorzien in het eerste kwartaal van 2026. Dit betekent dat de aankoop in het overzicht zal worden opgenomen in de paragraaf grondbeleid behorende bij de begroting 2027.

7.5.

Winst- en verliesneming

Winsten en verliezen worden genomen op het moment dat een grondexploitatie formeel door de gemeenteraad wordt afgesloten. Daarnaast stelt het BBV gemeenten verplicht om op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) tussentijdse winsten te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Periodiek wordt bij de vaststelling van de jaarrekening voorgesteld om tot tussentijdse winstnemingen over te gaan. Winstnemingen 2025 In 2025 zijn geen grondexploitaties met een positief resultaat afgesloten. Op basis van de PoCmethode is het wel noodzakelijk om bij 4 grondexploitaties tussentijdse winst te nemen. Verder is het voor Spoorkamp fase 1 noodzakelijk om een deel van de eerder genomen tussentijdse winst terug te draaien. Voor de 5 exploitaties gaat het om een totaalbedrag van € 1,05 miljoen. Tabel 7.5.1 Overzicht van (tussentijdse) winstnemingen Grondexploitatie De Flier Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad Doornsteeg fase 3 Nautenaseweg Nijkerkerveen, deelplan 3 Totaal

Type tussentijds tussentijds tussentijds tussentijds tussentijds

Bedragen x € 1.000 Winstneming 2025 753 -41 100 25 211 1.048

Verliesnemingen 2025 In 2025 zijn geen verlieslatende grondexploitaties afgesloten. Voorziene resultaatnemingen Gegeven de huidige looptijd van de grondexploitaties gaat het eerstvolgend om de afsluiting van de Nautenaseweg (ultimo 2026).

7.6.

Afdrachten bovenwijkse voorzieningen

Met ingang van 1 januari 2016 is het niet meer toegestaan om een (jaarlijkse) fondsafdracht te doen vanuit een actieve grondexploitatie ten aanzien van bovenwijkse voorzieningen die niet direct zijn toe te rekenen aan deze grondexploitatie. Toevoegingen aan het fonds kunnen alleen nog plaatsvinden via bestemming van het resultaat. Dit is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Bij de tMPG 2018 (raadsbesluit november 2018) is besloten om tussentijdse winsten deels te bestemmen als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. Op basis van de gronduitgifte (uitgegeven vierkante meters) in 2025 is bepaald hoe hoog de fondsafdrachten bij de Jaarrekening 2025 moeten zijn. Dit komt neer op een totaalbedrag van ongeveer € 1,15 miljoen. In de toekomst wordt voor de looptijd van de gemeentelijke grondexploitaties nog een afdracht voorzien van ongeveer € 7,5 miljoen die via de (tussentijdse) resultaatsbestemming moet plaatsvinden. 98

Jaarstukken 2025

7.7.

Error! No text of specified style in document.

Risico’s en reserve bouwgrondexploitatie

De gemeente Nijkerk beschikt over een Reserve Bouwgrondexploitatie. Het primaire doel van deze reserve is het afdekken van tekorten bij negatieve grondexploitaties en het afdekken van exploitatierisico’s. De reserve wordt onder meer gevoed door voordelige saldi bij het afsluiten van grondexploitaties, tussentijdse winstnemingen en incidentele grondverkopen. Per 1 januari 2025 had de Reserve Bouwgrondexploitatie een omvang van ongeveer € 12,4 miljoen. De ontwikkeling van de reserve in 2025 wordt hieronder weergegeven. Tabel 7.7.1 Overzicht van Reserve Bouwgrondexploitatie Bedragen x € 1.000 Reserve bouwgrondexploitatie Stand per 01 januari 2025 Mutaties (verlies)voorzieningen Tussentijdse winstnemingen (saldo) Incidentele grondverkopen Afdracht bovenwijkse voorzieningen Acquisitie en promotie Aangifte/aanslag Vpb Diverse advies- en voorbereidingskosten Overige opbrengsten Stand per 31-12-2025

12.378 -1.516 1.048 404 -1.151 -60 -143 -149 284 11.095

Op basis van de risicoanalyse bij de MPG is een gewogen risico-effect bepaald van € 10,8 miljoen. Conform de Nota Risicomanagement 2024 is sprake van een zekerheidspercentage van 80%. Dit percentage is te verantwoorden aangezien risico’s nooit allemaal tegelijkertijd en/of in hun volledige omvang zullen optreden. Met inachtneming van het zekerheidspercentage resteert een risicoprofiel van ongeveer € 8,7 miljoen. Dit bedrag is als benodigde weerstandscapaciteit aangemerkt. Weerstandvermogen De ratio van het weerstandsvermogen per 1 januari 2026 bedraagt 1,28. Dit komt overeen met een voldoende kwalificatie van de reserve. Het is de verwachting dat de ratio de komende jaren in beperkte mate afneemt als gevolg van diverse onttrekkingen en de jaarlijkse prijspeilaanpassing van verliesvoorzieningen. Hier staat tegenover dat toekomstige tussentijdse winstnemingen wel positief van invloed zullen zijn. Begin 2025 was sprake van een ratio van 1,39. De lagere ratio is hoofdzakelijk het gevolg van het treffen van een verliesvoorziening op het complex Stadshaven – bedrijventerrein (warme grond voor bedrijfsontwikkeling). Voor de Reserve Bouwgrondexploitatie wordt geen bovengrens gehanteerd.

Wel geldt het uitgangspunt dat bij een ratio groter dan 1,4 (ofwel minimaal een classificatie ruim voldoende) wordt onderzocht of en – zo ja – in welke mate vrij besteedbare middelen naar de Algemene Reserve kunnen vloeien. Dit onderzoek is momenteel niet aan de orde, gegeven de ratio van 1,28.

99

Jaarstukken 2025

Error! No text of specified style in document.

Deel B Jaarrekening

100

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=df585ded-4600-4a52-94c5-4770821ef58a