CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2025-036 rvs + rb Participatiebeleid Nijkerk 2025-2026

Raadsvergadering 22 mei 2025, gemeente NijkerkBij agendapunt: Participatiebeleid Nijkerk 2025-20262.004 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Raadsvoorstel Raadsnummer:

2025-036

Onderwerp:

Participatiebeleid Nijkerk 2025-2026

Korte inhoud:

Met het participatiebeleid Nijkerk 2025–2026 leggen we de derde bouwsteen van ons participatiekader vast. Het sluit aan op de eerder door de raad vastgestelde participatievisie (19 september 2024), en het door het college vastgestelde uitvoeringsprogramma (4 juni 2024). Het beleid volgt verder de aanbevelingen op uit de evaluatie van de nota Inbreidingslocaties. Waar de participatievisie de ambities en uitgangspunten beschrijft, vertaalt het beleid deze naar een praktische aanpak. De visie geeft richting, het beleid biedt houvast voor de uitvoering. Het beleid vormt de inhoudelijke basis voor de nog op te stellen participatieverordening, waarin ook het uitdaagrecht juridisch wordt verankerd.

Datum B&W:

8 april 2025

Zaaknummer:

Portefeuillehouder:

1900528

Wethouder Windhouwer

Voorstel De raad besluit: 1. Het participatiebeleid van gemeente Nijkerk 2025-2026 vast te stellen. Inleiding Samenwerken met de samenleving, participatie en omgevingsbewust werken zijn terugkerende thema’s in het gemeentelijk beleid van Nijkerk. In diverse strategische documenten benadrukt het college de ambitie om plannen zoveel mogelijk vóór en mét inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners te maken. De gemeente wil een stimulerende, flexibele en lerende organisatie zijn die continu in gesprek is met de samenleving, om de gemeentelijke wereld beter aan te laten sluiten bij de leefwereld van inwoners. Deze ambities sluiten aan bij de Omgevingswet (in werking sinds 1 januari 2024), die vraagt om een zorgvuldige voorbereiding van besluiten over de fysieke leefomgeving, met aandacht voor relevante belangen. In specifieke gevallen, zoals bij de wijziging van een omgevingsplan of het nemen van een projectbesluit, is participatie wettelijk verplicht. Ook moedigt de wet aan om belanghebbenden in een vroeg stadium te betrekken bij plannen en besluiten. De ambities sluiten ook aan bij de Wet versterking participatie op decentraal niveau (vanaf 1 januari 2025), die gemeenten verplicht om inwoners actief te betrekken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid.

Deze wet leidt tot een wijziging van artikel 150 van de Gemeentewet en introduceert een wettelijke verankering van het uitdaagrecht. De gemeente Nijkerk werkt aan een samenhangend participatiekader, bestaande uit vier onderdelen, oplopend van richtinggevend naar juridisch bindend. Deze opbouw volgt de VNG-handreiking Aan de slag met participatie (2022): 1. Participatievisie – schetst het belang van participatie en de ambities van de gemeente. 2. Participatiebeleid – bevat spelregels, vormen van participatie, handvatten en praktijkvoorbeelden. 3. Uitvoeringsprogramma – vertaalt dit in concrete acties, zoals een ondersteuningsteam, toolbox, training en procesverbetering. 4. Participatieverordening – legt afspraken juridisch vast (artikel 150 Gemeentewet), inclusief het uitdaagrecht.

Zaaknummer: 1900528

Pagina 1 van 6

De raad heeft de participatievisie op 23 en 30 mei 2024 besproken en definitief vastgesteld op 19 september 2024. Bij het bespreken van de participatievisie in mei heeft u aangegeven vol door te willen gaan met de uitvoering. Daarom is in de tussentijd een uitvoeringsprogramma opgesteld. Deze is door het college vastgesteld op 4 juni 2024. Hierover bent geïnformeerd in een raadsinformatiebrief op 10 juni 2024. Bij de vaststelling van het participatiebeleid in september is met u afgesproken dat het participatiebeleid wordt opgesteld. Beoogd effect Met het vaststellen van het participatiebeleid draagt de raad bij aan een eenduidige, doelgerichte en toepasbare aanpak van participatie binnen de gemeente Nijkerk. Het beleid biedt de gemeenteraad, het college, ambtenaren, initiatiefnemers en inwoners duidelijke kaders voor hoe en wanneer participatie plaatsvindt. Daarmee sluit het aan op actuele wet- en regelgeving en vormt het een inhoudelijke basis voor de toekomstige participatieverordening. Argumenten 1.1 We willen dat participatie onderdeel wordt van onze standaard werkwijze en verbreden deze naar alle fasen van het beleidsproces: van probleemverkenning tot uitvoering en evaluatie. Het participatiebeleid 2025–2026 vormt de derde bouwsteen van het participatiekader van de gemeente Nijkerk.

In het beleid wordt uitgewerkt wat we onder participatie verstaan, welke uitgangspunten we hanteren en hoe participatie zich verhoudt tot de representatieve democratie. Het beschrijft ook de rollen en verantwoordelijkheden van raad, college, ambtelijke organisatie en inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Verder geeft het beleid handvatten voor het maken van afwegingen over de vorm en intensiteit van participatie. Denk aan het rollenmodel van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB), de participatieladder en een keuzehulp. Het beleid gaat naast inwonersparticipatie, ook in op overheidsparticipatie bij burgerinitiatieven en netwerkparticipatie met samenwerkingspartners. Het gaat om het in kaart brengen van belangen en ervoor zorgen dat mensen voor hun belangen op kunnen komen. Dit geldt ook in het bijzonder voor specifieke doelgroepen zoals jongeren, ouderen, laaggeletterden en mensen met een migratieachtergrond. Zo worden bij elk besluit het eigen belang, het gemeenschappelijk belang en het algemeen belang zorgvuldig afgewogen. Naast praktische instrumenten en ondersteuning benadrukt het beleid dat participatie vraagt om een houding en werkwijze die duurzaam verankerd raakt in het DNA van de organisatie. Participatie, communicatie en omgevingsgericht werken zijn daarbij nauw met elkaar verbonden.

Het vraagt tijd om deze manier van werken structureel in te bedden. Daarom vormen leren, evalueren en reflecteren een vast onderdeel van de aanpak. Het beleid vormt tot slot de inhoudelijke basis voor de nog op te stellen participatieverordening, waarin ook het uitdaagrecht juridisch wordt verankerd. 1.2 Ons beleid moet in overeenstemming zijn met de geldende wet- en regelgeving. Het participatiebeleid moet aansluiten bij de geldende wet- en regelgeving. De Omgevingswet (sinds 1 januari 2024) verplicht bestuursorganen om besluiten over de fysieke leefomgeving zorgvuldig voor te bereiden (artikel 3:2 Awb), met aandacht voor betrokken belangen. In specifieke gevallen is participatie wettelijk verplicht, zoals bij het vaststellen of wijzigen van het omgevingsplan (artikel 16.55 Ow), bij projectbesluiten (artikel 5.51 Ow), en – indien door de raad bepaald – bij vergunningaanvragen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (artikel 16.55 lid 7 Ow).

Zaaknummer: 1900528

Pagina 2 van 6

De Wet versterking participatie op decentraal niveau (sinds 1 januari 2025) verplicht gemeenten om een participatieverordening vast te stellen (gewijzigd artikel 150 Gemeentewet). Daarvoor hebben gemeenten tot 1 januari 2027 de tijd. Het voorgestelde participatiebeleid dient als beleidsmatige onderbouwing voor de nog op te stellen participatieverordening. Binnen die verordening geven wij bovendien invulling aan het uitdaagrecht (right to challenge). 1.3 Het participatiebeleid is een vervolg op de vastgestelde participatievisie. Waar de vastgestelde participatievisie, de ambities en uitgangspunten van de gemeente beschrijft, werkt het participatiebeleid deze uit in een concrete en toepasbare aanpak. Het beleid vormt daarmee een logisch vervolg op de visie en geeft er praktische invulling aan. 1.4 Er is met uw raad afgesproken dat het participatiebeleid wordt opgesteld. Bij de definitieve vaststelling van de participatievisie 2024–2026 op 19 september 2024 en het bijbehorende uitvoeringsprogramma op 4 juni 2024 is afgesproken dat het participatiebeleid zou worden opgesteld. Deze afspraak is aan u bevestigd in de raadsinformatiebrief van 10 juni 2024. 1.5 Het participatiebeleid sluit aan bij overige strategische gemeentelijke beleidskaders. Het participatiebeleid sluit aan bij andere bestaande beleidskaders en uitvoeringsprogramma’s, te weten: • • • • •

Omgevingsvisie 1.0. het Overkoepelend beleidsplan Sociaal Domein gemeente Nijkerk 2025 – 2040; het Strategisch communicatieplan gemeente Nijkerk 2023-2026; het organisatie-doorontwikkelingsprogramma (2024); het gemeentelijk privacybeleid.

Kanttekeningen 1.1 Voorlopig fungeren de huidige inspraakverordening en de nota Inbreidingslocaties nog als wettelijk kader. Totdat het nieuwe participatiebeleid en bijbehorende uitvoeringskaders volledig zijn vastgesteld, blijft de huidige Nota Inbreidingslocaties als beleidskader van toepassing. Waar nodig wordt dit beleid in de praktijk al afgestemd op de uitgangspunten van de Omgevingswet. De goede elementen uit de nota Inbreidingslocaties zijn verwerkt in het participatiebeleid. De Inspraakverordening gaat te zijner tijd op in de participatieverordening. 1.2 Lijst met gevallen voor verplichte participatie bij een BOPA-aanvraag (artikel 16.55 lid 7 Ow) maakt geen onderdeel uit van het participatiebeleid. De lijst met gevallen waarin de gemeenteraad bepaalt dat participatie vereist is bij een aanvraag die afwijkt van het omgevingsplan (de zogenaamde buitenplanse omgevingsplanactiviteit, of BOPA), wordt in een afzonderlijk traject aan uw gemeenteraad voorgelegd. Deze lijst valt buiten de reikwijdte van dit participatiebeleid. 1.3 Laatste controle op actuele stand van wetgeving en rechtspraak. Wij zullen voorafgaand aan de publicatie en verdere uitvoering van het participatiebeleid een laatste controle uitvoeren op de actuele stand van wetgeving en rechtspraak. Het gaat specifiek om een controle op de processchema’s die horen bij hoofdstuk 6.4 Taakveld Ruimte.

De processchema’s zijn een richtlijn voor participatie bij de aanpak en reconstructies openbare ruimte, en langdurige gebiedsontwikkeling. Eventuele juridisch-technische of redactionele gewenste/noodzakelijke wijzigingen zullen wij dan in het beleidskader aanbrengen. Mocht sprake zijn van wezenlijke inhoudelijke wijzigingen dan komen we bij u terug. Zaaknummer: 1900528

Pagina 3 van 6

Financiën Het vaststellen van het participatiebeleid heeft op zichzelf geen directe financiële gevolgen. Het beleid biedt kaders voor de verdere organisatiebrede uitwerking van participatie. De implementatie en doorontwikkeling daarvan brengt wel kosten met zich mee. Voor deze doorontwikkeling is bij de jaarrekening 2023 een bedrag van € 181.000 beschikbaar gesteld, om in 2024 te starten met de doorontwikkeling van participatie en communicatie. Van dit bedrag is € 155.000 doorgeschoven naar 2025. Dit bedrag komt boven op het structurele budget van € 485.000 dat via de Kadernota 2025 beschikbaar is gesteld. De kosten voor participatietrajecten in afzonderlijke projecten of beleidsprocessen worden gedekt uit de bestaande budgetten van de vakteams en projectbudgetten. Dit is in overeenstemming met de huidige werkwijze en wordt in het participatiebeleid opnieuw bevestigd. Communicatie Er is gebruik gemaakt van de aanbevelingen uit de evaluatie van de nota ‘Inbreidingslocaties’. De interne en externe consultaties in het kader van deze evaluatie, zijn verwerkt in het participatiebeleid. Na vaststelling van het participatiebeleid wordt gewerkt aan de participatieverordening. De conceptverordening wordt besproken met interne en externe stakeholders, omdat we het belangrijk vinden hen actief te betrekken bij dit beleidsproces. Vervolg 1.

Participatieverordening: zomer 2025: consultatie samenleving De conceptversie van de participatieverordening wordt deze zomer besproken met interne en externe stakeholders die veel met participatie in de gemeente Nijkerk te maken hebben. We vinden het belangrijk te weten hoe deze partijen over het nieuwe beleid denken en dat zij hier vroegtijdig van op de hoogte zijn. 2. Participatieverordening: 4e kwartaal 2025: ter besluitvorming voorleggen De reacties van interne betrokkenen en maatschappelijke partners en marktpartijen op de concept participatieverordening worden verwerkt in de definitieve versie. Deze leggen we in het vierde kwartaal van 2025 ter besluitvorming aan u voor. 3. Verplichte participatie bij omgevingsvergunningen (BOPA’s): 4e kwartaal 2025: ter besluitvorming voorleggen De Omgevingswet biedt de gemeenteraad de mogelijkheid om gevallen aan te wijzen waarin participatie verplicht is bij een aanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) (artikel 16.55, lid 7 Ow). Als een aanvrager in zo’n geval niet of onvoldoende aan participatie heeft gedaan, kan het college de aanvraag buiten behandeling laten, mits de aanvrager eerst de gelegenheid krijgt het gebrek te herstellen. In het najaar ontvangt u van ons een voorstel met een lijst van gevallen waarin wij participatie verplicht willen stellen bij aanvragen die in strijd zijn met het Omgevingsplan.

Deze lijst stemmen wij af op de reeds door u vastgestelde gevallen waarvoor het adviesrecht van de raad geldt (nota Adviesrecht gemeenteraad bij afwijkingen van het omgevingsplan, vastgesteld op 14 december 2023).

Zaaknummer: 1900528

Pagina 4 van 6

4. Evaluatie en rapportage: 3e kwartaal 2026 Het participatiebeleid stelt dat het college jaarlijks verslag uitbrengt aan de gemeenteraad over de stand van zaken rond participatie. In het 3e kwartaal 2026 ontvangt u van ons een tussenrapportage waarin onder andere staat wat er is gedaan, wat is er geleerd en hoe deze inzichten worden toegepast in toekomstig beleid. De rapportage wordt met u besproken en daarna openbaar gemaakt. Zie ook hoofdstuk 8.4 Monitoring en rapportage, van het participatiebeleid.

Bijlagen • Participatiebeleid gemeente Nijkerk 2025-2026

Burgemeester en wethouders van Nijkerk, de secretaris,

de burgemeester,

de heer drs. J.G. de Jager

mevrouw T.T.E. de Jonge-Ruitenbeek

Zaaknummer: 1900528

Pagina 5 van 6

RAADSBESLUIT

Nummer:

2025-036

De raad van de gemeente Nijkerk;

gelezen het collegevoorstel van 8 april 2025;

besluit: 1. Het participatiebeleid gemeente Nijkerk 2025-2026 vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Nijkerk d.d. 22 mei 2025, de griffier,

de voorzitter,

mevrouw A.G. VERHOEF-FRANKEN

mevrouw T.T.E. DE JONGE-RUITENBEEK

Zaaknummer: 1900528

Pagina 6 van 6

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=0dabffe4-bb8a-4ec8-947c-b5d3d2cb696e