2024-111 Bijlage 2 - Bestemmingsplan Stadshaven Nijkerk, fase 2 (toelichting)
Tekst van het document
Stadshaven Nijkerk, fase 2
Inhoudsopgave
Toelichting Hoofdstuk 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 Hoofdstuk 2 2.1 2.2 2.3 2.4 Hoofdstuk 3 3.1 3.2 3.3 Hoofdstuk 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13 Hoofdstuk 5 5.1 5.2 5.3 5.4 Hoofdstuk 6 6.1 6.2
3 Inleiding
5
Aanleiding Ligging plangebied Geldende bestemmingsplannen De bij het plan behorende stukken Opzet van het bestemmingsplan
5 6 7 9 9
Beschrijving van de ruimtelijke situatie
11
Overzicht deelontwikkelingen Beschrijving bestaande situatie Planbeschrijving stedelijk woongebied Planbeschrijving gebied ten noorden van de passantenhaven
11 12 13 17
Beleidskader
19
Rijksbeleid Provinciaal beleid Gemeentelijk beleid
19 22 24
Uitvoerbaarheidsaspecten
31
Bedrijven en milieuzonering Verkeer en parkeren Geluidhinder Luchtkwaliteit Geurhinder Ecologie Archeologie, cultuurhistorie en monumenten Water Bodemkwaliteit Externe veiligheid Niet-gesprongen explosieven Duurzaamheid Vormvrije m.e.r.-beoordeling
31 33 35 37 38 40 42 43 46 47 49 51 51
Verklaring van de regels
53
Algemeen Bestemmingsplan Plansystematiek Toelichting op de regels per bestemming
53 53 53 55
Haalbaarheid
59
Economische haalbaarheid Maatschappelijke haalbaarheid
59 59
2
Toelichting
3
4
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1
Aanleiding
De gemeente Nijkerk gaat de Havenkom ten noorden van de binnenstad van Nijkerk ontwikkelen naar een aantrekkelijk stedelijk woon- en leefgebied. In dit gebied wordt in het zuidelijk deel een mix van woningen gerealiseerd die aansluit bij de actuele vraag. In de onderste bouwlaag wordt op een aantal locaties ook een bredere mix van functies voorzien om er een levendige buurt van te maken. Tevens wordt een passantenhaven aangelegd. Ten noorden daarvan is een parkeervoorzieningen en bedrijvigheid voorzien. De beoogde ontwikkelingen zijn niet geregeld in het vigerende bestemmingsplan. Om deze reden is een herziening van het bestemmingsplan ter plaatse noodzakelijk. Dit bestemmingsplan is een zogenaamd bestemmingsplan met een verbrede reikwijdte. Dat wil zeggen dat er mogelijkheden zijn om alvast gebruik te maken van de mogelijkheden van de Omgevingswet. Via de vijfentwintigste tranche van de Regeling uitvoering Crisis- en herstelwet, zoals op 13 november 2023 is gepubliceerd in de Staatscourant (Stcrt. 2023, 30504), kan voor dit bestemmingsplan gebruik worden gemaakt van de mogelijkheden zoals in artikel 7c van de Crisis en herstelwet zijn aangegeven. Deze mogelijkheden zijn vooral van belang voor de financiële uitvoerbaarheid (zie paragraaf 6.1).
Met dit bestemmingsplan wordt de ontwikkeling van Stadshaven Nijkerk, fase 2 mogelijk gemaakt, alsmede de passantenhaven en bedrijvigheid direct ten noorden van de passantenhaven. Daarnaast wordt voor een aantal percelen een parapluherziening doorgevoerd. Dit betreft de adressen Gildenstraat 18 - 18a en 20 en Nijverheidsstraat 10 - 14, 27, 33, 39, 39 en 39a. Een tweede veegplanregeling is er voor de afwaardering van de mogelijkheden in het geldende bestemmingsplan voor een klein deel van het naastgelegen bedrijventerrein. In paragraaf 5.3.3 worden deze parapluregelingen nader toegelicht.
Op onderstaande afbeelding is met rood de ontwikkeling van Stadshaven aangegeven, met oranje het veegplan en met paars het af te waarderen bedrijventerrein.
5
Ov erzicht deelgebieden bestemmingsplan Stadshav en Nijkerk, f ase 2
1.2
Ligging plangebied
Het plangebied ligt vlak tegen de binnenstad van Nijkerk aan. De locatie betreft een deel van het huidige bedrijventerrein langs de Arkervaart. Het plangebied vormt de overgang van de centraal gelegen binnenstad en het bedrijventerrein ten noorden daarvan. Het plangebied ligt op circa 7 minuten loopafstand van het centrum, 7 minuten fietsafstand van het station Nijkerk, 5 minuten rij afstand van de snelweg (A28) en 30 minuten rijdafstand naar de randmeren, die ten noorden van Nijkerk liggen. Op onderstaande afbeelding is het plangebied weergegeven ten opzichte van Nijkerk en de ligging de directe omgeving.
6
Figuur 1. Plangebied in Nijkerk
Figuur 2. Overzicht van het plangebied in de omgeving
1.3
Geldende bestemmingsplannen
Voor het plangebied zijn meerdere bestemmingsplannen van kracht. 7
Bestemmingsplan Binnenstad 1999; Bestemmingsplan Nijkerk 1; Bestemmingsplan Bedrijventerrein 1; Bestemmingsplan Gemeente Nijkerk 2014, 3; Bestemmingsplan Gemeente Nijkerk 2015, 1; Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn; Gemeente Nijkerk 2022, veegplan. Bestemmingsplan Binnenstad 1999 (vastgesteld 28 juni 2012) Ter plaatse van het meest zuidelijke deel van het plangebied geldt voor het gemeentehuis de bestemming 'Bijzondere doeleinden'. Deze gronden zijn aangewezen voor sociale, maatschappelijke, medische, educatieve, culturele en/of religieuze doeleinden en de huisvesting van daartoe noodzakelijk personeel. De omliggende straten zijn aangeduid als 'openbaar erf', 'parkeerterrein', 'verkeersgebied' en 'water'.
Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn (vastgesteld 24 september 2020) Dit bestemmingsplan biedt aanvullende kaders voor woonruimtes en voorgevelrooilijnen voor alle bestemmingsplannen in de gemeente Nijkerk. Het bestemmingsplan geeft op het moment geen specifieke beperkingen voor het plan. De regels van dit plan moeten echter worden verwerkt in dit bestemmingsplan.
Bestemmingsplan Nijkerk 1 (vastgesteld 28 juni 2012) Dit bestemmingsplan geldt voor het overgrote deel van het plangebied. Ter plaatse gelden de bestemmingen bedrijventerrein, waar bedrijven tot categorie 3.1 zijn toegestaan. Ook zijn er enkele bedrijfsbestemmingen geregeld. Daarnaast gelden er een maatschappelijke bestemming en een gemengde bestemming. De burgerwoningen ter plaatse zijn aangemerkt met een woonbestemming. In het plangebied bevindt zicht een insteekhaven. Deze is voorzien van de bestemming water. Het hele plangebied is voorzien van een archeologische dubbelbestemming. Op onderstaande afbeelding is een uitsnede van het geldende bestemmingsplan weergegeven.
8
Figuur 3. Kaart van de huidige enkelbestemmingen
1.4
De bij het plan behorende stukken
Het voorliggende bestemmingsplan bestaat uit de volgende onderdelen: verbeelding planregels toelichting De verbeelding en de regels vormen samen het juridisch bindende gedeelte van het bestemmingsplan en moeten in samenhang 'gelezen' worden. De verbeelding geeft de bestemmingen van de in het plangebied begrepen gronden en opstallen aan. Aan deze bestemmingen zijn regels gekoppeld om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. De toelichting is niet juridisch bindend, maar vormt niettemin een belangrijk onderdeel van het bestemmingsplan. De toelichting geeft aan wat de beweegredenen en achtergronden zijn die aan het bestemmingsplan ten grondslag liggen en doet verslag van het onderzoek dat aan het bestemmingsplan vooraf is gegaan. De toelichting is van wezenlijk belang voor een juiste interpretatie en toepassing van het bestemmingsplan.
1.5
Opzet van het bestemmingsplan
Dit bestemmingsplan is onder meer gebaseerd op het actualiseren van de bestaande geldende situatie met een flexibele planregeling. Het bestemmingsplan is afgestemd op de Wet ruimtelijke ordening (Wro), de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en voldoet aan de meest recente inzichten betreffende de digitale uitwisseling en raadpleging (RO-Standaarden).
Deze toelichting is opgebouwd uit zes hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in Hoofdstuk 2 de huidige en toekomstige situatie beschreven. Hoofdstuk 3 beschrijft het huidige beleid. In Hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de uitvoerbaarheid van het plan. In dit hoofdstuk komen aspecten als: milieu, flora en fauna en archeologie aan de orde. Hoofdstuk 5 gaat in op de opzet van het plan en de wijze van 9
bestemmen. Het laatste hoofdstuk, Hoofdstuk 6, is gereserveerd voor de resultaten van de procedure en de haalbaarheid van het plan.
10
Hoofdstuk 2 Beschrijving van de ruimtelijke situatie 2.1
Overzicht deelontwikkelingen
De omgeving van de Havenkom ontwikkelt zich tot de nieuwe stadshaven van Nijkerk. Een plek waar eigentijds wonen en werken, ruimte voor recreatie en aantrekkelijke stedelijke vergroening samenkomen. Het gebied dat wordt herontwikkeld, valt in verschillende deelontwikkelingen uiteen.
Deelontwikkelingen
Deelgebied Stadshaven 1a (ca. 0,8 ha.) Dit betreft de stadhuislocatie, een onderdeel van de stadshaven waarvoor reeds een bestemmingsplan is vastgesteld op 15 december 2022. Op deze locatie zijn ongeveer 30 woningen voorzien.
Deelgebieden 1 en 2 en overgangszone (ca. 5,8 ha.) Deze gebieden vormen het kerngebied van het voorliggende bestemmingsplan. In deze twee delen zijn 11
ongeveer 570 woningen voorzien. De overgangszone zorgt voor een goede aansluiting op de bedrijvigheid ten noorden van het plangebied en bestaat uit de nieuwe stadshaven en een parkgebied.
Deelgebied 3 (ca. 0,8 ha.) Op deze locatie van de voormalige Meubel en Tapijthal biedt het initiatief 'Bentinck' ruimte aan ongeveer 45 woningen. Hiervoor is een afzonderlijk bestemmingsplan in procedure gebracht. Dit bestemmingsplan is op 22 juni 2023 door de gemeenteraad vastgesteld.
Toekomstige transformatie (ca. 0,6 ha.) Voor de locatie van de huidige bedrijven Boterenbrood en Brouwer is een toekomstige transformatie naar woningbouw goed denkbaar. Deze ontwikkeling dient nog verder uitgewerkt te worden en valt buiten het voorliggende bestemmingsplan.
Bestaand bedrijventerrein en parkeren (ca. 2,9 ha.) Ten noorden van het plangebied blijft ruimte voor bedrijven. De bedrijvigheid op deze locatie vormt een geleidelijke overgang van het bedrijventerrein (hoge milieucategorie) naar een zone langs de nieuwe haven tegenover de woningbouw (lage milieucategorie). Ook een parkeervoorziening ten behoeve van de woningen krijgt hier een plek.
Het voorliggende bestemmingsplan betreft dus de deelgebieden 1 en 2, de overgangszone (passantenhaven) en het bedrijvengedeelte (incl. parkeren) ten noorden van de passantenhaven.
2.2
Beschrijving bestaande situatie
Het plangebied ligt op korte afstand van alle openbare functies in de binnenstad van Nijkerk. Het plangebied ligt ten noorden van het gemeentehuis en ten zuiden van het bedrijventerrein rondom de Arkervaart. In het zuidelijk deel van het plangebied is de parkeerplaats van het stadhuis aanwezig. Ten noorden en noordoosten van deze parkeerplaats bevinden zich enkele bedrijven. Aan het oosten van het plangebied bevinden zich enkele burgerwoningen. Ten noorden van de bedrijven in het plangebied bevindt zich een groot groen, onbebouwd perceel. Op de westzijde van dit groene perceel bevinden zich twee burgerwoningen. Op onderstaande afbeeldingen zijn enkele beelden van het plangebied weergegeven.
12
Parkeerterrein gemeentehuis (bron: maps.google.nl)
Bedrijv en in het plangebied (bron: maps.google.nl)
Groenperceel met woning aan noordzijde plangebied (bron: maps.google.nl)
2.3
Planbeschrijving stedelijk woongebied
De nieuwe stadshaven van Nijkerk De omgeving van de Havenkom ontwikkelt zich tot de nieuwe stadshaven van Nijkerk. Een plek waar eigentijds (hoog)stedelijk wonen en werken, ruimte voor recreatie en aantrekkelijke stedelijke vergroening samenkomen. Met de ontwikkeling van de stadshaven en omgeving biedt Nijkerk ruimte aan groen stedelijk wonen, in de nabijheid van voorzieningen, met ruimte voor recreatie. Hoe dit wordt vormgegeven is vastgelegd in de gebiedsvisie Stadshaven Nijkerk (juni 2023 vastgesteld door de gemeenteraad). Dit document is te vinden in Bijlage 1. Ten noorden van de nog te aan te leggen passantenhaven, wordt een parkeerhub gerealiseerd en wordt er in beperkte mate ruimte geboden voor nieuwe bedrijvigheid.
Haven Nijkerk is in de Middeleeuwen ontstaan aan de Brede Beek. De Arkervaart, eindigend in de Havenkom, is van oudsher een belangrijke economische verbinding voor Nijkerk. Aan beide zijden van de Havenkom ontstaat al in de tweede helft van de 19e eeuw veel bedrijvigheid. Kenmerkende bouwwerken uit de 13
periode 1850 - 1930 zijn met name aan de westzijde nog volop zichtbaar, zoals de watertoren en voormalige cacaofabriek De Havenaer. De nog aanwezig historische bebouwing en gebiedseigen elementen dragen sterk bij aan de identiteit van de plek. De bouwwerken zijn oriëntatiepunten in de structuur van de nieuwe ontwikkeling.
De havenzone is de zone langs het water van de Arkervaart. Met de introductie van nieuwe, aantrekkelijke openbare ruimtes aan het water, ontstaat ruimte voor watergebonden activiteiten nabij de binnenstad en voor evenementen die een relatie met het water vragen. Ook kan als onderdeel van de toe te voegen voorzieningen horeca aan het water een aanvulling op de binnenstad zijn. Hierdoor wordt de verbinding tussen de nieuwe haven en de binnenstad versterkt. Naast de waterverbinding, is het plangebied een mogelijke uitvalsbasis voor fiets- en wandelroutes.
In de huidige situatie is een inham aanwezig waarin het water uit de Arkervaart het gebied in stroomt. Deze inham wordt gedempt. Daar in de plaats komt een nieuwe passantenhaven. Met de realisatie van deze nieuwe passantenhaven is het centrum van Nijkerk beter bereikbaar voor toerisme vanaf het water, zoals recreanten op de randmeren. Het per boot verkennen van de omgeving wordt aantrekkelijker en makkelijker. Het verhuren van sloepen en kano's voor een dagtocht vanuit de stadshaven is goed denkbaar. Voor de passantenhaven zijn goede voorzieningen gewenst. In de plinten rondom de passantenhaven wordt ruimte hiervoor mogelijk gemaakt.
Referentie uit Muiden, de Krijgsman
Referentie uit Woerden, Defensie-eiland
Stad Het woonmilieu in Stadhaven Nijkerk zal (hoog)stedelijk zijn en vormt als zodanig een toevoeging op de reeds in Nijkerk voorkomende woonmilieus. Door de bestaande Raadhuisstraat, Ardeschstraat en Bruins Slotlaan door te trekken, ontstaan een heldere structuur waarbij de nieuwe woonbuurt bestaat uit vier woonblokken. De Bruins Slotlaan en de nieuwe straat en de kade kijken uit op het beeldbepalende erfgoed van de historische watertoren en De Havenaer. In de verlenging van de Bruins Slotlaan wordt ook de groene kwaliteit van de bestaande straat doorgezet in het plangebied. Het parkeren wordt binnen de bouwblokken, in de straten en in een parkeervoorziening (parkeerhub) ondergebracht. In het gebied ten westen van de Ardeschstraat zijn geen parkeervoorzieningen in de openbare ruimte zodat daar ruimte ontstaat voor een groene parkachtige inrichting. Om een abrupte overgang tussen de nieuwe ontwikkeling van Stadshaven en de bestaande omliggende wijken te voorkomen is gekozen voor een geleidelijke overgang tussen deze woonmilieus. In de overgang naar de bestaande wijken wordt een stedelijk woonmilieu gecreëerd. Deze woningen zijn 14
grondgebonden en sluit qua typologie, uitstraling en gebouwhoogte aan op dat van bestaande omliggende wijken. Langs de Arkervaart en langs de noordzijde van het gebied grenzend aan de stadshaven en groenvoorziening (in aansluiting op de groenzone van de voormalige Havenspoorlijn) wordt een hoogstedelijk gemengd woonmilieu gerealiseerd. Hier is voornamelijk sprake van gestapelde bouw en afgewisseld met grondgebonden woningen. De schaal en maat van de voormalige industriële bebouwing wordt aangehouden, waardoor de bebouwing hier tot maximaal 14 bouwlagen mag reiken. De uitstraling van deze delen van Stadshaven krijgen een meer industriële uitstraling welke tevens een verbinding legt naar het industriële verleden van de gebieden langs Arkervaart. Omdat deze hoogbouw plaatsvindt rondom Arkervaart, en de noordelijk gelegen stadshaven en parkstrook, worden hier ook voorzieningen geplaatst die aanvullend en ondersteunend aan de haven zijn.
Referentie uit Utrecht, Veemarkt
Referentie uit Muiden, Schoutenwerf
Openbare ruimte: park en straten Stadshaven heeft een zonering waarbij het gebied ten oosten van de (verlengde) Ardeschstraat aansluiting zoekt bij het karakter van de straten van de bestaande woonwijken waar het op aansluit en aan grenst. De indeling van de straten volgt de bestaande indeling en inrichting van de straten. Voor het gebied ten westen van de Ardeschstraat, alsmede de openbare ruimte rond Stadshaven en parkstrook geldt dat hier de realisatie van een parkachtige inrichting het doel is. Voor deze openbare ruimte is groen de basis en wordt verharding slechts daar toegevoegd waar dat om praktische redenen noodzakelijk is. De kade langs de Arkervaart vormt de verbinding tussen de passantenhaven en de binnenstad en wordt ingericht op verblijven en ontmoeten. De groene parkachtige inrichting draagt daarnaast ook nog eens bij aan het tegengaan van hittestress en levert ook een bijdrage in de afwikkeling van de waterhuishouding van Stadshaven. Bij de inrichting van de openbare ruimte en de realisatie van de gebouwen zal aandacht gegeven worden aan het bereiken van zoveel als mogelijk natuurinclusiviteit en biodiversiteit (hiermee wordt tevens aangesloten op het Groenbeleidsen beheersplan van de gemeente Nijkerk). Voorbeelden van maatregelen die nu zijn bepaald, zijn o.a. ruimte voor wateropvang in het gebied, onder de bestrating en in wadi's.
Parkeerplaatsen kunnen deels worden uitgevoerd in open bestrating. Andere ambities zijn het zoveel mogelijk toepassen van circulaire materialen voor de verharding en straatmeubilair, en het toepassen van groene gevels en daken als bijdrage bij klimaatadaptatie en het realiseren van een prettig verblijfs- en leefklimaat. 15
In de openbare ruimte van Stadshaven krijgt langzaam verkeer veel aandacht en dus ook ruimte. Bij het parkachtige karakter van het ten westen van de Ardeschstraat gelegen gebied hoort vanzelfsprekend een bescheiden rol voor de auto waardoor dit deel van het gebied optimaal aangehaakt kan worden bij de bestaande fietsstructuur. De open ruimte binnen de stedelijke bouwblokken worden ook zo groen mogelijk ingericht. De binnenruimten zijn gelegen boven de parkeervoorzieningen en hebben een semi-openbaar karakter en zijn dus ook door niet bewoners (binnen een specifiek tijdvak) toegankelijk. Deze binnenruimten zijn daarnaast en bovenal ook voor en door de bewoners van de appartementen en woningen rondom deze ruimte gebruiken. Het vormt dan ook een gelijkwaardige leefruimte als die van een woonstraat of -erf. De binnenruimtes hebben één of meerdere voldoende brede doorgangen naar het aanliggende openbaar gebied. De breedte is van belang om zo ook een goede visuele relatie met de omgeving buiten het bouwblok tot stand te brengen. De trappen en hellingbanen tot de binnenruimte zijn dan ook voldoende flauw om zowel de visuele als fysieke verbinding voldoende comfortabel en aantrekkelijk te overbruggen.
Doelstelling is ook dat de plaatsing van de doorgangen een logisch en afleesbaar is waardoor er een informele koppeling tussen de binnenruimtes van de verschillende binnenruimtes tot stand wordt gebracht.
Referentie uit Amsterdam, Funen
Referentie uit Almere, Regenboogbuurt
Duurzaamheid In bijlage 5 bij de gebiedsvisie van de Stadshaven is een uitgebreide duurzaamheidsparagraaf uitgewerkt. Deze is ook als Bijlage 10 bij deze toelichting opgenomen. In dit document worden vijf thema's uitgevoerd door middel van het toepassen van verschillende bouwstenen: 1. 2. 3. 4. 5.
klimaatadaptatie en biodiversiteit; duurzame energie; circulaire ontwikkeling; duurzame mobiliteit; gezondheid.
Stadshaven Nijkerk, fase 2 wordt in circa 10 jaar gerealiseerd en de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid gaan snel. Om die reden is ervoor gekozen om in de duurzaamheidsvisie vooral ambities te beschrijven en geen concrete maatregelen voor te schrijven. Wanneer een bepaald deelgebied van Stadshaven verder wordt uitgewerkt, zullen concrete maatregelen worden voorgeschreven die in lijn zijn met de vastgelegde ambitie in de duurzaamheidsvisie.
Klimaatadaptatie 16
Aangezien de provinciale omgevingsverordening eisen stelt aan het aandacht besteden aan klimaatadaptatie wordt hierover het volgende opgemerkt: Stadshaven Nijkerk krijgt een (hoog) stedelijk woonmilieu. Hittestress is een belangrijk thema en moet zoveel mogelijk worden tegengegaan. Dat doen we door het creëren van groene gevels, schaduwrijke plekken en voorzieningen nabij het water. De openbare ruimte wordt zo groen als mogelijk ingericht; groen waar kan en (half-)verharding waar het moet. Hemelwater van gebouwen en bestrating wordt opgevangen in wadi's of onder straten en parkeerplaatsen.
Beeldkwaliteit De gebiedsvisie bevat voor het gedeelte ten zuiden van de passantenhaven ook een paragraaf over beeldkwaliteit. Hierin zijn richtlijnen opgenomen voor onder andere maat en schaal van de bebouwing, materiaalgebruik, balkons en dergelijke. Dit is compacter en concreter gemaakt en uitgebreid met het gedeelte ten noorden van de passantenhaven. Het betreffende Beeldkwaliteitsplan is als Bijlage 2 bij deze toelichting opgenomen. Het beeldkwaliteitsplan vormt het kader voor de beoordeling van bouwplannen voor het nog in te richten kwaliteitsteam. Hiervoor zal een afzonderlijk besluit aan de gemeenteraad worden gevraagd. Tevens is het beeldkwaliteitsplan juridisch geborgd in de regels van het bestemmingsplan.
Bezonningsstudie Omdat er sprake is van veel hoogbouw in het nieuw te ontwikkelen woongebied is onderzocht of er sprake kan zijn van voldoende zon op de gevels en of er geen sprake is van onevenredig veel schaduwwerking. Dit is uitgewerkt in een Bezonningsstudie, die als Bijlage 3 bij deze toelichting is opgenomen. Daaruit blijkt dat er voldaan wordt aan de TNO normen op dit gebied.
2.4
Planbeschrijving gebied ten noorden van de passantenhaven
Ten noorden van de passantenhaven wordt een parkeerhub gerealiseerd en wordt een gedeelte ontwikkeld als bedrijventerrein.
Parkeerhub als onderdeel van de Stadshaven Ten oosten van de kleinschalige bedrijvigheid komt een parkeerhub waar bewoners en bezoekers van de Stadshaven gebruik van zullen maken. Het uitgangspunt is om de parkeerhub een herkenbare entree te geven aan de zijde van de parkzone/passantenhaven. Hierdoor krijgt de parkeerhub een duidelijk adres aan deze parkzone/passantenhaven en is de voorziening onderdeel van de Stadshaven.
17
Het is een kans om de parkeerhub te combineren met publieke functies waardoor de voorziening een meerwaarde oplevert dan enkel een parkeerfunctie. Hierbij valt te denken aan bijvoorbeeld een combinatie met een pick-up point voor pakketten of bijvoorbeeld een verhuurlocatie van fietsen. Op deze wijze wordt de parkeerhub een bestemming dat een aanvulling is voor het gebied waarbij tevens wordt bijgedragen aan de sociale veiligheid van de voorziening. Bestemmingsregeling hierop nog aanvullen??
Kleinschalige bedrijven aan de haven Direct ten noorden van de passantenhaven is ruimte voor lichte bedrijvigheid die qua activiteiten inpasbaar zijn nabij de nieuwe woningbouw. De uitstraling van de kleinschalige bedrijfsbebouwing is industrieel, zodat de bedrijfsbebouwing zich op passende wijze verhoudt tot de identiteit van de gebiedsontwikkeling. Het uitgangspunt voor de kleinschalige bedrijfsbebouwing is dat deze gecombineerd worden met een aantal publieke functies, passend bij havenfunctie/waterrecreatie.
Grootschalige bedrijvigheid aan de noordrand Aan de noordrand van het plangebied is er ruimte voor meer grootschalige bedrijven, aansluitend bij het bestaande bedrijventerrein. Hier is ruimte opgenomen voor Tankbouw Van Rootselaar om bedrijfshallen te bouwen, aansluitend bij de bestaande bedrijfsactiviteiten van het bedrijf.
18
Hoofdstuk 3 Beleidskader 3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
Met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI, 2020), geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomst en ontwikkelingen van de leefomgeving in Nederland. In de NOVI wordt ingegaan op urgente opgaven die zowel lokaal, nationaal als wereldwijd spelen. Deze opgaven omvatten onder andere klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw. Het uitgangspunt in de aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang.
Nationale belangen en vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Er zijn 21 nationale belangen beschreven waarop de nationale overheid zich in de NOVI richt. Nationale belangen zijn de inhoudelijke belangen bij de fysieke leefomgeving waarbij het Rijk een rol voor zichzelf ziet en waarvoor het kabinet in politieke zin aanspreekbaar is. De behartiging van de nationale belangen en de realisatie van de daaruit voortvloeiende beleidsdoelen en opgaven gebeurt niet alleen door het Rijk. Er zijn vier prioriteiten waar het Rijk op wil sturen en richting geven: Prioriteit 1: Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Prioriteit 2: Duurzaam economisch groeipotentieel Prioriteit 3: Sterke en gezonde steden en regio's Prioriteit 4: Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte.
Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Uitvoering De NOVI gaat vergezeld van een Uitvoeringsagenda, waarin staat aangegeven hoe het Rijk invulling geeft aan zijn rol bij de uitvoering van de NOVI. In de Uitvoeringsagenda vindt u onder andere een overzicht van instrumenten en (gebiedsgerichte) programma's op de verschillende beleidsterreinen. De Uitvoeringsagenda zal, indien nodig, jaarlijks worden geactualiseerd.
Planspecifiek en conclusie De NOVI doet geen uitspraken over dit initiatief of het plangebied. Wel ziet het Rijk in hoe groot de vraag naar woningen is tegenwoordig. Het is in het belang van het Rijk dat deze ontwikkeling op deze locatie plaatsvindt. Dit bevestigt het Rijk door het verlenen van een subsidie van 4,16 miljoen. Het initiatief is in 19
lijn met de NOVI en de belangen van het Rijk. 3.1.2
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro)
Op 30 december 2011 is het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) in werking getreden. Gemeenten moeten bij het vaststellen van bestemmingsplannen, wijzigingsplannen of uitwerkingsplannen rekening houden met het Barro. Doel van het Barro is bepaalde onderwerpen uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte te verwezenlijken. In het Barro worden een aantal projecten opgesomd die een groot Rijksbelang hebben. Per project worden regels gegeven, waaraan bestemmingsplannen moeten voldoen. In het Barro zijn vijftien onderwerpen met bijzonder rijksbelang beschreven: Mainportontwikkeling Rotterdam; Kustfundament; Grote rivieren; Waddenzee en waddengebied; Defensie; Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde; Rijksvaarwegen, hoofdwegen en landelijke spoorwegen; Elektriciteitsvoorziening; ecologische hoofdstructuur; Primaire waterkeringen buiten het kustfundament; IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte); Veiligheid rond rijksvaarwegen; Verstedelijking in het IJsselmeer; Toekomstige rivierverruiming van de Maastakken; Buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen. Planspecifiek en conclusie Het realiseren van woningen in de binnenstad van Nijkerk valt niet onder één van de projecten uit het Barro. Door het initiatief wordt geen nationaal belang geschaad.
De ontwikkelingen die dit bestemmingsplan mogelijk maakt dienen getoetst te worden aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. In paragraaf 3.1.3 wordt hier nader op ingegaan. 3.1.3
Ladder voor duurzame verstedelijking
Op 1 oktober 2012 is de ‘Ladder voor Duurzame Verstedelijking’ toegevoegd aan het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Op 1 juli 2017 is een wijziging van het Bro in werking getreden, waarbij de Ladder voor duurzame verstedelijking is aangepast. De (gewijzigde) Ladder is in artikel 3.1.6 Bro lid 2 vastgelegd en luidt als volgt: "De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien." Het doel dat hiermee wordt beoogd is het stimuleren van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik en het bewerkstelligen van een goede ruimtelijke ordening, onder meer door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden, het bevorderen van vraaggerichte programmering en het voorkomen van overprogrammering. Met de ladder wordt een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke besluiten nagestreefd. Een nieuwe stedelijke ontwikkeling moet daarom altijd worden afgewogen en gemotiveerd. Daarbij moet een beschrijving worden gegeven van de behoefte aan de betreffende ontwikkeling.
Indien de ontwikkeling buiten bestaand stedelijk gebied mogelijk wordt gemaakt, dient te worden gemotiveerd waarom de ontwikkeling niet binnen bestaand stedelijk gebied 20
wordt voorzien.
Stedelijke ontwikkeling In de eerste instantie dient de vraag beantwoord te worden of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling. In jurisprudentie wordt aangegeven dat er vanaf 12 woningen sprake is van een stedelijke ontwikkeling. Dit initiatief voorziet in de realisatie van naar schatting 550 woningen. Het aantal woningen overschrijdt het woningaantal vanaf 12 woningen ruimschoots. Om deze reden moet een verdere toetsing aan de ladder plaatsvinden.
Nieuwe ontwikkeling De tweede vraag die beantwoord dient te worden is of de stedelijke ontwikkeling nieuw is. Daarbij is het belangrijkste criterium of er al dan niet meer bebouwing wordt aangelegd dan tevoren aanwezig was. Dit initiatief voorziet in de sloop van bebouwing. Er worden echter nieuwe woningen en daarmee dus nieuwe bebouwing teruggebouwd. De nieuwe bebouwing heeft een groter oppervlakte aan de bestaande bebouwing. In de bestaande situatie is er op de locatie sprake van een bedrijventerrein. Deze bestemming zal veranderd worden naar wonen. Er is dus sprake van een nieuwe ontwikkeling. Om deze reden is een verdere toetsing aan de ladder noodzakelijk.
Behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling De derde vraag is erop gericht de behoefte aan de ontwikkeling aan te tonen. Op het moment is er binnen de gemeente Nijkerk een grote woningbehoefte. Deze behoefte wordt in de verschillende bestuursniveaus in het beleid vertaald. De gemeentelijke woningbehoefte wordt besprokenin paragraaf 3.3.2. Concluderend kan er gesteld worden dat er een behoefte is aan de voorgenomen ontwikkeling.
Bestaand stedelijk gebied Als laatste moet de vraag beantwoord worden of de locatie zich binnen het bestaand stedelijk gebied bevindt. Dit is bij dit initiatief het geval. Het initiatief ligt binnen het stedelijk gebied van de kern Nijkerk en ligt vlak tegen de binnenstad aan. Het initiatief bevindt zich binnen bestaand stedelijk gebied. Voor de bouw van de behoeftige woningen is een locatie gekozen die dicht tegen de binnenstad aan ligt, waardoor er een hoogstedelijke woningdichtheid gerealiseerd kan worden. In de huidige situatie is de locatie grotendeels onbebouwd en ongebruikt. De ontwikkeling van de locatie zorgt daarmee voor verdichting en ruimte voor kwaliteitsverbetering van Nijkerk.
Conclusie De voorgenomen ontwikkeling is getoetst aan de ladder voor duurzame verstedelijking. Er is aangetoond dat er behoefte is aan de nieuwe ontwikkeling. De ontwikkeling wordt binnen bestaand stedelijk gebied gerealiseerd. Concluderend kan er gesteld worden dat de ontwikkeling van Stadshaven voldoet aan de Ladder voor Duurzame Verstedelijking.
21
3.2
Provinciaal beleid
3.2.1
Omgevingsvisie Gelderland
Op 9 juli 2014 is de Omgevingsvisie Gelderland vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Gelderland. De Gelderse omgevingsvisie is een integrale visie, niet alleen op het gebied van de ruimtelijke ordening, maar ook voor waterkwaliteit en veiligheid, bereikbaarheid, economische ontwikkeling, natuur en milieu, inclusief de sociale gevolgen daarvan. De omgevingsvisie is de vervanger van het streekplan en enkele andere structuurvisies. Om flexibeler in te spelen op de veranderende behoeften en de regionale verschillen is de omgevingsvisie via co-creatie tot stand gekomen. Op 8 juli 2015 is de Omgevingsvisie geactualiseerd. In die Omgevingsvisie zijn het Waterplan, het Provinciaal Verkeer en Vervoer Plan, het Streekplan, het Milieuplan en de Reconstructieplannen herzien en samengebracht. Op 28 juni 2017 hebben Provinciale Staten het laatste actualisatieplan van de Omgevingsvisie vastgesteld. Deze actualisatie die betrekking heeft op onderwerpen (regionale afspraken bedrijventerreinen / ontgassen binnenvaart) die niet relevant zijn voor het onderhavige plangebied. De provincie kiest er in de Omgevingsvisie voor om vanuit twee hoofddoelen bij te dragen aan gemeenschappelijke maatschappelijke opgaven. Deze zijn: 1. een duurzame economische structuur; 2. het borgen van de kwaliteit en veiligheid van onze leefomgeving.
Vanuit de invalshoeken Dynamisch, Divers en Mooi Gelderland zijn ambities opgenomen om de doelen in de praktijk waar te maken. De strategie van de provincie om deze doelen te bereiken wordt gevoed door het besef dat stad en land elkaar nodig hebben. De provincie gaat daarom voor: sterke steden, van belang voor toekomstige aantrekkingskracht, waar kennis zich samenbalt en waar veel jongeren naar toe trekken, waar ook nu al de meeste mensen wonen en werken; een vitaal platteland, waar mensen inspelen op grote veranderingen, waar inwoners zich actief inzetten voor hun gezamenlijke toekomst, een platteland met een eigen economische kracht en een grote natuurlijke en landschappelijke waarde, waar kwaliteit en vitaliteit samen op gaan. Planspecifiek en conclusie In de Omgevingsvisie is de Gelderse ladder voor duurzaam ruimtegebruik geïntroduceerd. Het accent van stedelijke ontwikkelingen verschuift van nieuwbouw naar het vitaliseren van bestaande gebieden en gebouwen. Voor een goede afweging van keuzes voor locaties van nieuwe gebouwen staat deze Gelderse ladder voor duurzaam ruimtegebruik centraal. Met deze ladder wordt een transparante besluitvorming en een zorgvuldige ruimtelijke afweging nagestreefd.
Binnen bestaand stedelijk gebied heeft hergebruik, transformatie en revitalisering van de bestaande voorraad aan gebouwen prioriteit boven het benutten van nog open plekken in stedelijk gebied. Dit initiatief is reeds getoetst aan de Ladder voor Duurzame Verstedelijking in paragraaf 3.1.3. Geconcludeerd is dat er aan de ladder wordt voldaan. Het initiatief is voor het overige niet strijdig met de Omgevingsvisie van Gelderland.
22
3.2.2
Omgevingsverordening Gelderland
Op 24 september 2014 is de Omgevingsverordening Gelderland vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Gelderland. De Omgevingsverordening Gelderland is op 18 oktober 2014 in werking getreden. Op 1 maart 2017 hebben Provinciale Staten de Omgevingsverordening Gelderland voor het laatst gewijzigd vastgesteld. Zo wordt er onder meer een paragraaf 'natuur' toegevoegd waarin regels zijn opgenomen ten aanzien van soorten, de faunabeheereenheid, wildbeheereenheden, faunabeheerplannen, houtopstanden en beweiden en bemesten. De omgevingsverordening is een uitwerking van de omgevingsvisie. De regels in de verordening kunnen betrekking hebben op het hele provinciale grondgebied, delen hiervan of gebiedsgerichte thema's. De onderwerpen die in de verordening aan de orde komen en waarvoor regels opgenomen zijn, zijn: wonen, bedrijvigheid, glastuinbouw, veehouderij, grond- en drinkwater, natuur en landschap, energie, gebruik gesloten stortplaatsen, grondwaterbescherming met het oog op de waterwinning, bodem, geluidhinder, vaarwegen, regionaal waterplan, handelingen in watersystemen, wegen, vervoer gevaarlijke stoffen en luchtvaart.
Planspecifiek en conclusie In artikel 2.2.1.1 van de Omgevingsverordening Gelderland is bepaald dat in een bestemmingsplan nieuwe woonlocaties en de daar te bouwen woningen slechts worden toegestaan wanneer dit past in het geldende door Gedeputeerde Staten vastgestelde Kwalitatief Woonprogramma successievelijk de door Gedeputeerde Staten vastgestelde kwantitatieve opgave wonen voor de betreffende regio. Per brief van 2 maart 2016 heeft Gedeputeerde Staten van Gelderland aan de regio FoodValley bevestigd dat de kwantitatieve opgave tot en met 2024 11.600 woningen bedraagt en dat wordt ingestemd met de voorgestelde binnenregionale verdeling. De woningen welke binnen dit initiatief gerealiseerd worden maken onderdeel uit van deze 11.600 woningen. Het initiatief past daarmee binnen de Gelderse Omgevingsverordening. Voor het overige zijn er geen zoneringen in de provinciale Omgevingsverordening die van invloed zijn op dit bestemmingsplan.
Woonvisie Gelderland Om ontwikkelingen op de regionale woningmarkt inzichtelijk te maken, heeft de provincie de ‘Woonvisie Gelderland’ opgesteld. Deze woonvisie bestaat uit drie delen. Het eerste deel (deel a: Woonbeleid met kwaliteit) omvat algemene beleidsvoornemens om te komen tot een woonbeleid met kwaliteit. Het tweede deel, deel b getiteld ‘Anders wonen in de regio’, is een toespitsing van het algemene deel van de woonvisie op regionaal niveau. Deel c is een regionaal afsprakenpakket over de ambities en opgave op het gebied van wonen en is vastgelegd in het Kwalitatief Woonprogramma 2010-2019 (KWP3). Het KWP is in formele zin een streekplanuitwerking. De provincie Gelderland hanteert het uitgangspunt ‘De juiste woning op de juiste plaats en op de juiste tijd’. Het betekent dat niet alleen het aantal woningen dat in een gemeente wordt gebouwd van belang is. Belangrijker is het in welke kern er wanneer welk soort woning gebouwd wordt. Dit moet aansluiten op de behoefte van vooral de eigen inwoners van de gemeente. Veel inwoners willen in hun eigen kern blijven wonen. Niet alleen wordt aandacht geschonken aan nieuwbouw maar ook aan doorstroming, aanpassing en renovatie van woningen. De leefbaarheid in de kernen vormt een belangrijk aandachtspunt.
Naast het algemene woonbeleid, zoals hierboven verwoord, wordt in de Woonvisie Gelderland ook gekeken naar het regionale woonbeleid. De provincie Gelderland is hierbij verdeeld in zes regio’s. Het plangebied valt onder de regio de Vallei. De meest recente bevolkings- en woningmarktprognose van de provincie Gelderland betreft de 23
Primos2019 . De prognose is gebaseerd op de laatste bevolkingsprognose van het CBS uit 2019 en de verwachte woningbouwproductie in Gelderland voor de komende jaren. De verwachte woningbouwproductie is gebaseerd op de regionale afspraken (voor Nijkerk de afspraken regio Foodvalley 2017 - 2027). De prognose geeft aan de hand van de huidige demografische inzichten en het bouwprogramma aan in welke richting de bevolking van Gelderland zich de komende jaren waarschijnlijk gaat ontwikkelen. De bevolkingsprognose 2019 valt ten opzichte van de prognose van 2015 hoger uit. De belangrijkste conclusie m.b.t. de provincie Gelderland en regio Foodvalley zijn: De nieuwe prognose komt hoger uit dan de vorige prognose. De prognose uit 2017 ging uit van ongeveer 972.000 huishoudens in 2040; de huidige prognose voorziet voor dat jaar ongeveer 1 miljoen huishoudens. Het aantal huishoudens groeit in de periode tot 2040 harder dan het aantal inwoners (9% versus circa 5%), dat komt doordat vooral de groep alleenstaanden sterk toeneemt. Op dit moment wonen er in de provincie 326.500 alleenstaande huishoudens, in 2040 zullen dat er 413.000 zijn. In een deel van de regio's blijft het aantal huishoudens groeien tot het jaar 2040 (FoodValley, Noord-Veluwe en Rivierenland). De Foodvalley is de enige regio waar het geboortesaldo tot 2040 positief blijft.
De regio's Foodvalley en Rivierenland vergrijzen naar verhouding minder sterk dan de andere regio's. Het woningtekort in Gelderland bedraagt 4% (dat zijn ruim 35.000 woningen). In de regio's Nijmegen, Arnhem en FoodValley is het woningtekort momenteel het hoogst. Voor een goed functionerende woningmarkt wordt in het algemeen uitgegaan van een woningtekort van ongeveer 2%. In de koopsector is de behoefte sterk gericht op het goedkope (tot € 200.000) en middeldure segment (€ 200.000 tot € 300.000). Door prijsstijgingen (ook in de nieuwbouw) loopt het aanbod in het goedkope segment terug. In de stedelijke regio's wordt het tekort aan goedkope koop vergroot door de aankoop van goedkope koopwoningen door beleggers om te verhuren. Ook in de koopsector vindt vraagsubstitutie plaats; als een goedkope koopwoning niet beschikbaar of bereikbaar is, kiest men vaak (tijdelijk) voor een (particuliere) huurwoning. Planspecifiek en conclusie De Provincie ziet de noodzaak voor de beoogde ontwikkeling. De woningnood is groot. Vanuit het Rijk is daarom in 2021 een subsidie van 4,16 miljoen gegeven voor de ontwikkeling van de woningbouw in de Stadshaven Nijkerk. De provincie draagt ook 0,64 miljoen bij. Dit plan voorziet in de realisatie van circa 550 woningen in Nijkerk. Deze woningen dragen bij aan de 35.000 woningen die in Gelderland moeten worden toegevoegd.
Het initiatief is daarmee in lijn met de woonvisie Gelderland.
3.3
Gemeentelijk beleid
3.3.1
Omgevingsvisie gemeente Nijkerk 2040
De gemeente Nijkerk heeft op 24 november 2022 de 'Omgevingsvisie Gemeente Nijkerk 2040' vastgesteld. De omgevingsvisie is de opvolger van de 'Structuurvisie Nijkerk-Hoevelaken uit 2011. Het doel van de Omgevingsvisie is de geldende structuurvisie uit 2011 te actualiseren met als oogmerk te beschikken over een heldere strategische visie op de fysieke leefomgeving voor het grondgebied van Nijkerk tot 2040. Daarbij beperkt de gemeente zich in deze eerste Omgevingsvisie tot de zes thema's duurzame ontwikkeling, wonen, werken, mobiliteit, voorzieningen en landelijk gebied. een beschrijving van de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving; de hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied; de hoofdzaken van het voor de fysieke leefomgeving te voeren integrale beleid
24
Verdichtings-/transitielocaties
Planspecifiek In de omgevingsvisie van de gemeente Nijkerk wordt het plangebied aangeduid als transformatiegebied wonen en werken. De gemeente zet in op het bouwen van woningen, bedrijven en voorzieningen in de kernen. Verdichten en transformeren zijn hierbij kernbegrippen. Gezien de ambities van de gemeente is uitbreiding niet te vermijden. Het standpunt daarin is dat er sprake moet zijn van een weloverwogen verhouding tussen verdichten/transitie enerzijds en anderzijds uitbreiden. In de omgevingsvisie geeft de gemeente aan de ruimte te zien voor hoogbouw. Niet alleen locaties waar verdichting ruimte biedt voor woningbouw is hoogbouw geschikt, ook nieuwe uitbreidingslocaties komen in aanmerking. Hoogbouw biedt de gemeente de mogelijkheden voor meervoudig ruimte-gebruik. Bedrijven en maatschappelijke functies bop de begane grond met woningen op de verdiepingen. Het stapelen van functies betekend dat er meer hogere bebouwing ontstaat. Hoogbouw draagt bij aan de ambitie om meer woningen te bouwen, waar sprake is van schaarste in de (openbare) ruimte. Bij de keuze voor hoogbouw maakt de gemeente onderscheid binnen de afzonderlijke kernen Nijkerk, Hoevelaken en Nijkerkerveen. In Nijkerk en Hoevelaken wordt er gesproken van hoogbouw bij gebouwen hoger dan 20 meter. In Nijkerkerveen betreft het 14 meter.
Er is in de gemeente vooral veel behoefte aan woningen voor starters, ouderen en huishoudens met een laag- of middeninkomen. Kansen worden vooral gezien in (centrum)stedelijke woonmilieus, waar Stadshaven Nijkerk onderdeel van is. Deze woonmilieus sluiten goed aan bij de behoefte van starters op de woningmarkt, maar ook van ouderen vanwege de inzet op levensloopbestendige woningen. In de planontwikkeling gaat de aandacht van de gemeente uit nar de woonomgeving (openbare ruimte) om elkaar te kunnen ontmoeten, en om te kunnen bewegen en spelen. In de Omgevingsvisie wordt aangegeven dat er al enige tijd ambitie is om van het plangebied Stadshaven een transformatie in gang te zetten die het gebied in een aantrekkelijk woon-, werk- en verblijfsgebied te maken. Met de vernieuwing beoogt de gemeente de bestaande woningvoorraad aan te vullen en het centrum van Nijkerk te versterken. In 2023 is/wordt gestart met de ontwikkeling van woningen op de locatie van het huidige stadhuis. Hiermee wordt een start gemaakt met de transformatie van en. 25
Met de groei van de bevolking neemt de behoefte aan voorzieningen voor kunst en cultuur steeds meer toe. Het ontwikkelingen van deze voorzieningen is een zaak voor de markt. De gemeente is zich ervan bewust dat de behoefte toeneemt en ondersteunt daarom initiatieven en zullen deze planologische faciliteren. Hierbij wordt in het bijzonder gedacht aan de omgeving van Stadshaven.
Conclusie De beoogde ontwikkeling is een concrete invulling van het gemeentelijk beleid. Het plan is niet in strijd met de omgevingsvisie. 3.3.2
Woonvisie Nijkerk 2020+
De Woonvisie 2020+ geeft richting aan de woningbouw in de komende jaren. De druk op de woningmarkt is de afgelopen jaren flink toegenomen. In de Woonvisie 2020+ wordt ingezet op voldoende woningen die passen bij de behoefte van inwoners van Nijkerk, zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. Daarbij wordt gericht op het vergroten van het aanbod voor de huishoudens die de druk op de woningmarkt het meest sterk ervaren en die bijdragen aan een goede doorstroming van de woningmarkt. Doelgroepen die de schaarste aan betaalbare en beschikbare woningen sterk ervaren zijn starters, lageen middeninkomens, spoedzoekers en senioren. Het is de bedoeling dat er meer woningen in het sociale en middensegment bij worden gebouwd. Verschillende instrumenten worden hiervoor ingezet. Dit zijn onder andere een verordening doelgroepen woningbouw en een verordening differentiatie woningbouw. De verordening differentiatie woningbouw geeft minimale percentages voor een aantal woningcategorieën bij nieuwbouw. Het gaat om ten minste 35% sociale huur- en koopwoningen, ten minste 10% lage middeldure huur- en koopwoningen en ten minste 15% hoge middeldure huur- en koopwoningen. De verordening doelgroepen woningbouw geeft de maximale huur- en koopprijsgrenzen voor de verschillende categorieën weer. Daarnaast moet ten minste 10% van de woningen geschikt zijn voor senioren.
Overigens is in de woondeals het streven vastgelegd om bij nieuwbouw 2/3 deel in het betaalbare segment te realiseren. Voor Stadshaven geldt echter nog de hierboven genoemde verdeling over de diverse woning categorieën. Gezien de focus op woningen voor senioren en starters voldoet het woonprogramma van Stadshaven, fase 2, aan de uitgangspunten van de woonvisie. Tevens voldoet het woonprogramma aan de genoemde woningbouwdifferentiatie.
Woningbehoefte Bevolkings- en huishoudensprognose provincie Gelderland 2022 Voor het bepalen van de regionale woningbehoefte heeft de Gemeente Nijkerk primair te maken met de Provincie Gelderland en de Regio FoodValley. Vergeleken met de vorige Gelderse prognose uit 2019 komt de groei van de Gelderse bevolking en huishoudens hoger uit. Het aantal huishoudens in Gelderland neemt de komende jaren toe. Dat komt door de gezinsverdunning – er komen meer kleinere huishoudens – en de trendmatige migratie naar de provincie. Er lijkt sprake van een toegenomen vertrek uit de grote steden in de Randstad en een toegenomen stroom naar verder weg, waarbij een aantal Gelderse regio's zich steeds meer ontwikkelen als uitlopers van de Randstad naar het oosten (zgn. 'olievlekwerking'). De invloed van de Randstad is het grootst in de Foodvalley en Rivierenland. Volgens de prognose 2022 neemt het aantal inwoners in Gelderland toe van ongeveer 2.110.500 begin 2022 naar 2.319.100 in 2040 (+9,9%). Dit betekent dat de Gelderse bevolking in de komende 18 jaren met bijna 209.000 personen groeit volgens de trendvariant. Het aantal huishoudens neemt in dezelfde periode met ongeveer 122.500 toe (+12,9%) en komt naar verwachting uit op bijna 1.071.000 huishoudens in 2040.
Woningtekort Het (statistisch) woningtekort in Gelderland bedraagt in 2022 4,3% (40.300 woningen). Het tekort is gebaseerd op actuele statistieken over huishoudens, hun woonsituatie en de woningvoorraad. Zo wordt 26
onder meer gekeken naar cijfers over het aantal huishoudens van 25 jaar of ouder die (ongewenst) in een onzelfstandige woning wonen. In de regio's Foodvalley, GMR en Rivierenland ligt het tekort hoger dan het Gelderse gemiddelde (ca. 5,5%).
Woningbehoefte Een hogere prognose betekent ook een hogere woningbehoefte ten opzichte van de vorige prognose. Bij het bepalen van de woningbehoefte wordt gekeken naar de huishoudensontwikkeling en het woningtekort. Op basis van de trendvariant wordt een woningbehoefte voor Gelderland van ongeveer 107.000 woningen afgeleid (waarbij het tekort tot 2% wordt ingelopen) tot en met 2030. Voor de regio Foodvalley is dat ruim 20.000 woningen.
Gemaakte afspraken De Regio Foodvalley werkt sinds 2014 via de regionale woonagenda actief samen op het gebied van wonen. In navolging op de Regionale Woonagenda 2.0 is het Regionaal Actieprogramma Wonen 2021 2024 opgesteld. Het actieprogramma vormt het uitgangspunt voor de verdere samenwerking op het gebied van wonen en realisatie van de grote woonopgave van de acht regiogemeenten. De behoefte aan het verder afstemmen van de woningbouwopgave is groot, gezien de dynamiek en ontwikkelingen op de woningmarkt. Het actieprogramma geeft het collectief gedragen perspectief op de woningmarkt in de Regio Foodvalley. Vanwege de grote en oplopende woningtekorten heeft het Rijk weer de regie op volkshuisvesting opgepakt en ook een flinke ambitie neergelegd. In de Nationale Woon- en Bouwagenda (2022) wordt de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030 geambieerd. Streven is daarvan tweederde deel te realiseren binnen het betaalbare segment, waaronder 28% sociale huur door woningcorporaties. Om dit programma te realiseren heeft het Rijk afspraken gemaakt met de provincies. Vervolgens zijn via 'woondeals' met alle regio's in Nederland afspraken gemaakt om invulling te geven aan de nationale woningbouwopgave. De gemeente Nijkerk ligt in de provincie Gelderland en maakt onderdeel uit van de Regio FoodValley. Nijkerk is echter ook onderdeel van de Woningmarktregio Amersfoort.
Dat komt niet alleen tot uiting door het gezamenlijke gevoerde verdeelsysteem voor sociale huurwoningen en afspraken die hierover met elkaar worden gemaakt, maar blijkt ook uit de cijfers van de verhuisbewegingen vanuit Amersfoort en omgeving. Vandaar dat Nijkerk participeert in twee woondeals: Woondeal regio Foodvalley 2022 - 2030 en Woondeal regio Amersfoort 2022 - 2030. De opgave van Nijkerk is voor beide woondeals dezelfde.
In de regionale woonagenda die uitgewerkt is in de Woondeal Regio Foodvalley 2022 - 2030 (maart 2023) gaat het om de realisatie van 25.383 woningen (inclusief de Utrechtse gemeenten) in de periode van 2022 tot en met 2030 als bijdrage aan de provinciale en nationale opgave, waarvan minimaal 56% betaalbaar en inclusief ten minste 28% sociale huurwoningen. Dit is een optelling van zachte plannen, harde plannen en planambitie. De woningbouwambitie voor Nijkerk zoals opgenomen in de woondeal (3.857 woningen totaal t/m 2030) is fors hoger dan de jaarlijkse realisering van ca. 250 woningen waar de Woonvisie van uit gaat. Deze ambitie is alleen te realiseren als invulling wordt gegeven van de hiervoor noodzakelijke randvoorwaarden: bereikbaarheid, financiële tekorten, capaciteitstekorten, stikstof, netcongestie, voorzieningen en instrumentaria voor sociale woningbouw.
Tabel 1. Uitkomsten v an de huishoudensprognose 2022 en af spraken uit de Woondeal regio Foodv alley .
27
Zowel in de Woondeal regio Foodvalley 2022 - 2030 als in de Woondeal regio Amersfoort 2022 - 2030 zijn bouwlocaties aangewezen als sleutelprojecten die noodzakelijk zijn voor de realisatie van de regionale woningbouwopgave. Eén van deze sleutelprojecten is in Nijkerk het project Stadshaven. Tenslotte werken regio Foodvalley en de Groene Metropoolregio Arnhem - Nijmegen sinds 2019 samen met het Rijk en de provincies Gelderland en Utrecht aan een gezamenlijke strategie voor de verstedelijking van de regio in de periode tot 2040. Deze is uitgewerkt in het verstedelijkingsconcept 'Meer landschap, meer stad' (2021). In de verstedelijkingsstrategie wordt de ambitie voor de bouw van 100.000 woningen tot en met 2040 uiteengezet. In twee woondeals is de woningbouwopgave regionaal (voor Regio Foodvalley en voor de Groene Metropoolregio Arnhem - Nijmegen) tot en met 2030 uitgewerkt. De regionale woondeals zijn de basis voor de regionale woningbouwprogrammering tot en met 2030.
Conclusie De bouw van circa 570 woningen in Stadshaven is één van de plannen die noodzakelijk is om in de Nijkerkse woningbouwopgave van de komende jaren te kunnen voorzien. Het woningbouwprogramma past binnen de provinciale en regionale woningbehoefte en is vastgelegd in de woondeals van de regio Foodvalley en regio Amersfoort. Met een woningprogramma van ten minste 35% sociaal en 25% middelduur past het programma in de woondeals. Daarnaast is Stadshaven hierin opgenomen als een van de sleutelprojecten. In de gebiedsvisie Stadshaven Nijkerk is vermeld dat specifiek voor kwetsbare doelgroepen met behoefte aan zorg of ondersteuning, ruimte is voor geclusterde woonvormen. 3.3.3
Duurzame ontwikkeling
De gemeente beschikt over een klimaatplan ‘Nijkerk naar CO2 – neutraliteit in 2035’. In dit plan staan verschillende activiteiten vermeld die zijn of in de komende jaren worden ondernomen. De activiteiten zijn onderverdeeld in vier rubrieken: Nijkerk als klimaatbestendige gemeente; Nijkerk als leefbare gemeente; Nijkerk als duurzame gemeente; Nijkerk als verantwoordelijke gemeente. Aan een gemeentelijk beleidsplan wordt gewerkt. Op regionaal, provinciaal en landelijk niveau zijn tevens diverse beleidsstukken in de maak. Op het gebied van energiebesparing moeten er veel stappen worden gezet, dit betekent dat ook in de binnenstad van Nijkerk veel huizen geïsoleerd moeten worden. Dit is tevens een noodzakelijke stap 28
binnen de warmtetransitie: het vervangen van aardgas door duurzame warmtebronnen. De vraag hoe dit vorm te geven is uitgewerkt binnen de Warmtevisie, die eind 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. Onderdeel van de ambitie om CO2-neutraal (2035) en uiteindelijk (2050) energieneutraal te worden, is dat op alle daken die hiervoor geschikt zijn, zonnepanelen geïnstalleerd zouden moeten worden. Onderdeel van de uitvoering is het besluit dat de gemeenteraad op 22 februari 2018 heeft genomen om alle nieuwbouw in de gemeente Nijkerk aardgasloos en conform de per 2020 wettelijk verplichte eisen voor energiezuinig bouwen (BENG-eisen = bijna energie-neutraal gebouwd) te bouwen. Op basis van deze besluiten kunnen in anterieure overeenkomsten expliciete afspraken vastgelegd worden met (bouw)partijen. Dit beleid draagt bij aan een CO2-neutraal Nijkerk in 2035. Overigens geldt daarbij wel de kanttekening dat in bijzondere gevallen het college van Burgemeester en Wethouders bevoegd is om onderbouwd met technische en/of ruimtelijke argumenten van af te wijken. Bijvoorbeeld wanneer het om een (kleinere) complexe binnenstedelijke (herstructurerings)opgave gaat, zoals de inbreiding van twee of drie woningen in de binnenstad van Nijkerk.
Planspecifiek en conclusie In bijlage 5 bij de gebiedsvisie van de Stadshaven is een uitgebreide duurzaamheidsparagraaf uitgewerkt. Deze is ook als Bijlage 10 bij deze toelichting opgenomen. In dit document worden vijf thema's uitgevoerd door middel van het toepassen van verschillende bouwstenen: 1. 2. 3. 4. 5.
klimaatadaptatie en biodiversiteit; duurzame energie; circulaire ontwikkeling; duurzame mobiliteit; gezondheid.
Stadshaven Nijkerk wordt in circa 10 jaar gerealiseerd en de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid gaan snel. Om die reden is ervoor gekozen om in de duurzaamheidsvisie vooral ambities te beschrijven en geen concrete maatregelen voor te schrijven. Wanneer een bepaald deelgebied van Stadshaven verder wordt uitgewerkt, zullen concrete maatregelen worden voorgeschreven die in lijn zijn met de vastgelegde ambitie in de duurzaamheidsvisie. Op deze wijze wordt bij de beoogde ontwikkeling rekening gehouden met het duurzaamheidsbeleid van de gemeente. Het plan voldoet daarmee aan de gemeentelijke ambities en het gemeentelijk beleid op dit thema.
29
30
Hoofdstuk 4 Uitvoerbaarheidsaspecten 4.1
Bedrijven en milieuzonering
Kader In het kader van de Wet milieubeheer dient in nieuwe situaties rekening te worden gehouden met (wenselijke) afstanden tussen bepaalde milieubelastende functies en milieugevoelige functies. In de uitgave "Bedrijven en Milieuzonering" (2009) is een richtafstandenlijst opgenomen. In de lijst is voor allerlei soorten 'milieubelastende activiteiten' aangegeven welke richtafstanden vanwege geur, stof, geluid en gevaar bij voorkeur aangehouden moeten worden ten opzichte van 'milieugevoelige activiteiten'. De grootste van deze vier richtafstanden is bepalend voor de indeling van een activiteit in een milieucategorie. Bij milieuzonering wordt onderscheid gemaakt tussen een rustige woonwijk/ rustig buitengebied en een gebied met functiemenging. Bij gebieden met functiemenging mag er qua richtafstanden één stap terug worden gedaan. Gevoelige functies mogen dichter bij gezoneerde functies liggen dan in een rustig gebied. Onderstaand is het verband tussen de afstand en de milieucategorie voor een gemengd gebied weergegeven..
Tabel 2. richtaf standenlijst
milieucategorie richtafstand gemengd gebied 1
0 meter
2
10 meter
3.1
30 meter
3.2
50 meter
4.1
100 meter
Situatie plangebied In het plangebied worden in de toekomst verschillende functies gerealiseerd: zowel wonen als centrumfuncties zoals horeca en lichte bedrijvigheid. Daarnaast zijn er verschillende functies aanwezig in de nabijheid van het plangebied. Op grond van deze functies is het plangebied niet aan te merken als een 'rustige woonwijk' waarbij functiescheiding moet plaatsvinden. Het gebied kan juist getypeerd worden als 'gemengd gebied'. Er zijn in en in de nabijheid van het plangebied diverse functies aanwezig, zoals bedrijven, detailhandels- en horecabedrijven. Ook de ligging van het plangebied aan hoofdinstructuur is een argument voor het beschouwen van het plangebied als 'gemengd gebied'.
In de nabijheid van het plangebied is ABZ diervoeding gelegen. ABZ diervoeding is een bedrijf in milieucategorie 4.1 (SBI 1091.5) en heeft een richtafstand van 200 meter (geur 200 meter, stof 50 meter, geluid 200 meter, gevaar 30 meter). Omdat het plangebied als 'gemengd gebied' is te kenschetsen, betekent dit dat het toelaatbaar is om één afstandstap terug te schalen en kan gewerkt worden met een richtafstand van 100 meter. In hoeverre woningbouw op kortere afstand dan 100 meter toelaatbaar is, dient te blijken uit akoestisch onderzoek en geuronderzoek. Daartoe wordt verwezen naar de paragrafen 4.3 en 4.5.
Het waar nodig scheiden van milieubelastende activiteiten en milieugevoelige gebieden en functies bij nieuwe ontwikkelingen dient twee doelen: Het reeds in het ruimtelijke spoor voorkomen of zoveel mogelijk beperken van hinder en gevaar bij 31
woningen en andere gevoelige functies. Het tegelijk daarmee aan de bedrijven voldoende zekerheid bieden dat zij hun activiteiten duurzaam binnen aanvaardbare voorwaarden kunnen uitoefenen. Het bestemmingsplan en de milieuregelgeving vormen elkaars complement. Voor zover met behulp van een zonering eventuele overlast voor de omgeving niet voldoende kan worden beperkt, kan de toepassing van milieuregelgeving uitkomst bieden.