CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2024-111 Bijlage 2 - Bestemmingsplan Stadshaven Nijkerk, fase 2 (bijlagen bij toelichting - bijlage 10 Duurzaamheidsvisie)

Raadsvergadering 30 januari 2025, gemeente NijkerkBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan Stadshaven Nijkerk, fase 2 (2024-111)12.932 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Bijlage 10

Duurzaamheidsvisie

394

Einddocument duurzaamheidsparagraaf Stedenbouwkundige visie Stadshaven Nijkerk 20 juni 2022

Afbeelding: stedenbouwkundige visie Stadshaven

Inhoud

2

1.

Introductie

2. 3.

Het begrip duurzaamheid Analyse project

4. 5.

Analyse kansen en ambities per thema Ambitieweb en duurzaamheidsbeeld

6. 7.

Duurzaamheidsmaatregelen Subsidiemogelijkheden

Introductie De gemeente Nijkerk heeft de ambitie om het gebied bij de huidige Havenkom te transformeren naar een woon,- en werkgebied met ongeveer 600 woningen, een aantrekkelijke openbare ruimte en voorzieningen. Een stedenbouwkundige visie geeft richting aan de toekomstige ontwikkelingen in dit gebied. De gemeente wil de stedenbouwkundige visie verrijken met een duurzaamheidsparagraaf. In de maanden april en mei 2022 hebben de projectleider van Stadshaven Nijkerk, betrokken ambtenaren vanuit verschillende thema’s, de stedenbouwkundige en adviesbureau Over Morgen gezamenlijk richting gegeven aan de ambities op het gebied van duurzaamheid voor de gebiedsontwikkeling van Stadshaven Nijkerk. Hiervoor is uitgevoerd: • Een analyse naar beleidsambities; • Een projectanalyse;

• Een analyse van de kansen door thematische experts van Over Morgen; • Gesprekken met de projectleider, wethouders en betrokken ambtenaren; • Twee werksessies met de projectleider, betrokken ambtenaren en de stedenbouwkundige.

Door het doorlopen van bovengenoemde stappen zijn de duurzaamheidambities in samenspraak met de gemeente opgesteld. Tijdens de eerste werksessie is het thema duurzaamheid afgebakend en zijn de beleidsambities voor verschillende duurzaamheidsthema’s bepaald. In de tweede werksessie is samen met de projectleider, betrokken ambtenaren en de stedenbouwkundige prioritering gegeven aan ambities op het gebied van duurzaamheid. Tijdens deze tweede werksessie is de analyse van de experts van Over Morgen als uitgangspunt gebruikt. Een stapeling van ambities zorgt er voor dat het lastig wordt om ze waar te maken. Belangrijk dus om aan de voorkant van het proces ambities te benoemen die passend zijn bij het project Stadshaven Nijkerk en die ambities te prioriteren. Het resultaat van dit traject is dit document. In hoofdstuk vier staan het ambitieweb en duurzaamheidsbeeld uitgewerkt. Deze resultaten worden verwerkt in de duurzaamheidsparagraaf van de stedenbouwkundige visie van Stadshaven Nijkerk. 3

2. Het begrip duurzaamheid • Het begrip • Thema’s en bouwstenen

Afbeelding: stedenbouwkundige visie Stadshaven 4

Het begrip duurzaamheid Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. Duurzaamheid is een breed begrip. Zonder goede afbakening, ontstaat miscommunicatie. In dit project gaat het bij duurzaamheid om vijf thema's: • Duurzame energie • Duurzame mobiliteit • Circulariteit • Klimaatadaptatie & biodiversiteit • Gezondheid Elk thema bestaat weer uit verschillende bouwstenen. De bouwstenen geven aan waar een thema specifiek over gaat. De thema’s en bouwstenen staan uitgewerkt op de volgende pagina’s.

5

K LIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT

DUURZAME ENERGIE

CIRCULAIRE ONTWIKKELING

DUURZAME MOBILITEIT

GEZONDHEID

Overstromingsbestendig

Vraagbeperking

Materialen met een lage milieudruk

Thuis – werk en voorzieningen

Omgevingseffect/ milieukwaliteit

Droogtebestendig

Efficiëntie van opwekinstallaties

Minimaliseer grondstoffen en materialen

Actieve mobiliteit

Inclusiviteit

Hitte-proof

Beperken omgevingseffecten

Sluiten van kringlopen

MaaS - OV

Groene leefomgeving

Waterrobuust

Balancering vraag en aanbod

Businessmodel

MaaS – deelmobiliteit

Sociale cohesie

Rijk aan soorten

Impact op elektriciteitsnet

Samenwerking

Emissieloze mobiliteit

Actieve leefomgeving

Groenblauwe netwerken

Lokale opwek van duurzame elektriciteit

Circulair ontwerpen

Slimme en schone logistiek

Schoon en veilig

De bouwstenen per thema KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT

CIRCULAIRE ONTWIKKELING

DUURZAME ENERGIE

DUURZAME MOBILITEIT

GEZONDHEID

Overstromingsbestendig

Droogtebestendig

Hitteproof

Waterrobuust

Rijk aan soorten

Groenblauwe netwerken

Bij een oplopende temperatuur stijgt de zeespiegel. Op het gebied van waterveiligheid bestaat, ondanks grote projecten (bijv. dijkversterking), er nog een kans op overstromingen. Mogelijk zijn aanvullende gevolgenbeperkende maatregelen gewenst.

Twee van de vier KNMI klimaatscenario’s geven aan dat Nederland droger wordt door klimaatverandering. Droogte kan leiden tot bodemdaling en funderingsproblemen, maar ook tot schade bij natuur en stedelijk groen.

Klimaatverandering leidt tot meer tropische dagen, wat invloed heeft op concentratie en nachtrust. Hittestress kan met name optreden bij kwetsbare groepen als ouderen en kinderen. Voldoende koele verblijfsplekken zijn belangrijk. Dit kan worden gerealiseerd door bomen of verblijfsplekken afstemmen op de beschaduwing van gebouwen.

Doordat we te maken krijgen met meer korte, hevige buien is er ook een grotere kans op wateroverlast. Door o.a. ontharding, voldoende waterberging en de juiste afvoer met voldoende capaciteit wordt het risico verlaagd.

Het stimuleren van de verscheidenheid aan planten en dieren draagt bij aan de biodiversiteit. Het gaat daarbij om het verbeteren van de leefomgeving voor soorten. De nadruk ligt op beschermde en inheemse soorten en (variatie in) de toepassing van groen en water.

(Nieuwe) leefgebieden en schuilplaatsen worden met elkaar verbonden tot een divers en weerbaar groenblauw netwerk. Dit sluit aan op de bouwstenen droogte-bestendig, waterrobuust en hitte-proof.

De bouwstenen per thema KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT

DUURZAME ENERGIE

CIRCULAIRE ONTWIKKELING

DUURZAME MOBILITEIT

GEZONDHEID

Vraagbeperking

Efficiëntie van opwekinstallaties

Beperken omgevingseffecten

Balancering vraag en aanbod

Impact op elektriciteitsnet

Lokale opwek van duurzame elektriciteit

Dat je niet gebruikt, hoef je ook niet op te wekken. Compacte bouw, goede isolatie, kierdichting, en gunstige oriëntatie zorgen bijvoorbeeld voor een beperking van de warmtevraag. Met passieve maatregelen, zoals overstekken, zonneschermen en groene daken, kan tevens worden gestuurd op beperken koudevraag.

Voor de resterende vraag naar warmte is het van belang te kiezen voor de meest efficiënte opwekinstallatie. Te denken valt aan warmtenetten, WKO’s, warmte-pompen en infrarood panelen. Collectief en/of individueel. Gevoed door duurzame bronnen, zoals restwarmte, aqua- en riothermie, aardwarmte en duurzame elektriciteit.

De meeste opwerkinstallaties hebben invloed op omgeving, zoals luchtkwaliteit (o.a. uitstoot fijnstof door openhaard met biomassa), geluid (warmtepomp), beperkingen door leidingtracés (warmtenet) en beeldkwaliteit. Met gerichte maatregelen kan overlast worden voorkomen of beperkt.

Duurzame energie-opwek heeft te kampen met een mismatch tussen vraag en aanbod in tijd en hoeveelheid. De vraag en het aanbod van energie moeten op elkaar worden aangesloten. Dit kan bijv. door energieopslag en smart-grid-oplossingen.

De elektrificatie van onze energievraag zorgt voor een hogere vermogensvraag en hogere piekvraag. Netcongestie wordt opgelost door netbeheerder, maar vraagt tussentijdse oplossingen zoals, flexibele ruimtelijke reserveringen (kabels- en leidingen, infrastructuur energie). Daarnaast vraagt dit de warmtevraag zo min mogelijk met elektriciteit in te vullen.

Lokale opwek van duurzame elektriciteit door bijvoorbeeld zonneinstallaties, windturbines, waterkracht, e.d..

De bouwstenen per thema KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT

DUURZAME ENERGIE

CIRCULAIRE ONTWIKKELING

DUURZAME MOBILITEIT

GEZONDHEID

Materialen met een lage milieudruk

Minimaliseer grondstoffen en materialen

Sluiten van kringlopen

Businessmodel

Samenwerking

Circulair ontwerpen

Het toepassen van hergebruikte, biobased en gerecyclede materialen, het voorkomen van toxische materialen en nieuwe materialen toepassen met lage schaduwkosten.

Grondstoffen en materiaal in zo klein mogelijke hoeveelheden toepassen. Geldt ook voor beperken energievraag bij de productie, de bouwactiviteiten en het gebruik.

Materialen en opstallen uit het gebied kunnen worden hergebruikt en gerecycled. Daarnaast kan regenwater en afvalwater worden hergebruikt. Ook kunnen functies circulaire economie ondersteunen zoals reparatie-, deel-, en inzamelvoorzieningen, lokale verwerking afgedankte producten en lokaal voedsel verbouwen.

Waardebehoud bij de partijen leggen die hier ook voor kunnen zorgen bijv. bij leveranciers. Dit kan in verschillende vormen zoals koop-terugkoop, pay per use, lease, verhuur. Daarnaast restwaarde van materialen meenemen in de businesscase en gebruik intensiveren door deelconcepten.

De mate waarin samenwerkingspartners aanwezig zijn om de gestelde ambities waar te maken. Met motivatie en ervaring met circulair bouwen. Door partijen te betrekken uit de hele keten van productie – bouw – gebruik – en hergebruik te betrekken ontstaan nieuwe oplossingen.

Ontwerpen voor een lange levensduur, standaard oplossingen gebruiken om herbruikbaarheid te vergroten en zodat onderhoud en reparaties makkelijk zijn. Gebouw aanpasbaar maken voor nieuwe gebruikswensen en geschikt maken voor demontage zodat materialen herbruikbaar blijven en geregisterd worden in een materiaalpaspoort.

De bouwstenen per thema KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT

CIRCULAIRE ONTWIKKELING

DUURZAME ENERGIE

DUURZAME MOBILITEIT

GEZONDHEID

Thuis – werk en voorzieningen

Actieve mobiliteit

MaaS - OV

MaaS – deelmobiliteit

Emissieloze mobiliteit

Slimme en schone logistiek

De mate waarin het gebied is ingericht om noodzakelijke verplaatsingen met (fossiele) automobiliteit te voorkomen. In eerste instantie door goede werkvoorzieningen thuis en in de directe omgeving. Maar ook door voorzieningen zoals winkels in de nabijheid te creëren door compacte bouw, functiemenging en transit orientated development.

De mate waarin de inrichting van een gebied en aanwezige voorzieningen uitnodigen om te lopen en fietsen. Bijvoorbeeld met hoogwaardige en goed bereikbare fietsenstallingen en aantrekkelijke routes naar bereikbare OV-haltes en voorzieningen. Ook dragen prettige recreatieve wandelen fietsrondjes bij aan het stimuleren van actieve mobiliteit.

De mate waarin openbaar vervoer in verschillende vormen en in ruime frequentie aanwezig is. En een aantrekkelijke plek vormt als centrale voorziening in het gebied, zowel ruimtelijk als in aanbod. Hierbij valt te denken aan hubs en het gebruik van Mobility As A Service platform (Maas) waarin openbaar vervoer als ketenmobiliteit wordt gefaciliteerd.

De mate waarin deelmobiliteit in verschillende vormen aanwezig is. En een aantrekkelijke plek vormt als centrale voorziening in het gebied, zowel ruimtelijk als in aanbod. Hierbij valt te denken aan de ontwikkeling van hubs en het gebruik van Mobility As A Service platform waarin deelmobiliteit als ketenmobiliteit wordt gefaciliteerd.

De mate waarin het gebied gebruikers stimuleert om schone mobiliteit te gebruiken. Denk aan de aanwezigheid van voldoende laadinfrastructuur. Schone modaliteiten hebben ruimtelijke voordelen ten opzichte van fossiel. Te denken valt aan (zero) emissie zones en parkeren voor de deur voor schone auto's.

De mate waarin het gebied slim omgaat met logistieke bewegingen van/naar het gebied, maar vooral ook de afwikkeling van de bevoorrading, pakketbezorging, afvalverwerking op een schonere manier met zo min mogelijk bewegingen.

Bouwstenen per thema KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT

CIRCULAIRE ONTWIKKELING

DUURZAME ENERGIE

DUURZAME MOBILITEIT

GEZONDHEID

Omgevingseffecten/ milieukwaliteit

Inclusiviteit

Groene leefomgeving

Sociale Cohesie

Actieve leefomgeving

Schoon & Veilig

Het garanderen van een minimumniveau aan lucht- en geluidskwaliteit, denk aan lage normen voor stikstof, CO2 en fijnstof. Goede luchten geluidskwaliteit vermindert respectievelijk het inademen van fijnstof, luchtweginfecties, ziektes, geluidshinder, overlast en slaapproblemen.

Een omgeving waarin iedereen kan deelnemen aan de maatschappij en toegang heeft tot faciliteiten en infrastructuur. Er geen sprake is van sociale of fysieke uitsluiting. En waar groepen met verschillende achtergronden en behoeftes prettig met elkaar kunnen leven. Van jong tot oud, maar bijvoorbeeld ook voor blinden, rolstoelgebruikers of ouders met kinderwagens.

De aanwezigheid van bomen, planten en andere groene aangezichten heeft een bewezen positief effect op de mentale en fysieke gezondheid. Een groene omgeving nodigt uit tot buiten zijn en ontmoeting. Stadslandbouw/moestuintjes/ kunnen daarnaast ook nog een educatieve en sociale impact hebben.

Een omgeving die sociale interactie met andere inwoners stimuleert zorgt voor een vermindering van eenzaamheid en een sterker verantwoordelijkheidsgevoel voor de buurt. Inwoners zijn geneigd om meer eigenaarschap te tonen en voelen zich veiliger.

Een leefomgeving kan uitnodigen tot ontmoeten, bewegen, spelen en ontspannen. Een actieve levensstijl is essentieel voor de fysieke en mentale gezondheid van jong en oud. Dit kan deels door het aanbieden van sport- en beweegfaciliteiten, maar ook aanpassingen in de infrastructuur en publieke ruimte om lopen, spelen en fietsen te stimuleren.

Een schone en veilige omgeving zorgt voor een gevoel van veiligheid in de maatschappij en het voorkomen van (verkeers)incidenten. Dit gaat om sociale- én verkeersveiligheid. Een schone leefomgeving zonder afval, verwaarlozing en graffiti draagt bij aan een positieve blik op de wijk.

3. Analyse project • Ruimtelijke analyse • Projectanalyse

Afbeelding: stedenbouwkundige svisie Stadshaven 12

Stap 1: Projecteigenschappen Ruimte

SITUATIE

STEDENBOUW

PROGRAMMA

• Het gebied is gelegen tussen de randmeren en de binnenstad. • Mogelijkheid voor nieuwe openbare ruimten aan het water. • Diverse eigenaren in het gebied.

• Koesteren industriële verleden. • Aansluiten bij de stedelijkheid in de omgeving. • Verschillende stedelijke woonmilieus; meer hoogstedelijke milieu met appartementen en hoogte accenten aan de kant van het water, overgaand naar een meer stedelijk milieu met grondgebonden woningen aan de woonranden.

• Er is ruimte voor ongeveer 600 woningen. • 35% sociaal, 10% middelduur laag, 15% middelduur hoog, 40% vrij in te vullen

13

• Minimaal 15 en maximaal 25% grondgebonden. • Voorzieningen, zoals bijvoorbeeld horeca aan het water .

Stap 1: Projecteigenschappen Ruimte

INRICHTING

VERBLIJFSKWALITEIT

• Door de bestaande Ardeschstraat en Bruins Slotlaan door te trekken ontstaan er vier bouwblokken. • Parkeren wordt in gebieden met grotere dichtheid deels onder de gebouwen en onder het binnenterrein opgelost. Bezoekersparkeren is makkelijk vindbaar.

• Een woonmilieu met een brede aantrekkingskracht vanwege de nabijheid van voorzieningen gecombineerd met stedelijke dichtheid en een groenblauwe omgeving. • Door het wonen in een hoge dichtheid is de kwaliteit van de openbare ruimte erg belangrijk. • Groen als basis, verharding waar noodzakelijk. • Plein aan de Havenkom kern voor recreatie.

14

Stap 1: Projectanalyse Markt, middelen en ontwikkelproces DOELGROEP

ROL GEMEENTE

ONTWIKKELPROCES

• Wordt gebouwd voor verschillende doelgroepen, met een focus op jongeren en ouderen (volgens beleid minimaal 10% voor senioren). Zullen in mindere mate eengezinswoningen worden gerealiseerd. • Bouwen voor de lokale behoefte. • Kwetsbare doelgroepen met behoefte aan zorg of ondersteuning.

• De insteek van de gemeente is om indien mogelijk actief grondbeleid te voeren. De gemeente heeft niet alle gronden in eigendom dus zal onderzocht worden of het mogelijk is om actief te verwerven. • Als grond verwerven niet lukt, dan zal het grondbeleid faciliterend van aard zijn.

• Visie opgesteld ten behoeve van Woningbouwimpuls Subsidie en aangepast n.a.v. onderzoeken en participatie. • Bestemmingsplan in procedure voor twee locaties. • Ontwikkelstrategie en GREX opgesteld. • Er zijn diverse eigenaren in het gebied, namelijk de gemeente, bedrijven, beleggers, corporatie en particulieren. Grond zal deels nog moeten worden aangekocht.

FINANCIEEL

PARTICIPATIE

• Financiële ruimte binnen het project is beperkt. • Grondeigendommen bij verschillende eigenaren, dus gronden en bijbehorende opstallen moeten worden aangekocht. • Maar daartegenover staat toegekende subsidie Woningbouw Impuls van het Rijk en aanvulling van Provincie.

• De visie is een startpunt voor een participatietraject om zo dit nieuwe stadsdeel van Nijkerk vorm te geven. • Visie is opgesteld met input van professionele betrokken partijen en de omgeving. • Er zijn verschillende bijeenkomsten georganiseerd en mogelijkheden geweest om een reactie achter te laten.

15

Stap 1: Projectanalyse Duurzaamheid zoals omschreven in de concept Stedenbouwkundige visie Stadshaven Nijkerk ALGEMEEN

THEMA MOBILITEIT

• De woningen en de openbare ruimte worden duurzaam en natuurinclusief ontworpen, waardoor het project bijdraagt aan de energieen duurzaamheidsambities van de gemeente.

• De geconcentreerde parkeervoorzieningen en de ligging van het plangebied lenen zich goed voor deelautoconcepten en het realiseren van laadvoorzieningen. Dit is wel nieuw voor Nijkerk. • Toekomstige innovaties op het gebied van duurzame (deel)mobiliteit kunnen eenvoudig worden ingepast. • De nadruk ligt bij de inrichting van het gebied op langzaam verkeer en doorgaande routes voor autoverkeer worden vermeden. • Het gebied is een mogelijke uitvalsbasis voor fiets –en wandelroutes.

ENERGIE

THEMA KLIMAATADAPTATIE EN BIODIVERSITEIT

• Ontwikkeling is in lijn met landelijk, regionaal en gemeentelijk beleid: zoveel mogelijk energieneutraal en volledig gasloos.

16

• Er wordt natuurinclusief ontworpen. • Uitgangspunt in de openbare ruimte is groen waar kan, verharding waar noodzakelijk.

Stap 1: Leefstijlen Stadshaven Nijkerk richt zich met name op de eigenzinnige en exclusieve bewoners.

4. Analyse kansen en ambities per thema • Toelichting analyse • Analyse beleidsambities • Analyse duurzaamheidskansen

Afbeelding: stedenbouwkundige visie Stadshaven 18

Toelichting analyse per thema Dit hoofdstuk geeft een analyse van de vijf duurzaamheidsthema’s. Voor elk thema is aangegeven welke ambities in beleidsdocumenten zijn benoemd, die relevant zijn voor de ontwikkeling van Stadshaven Nijkerk. Daarbij is gekeken naar landelijk, regionaal en met name gemeentelijk beleid. De genoemde ambities zijn niet volledig, maar geven wel duidelijk inzicht in waar het beleid met name op gefocust is. Op de volgende pagina staat beschreven welke beleidsdocumenten aan de analyse van beleidsambities ten grondslag liggen. Naast de beleidsambities is voor elk duurzaamheidsthema de kansrijkheid aangegeven. Experts van Over Morgen hebben op basis van de projectanalyse (hoofdstuk 2) en de beleidsanalyse per bouwsteen aangegeven welke mogelijkheden er zijn om de bouwsteen toe te passen in Stadshaven Nijkerk. Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen minder kansrijk, kansrijk en meer kansrijk. Uitgangspunt is dat de bouwstenen die het meest kansrijk zijn, ook het hoogste prioriteitsniveau in de stedenbouwkundige visie zouden kunnen krijgen.

19

Beleid Voor het ophalen van de beleidsambities, zijn de volgende beleidsdocumenten geraadpleegd:

Landelijk, provinciaal en regionaal

Gemeentelijk

•

Klimaatakkoord

•

Economische visie, 2021

•

Bestuursovereenkomst Deltaprogramma

•

Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal, 2020

•

RES 1.0 Foodvalley, 2021

•

Routekaart Energieneutraal Nijkerk 2050, 2019

•

Stakeholderoverleg RES Foodvalley, 2021

•

Transitievisie Warmte (TVW), 2021

•

Regionaal Adaptatie Plan (RAP) Regio Vallei en Veluwe, 2020

•

Afvalbeleidsplan, 2017

•

Nota Gezondheidsbeleid, Ministerie van WVS, 2020

•

Koersdocument Omgevingsvisie, 2020

•

Regionale visie Publieke Gezondheid Gelderland Midden 2021-2025, 2021

•

Ontwerp Omgevingsvisie 2022-2040, 2022

•

Addendum GRP

•

Visie Beheer Openbare Ruimte, 2020

•

Handboek Groenbeleid, 2002

•

Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022

•

Ontwerp Integrale laadvisie, 2022

•

Ontwerp Plankaart publieke laadinfrastructuur, 2022

•

Nota Parkeernormen, 2021

•

Leefstijlakkoord 2021-2023, 2021

•

Woonvisie gemeente Nijkerk 2020+, 2020

•

Stedenbouwkundige visie Stadshaven Nijkerk, 2021

20

Processtappen gebiedsontwikkeling Elke gebiedsontwikkeling bestaat uit 6 fasen van visie tot gebruik. Op dit moment bevindt de gebiedsontwikkeling van Stadshaven zich voor het grootste deel in de eerste en tweede fase. Er zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd en de stedenbouwkundige visie beschrijft de ambities op thema’s en beschrijft de structuur van het totaalplan. Een aantal deelgebieden bevindt zich al in de fase van planontwikkeling.

In elke stap van het gebiedsontwikkelingsproces moeten er keuzes worden gemaakt. In het volgende hoofdstuk staan voor elk duurzaamheidsthema kansen beschreven. De kansen die per thema en bouwsteen beschreven staan, bevatten elk een nummer of nummers van een fase waarin een keuze gemaakt moet worden over deze kans. Hieruit blijkt dat voor het benutten van sommige kansen nu al keuzes moeten worden gemaakt, andere keuzes kunnen worden uitgesteld tot de realisatie of zelfs gebruiksfase.

1. Visie/verkenning

•Inventarisatie •Uitgangspunten •Ontwikkel-perspectief •Massa studie •Quick scan financiële haalbaarheid •Afwegingskader •Strategie

21

2. Planvoorbereiding

•Std.bouwk.visie •Structuur v.h. totaal plan •Ambities op thema’s vormgeven voor gebied •Deelgebieden •Kavelpaspoorten •Programma •Beeldkwaliteit •Architectuur •Parkeren •Buitenruimte •Intentie overeenkomst

3. Planontwikkeling

•Op niveau van deelgebied •Verkaveling aanscherpen •Juridisch-planologische titel •AOK

4. Opstalontwikkeling

•SO-VO-DO •Omgevings-vergunning •Verkoop •Grondeigenaar •Koopovk •Aannemingsovk

5. Realisatie

•Nuts •Bouwrijp-maken •Opstalrealisatie •Woonrijp maken

6. Gebruik en beheer

•Bewonersbegeleiding

Klimaatadaptatie & biodiversiteit Analyse beleidsambities en kansen

Ambities Klimaatadaptatie & Biodiversiteit Landelijke ambities: •

Klimaatbewust ingericht zijn in 2050 (Bestuursovereenkomst Deltaprogramma).

Gemeentelijke ambities:

•

Een klimaatbestendige regio in 2050 (RAP Regio Vallei en Veluwe, 2020).

•

Nieuwe gebouwen worden zoveel mogelijk klimaatadaptief gebouwd (RAP Regio Vallei en Veluwe, 2020).

•

Onder alle weersomstandigheden is sprake van een optimaal leefklimaat in gebouwen waar gewoond en gewerkt wordt, met bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen (RAP Regio Vallei en Veluwe, 2020).

•

Het uitvoeren van maatregelen ten behoeve van klimaatadaptatie, onder andere door ontstening en vergroening te stimuleren (Koersdocument Omgevingsvisie, 2020).

•

Wij subsidiëren plannen voor de aanschaf van regentonnen en het vergroenen van daken (Koersdocument Omgevingsvisie, 2020).

•

Regenwater afkoppelen van het afvalwaterriool waar dit mogelijk is (Koersdocument Omgevingsvisie, 2020).

•

Elk stedenbouwkundig ontwerp voor woningbouw of een werklocatie gaat gepaard met een stevige onderbouwing op welke wijze invulling wordt gegeven aan ambities omtrent natuurinclusief bouwen. Het groen en water maakt integraal onderdeel uit van het bouwen (Ontwerp Omgevingsvisie Nijkerk 2022-2040, 2022).

•

De openbare ruimte wordt klimaatbestendig ingericht wanneer kansen zich voordoen. Groen gaat voor grijs (Addendum GRP).

•

Bij nieuwbouw vindt klimaatadaptief inrichten op het gebied van water plaats in het openbaar gebied aan de hand van een nog op te stellen checklist

klimaatadaptief ontwikkelen (Addendum GRP). •

Meer groene daken bij onder andere woningbouwvereniging en particulieren (Addendum GRP).

•

Verhogen biodiversiteit voor meer soortenrijkdom (Visie Beheer Openbare Ruimte, 2020).

•

Behouden en versterken van natuur en landschap en zuinig omgaan met groen in het stedelijk- en buitengebied (Visie Beheer Openbare Ruimte, 2020).

Klimaat en biodiversiteit Kansen Kansrijkheid

Kansen voor gebiedsontwikkeling Stadshaven Nijkerk

24

Overstromings-bestendig

Droogte-bestendig

Hitte-proof

Waterrobuust

Rijk aan soorten

Groenblauwe netwerken

Minder kansrijk

Minder kansrijk

Kansrijk

Kansrijk

Kansrijk

Meer Kansrijk

• Significante bodemdaling met tamelijk lage grondwaterstanden in 2050 voorspeld. Afhankelijk van noodzaak ophogen, toepassen cunetten (alleen ophogen op noodzakelijke bouwlocaties, zodat water beter kan infiltreren). (fase 4/5) • Waterrobuust + hitteproof maatregelen dragen ook bij aan droogte-bestendigheid.

• Groene gevels integraal meeontwerpen t.b.v. hittereductie in de buitenruimte (voorwaarde: grootschalig toepassen voor meetbaar effect). (fase 4) • In park schaduwrijke plekken creëren met bomen; elke woning binnen 300 m van schaduw/verkoeling. • (fase 2/4). • Min. 30% bladerdek t.b.v. verkoeling in het park. (fase 2/3/4) • Voorzieningen creëren nabij het water (unieke locatie haven). (fase 2)

• Vanwege de hoge groenambities veel variatie aan boom- en heestersoorten toepassen. (fase 4) • Laag in onderhoud, hoog in diversiteit (IBR methodiek - minder, maar grotere bomen, struiken en onderbeplanting). (fase 4/6)

• Verknoop klimaatadaptief/ natuurinclusief bouwen met programma in de OR zoals natuurlijk spelen + waterbuffering. (fase 4) • Sluit aan op bestaande waterstructuur van de Haven. (fase 1)

• Plaatsgebonden overstromingskans 20 50 cm. Daarom verhoogd bouwen / aangepaste drempelhoogte afdoende. (fase 4)

• Sponswerking groene daken (fase 4). • Hemelwater eerst naar park / OR toe leiden; overstroombaar maken bij hevige regenval (wadi/plein). (fase 2/3/4) • Evt. regenton meeontworpen voor elke grondgebonden woning voor onderhoud groen, maar groen dak werkt dat niet in de hand. (fase 4/6) • Afwatering parkeervoorziening integraal meeontwerpen. (fase 2).

Duurzame energie Analyse beleidsambities en kansen

25

Ambities Duurzame energie Landelijke ambitie: •

In 2030 49% minder CO2 uitstoten ten opzichte van 1990 en in 2050 moet dat 95% minder zijn (Klimaatakkoord).

Gemeentelijke ambitie: •

In 2035 heeft de gemeente 20% energiebesparing gerealiseerd en 20% duurzame opwek. 60% van het resterende niet-duurzame energie gebruik kan worden gecompenseerd met projecten buiten de gemeentegrenzen (Routekaart Energieneutraal Nijkerk 2050, 2019).

•

Een energieneutrale gemeente in 2050 (TVW, 2021).

•

Onderzoeken mogelijkheden voor een warmtenet met warmtebronnen koudebronnen in Nijkerk (TVW, 2021)

•

De gemeenteraad van Nijkerk heeft een voorkeur voor windenergie boven zonne-energie, omdat dit minder ruimte vraagt op kostbare

landbouwgronden (Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal, 2020). •

In 2035 moeten 10.800 gebouwen zonnepanelen op het dak hebben en in 2050 bijna 20.000. Voor het plaatsen van zonnepanelen worden alle geschikte daken zoveel mogelijk benut (Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal, 2020).

•

Een RESbod van 0,137 TWh in 2030 (totale bod regio 0,75 TWh) met de intentie bom door te zoeken naar meer mogelijkheden om het opwekvolume

regio te laten groeien naar 1.0 TWh in 2030 (Stakeholdersoverleg RES Foodvalley, 2021). •

Uitgangspunt bij het nemen van duurzaamheidsmaatregelen bij sociale woningbouw is dat het, ondanks de benodigde investering, uiteindelijk moet leiden tot zo laag mogelijke woonlasten voor bewoners (Woonvisie, 2020).

Duurzame energie Kansen Kansrijkheid

•

•

Kansen voor gebiedsontwikkeling Stadshaven Nijkerk

•

•

27

Vraagbeperking

Efficiëntie van (warmte)installaties

Beperken omgevingseffecten

Balancering vraag en aanbod

Impact op elektriciteitsnet

Lokale opwek van duurzame elektriciteit

Kansrijk

Kansrijk

Minder Kansrijk

Minder Kansrijk

Kansrijk

Kansrijk

•

Gezien huidige marktomstandigheden (kosten) en beeldkwaliteitplan wordt niet aangeraden sterk in te zetten op een verhoging van BENG1 (gebouw). (fase 1) BENG2 (efficiëntie installaties). Grondgebonden: ≤20kWh/m2 Gestapeld: ≤20 kWh/m2. (fase 1/2) Wanneer mogelijk inzetten op passieve maatregelen, bouwkundige overstekken op zuidelijk georiënteerde gevels en vergelijkbaar. (fase 3) Voorschrijven van prestatiemetingen en luchtdichtheid in contracten en/of adviseer toekomstige eigenaren om dat te doen bij oplevering en tijdens gebruik. (fase 4)

•

•

•

Valideer ontwerpkeuzes voor een goed ventilatieconcept obv. type C4b en C4c.​ (fase 4) Zomernacht ventilatie (5% van gevel). (fase 3) Voorzie in een bypass (een bypass zorgt er voor dat in warme zomerperiodes relatief koele buitenlucht, vaak 's nachts, direct naar binnen wordt geleid, zonder gebruik te maken van de warmteterugwinning) mogelijkheid voor warmteterugwininstallatie systemen. (fase 4)

•

•

Ondersteunen van woningeigenaren door aanbieden integraal advies gedurende ontwerpfase.​ Adviseren over negatieve effecten van verwarming door verbranding en piekvraag van panelen, wijzen op alternatieven. (fase 5) S turen op synergie ruimtelijke opgaven zoals beperken hittestress middels openbaar groen. ​(fase 1/2)

•

•

Organiseer een koppeling van laadinfra met lokale opwek​ middels vraag/aanbodsturing of vergelijkbaar. (fase 2) Onderzoek financiering voor grotere elektrisc he opslagsystemen, vooralsnog beperkt financieel haalbaar. (fase 1/2)

• •

•

Organiseer >80% van de +/- 600 potentiele aansluitingen achter 1 verwarmingsinstallatie door bijeenbrengen belangen eigenaren /marktpartijen, actief grondbeleid, aanbesteding en eventueel bij marktfalen middels een warmteplan (binnen omgevingsplan). (fase 1) Zet in op water/water warmtepompen icm.WKO. (fase 2) Regeneratie + piekvoorziening bij voorkeur middels aquathermie ipv. Luchtwarmtepomp (dak scroll-unit) (fase 2) Voorzie in kleinschalige accu opslag voor opvangen elektrische pieken. Liften, eventuele opstartstromen klimaatvoorzieningen en eventueel EV. (fase 3)

•

•

Zet in op BENG3; Grondgebonden: energieleverend Gestapeld: ≥90% aandeel duurzame energie. (fase 1/2) Eventueel combineren met groen dak / witte daken om rendement te vergroten. (fase 3)

Circulariteit Analyse beleidsambities en kansen

Ambities Circulariteit Landelijke ambitie: •

Nederland volledig circulair in 2050.

•

De landelijke doelstelling is om per 2035 50% minder primaire grondstoffen te gebruiken.

Gemeentelijke ambitie: •

Maximaal 30 kg fijn restafval per inwoner in 2025 en een scheidingspercentage van het afval van 75% in 2020 (Afvalbeleidsplan, 2017).

•

Voor elke 45 wooneenheden dient er 1 ondergrondse container te worden gerealiseerd op loopafstand van maximaal 75 meter (Mail André Meijerink, 2022).

•

Op strategische plekken verdeeld over Nijkerk dient een milieuplein te komen met ondergrondse containers voor bijvoorbeeld PMD, glas, textiel (Mail André Meijerink, 2022).

•

Verschuiven van het inzamelen van afval naar het inzamelen van herbruikbare componenten (Afvalbeleidsplan, 2017).

•

Het stimuleren van initiatieven die bijdragen aan een circulaire gemeente waarin op den duur geen grondstoffen verloren gaan (Koersdocument Omgevingsvisie, 2020).

•

Gemeentelijke organisatie vervult een voorbeeldfunctie door bijvoorbeeld circulaire inkoop (Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal, 2020).

Circulariteit Kansen Beperk materiaalvraag

Kansrijkheid

Kansen voor gebiedsontwikkeling Stadshaven Nijkerk

Kansrijk

• Beperken verhardingen buitenruimte. (fase 2/4) • Lichte bouwmethode (geen massief steenachtig) waardoor ook minder fundering. (fase 2/4) • Optimale plattegronden voor beperken leidingwerk. (fase 4) • Door industrieel/prefab bouwen beperken van materiaalverlies op de bouw. (fase 2)

Lage milieudruk

Meer Kansrijk • Kansen voor houtbouw (experiment voor Nijkerk), ook door historisch verleden met timmerbedrijven. (fase 1/ 2/4) • Vanuit gezondheidsambities (o.a. leefstijl akkoord) bouwen met natuurlijke materialen en dampopen constructie voor natuurlijke vocht- en warmte regulering en gezond binnenklimaat (constructie, afwerking, isolatie). (fase 4) • Voor deelgebieden Hoogstedelijk en centrumstedelijk woonmilieu zichtbaar hergebruik materialen in openbare ruimte en gebouwen kansrijk voor industriële identiteit. (fase 2/4)

Circulair ontwerpen

Sluiten van kringlopen

Circulair businessmodel

Kansrijk

Minder Kansrijk

Minder Kansrijk

• Woningen aanpasbaar (samen te voegen, te splitsen) voor veranderende woonwensen in toekomst. (fase 2, 3) • Plintfuncties flexibel indeelbaar door in kolomstructuur en voldoende verdiepingshoogte. (fase 1/2) • Referentiebeelden van de woningen sluit aan bij modulaire prefab woningen en standaardisatie (rechte vormen). (fase 1/2) • Natuurinclusief bouwen doorvoeren in materialisering (groene daken, gevels). (fase 1/2)

• Waterkringloop zie klimaatadaptatie. • Inzamelpunt herbruikbare spullen. (fase 5/6) • Plintfuncties die bijdragen aan circulaire economie. (fase 2) • GFT inzameling faciliteren/ experimenteren passendbij ambities foodvalley. (fase 3)

• Ontwikkelaars uitdagen om oplossingen aan te dragen die de Total Cost of Ownership/Ushership verlagen voor bewoners (op vlak van bijv. energie, mobiliteit, spullen, onderhoud/reparatie). (fase 2/3)

Samenwerking

Minder Kansrijk

• Ontwikkelaars en leveranciers worden in de tender uitgedaagd om na te denken over het verduurzamen van hun keten. (fase 2/3) • Stimuleren lokaal ondernemerschap door samenwerking met lokale bedrijven te stimuleren zoals timmerfabrieken. (fase 2)

Duurzame mobiliteit Analyse beleidsambities en kansen

Ambities Duurzame mobiliteit Landelijke ambitie: •

2030: 17% minder CO2-uitstoot in mobiliteit dan in 1990 en 35% van de schone verplaatsingen is van tweewielers. 2035: nieuwe aut o’s rijden emissievrij. 2050: alle auto’s rijden emissievrij.

Gemeentelijke ambitie: •

Het wordt in nieuwe wijken en bij openbare parkeergelegenheden verplicht om van 2% van de parkeerplekken een laadplek te make n (Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal 2020-2023).

•

In 2030 zijn er 820 publieke laadpunten, 846 (semi-)private laadpunten bij bedrijven en 2.150 thuislaadplekken (Ontwerp Integrale laadvisie, 2022)

•

Comfortabele en veilige routes voor langzaam verkeer, zodat inwoners binnen de bebouwde kom zoveel mogelijk gebruik gaan maken van de fiets of te voet gaan (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022).

•

Binnen de bebouwde kom zoveel mogelijk focus op leefbaarheid door lage snelheden en autoluwe buurten te faciliteren (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022).

•

In het kader van verkeersveiligheid krijgen wegen buiten het hoofdwegennet een verblijfsfunctie. Doorstroming is van onderges chikt belang (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022).

•

Het gemotoriseerd verkeer zoveel mogelijk naar buiten brengen (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021 -2040, 2022).

•

Inzetten op duurzame vervoersmiddelen en het gebruik stimuleren van duurzamere vormen van automobiliteit (Concept Mobiliteits visie Nijkerk 2021-2040, 2022).

•

Inzetten op fietsverbindingen tussen de kernen, naar recreatieve doeleinden zowel binnen als buiten de kernen (Concept Mobili teitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022).

•

Openbaar vervoer stimuleren door (H)OVknopen goed bereikbaar te maken. Bijvoorbeeld door fietsverbindingen te verbeteren (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021 -2040, 2022).

•

Iedereen op werkdagen heeft tussen 7:00 en 18:00 uur binnen 500 meter (hemelsbreed) de beschikking over het openbaar vervoer (Concept Mobiliteitsvisie Nijkerk 2021-2040, 2022).

Duurzame mobiliteit Kansen Kansrijkheid

Kansen voor gebiedsontwikkeling Stadshaven Nijkerk

Thuis – werk en voorzieningen

Actieve mobiliteit

MaaS-OV

MaaS-deelmobiliteit

Emissieloze mobiliteit

Slimme en schone logistiek

Kansrijk

Meer kansrijk

Kansrijk

Kansrijk

Kansrijk

Minder Kansrijk

• Op loopafstand ligt Winkelcentrum de Havenaer. Ook Nijkerk-centrum is goed te bereiken te fiets of lopend. De wijkoverstijgende connecties zijn belangrijke elementen in de structuur van het totale plan en de mobiliteitsstrategie om onnodige autobewegingen te reduceren. (fase 2) • Toekomstige bewoners werken grotendeels in omliggende steden o.a. Utrecht of Amersfoort. Stimuleren OV/Actieve mobiliteit + openbare thuiswerkvoorziening als belangrijkste bouwsteen voor (thuis) werk. (fase 2)

• Stations, bushaltes en dagelijkse voorzieningen zoals huisarts en supermarkten zijn op loop- en fietsafstand te bereiken. Het aanleggen van kwalitatief hoge loopen fietsinfrastructuur stimuleert het gebruik van actieve mobiliteit. (fase 2) • Stimuleren gebruik doorfietsroute Amersfoort-Nijkerk als lange afstandsfietsroute door duidelijke bewegwijzering. (fase 2) • Wijk autoluw inrichten met veel ruimte voor voetganger en fietser stimuleert actieve mobiliteit en minder parkeerplaatsen voor de deur. (fase 2)

• Goede bereikbaarheid Station Nijkerk waarborgen in structuur van het totale plan inclusief bewegwijzering en veilige routes. (fase 2) • Huidige hushalte Torenstraat op 5 minuten loopafstand. Bus-bereikbaarheid kan worden vergroot door realisatie additionele bushalte bij Stadshaven. (fase 2) Vergt aanpassing jaarlijkse dienstregeling. • Kans ontwikkeling 2e Mobipunt in Stadshaven naast Nijkerk Corlaer. (fase 2)

• In Nijkerk is beperkt beleid aanwezig om het gebruik van deelmobiliteit te stimuleren. Door in het structuurontwerp en parkeeruitwerking maatwerk toe te passen, kan deelmobiliteit waaronder deelauto’s/deelbakfietsen ter reductie van de parkeernorm en parkeerplaatsen worden ingezet in openbare ruimte. (fase 2) • Deelauto’s krijgen plek in openbare ruimte. • In fase 2 worden de ambities vastgesteld die de mobiliteitsbehoefte vormgeven. De behoefte volgt aanbod. • Samen met eigenaren en ontwikkelaars kan de gemeente een mobiliteitsstrategie ontwikkelen voor deelmobiliteit. (fase 2/4)

• Vormgeven ambitie aantal private en openbare laadinfrastructuur i.r.t. bestaande plankaart in het structuurontwerp. (fase 2) • Vaststellen verplichting aanleggen/ voorbereiden elektrische laadvoorzieningen in ondergrondse parkeergarages in kavelpaspoort. (fase 3)

• Op dit moment heeft gemeente Nijkerk nog geen plannen voor zero emissie zones. Bouwstenen zoals een zero-emissiezone in de Stadshaven worden niet gezien als kansrijk. • In de wijk kan een pakketwand inclusief retourpunt worden opgenomen als onderdeel van het structuurontwerp. Dit is een kansrijke maatregel om bezorgbewegingen te centreren. (fase 2)

Adaptiviteit De mobiliteitsbehoefte veranderd. Of de auto nog een primaire rol in de samenleving heeft over 10 jaar tijd is de vraag. Door een deel van de parkeereis te realiseren in een flexibele parkeerhub kan op langer termijn leegstand in ondergronde parkeergarages of op straat worden voorkomen. Vergt afspraken over finance, governance en eigenaarschap. (fase 2)

Gezondheid Analyse beleidsambities en kansen

Ambities Gezondheid Landelijke ambities: •

He t e e rste maatschappelijke doel van de Omgevingswet is he t bereike n en in stand houde n van een veilige en gezonde fysieke le efomgeving e n een goede omgevingskwalite it.

•

In 2040 le ve n Ne derlanders minstens vijf jaar langer in goe de gezondheid (Nota Ge zondheidsbeleid, Ministe rie van WVS, 2020).

Gemeentelijke ambities: •

De inwone rs van de gemeente Nijke rk zijn in 2030 ve e rkrachtig, vitaal e n bewust van gezonde ke uzes. Daardoor be wegen ze vaker , he bben ze minder vaak overgewicht e n geven ze zich minde r ge makkelijk ove r aan ongezonde gewoonten (Le efstijlakkoord 2021-2023, 2021).

•

Bij de inrichting van he t groen zal re kening moeten worde n gehouden met de mogelijkheden tot toezicht (hoogte beplanting), ro utes naar de speelplaats, groen als spelaanleiding (spelen in he t gras, in bomen klimme n, kuile n graven, ruigtes, niveauverschille n en de rgelijke ), variatie in he t groen e n de sortimentskeuze (Groenbeleid, 2002).

•

We stimule ren een gezonde le efstijl van inwone rs. Ge zondheid wordt ook be paald door de fysieke en sociale omgeving waarin we ons be vinden. De aanwezigheid van voldoende groen, ple kke n me t rust (stilte ), verkoelend wate r (klimaatadaptatie) en aantrekke lijke en ge varieerde openbare ruimten zijn nie t alle en van belang voor onze gezondheid e n we lzijn, he t nodigt ook uit tot be we gen (bijvoorbeeld goede fie ts- e n wandelvoorzieningen e n buitenspeelmogelijkhe den) (Ontwe rp Omgevingsvisie 2022-2040, 2022).

•

In 2024 is ge zondheid e en vast onderdeel van onze belangenafweging in ruimte lijk be le id (Re gionale visie Publie ke Gezondheid Ge lde rland Midde n 2021-2025, 2021).

•

Bij de (he r)inrichting van de le efomgeving wille n we dat be wone rs de ze als pre ttig ervaren. Daarom we rke n we aan toegankelijkhe id, ontmoeting e n stimule ren we met de inrichting he t be we gen en een gezonde le efstijl van jong tot oud (Re gionale visie Publie ke Ge zondheid Ge lderland Midde n 2021-2025, 2021).

•

Aantre kke lijke buite nruimte en sportaccommodaties dragen bij aan vitaliteit e n sportclubs e n inwone rs door het stimuleren van le efstijl, ontmoeting, veerkracht e n versterken mentale ge zondheid. Daarbij is de buite nruimte onze grootste sportaccommodatie (Re gionale visie Publie ke Gezondheid Ge lde rland Midde n 2021-2025, 2021).

•

We houde n bij de inrichting van de leefomgeving reke ning met he t belang van he t be schermen van de ge zondheid van onze inwone r s, we focussen op luchtkwalite it e n ge luid (Re gionale visie Publie ke Ge zondheid Ge lde rland Midde n 2021-2025, 2021).

•

We maken gebruik van de kansen van andere maatschappelijke opgaven, bv klimaatadaptatie om buurten groener en aantrekke lijke r in te richte n, woninge n ge zonder te maken e n hittestress bij oude re n te voorkomen (Re gionale visie Publie ke Gezondheid Ge lde rland Midde n 2021-2025, 2021).

•

We we rke n aan aantrekke lijke buite nruimtes dicht bij huis (Re gionale visie Publie ke Ge zondheid Ge lderland Midde n 2021-2025, 2021).

•

We faciliteren culturele ontmoeting als versterking van een positieve sociale le efomgeving (bijv. de toegankelijkhe id van bib liotheke n, streekmusea, theater en andere culturele activite iten) (Re gionale visie Publie ke Gezondheid Ge lde rland Midde n 2021-2025, 2021).

Gezondheid Kansen Kansrijkheid

Kansen voor gebiedsontwikkeling Stadshaven Nijkerk

36

Omgevingseffecten/ milieukwaliteit

Inclusiviteit

Groene leefomgeving

Sociale cohesie

Actieve leefomgeving

Schoon & veilig

Minder Kansrijk

Kansrijk

Meer Kansrijk

Meer Kansrijk

Meer Kansrijk

Minder Kansrijk

• Zorg ervoor dat minimaal één zijde van de gevel van een woning aangenaam is (stille zijde, goede luchtkwaliteit, mooi en bruikbare comfortabele inrichting). (fase 2)

• Toegankelijkheid binnentuinen boven parkeerdekken, verhogen maaiveld openbare ruimte tussen de blokken. (fase 2) • Onderzoek de mogelijkheden voor een bushalte op loopafstand ook voor ouderen en mensen met functiebeperkingen. (De afstand tot huidige bushalte bedraagt ca 300 m.). (fase 2/3) • Voorzie in de behoefte van verschillende leeftijdsgroepen (van jeugd tot ouderen), jongens en meisjes en verschillende nationaliteiten voor de inrichting van de straten, plein en dek. (fase 2)

• Benut terreininrichting zoals muurtjes, hoogtever schillen van dekken en dergelijke als spelaanleiding. (fase 2) • Betrek kinderen/ jongeren en ouders bij het inrichten van de buitenruimte. (fase 2)

• Maak het gebied aan de randen bereikbaar voor auto's via een paar inprikkers naar parkeergarages en voor de rest enkel met fiets en voet ook meerwaarde voor actieve en groene leefomgeving. (fase 1) • Voorkom onveilige doorgangen, bijvoorbeeld tussen appartementsgebouwen (fase 2). • Zorg voor voldoende prullenbakken in de woonwijk (fase 5).

• Wees kritisch in de hoeveelheid verharding die moet. De ambitie is hoog maar in de stedenbouwkundige schets blijft er verhoudingsgewijs weinig groen over. (fase 2) • Borg een goede groeiplaats voor bomen zodat deze ook volwassen kunnen worden. (fase 2) • Stimuleer groene gevels. (fase 2)

• Zorg dat de verbinding van parkeerniveau naar voordeur via de publieke ruimte loopt. (fase 2) • Ontwerp verblijfplekken met ruimte voor spelen en zitten voor ouders/ begeleiders. (fase 2) • Maak openbaar groen beschikbaar voor zelfbeheer, bijvoorb eeld voor een buurt of stoeptuin. (fase 5/6) • Realiseer in de gebouwen gemeenschappelijke voorzieningen, zoals flexwerkplekken. (fase 2)

5. Ambitieweb en duurzaamheidsbeeld • Ambitieweb • Duurzaamheidsbeeld

Afbeelding: stedenbouwkundige visie Stadshaven 37

Ambitieniveaus

Aan de hand van de ruimtelijke analyse, projectanalyse, beleidsambities, kansen en voorbeeldmaatregelen is gezamenlijk met de betrokken ambtenaren de ambitie bepaald voor elk thema en elke bouwsteen voor de ontwikkeling van Stadshaven. Om te prioriteren zijn er per thema en bouwsteen scores gegeven van 1 tot en met 4. Deze scores zijn gegeven tijdens een werksessie en een aantal individuele gesprekken. De resultaten hiervan zijn te zien op de volgende pagina.

38

Dit thema krijgt een heel hoog ambitieniveau. We gaan iets doen dat in Nederland nog amper vertoond is.

4

Onderscheidend

Dit thema heeft hoge prioriteit en gaat een ambitieuze invulling krijgen. We gaan nieuwe dingen proberen.

3

Voor dit thema gaan we net iets meer doen dan het (wettelijk) minimum. We zetten de volgende stap.

2

Extra inzet

Voor dit thema volstaat wat minimaal (wettelijk) noodzakelijk is.

1

(wettelijk) Minimum

Hoge prioriteit

Ambitieweb Overstromings-bestendig

KLIMAATADAPTATIE & BIODIVERSITEIT

Vraagbeperking

Droogte-bestendig

Efficiëntie van opwekinstallaties

Hitte-proof

Beperken omgevingseffecten

Waterrobuust

Niveau 3: Hoge prioriteit

Balancering vraag en aanbod

Rijk aan soorten

Lokale opwek van duurzame elektriciteit

Materialen met een lage milieudruk

Thuis – werk en voorzieningen

Minimaliseer grondstoffen en materialen

Niveau 2: Extra inzet

Actieve mobiliteit

MaaS - OV

Sluiten van kringlopen

MaaS – deelmobiliteit

Businessmodel

Emissieloze mobiliteit

Samenwerking

Slimme en schone logistiek

Circulair ontwerpen

GEZONDHEID

4. Onderscheidend

Schoon en veilig

Omgevingseffecten Inclusiviteit Groene leefomgeving

Niveau 2: Extra inzet

Ambitieniv eau:

Niveau 2: Extra inzet

Impact op elektriciteitsnet

Groenblauwe netwerken

CIRCULAIRE ONTWIKKELING

DUURZAME ENERGIE

3. Hoge prioriteit

2. Extra inzet

Actieve leefomgeving

Sociale cohesie

1. (wettelijk) Minimum

DUURZAME MOBILITEIT Niveau 2: Extra inzet

Stadshaven Nijkerk is een toekomstbestendige en aantrekkelijke woonwijk voor met name starters en ouderen. Het gebied heeft en behoud een industrieel karakter en vormt de schakel tussen het centrum, het water en omliggende natuurgebieden. Passend bij het (hoog) stedelijke woonmilieu wordt er grotendeels gestapelde bouw gerealiseerd. De openbare ruimte tussen de bouwblokken wordt zo groen als mogelijk ingericht en biedt zo ruimte voor klimaatadaptatie, spelen en bewegen en maakt het aantrekkelijk om door het gebied te fietsen. De ligging aan het water zorgt voor verkoelende (recreatie)plekken, net zoals de bomen die zorgen voor schaduw. Door het slim laden van auto’s wordt netcongestie beperkt. Op het gebied van circulariteit en deelmobiliteit gaat de gemeente iets nieuws proberen.

40

Stadshaven Nijkerk krijgt een (hoog) stedelijk woonmilieu. Hittestress is een belangrijk thema en moet zoveel mogelijk worden tegengegaan. Dat doen we door het creëren van groene gevels, schaduwrijke plekken en voorzieningen nabij het water. De openbare ruimte wordt zo groen als mogelijk ingericht; groen waar kan en verharding waar het moet. Hemelwater wordt naar de OR geleid, bv naar een plein of wadi.

Stadshaven gaat een stapje verder dan de wettelijke eisen. Er worden nieuwe innovaties gebruikt om bv energie op te slaan met batterijen en slimme laadpalen. Voor de warmte/koude voorziening is een WKO met een water/water warmtepomp het meest passend bij de stedenbouwkundige opzet. Gezien de ligging bij water kan aquathermie worden ingezet voor regeneratie en piekvoorziening. Elektriciteit wordt opgewekt met zonnepanelen op dak.

In Stadshaven Nijkerk zijn (thuiswerk) voorzieningen dichtbij huis. Ook wordt actieve mobiliteit gestimuleerd, door aantrekkelijke wandelen fietspaden. Doorgaande routes voor autoverkeer worden vermeden. Pakketkluizen zorgen voor minder vervoersbewegingen in de straat. Er wordt ruimte geboden aan deelmobiliteit, passend bij de doelgroep (starters) en de stedelijke opzet van de wijk.

Er wordt geëxperimenteerd met het thema circulair. Er wordt een pilot gestart met houtbouw. Waar mogelijk worden materialen van de huidige bedrijven opnieuw gebruikt. Dit past bij het industriële karakter van de wijk. Daarnaast worden plinten circulair ontworpen om veranderende functies in de toekomst mogelijk te maken.

Stadshaven is een gebied dat toegankelijk is voor iedereen, van jonge starters tot ouderen. Er wordt gekeken hoe deze doelgroepen iets voor elkaar kunnen betekenen. Het gebied heeft bijvoorbeeld verschillende ontmoetingsplekken, nodigt bewoners en bezoekers uit om buiten in de openbare ruimte te bewegen, er zijn levendige plinten en een deel van de openbare ruimte is autoluw.

Duurzaamheidsbeeld uitwerking Op de volgende pagina’s staat het duurzaamheidsbeeld zoals deze op de vorige pagina beknopt is weergegeven verder uitgewerkt. Algemeen Stadshaven Nijkerk is een toekomstbestendige en aantrekkelijke woonwijk voor met name starters en ouderen. Het gebied heeft en behoud een industrieel karakter en vormt de schakel tussen het centrum, het water en omliggende natuurgebieden. Stadshaven Nijkerk wordt een (hoog)stedelijke woonomgeving. Passend bij dit woonmilieu wordt er grotendeels gestapelde bouw gerealiseerd. De openbare ruimte wordt daarbij zo groen als mogelijk ingericht. Ook worden in de openbare ruimte plekken gerealiseerd waar jong en oud elkaar kunnen ontmoeten. De ligging van Stadshaven en de ruimtelijke structuur bepalen grotendeels welke duurzaamheidsambities passend zijn. Het ambitieniveau ligt met name hoog op het thema klimaatadaptatie. Doordat Stadshaven Nijkerk een (hoog) stedelijk gebied wordt, is er veel aandacht voor het tegengaan van hittestress en waterberging. Het stedelijk woonmilieu, de goede en toegankelijke fiets- en wandelvoorzieningen en de nabijheid van het centrum en stations stimuleren daarnaast actieve mobiliteit, dragen bij aan de inclusiviteit en maken een (tweede) auto minder noodzakelijk. Daarom is ook duurzame mobiliteit een kenmerk van de Stadshaven.

Verder worden de woningen bijna energieneutraal gebouwd en is ruimte voor experimenten rondom circulair bouwen, met name houtbouw.

Duurzame energie Op het gebied van duurzame energie worden de wettelijke normen aangehouden en waar mogelijk worden extra ambities gesteld. Gezien het aandeel gestapelde bouw dat gerealiseerd wordt, de stedenbouwkundige opzet, het aandeel sociale huur en de overige ambities voor het gebied, is het niet passend om voor alle drie de BENG-normen (wettelijke eis, Bijna Energieneutraal) in te zetten op hogere normen. Selectief zetten we op onderdelen extra in. Voor vraagbeperking van energie wordt er ingezet op de wettelijke eis BENG1. Ten aanzien van de efficiëntie van installaties voor koeling, verwarming, warm tapwater en ventilatie past de wettelijke eis BENG2. Voor Stadshaven ligt de ambitie iets hoger; aanvullend op BENG2 geldt ≤20kWh/m2 voor grondgebonden en gestapelde bouw. Dit past bij een energievoorziening met een WKO. Voor de opwek van hernieuwbare elektriciteit wordt een stap verder gegaan dan de BENG3-norm. Grondgebonden woningen worden energieleverend, voor de gestapelde bouw geldt ≥90% aandeel duurzame energie. Daken worden zoveel als mogelijk benut voor zonne-installaties.

Om de vraag naar energie te beperken worden er wel afspraken gemaakt over prestaties en luchtdichtheid in contracten. Elektriciteit wordt opgewekt met zonnepanelen op daken (BENG3). Nieuwe innovaties worden ingezet om netcongestie en de balancering van vraag en aanbod op te lossen, bijvoorbeeld batterijen. Daarnaast biedt de gebouwde parkeervoorziening mogelijkheden voor het koppelen van laadinfra met lokale opwek​ door middel van vraag/aanbodsturing. Voor de warmte/koude voorziening is een WKO met een water/water warmtepomp het meest passend bij de stedenbouwkundige opzet, rekening houdend met de impact op het elektriciteitsnet. Gezien de ligging bij het water kan aquathermie worden ingezet voor regeneratie en piekvoorziening. Dit heeft de voorkeur boven een luchtwarmtepomp of aansluiting op de RWZI. Deze laatste optie ligt volgens een eerste inschatting, te ver om kansrijk te zijn. Er wordt nog een quick scan uitgevoerd 41om hier meer inzicht in te verkrijgen. Ten behoeve van de efficiëntie van de opwekinstallatie en de impact op het elektriciteitsnet is het van belang dat minimaal 80% van de woningen wordt aangesloten op één verwarmingsinstallatie (WKO). Schaal zorgt immers voor efficiëntie en betaalbaarheid.

Duurzaamheidsbeeld uitwerking Duurzame mobiliteit

Door de nabijheid van supermarkten en het centrum zijn veel voorzieningen in Stadshaven Nijkerk op loop-en fietsafstand. Ook wordt er voor zover mogelijk ingespeeld op het toenemende thuiswerken, door het faciliteren van bijvoorbeeld flexwerkplekken. Dit beperkt mobiliteitsbewegingen in en uit de wijk. Stadshaven is de plek van Nijkerk met voorzieningen dichtbij huis. Daarnaast wordt mobiliteit te voet en per fiets gestimuleerd, zo krijgt langzaam verkeer krijgt hoge prioriteit. Verder wordt er aangesloten op bestaande recreatieve fietsverbindingen en de nabijgelegen snelfietsroute. Stadshaven Nijkerk ligt ook op fietsafstand van het treinstation. Goede en duidelijke fietsroutes stimuleren bewoners om met de fiets naar het station te gaan. Ook is er een bushalte op loopafstand. Er vindt geen busverkeer in de wijk plaats. Een knip in de infrastructuur beperkt de mogelijkheden voor doorgaand autoverkeer in de wijk. Het vermijden van doorgaande ro utes zorgt voor minder mobiliteitsbewegingen in de wijk. Parkeren gebeurt in principe bij de woningen. Voor de gestapelde bouw geldt gebouwd parkeren. Door de beperkte ruimte w orden er geen parkeerkoffers aan de randen gerealiseerd. Bezoekersparkeren vindt plaats op straatniveau.

Daarnaast wordt elektrisch rijden bevorderd door voldoende laadinfrastructuur, zowel voor bewoners in de gebouwde parkeervoorzieningen als voor bezoekers in de openbare ruimte. Partijen worden uitgedaagd om slimme laadvoorzieningen te realiseren, om aan te sluiten bij het energiesysteem van de toekomst. Zo kunnen elektrische voertuigen functioneren als batterijen. Ook worden er een aantal elektrische deelauto’s in het gebied geplaatst. Stadshaven is geschikt voor deelmobiliteit vanwege de doelgroep starters, de nabijheid van het centrum en het (hoog) stedelijke woonmilieu. We zetten daarom in op één deelauto per 50 huishoudens. Logistiek speelt een beperkte rol in de wijk omdat er geen doorgaande routes zijn en er zeer beperkt bevoorrading moet plaatsvinden. Hier worden dan ook geen additionele maatregelen voor genomen, bovenop de wettelijke vereisten. Wel worden er pakketkluizen in de wijk gerealiseerd om het transport van bestelbusjes de wijk in te ver minderen. Tot slot vindt de gemeente het belangrijk om in te spelen op een mogelijk veranderde mobiliteitsvraag in de toekomst, daarom wordt onderzocht of een deel van de parkeereis gerealiseerd kan worden in een flexibele parkeerhub. Klimaatadaptatie en biodiversiteit Stadshaven Nijkerk krijgt een (hoog) stedelijk woonmilieu. Dat betekent veel gestapelde bouw en een voor Nijkerkse begrippen hoge bebouwingsdichtheid.

Dit is van invloed op de maatregelen die genomen kunnen en moeten worden op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit. Hittestress is een belangrijk thema voor dit gebied en moet zoveel mogelijk worden tegengegaan. Dat doen we door het creëren van groene gevels, groene sedum daken in combinatie met zonnepanelen en schaduwrijke plekken in de openbare ruimte en bij de bebouwing, bijvoorbeeld door de schaduw van bomen. Juist gestapelde bouw biedt kansen voor groene gevels. Ook worden er voorz ieningen (zoals horeca of bankjes in de openbare ruimte) nabij het water gerealiseerd. De openbare ruimte wordt zo groen als mogelijk ingericht; groen waar kan en verharding waar het moet. Dit draagt bij aan het tegengaan van hittestress, maar zorgt er ook voor dat water geïnfiltreerd kan worden in de bodem. Hemelwater wordt naar de openbare ruimte geleid, naar plekken waar het water tijdelijk geborgd kan worden. Denk aan wadi’s of een plein dat onder water komt te staan. Zo wordt er een waterrobuuste wijk gecreëerd. Uitgangspunt is dat de infrastructuur ook bij een hevige regenbui goed te gebruiken is.

Aangezien er veel gebouwd parkeren gerealiseerd wordt, dient de afwatering van de parkeervoorziening in de ontwerpfase te wor den meegenomen. Ten behoeve van waterrobuustheid en om droogte tegen te gaan, wordt daarnaast op plekken waar dit mogelijk is grijs water opgevangen en gebruikt voor bijvoorbeeld het bewateren van planten. Gezien het stedelijke karakter van de wijk is er beperkt ruimte voor biodiversiteit. Maar bij de plantkeuze wordt rekening gehouden met klimaatadaptatie. Zo wordt er voor zover mogelijk gekozen voor bomen met een dicht bladerdek voor verkoeling en met diepe wortels voor grondwater voor water in droge perioden. Ook wordt er bij de plantkeuze rekening gehouden met biodiversiteit, waarbij de voorkeur uitgaat naar een verscheidenheid aan inheemse soorten. Ook worden er nestkasten voor vogels en vleermuizen gerealiseerd, dit sluit aan bij de principes 42 van natuurinclusief bouwen Tot slot wordt er aansloten op het groenblauwe netwerk in de omgeving. Met name de Arkervaart biedt hiervoor een unieke kans.

Duurzaamheidsbeeld uitwerking Circulariteit We zetten de eerste stappen in circulariteit voor woningbouw in Stadshaven. Dat doen we door in te zetten op materialen met een lage milieudruk, bijvoorbeeld houtbouw. Houtbouw is een lichte bouwmethode waardoor er minder materiaal nodig is voor de fundering en minder zware machines ingezet hoeven te worden, vergeleken met massieve steenachtige materialen. Zo draagt houtbouw ook bij aan het beperken van materiaalgebruik. Het gebruik van biobased materialen zorgt voor een ademend en vochtregulerend gebouw en draagt hierdoor bij aan gezondheid en zorgt ervoor dat woningen in de zomer minder opwarmen. Ook past houtbouw bij de identiteit van Nijkerk waar van oudsher veel timmerbedrijven gevestigd zijn. Naast biobased materialen kijken we welke materialen uit het gebied we kunnen hergebruiken. Kenmerkend voor Stadshaven is het industriële karakter en de transformatie van een gebied met bedrijven naar een nieuwe woonwijk. Per deelgebied wordt gekeken welke materialen er onder andere uit de te slopen panden hergebruikt kunnen worden. Daarnaast zetten we stappen richting circulair te ontwerpen. Met name voor de plinten is dit relevant omdat de ervaring is dat hier de meeste functiewijzingen plaatsvinden in de tijd.

Door de plinten flexibel te ontwerpen met een kolomstructuur, te zorgen voor voldoende verdiepingshoogte en casco en inbouw los van elkaar te monteren, kunnen functies hier gemakkelijker wisselen zonder veel materiaalverlies. Denk aan de verandering van bijvoorbeeld kantoor naar horeca of woningen. Om toekomstwaarde voor de woningen te garanderen is het van belang dat woningen samengevoegd of gesplitst kunnen worden en dat dit mogelijk gemaakt wordt door de gebouwstructuur, opbouw van installaties en de juridische mogelijkheden tot splitsen en samenvoegen binnen de panden.

Verder maakt de stedenbouwkundige en architectonische opzet (rechthoekige bouwblokken) het mogelijk om prefab woonconcepten te realiseren. Om ontwikkelaars de vrijheid te bieden wordt dit niet opgelegd, maar kan dit wel als kans worden aangereikt. Ten aanzien van het sluiten van kringlopen wordt er aangesloten op het gemeentelijk beleid. Circulariteit in gebiedsontwikkeling is nieuw voor de gemeente. Daarom dagen we de markt uit op onze ambities en brengen we per deelgebied nuances aan, bijvoorbeeld op een aantal plekken met hergebruik het industriële karakter benadrukken. Ook kunnen er specifieke proeftuinen worden aangewezen op het gebied van circulair bouwen. In het ene gebied realiseren we dan bijvoorbeeld een blok met houtbouw, in het andere deelgebied experimenten we met het hergebruik van materialen en circulair ontwerpen. Gezondheid

Stadshaven is een gebied dat toegankelijk is voor iedereen, van jonge starters tot ouderen. Er wordt gekeken hoe deze doelgroepen iets voor elkaar kunnen betekenen. We laten het over aan de markt, om hier invulling aan te geven. Het gebied heeft verschillende ontmoetingsplekken en nodigt bewoners en bezoekers uit om buiten in de openbare ru imte te bewegen. Bij de inrichting van de openbare ruimte wordt rekening gehouden met diverse doelgroepen, denk aan jongeren, ouderen, sportievelingen en minder sportievelingen. Een deel van het groen wordt beschikbaar gesteld voor zelfbeheer, dit draagt bij aan de sociale cohesie in de buurt. In de plinten zijn woningen, horeca en (maatschappelijke) voorzieningen te vinden om zo een veilige leefomgeving te creëren op alle momenten van de dag. Onveilige doorgangen tussen deappartementsgebouwen worden voorkomen. Het meest stedelijke en langs het water gelegen gedeelte van de openbare ruimte wordt autoluw of autovrij. De focus op fietsers en voetgangers leidt tot meer veiligheid, beweging en sociale interactie. Daarnaast zorgt deze ambitie ook voor minder geluids-en geuroverlast van auto’s. Het gebied ligt aan de noordzijde nabij industrie. Overlast hiervan moet zoveel mogelijk beperkt worden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=877041f5-3065-4ec3-beb8-e2e3de98dd67