2024-111 Bijlage 2 - Bestemmingsplan Stadshaven Nijkerk, fase 2 (bijlagen bij toelichting - bijlage 11 Ecologisch onderzoek)
Tekst van het document
Bijlage 11
Ecologisch onderzoek
451
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk
13 augustus 2024 Projectnummer P001952
Inhoudsopgave 1
2
Inleiding
4
1.1
4
Soortenbescherming
11
2.1
Wet- en regelgeving
11
2.1.1
Algemene zorgplicht
11
2.1.2
Flora- en fauna-activiteiten
11
2.2
2.3
3
4
5
Plangebied en voornemen
Inventarisatie
12
2.2.1
Vaatplanten
12
2.2.2
Vogels
13
2.2.3
Vleermuizen
15
2.2.4
Grondgebonden zoogdieren
18
2.2.5
Amfibieën
18
2.2.6
Vlinders
19
2.2.7
Vissen
19
2.2.8
Overige soortgroepen
19
Toetsing
20
2.3.1
Vogels
20
2.3.2
Vleermuizen
21
2.3.3
Grondgebonden zoogdieren
21
2.3.4
Amfibieën
22
2.3.5
Vlinders
22
2.3.6
Overige soortgroepen
22
Gebiedsbescherming
24
3.1
Wet- en regelgeving
24
3.1.1
Natura 2000-gebieden
24
3.1.2
Natuurnetwerk Nederland
25
3.1.3
Groene Ontwikkelingszone en ganzenrustgebied
25
3.2
Inventarisatie
25
3.3
Toetsing
25
3.3.1
Natura 2000-gebieden
25
3.3.2
GNN (en andere beschermde gebieden)
26
Beschermde houtopstanden
27
4.1
Wet- en regelgeving
27
4.2
Inventarisatie en toetsing
27
Conclusie
28
5.1
28
Soortenbescherming
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
5.1.1
Zorgplichtmaatregelen
29
5.2
Gebiedsbescherming
30
5.3
Houtopstanden
30
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
1
Inleiding De initiatiefnemer is van plan om de Stadshaven in Nijkerk gefaseerd te herontwikkelen. Voor fase II van de herontwikkeling wordt nu een ruimtelijke procedure doorlopen. Om het plan aan de natuurwet- en regelgeving te toetsen, is een natuurtoets uitgevoerd. Het doel van deze natuurtoets is om na te gaan of het plan vanuit ecologisch oogpunt uitvoerbaar is. Uit de natuurtoets kan ook blijken dat aanvullend onderzoek in het kader van de Omgevingswet (Ow) of het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid noodzakelijk is. Naast het raadplegen van bronnen is het plangebied ten behoeve van de natuurtoets op 17 april 2024 bezocht door een ecoloog van BügelHajema Adviseurs. De weersomstandigheden tijdens het veldbezoek waren: afwisselend bewolkt met regen en zon, circa 7 ˚C en een zwak tot matige wind (2-3 bft).
1.1
Plangebied en voornemen
Het plangebied bevindt zich aan de Arkervaart, ten noorden van het stadscentrum in Nijkerk (zie figuur 2). De westzijde van het plangebied grenst aan de Arkervaart en de noordzijde door bedrijventerreinen. Aan de oostzijde wordt het plangebied begrenst door de Nijverheidsstraat en woningen en aan de zuidzijde door het gemeentehuis Nijkerk. De noordzijde van het plangebied (figuur 2, deel A) bestaat uit een bedrijfswoning (figuur 2, nummer 1) aan de Nijverheidsstraat 6 en bijbehorende bijgebouwen (nummers 2 - 4) en parktuin. De bedrijfswoning is opgetrokken uit baksteen met een dakpannen samengesteld schuin dak. Ten noorden van de woning staat een garage (nummer 2), die eveneens is opgetrokken uit baksteen met een dakpannen zadeldak. Ten westen van de woning staat aan het water een klein open tuinhuisje (nummer 3) opgetrokken uit houten rabatdelen en een dakpannen zadeldak. Ten noordoosten van de woning staat nog een tuinhuis (nummer 4), wat is opgetrokken uit rabatdelen met een dakleren zadeldak. De parktuin bestaat grotendeels uit gras met voornamelijk langs de randen bomen en struiken. Aan de zuidzijde van de parktuin liggen een bosschage en een lager gelegen, moerassig gedeelte met een ondiepe, overgroeide poel. In het westelijke middenstuk van het plangebied (figuur 2, deel B), ten zuiden van de bedrijfswoning en parktuin, ligt het bedrijventerrein Rootselaar.
Aan de noordzijde van dit bedrijventerrein staat een loods (nummer 5) die grotendeels is opgetrokken uit damwandplaten, met aan de achterzijde golfplaten en houten gevelbeplating. Deze loods heeft een plat dak. Aan de zuidzijde van het bedrijventerrein staat een overgroeide en deels ingestorte overkapping (nummer 6) van onder andere metaal en hout. Het bedrijventerrein is grotendeels verhard en op het terrein staan meerdere tankvaten, transportwagens en auto’s opgeslagen. Aan de noordwest- en zuidwestzijde zijn twee (kleine) bosschages en tussen het bedrijventerrein (deel B) en de parktuin (deel A) ligt een watergang. Ten zuiden van het bedrijventerrein Rootselaar ligt een parkeerplaats (figuur 2, deel C). Aan de noordzijde van de parkeerplaats staat een oude school (nummer 7) met trespa en houten gevelbeplating en een plat dak. Ten westen hiervan staat een klein toiletgebouwtje (nummer 8) wat is opgetrokken uit kunststoffen planken met een plat dak. Ten oosten van de oude school staan twee
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
4
vrijstaande woningen (nummer 9) van baksteen met dakpannen zadeldak. Verspreid over de parkeerplaats staan bomen en in de tuinen en aan de oostzijde van het deelgebied is gras en sierbeplanting aanwezig. Aan de oostzijde van het plangebied ligt een tweede bedrijventerrein (figuur 2, deel D) met vier grote loodsen (nummers 10 – 13). Alle vier de loodsen zijn opgetrokken uit baksteen met damwandplaten gevelbekleding en platte daken. Ten westen van de zuidwestelijke loods (nummer 10) staat een kleine fietsenstalling, opgetrokken uit houten planken met een golfplaten dak, en een klein bijgebouw, opgetrokken uit damwandplaten met een plat damwandplaten dak. Dit gehele bedrijventerrein is verhard. De plannen omvatten de realisatie van een woonwijk, een stadshaven en een industrieterrein. De exacte inrichting is nog niet vastgesteld, maar voor de woonwijk en stadshaven is een voorlopige schets bekend (figuur 1). De woonwijk zal uit ongeveer 550 woningen bestaan.
Figuur 1. Planschets van (een deel van) de herinrichting van de Stadshaven. Bron: Beeldkwaliteitsplan bij bestemmingsplan Stadshaven Nijkerk, fase 2.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
5
Figuur 2. Locatie van het plangebied (rood omlijnd), opgedeeld in vier deelgebieden (A – D) en de aanwezige bebouwing (nummers 1 – 13). Bron luchtfoto: Regels op de kaart.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
6
Foto’s 1 t/m 6. Impressie van deel A van het plangebied op 17 april 2024. Van linksboven naar rechtsonder: De bedrijfswoning (nummer 1), de garage (nummer 2), het open tuinhuisje (nummer 3), het dichte tuinhuis (nummer 4), het grasland in de parktuin en de ondiepe poel in het zuiden van het deelgebied.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
7
Foto’s 7 t/m 10. Impressie van deel B van het plangebied op 17 april 2024. Van linksboven naar rechtsonder: De loods van Rootselaar (nummer 5) in het noorden van het deelgebied; de watergang tussen deelgebied B en deelgebied A, de overkapping (nummer 6) in het zuiden van het deelgebied en de bosschage in het zuidwesten van het deelgebied.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
8
Foto’s 11 t/m 14. Impressie van deel C van het plangebied op 17 april 2024. Van linksboven naar rechtsonder: de oude school (nummer 7) aan de noordzijde van het deelgebied, het toiletgebouw (nummer 8) aan de noordwestzijde van het deelgebied, de twee vrijstaande woningen (nummer 9) aan de noordoostzijde van het deelgebied en de parkeerplaats in het deelgebied.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
9
Foto’s 15 t/m 18. Impressie van deelgebied D in het plangebied op 17 april 2024. Van linksboven naar rechtsonder: De zuidwestelijke loods (nummer 10), de zuidoostelijke loods (nummer 11), de noordoostelijke loods (nummer 13) en de noordwestelijke loods (nummer 12).
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
10
2
Soortenbescherming 2.1
Wet- en regelgeving
2.1.1 Algemene zorgplicht Voor de gehele fysieke leefomgeving geldt een algemene zorgplicht (artikelen 1.6, 1.7 en 1.7a Omgevingswet). Deze zorgplicht houdt in dat nadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving als gevolg van activiteiten redelijkerwijs zoveel mogelijk worden voorkomen of beperkt. In geval van aanzienlijke nadelige gevolgen kunnen activiteiten op grond van deze zorgplicht ook worden verboden (artikel 1.7a Omgevingswet). 2.1.2 Flora- en fauna-activiteiten Sommige activiteiten kunnen negatieve effecten hebben op beschermde dieren en planten. In dat geval wordt gesproken van flora- en fauna-activiteiten. De Omgevingswet (Ow) geeft in hoofdstuk 4 algemene regels over activiteiten in de fysieke leefomgeving, waaronder flora- en fauna-activiteiten1. In het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) zijn de flora- en fauna-activiteiten verder uitgewerkt 2. Specifieke zorgplicht Er geldt een specifieke zorgplicht voor flora- en fauna-activiteiten (artikel 11.27 Bal). Deze zorgplicht houdt in dat degene die een flora- en fauna-activiteit verricht en weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat die activiteit nadelige gevolgen kan hebben, maatregelen moet nemen om die gevolgen te voorkomen, te beperken of ongedaan te maken of achterwege te laten.
Deze plicht houdt in ieder geval in dat onderzoek moet worden verricht naar de aanwezigheid van de soorten en naar voor deze soorten belangrijke leefgebieden of natuurlijke habitats in het plangebied of in de nabijheid van het plangebied, zoals genoemd in artikel 11.27, lid 2a Bal. Hieronder vallen alle soorten van de Vogelrichtlijn, de Habitatrichtlijn en soorten genoemd in bijlage IX van het Bal of in de Nederlandse Rode lijsten (artikel 2.19, lid 5, sub a, sub 3 Ow). Op de Rode lijsten staan soorten die uit Nederland zijn verdwenen of dreigen te verdwijnen, ingedeeld in verschillende categorieën voor mate van bedreiging (van gevoelig tot verdwenen uit Nederland). Vergunningplicht Voor het uitvoeren van een flora- en fauna-activiteit is in beginsel een omgevingsvergunning ingevolge de Ow (artikel 5.1, lid 2, sub g) en het Bal (zie hierna) nodig. De vergunningplicht geldt voor negatieve effecten op: −
alle van nature in Nederland in het wild voorkomende vogels zoals bedoeld in artikel 1 van de Vogelrichtlijn (paragraaf 11.2.2, artikelen 11.37-11.45 Bal);
−
dier- en plantensoorten die zijn beschermd op grond van de Habitatrichtlijn en de verdragen van Bern en Bonn (paragraaf 11.2.3, artikelen 11.46-11.53 Bal);
1
Voor het begrip flora- en fauna-activiteit zie bijlage bij Ow artikel 1.1.
2
Artikelen 11.27 en 11.28 en de paragrafen 11.2.2 tot en met 11.2.5 Besluit activiteiten leefomgeving.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
11
nationaal beschermde dier- en plantensoorten genoemd in de bijlage IX van het Bal
−
(paragraaf 11.2.4, artikelen 11.54-11.59 Bal). Vergunningvrije gevallen In het Bal zijn daarnaast vergunningvrije gevallen aangewezen waarvoor, zoals de naam al zegt, geen vergunning nodig is. Het gaat hierbij om flora- en fauna-activiteiten die zijn aangewezen in een programma, een omgevingsverordening, een ministeriële regeling of een gedragscode. Aan het aanwijzen van vergunningvrije gevallen zijn wel eisen verbonden die verschillen per beschermingstype. Voor
Vogelrichtlijnsoorten
staan
deze
omschreven
in
artikelen
11.41-11.45
Bal,
voor
Habitatrichtlijnsoorten in artikelen 11.49-11.53 Bal en voor andere soorten in artikelen 11.55-11.59 Bal.
2.2
Inventarisatie
Uit het raadplegen van gegevens van de laatste vijf jaar in de Nationale Databank Flora en Fauna 3 (NDFF) op 11 juni 2024 blijkt dat in de directe omgeving (binnen ongeveer 1 km) van het plangebied diverse beschermde dier- en plantensoorten bekend zijn. In dit geval gaat het specifiek om vaatplanten, vogels
met
jaarrond
beschermde
nesten,
vleermuizen,
grondgebonden
zoogdieren,
een
dagvlindersoort en een vissensoort. Ook zijn verschillende rode lijstsoorten bekend in de omgeving van het plangebied. Hierna worden per soortgroep alle relevante soorten besproken. 2.2.1 Vaatplanten Verspreid over het plangebied is een groot aantal wilde en gecultiveerde plantensoorten aangetroffen. Het grasland in de parktuin bestond tijdens het veldbezoek grotendeels uit verschillende algemene grassoorten, zoals Engels raaigras, gestreepte witbol en gewoon reukgras, met verspreid hiertussen enkele kruiden, zoals veldzuring en pinksterbloem. Langs de groene randen van het plangebied groeiden meerdere algemene planten, zoals hondsdraf, paarse dovennetel, heermoes, grote brandnetel, kleefkruid, klimop en schijnaardbei. Tussen de verharde delen van het plangebied stonden voornamelijk algemene tredplanten, zoals smalle weegbree, Canadese fijnstraal en straatgras. In en rondom de ondiepe poel en het moerassige deel van de parktuin stond onder andere riet, rietgras, gele lis, pitrus en basterdwederik. Struweel in het plangebied bestond met name uit braam, rode kornoelje, meidoorn, taxus, conifeer, laurierkers en bamboe. De opgaande begroeiing in het plangebied bestond uit een ruime verscheidenheid aan boomsoorten, waaronder linde, zomereik, spar, appelboom, beuk, paardenkastanje, gewone esdoorn, hazelaar, plataan, schietwilg, ruwe berk, moerascypres, kreukelhazelaar en populier.
De aanwezige soorten in het plangebied duiden op voedselrijke tot zeer voedselrijke gronden met lokaal nattere delen. Uit de omgeving is de beschermde blaasvaren bekend (NDFF). Deze varensoort groeit in beschaduwde, vochtige, voedselarme en rotsige plaatsen, zoals op oude gracht- of kademuren met zachte kalkspecie. De gedane waarnemingen uit de NDFF betreffen meerdere waarnemingen van dezelfde individu(en) aan een oude grachtmuur in de Catharinastraat, ongeveer 450 m ten zuiden van 3
De NDFF is de meest omvangrijke landelijke informatiebron van verspreidingsgegevens en bevat betrouwbare waarnemingen van planten en dieren in Nederland. Nieuwe gegevens worden met regelmaat toegevoegd. Alle gegevens in de NDFF zijn door soortexperts gevalideerd.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
12
het plangebied. De kademuren langs de Arkervaart en tussen deelgebied A en B zijn opgetrokken uit betonblokken of damwandplaten. Hierdoor zijn binnen het plangebied geen geschikte groeiplaatsen voor blaasvaren aanwezig. De aanwezigheid van blaasvaren in het plangebied kan hierdoor worden uitgesloten. Andere beschermde plantensoorten kunnen gezien de terreingesteldheid en afwezigheid van waarnemingen eveneens worden uitgesloten. In de directe omgeving zijn ook de rode lijstsoorten bevertjes, bolderik, dubbelloof, Engels gras, korenbloem en steenanjer bekend (NDFF). Geschikt habitat voor de voorgenoemde soorten, bijvoorbeeld kwelders of zoute zeedijken voor Engels gras of graanakkers voor korenbloem, is niet aanwezig in het plangebied. De aanwezigheid van deze rode lijstsoorten in het plangebied kan hierdoor worden uitgesloten. 2.2.2 Vogels Vogels met jaarrond beschermde nestplaatsen Uit de omgeving van het plangebied zijn verschillende vogelsoorten bekend waarvan de nesten jaarrond beschermd zijn, zoals huismus, gierzwaluw, buizerd en kerkuil (NDFF).
Vanwege de geringe hoogte (nummers 3, 4 en 8), de platte vorm van het dak (nummers 5 t/m 8, 12 en 13), het snelle opwarmen en afkoelen door de gebruikte dakmaterialen (nummers 4 t/m 8 en 10 t/m 13) en/of de omringende begroeiing (nummers 3, 4 en 6) beschikken meerdere gebouwen in het plangebied niet over geschikte besloten ruimtes en/of in- en uitvliegroutes voor vogels zoals huismus, gierzwaluw, steenuil en kerkuil. Het gaat hierbij om het open tuinhuisje, dichte tuinhuisje, de loods van Rootselaar, de overkapping, de oude school, het toiletgebouw en de vier loodsen op het oostelijke bedrijventerrein (nummers 3 t/m 8 en 10 t/m 13) bieden geen geschikte nestlocaties voor gebouwbewonende vogelsoorten met jaarrond beschermde nesten. In deze gebouwen kunnen jaarrond beschermde nesten van gebouwbewonende vogels worden uitgesloten. De bedrijfswoning, de garage en de twee vrijstaande woningen (nummers 1, 2 en 9) beschikken over dakpannen zadeldaken waaronder huismus en gierzwaluw kunnen broeden. De gebouwen zijn voor huismus toegankelijk via de dakgoten. De aanwezigheid van jaarrond beschermde nesten van huismus kan hierdoor in de bedrijfswoning, de garage en de twee vrijstaande woningen (nummers 1, 2 en 9) niet worden uitgesloten. De kant- en nokpannen van de bedrijfswoning en garage (nummers 1 en 2) zijn strak afgewerkt en bieden geen toegang voor gierzwaluw.
Openingen onder de dakpannen in de keelkepen zijn voor gierzwaluwen niet toegankelijk vanwege het ontbreken van geschikte in- en uitvliegruimte. Hierdoor kunnen in de bedrijfswoning en garage jaarrond beschermde nesten van gierzwaluw worden uitgesloten. De twee vrijstaande woningen (nummer 9) zijn voor gierzwaluw toegankelijk via de kant- en nokpannen aan de kopse kanten. In de vrijstaande woningen kunnen jaarrond beschermde nesten van gierzwaluw niet worden uitgesloten. In het tuinpark in het plangebied zijn in een beuk naast de ondiepe poel twee buizerds waargenomen, waarvan één op een nest (zie de driepuntige ster in figuur 3 en foto’s 19 en 20). Eén van de buizerds heeft gedurende het veldbezoek voornamelijk op het nest gezeten en is hier slechts enkele keren kort (hooguit enkele minuten) vanaf gekomen. De andere buizerd heeft tijdens het veldbezoek voornamelijk in de nabijheid van het nest rondgehangen of is naar het oosten weggevlogen, vermoedelijk om te foerageren. Uit de aanwezigheid van de buizerds en de waargenomen gedragingen kan geconcludeerd
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
13
worden dat het waargenomen nest in gebruik is door buizerd en daardoor jaarrond beschermd is. In de overige bomen in het plangebied zijn geen nesten waargenomen die door vogels met jaarrond beschermde nesten gebruikt kunnen worden.
Figuur 3. Overzicht van de aangetroffen vogelnesten (groene sterren) in het plangebied. Driepuntige ster: buizerdnest (in gebruik), vierpuntige ster: houtduifnest, vijfpuntige ster: meerkoetnest (in gebruik), zespuntige ster: houtduifnest.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
14
Foto’s 19 en 20. Het buizerdnest in de boom aan de zuidzijde van de ondiepe poel.
Foerageergebied Het grasveld van de parktuin vormt mogelijk een onderdeel van het foerageergebied van de waargenomen buizerd. Buizerd heeft gedurende het veldbezoek geen foerageergedrag vertoont binnen het plangebied. De waargenomen buizerd is meermaals naar het oosten van het plangebied weggevlogen en teruggekeerd. Het jachtterritorium strekt zich naar alle waarschijnlijkheid dan ook uit tot aan de weilanden en bosgebieden ten oosten van Nijkerk. Het plangebied vormt hoogstwaarschijnlijk slechts een (klein) onderdeel van het foerageergebied van buizerd. De groene randen en delen van het plangebied kunnen daarnaast ook voor andere vogels met jaarrond beschermde nesten, zoals huismus (NDFF) een onderdeel van het foerageergebied vormen. Overige soorten In de bomen en struiken in het plangebied kunnen algemene soorten broeden, zoals merel, winterkoning en zanglijster. Ten noorden van de bedrijfswoning is een staartmees met voedsel in de snavel waargenomen, wat duidt op de aanwezigheid van een nest in de omgeving. In het bosschage in de parktuin en in de vervallen overkapping zijn (niet in gebruik zijnde) nesten van houtduif aangetroffen (zie figuur 3, vierpuntige en zespuntige ster). Daarnaast is in de watergang tussen deelgebieden A en B een meerkoet op het nest aangetroffen (figuur 3, vijfpuntige ster).
In de directe omgeving zijn meerdere vogelsoorten waargenomen van de Rode lijst. Waaronder een aantal soorten met de status bedreigd (tapuit en watersnip) of ernstig bedreigd (draaihals en kemphaan). Deze soorten komen voor in open weilanden, heides of zandgronden en worden niet verwacht binnen het plangebied. Nesten van overige te verwachten algemene en rode lijstsoorten zijn alleen tijdens de broedperiode beschermd. 2.2.3 Vleermuizen Verblijfplaatsen Uit de omgeving van het plangebied zijn een aantal vleermuissoorten bekend, namelijk gewone dwergvleermuis, laatvlieger, ruige dwergvleermuis en rosse vleermuis (NDFF). Vanwege de nabijheid van de Arkervaart en de daarmee verbonden Veluwerandmeren, kan de aanwezigheid van meervleermuis in of rondom het plangebied niet worden uitgesloten.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
15
De garage van de bedrijfswoning (nummer 2) beschikt niet over een open spouwmuur en alle dakelementen zijn strak afgewerkt waardoor voor vleermuizen geen geschikte, toegankelijke besloten ruimtes aanwezig zijn. Het open en het dichte tuinhuisje (nummers 3 en 4) zijn te laag voor vleermuizen en beschikken niet over een geschikte aanvliegroute. De overkapping (nummer 6) beschikt door de platte vorm van het dak, het grotendeels ontbrekende dakbeschot, de grote ruimte (± 30 - 40 cm) tussen het overblijvende dakbeschot en het gebrek aan verwarming niet over geschikte besloten ruimtes waar vleermuizen een verblijfplaats in kunnen hebben. De oude school (nummer 7) heeft door het platte bitumen dak geen ruimtes onder het dak voor verblijfplaatsen van vleermuizen. De trespa en houten gevelplaten zitten strak tegen de muur en bieden geen ruimte voor verblijfplaatsen hierachter. In de oude school zijn dan ook geen geschikte ruimtes voor vleermuisverblijfplaatsen. Het toiletgebouwtje (nummer 8) is te laag en beschikt door het platte dak en de strak afgewerkte kunststof gevelplaten niet over geschikte ruimtes voor vleermuizen om verblijfplaatsen in te hebben.
De vier loodsen op het oostelijke bedrijventerrein beschikken door het snelle opwarmen en afkoelen van de gebruikte materialen (damwand- en golfplaten) van de gevels en daken niet over geschikte besloten ruimtes waarin vleermuizen een verblijfplaats kunnen hebben. De bedrijfswoning (nummer 1) beschikt over een dakpannen dak, die echter niet voor vleermuizen toegankelijk is. De kopse kanten zijn allemaal strak afgewerkt met daklijsten en boeiboorden waar geen kieren of spleten tussen zitten die vleermuizen toegang bieden tot het dak of de bebouwing. Het metselverband (wildverband met zowel strekken als koppen) suggereert dat het gebouw niet beschikt over een spouw. In de muren aan de oostzijde van het gebouw zijn echter open stootvoegen waargenomen. Hierdoor kan op voorhand niet worden uitgesloten dat vleermuisverblijfplaatsen aanwezig zijn in de muren van de bedrijfswoning (nummer 1). Als het gebouw niet over een open spouwmuur beschikt, dan kan de aanwezigheid van vleermuisverblijfplaatsen in de bedrijfswoning wél worden uitgesloten. De loods van Rootselaar (nummer 5) is grotendeels opgetrokken uit damwandplaten met een plat dak, maar aan de noordzijde van de loods zijn afwisselend houten en golfplaten gevelplaten gebruikt (foto’s 21 en 22). Tussen de hout- en golfplaten zitten openingen waardoor vleermuizen achter de platen kunnen komen.
De gevel is beschut door de omringende bomen en ligt aan de noordzijde, waardoor de kans op oververhitting kleiner is. Vleermuisverblijfplaatsen achter de houten platen in de loods van Rootselaar kunnen hierdoor niet worden uitgesloten. Daarnaast kunnen vleermuizen verblijfplaatsen hebben onder de dakpannen zadeldaken van de twee vrijstaande woningen (nummer 9). Ruimtes onder de daken zijn toegankelijk voor vleermuizen via openingen onder de kant- en nokpannen aan de kopse kanten van de woningen (foto’s 23 en 24). De woningen beschikken niet over een spouwmuur, waardoor verblijfplaatsen in de muren van de woningen kunnen worden uitgesloten. Samengevat kunnen verblijfplaatsen van gebouwbewonende vleermuizen (gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, meervleermius en laatvlieger) niet worden uitgesloten in de bedrijfswoning (nummer 1), de loods van Rootselaar (nummer 5) en de twee vrijstaande woningen (nummer 9). In de overige gebouwen (nummers 1 t/m 4, 6 t/m 8 en 10 t/m 13) kunnen vleermuisverblijfplaatsen worden uitgesloten.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
16
Foto’s 21 t/m 24. Boven de achterzijde van de loods van Rootselaar (nummer 5). Onder enkele openingen onder kantpannen van de vrijstaande woningen (nummer 9).
In enkele bomen in het plangebied zijn holtes (beschadigde bast, ingerotte holtes, spechtengaten) waargenomen. Alle waargenomen holtes waren echter open aan de bovenzijde (waardoor het in de holte inregent) en/of beschikten niet over vrije in- en uitvliegruimte. In het plangebied zijn dan ook geen geschikte holtes waargenomen waarin boombewonende vleermuizen, zoals rosse vleermuis, een verblijfplaats kunnen hebben. De aanwezigheid van verblijfplaatsen van boombewonende vleermuizen in het plangebied is uitgesloten. Foerageergebied Het plangebied vormt hoogstwaarschijnlijk onderdeel van het foerageergebied van soorten die in stedelijk gebied voorkomen en foerageren, zoals gewone dwergvleermuis, laatvlieger en ruige dwergvleermuis. Vliegroute De Arkervaart langs de westzijde van het plangebied vormt mogelijk onderdeel van een essentiële vliegroute van vleermuizen. Binnen het plangebied zijn geen losstaande doorgaande structuren van opgaande beplanting of watergangen aanwezig die dienst kunnen doen als essentiële vliegroute.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
17
2.2.4 Grondgebonden zoogdieren Vergunningvrije gevallen De groene delen van het plangebied vormen geschikt leefgebied voor een aantal grondgebonden zoogdiersoorten, zoals de uit de omgeving bekende soorten bosmuis, egel en rosse woelmuis (NDFF). Deze soorten zijn in bijlage bij artikel 4.4 van de Omgevingsverordening Gelderland aangewezen als vergunningvrije gevallen bij flora- en fauna-activiteiten. Niet-vergunningvrije gevallen In de directe omgeving van het plangebied is het voorkomen van de niet-vergunningvrije gevallen boommarter, bunzing, eekhoorn, steenmarter en wezel bekend (NDFF). Eekhoornnesten zijn tijdens het veldbezoek niet waargenomen in het plangebied. De aanwezigheid van eekhoornverblijfplaatsen in het plangebied is uitgesloten. De groene delen van het plangebied kunnen wel onderdeel uitmaken van het foerageergebied van eekhoorn. Geschikte verblijfplaatsen voor boommarter, zoals grote boomholtes, zijn in het plangebied niet waargenomen. Boommarter kan hooguit sporadisch foerageren in het plangebied. In het noordelijke deel (figuur 2, deel A) en het westelijke middenstuk (figuur 2, deel B) van het plangebied zijn meerdere houtstapels, takkenhopen en steenhopen waargenomen waarin steenmarter, bunzing en wezel een verblijfplaats kunnen hebben (foto 25). Ook de kleine marterachtige hermelijn kan hierin verblijven.
Het struweel in het noorden en westen van het plangebied biedt daarnaast geschikt foerageergebied voor marters. Onder de overkapping (nummer 6) is een latrine met kleine marteruitwerpselen aangetroffen tijdens het veldbezoek. Vanwege de aanwezigheid van geschikte potentiële verblijfplaatsen (zoals houtstapels, steenhopen en dicht struweel) en de aangetroffen sporen kan de aanwezigheid van verblijfplaatsen van steenmarter, bunzing, wezel en hermelijn in het plangebied niet worden uitgesloten.
Foto’s 25 en 26. Links een houtstapel waarin kleine marters een verblijfplaats kunnen hebben. Rechts een aangetroffen uitwerpsel van een kleine marterachtige.
2.2.5 Amfibieën Vergunningvrije gevallen In de ondiepe poel in de parktuin is tijdens het veldbezoek bruine kikker aangetroffen. De poel en de watergang tussen deelgebied A en B vormen ook geschikt leefgebied voor enkele andere algemene amfibieënsoorten, zoals gewone pad en kleine watersalamander (NDFF). Deze soorten zijn in de bijlage
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
18
bij artikel 4.4 van de Omgevingsverordening Gelderland aangewezen als vergunningvrije gevallen bij flora- en fauna-activiteiten. Niet-vergunningvrije gevallen Uit de omgeving van het plangebied zijn geen vergunningvrije gevallen van amfibieënsoorten bekend. Beschermde amfibieënsoorten zijn vanwege het ontbreken van geschikt leefgebied (bijvoorbeeld onbeschaduwde wateren), het bekende verspreidingsgebied en/of het ontbreken van waarnemingen niet te verwachten in het plangebied. 2.2.6 Vlinders Uit de omgeving is de beschermde dagvlindersoort grote vos bekend (NDFF). Deze vlindersoort is zeer mobiel en komt zwervend over heel Nederland voor. De soort komt met name voor in bos- of parkachtige omgevingen en overwintert in holle bomen of houtstapels. Grote vos heeft met name iep als waardplant, maar kan ook verschillende prunus-, populier- en wilgensoorten gebruiken. Verspreid over het plangebied zijn onder andere meerdere wilgen en populieren waargenomen die als waardplant kunnen dienen. Ook zijn in het plangebied meerdere houtstapels, bomen met holtes en tuinhuisjes of schuurtjes waargenomen waarin grote vos kan overwinteren. Hierdoor kan de aanwezigheid van grote vos in het plangebied niet op voorhand worden uitgesloten.
Daarnaast zijn soorten van de Rode lijst zoals bruin blauwtje (Rode lijst: gevoelig) en kleine parelmoervlinder (Rode lijst: kwetsbaar) in de directe omgeving waargenomen (NDFF). Binnen het plangebied is geen geschikt leefgebied
voor
bruin
blauwtje
aanwezig,
zoals
droge
voedselarme
graslanden.
Kleine
parelmoervlinder komt voor op open en droge pioniersvegetaties, met name in duingebieden, heideterreinen of langs akkerranden. Geschikt leefgebied voor kleine parelmoervlinder is in het plangebied dan ook niet aanwezig. 2.2.7 Vissen Uit de omgeving van het plangebied komen waarnemingen naar voren van de beschermde vissensoort grote modderkruiper (NDFF). Deze soort komt met name voor in ondiepe, rijk begroeide wateren, zoals sloten. Geschikt leefgebied voor deze soort is dan ook niet aanwezig in het plangebied. De aanwezigheid van grote modderkruiper kan in het plangebied worden uitgesloten. Andere beschermde vissensoorten kunnen eveneens worden uitgesloten op basis van het ontbreken van waarnemingen uit de omgeving (NDFF) en/of het ontbreken van geschikt leefgebied. 2.2.8 Overige soortgroepen Overige beschermde soorten uit de soortengroepen reptielen en overige ongewervelden zijn niet uit de directe omgeving bekend (NDFF). Het projectgebied biedt beschermde soorten van deze soortengroepen ook geen geschikt leefgebied. Hierdoor kan de aanwezigheid van beschermde reptielen en overige ongewervelden worden uitgesloten.
Uit de omgeving van het projectgebied zijn tot slot de bijensoort gewone tubebij (Rode lijst: kwetsbaar) en de schimmelsoorten kogelwerper (Rode lijst: gevoelig), populierleemhoed (Rode lijst: kwetsbaar) en toltrilzwam (Rode lijst: gevoelig) van de Rode lijst bekend. Gewone tubebij komt met name voor op de hoge zandgronden en parasiteert op de algemeen voorkomende tronkenbij. Tronkenbij nestelt in oude
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
19
kevergangen en holle stengels, waardoor de aanwezigheid van tronkenbij, en daarmee ook van gewone tubebij, in het plangebied niet kan worden uitgesloten. Kogelwerper is een schimmel die op vermolmd naald- en loofhout voorkomt. Deze schimmel kan dan ook op de dode takken, stronken en houtblokken in het plangebied voorkomen. Populierleemhoed is een vrij algemene paddenstoel die op dood populier- of wilgenhout voorkomt. In het plangebied zijn meerdere populieren en wilgen aanwezig, waardoor ook het voorkomen van populierleemhoed niet uitgesloten kan worden. Toltrilzwam komt met name op dood boswilgenhout voor, maar kan ook op ander dood loofhout groeien. De aanwezigheid van toltrilzwam in het plangebied kan dan ook niet worden uitgesloten.
2.3
Toetsing
2.3.1 Vogels Jaarrond beschermde nestplaatsen Bij het verwijderen van het bosschage in de parktuin gaat het aanwezige, jaarrond beschermde buizerdnest verloren. Omdat tijdens het veldbezoek is vastgesteld dat het nest in gebruik is, is hiervoor geen aanvullend nader onderzoek nodig. Voor het verwijderen van het buizerdnest is een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig. Ook de functionele leefomgeving van het nest (de omringende bosschage en het naastgelegen grasveld) zijn beschermd en mogen niet zonder omgevingsvergunning worden vernietigd. Daarnaast kunnen bij de sloop van de bedrijfswoning, garage en twee vrijstaande woningen (nummers 1, 2 en 9) jaarrond beschermde nesten van huismus verloren gaan. Bij de sloop van de twee vrijstaande woningen (nummer 9) kunnen ook jaarrond beschermde nesten van gierzwaluw verloren gaan. Voor de sloop van de bedrijfswoning (nummer 1) en de garage (nummer 2) is dan ook nader onderzoek nodig om de aan- of afwezigheid van jaarrond beschermde huismusnesten vast te stellen. Voor de sloop van de twee vrijstaande woningen (nummer 9) is nader onderzoek naar jaarrond beschermde huismus- en gierzwaluwnesten nodig. Zie tabel 1 voor een overzicht van de benodigde vervolgstappen per locatie.
Voor de overige vogelsoorten geldt dat het vernietigen of verstoren van in gebruik zijnde nesten, zoals het aangetroffen meerkoetnest, bij wet verboden is. Dit kan worden voorkomen door de werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren. Een standaardperiode voor het broedseizoen is er niet; van belang is of een broedgeval aanwezig is, ongeacht de periode. De meeste vogels broeden tussen half maart en half juli, maar ook in de periode half februari tot eind september kunnen broedgevallen voorkomen. Foerageergebied Als gevolg van de plannen gaat het grasveld direct naast het buizerdnest verloren. Het jachtterritorium van buizerds beslaat veelal een zone tot enkele kilometers rondom het nest. Gebaseerd op de waarnemingen tijdens het veldbezoek en de ligging van het nest, bevindt het merendeel van het jachtterritorium zich waarschijnlijk voornamelijk in het buitengebied ten oosten van Nijkerk. Vanaf ruwweg 700 m ten noordoosten van het nest ligt geschikt foerageergebied voor buizerd in de vorm van weilanden afgewisseld met kleine bosschages. Desondanks kan het grasland van de parktuin door
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
20
de ligging direct naast het nest en het formaat (ongeveer 35.000 m2) niet zonder meer worden bestempeld als niet-essentieel foerageergebied. Wanneer het grasveld verdwijnt, verdwijnt waarschijnlijk ook een essentieel onderdeel van de functionele leefomgeving van het nest. Daarom zal, ook wanneer het nest behouden blijft maar het grasveld verdwijnt, een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig zijn. Voor overige vogels met jaarrond beschermde nesten, zoals huismus, zal het plangebied veranderen als foerageergebied, maar zal het niet geheel ongeschikt worden. Bovendien is in de directe omgeving van het plangebied in ruime mate alternatief foerageergebied aanwezig. Negatieve effecten op vogels met jaarrond beschermde nesten door verlies van foerageergebied treden niet op. 2.3.2 Vleermuizen Verblijfplaatsen Als gevolg van de sloop van de loods van Rootselaar (nummer 5) en de twee vrijstaande woningen (nummer 9) kunnen verblijfplaatsen van gebouwbewonende vleermuizen (gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, meervleermuis en laatvlieger) verloren gaan. Nader onderzoek is nodig om vast te stellen of vleermuisverblijfplaatsen aanwezig zijn in de bebouwing. Ook in de bedrijfswoning (nummer 1) kunnen vleermuisverblijfplaatsen niet op voorhand worden uitgesloten. Om de aan- of afwezigheid van vleermuisverblijfplaatsen vast te stellen, is nader onderzoek nodig.
Als de bedrijfswoning echter niet over een open spouw aan de oostzijde beschikt, dan kunnen vleermuisverblijfplaatsen in dit gebouw wél worden uitgesloten en is geen nader onderzoek naar deze locatie nodig. Zie tabel 1 voor een overzicht van de benodigde vervolgstappen per locatie. Foerageergebied Het plangebied zal naar verwachting na uitvoering van het plan niet geheel ongeschikt worden voor de te verwachten vleermuissoorten die veelal in stedelijk gebied foerageren. Bovendien is in de directe omgeving van het plangebied in ruime mate alternatief foerageergebied aanwezig. Negatieve effecten op vleermuizen door verlies van foerageergebied treden niet op. Vliegroute Binnen het plangebied zijn geen essentiële vliegroutes aanwezig. De Arkervaart langs de westzijde van het plangebied kan wel een essentiële vliegroute vormen. Lichtuitstraling vanuit het plangebied op de Arkervaart moet daarom voorkomen worden. Kan dit niet, dan zal onderzoek uitgevoerd moeten worden of over de Arkervaart een essentiële vliegroute van vleermuizen loopt. 2.3.3 Grondgebonden zoogdieren In de takkenhopen, houtstapels en struwelen in het plangebied kunnen verblijfplaatsen van bunzing, hermelijn, wezel en steenmarter aanwezig zijn. Nader onderzoek is nodig om te bepalen of deze soorten verblijfplaatsen hebben in het plangebied. Zie tabel 1 voor een overzicht van de benodigde vervolgstappen per locatie.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
21
Als gevolg van de ontwikkelingen kunnen enkele verblijfplaatsen van algemene zoogdiersoorten worden verstoord en vernietigd. Ook kunnen hierbij enkele exemplaren worden gedood. De te verwachten algemene en rode lijstsoorten vallen onder de vergunningvrije gevallen, zoals benoemd in de Omgevingsverordening Gelderland. Voor deze soorten hoeft geen vergunning worden aangevraagd. Wel gelden voor deze soorten de zorgplichten van de Omgevingswet. Er worden maatregelen genomen om negatieve effecten op deze soorten te voorkomen of verminderen. 2.3.4 Amfibieën Negatieve effecten op niet-vergunningvrije amfibieënsoorten kunnen worden uitgesloten. Als gevolg van de ontwikkelingen kunnen enkele verblijfplaatsen van algemene amfibieënsoorten worden verstoord en vernietigd. Ook kunnen hierbij enkele exemplaren worden gedood. De te verwachten algemene soorten worden niet in hun voortbestaan bedreigd en vallen onder de vergunningvrije gevallen, zoals aangewezen in de Omgevingsverordening Gelderland. Voor deze soorten hoeft geen vergunning te worden aangevraagd. Wel gelden voor deze soorten de zorgplichten van de Omgevingswet. Er worden maatregelen genomen om negatieve effecten op deze soorten te voorkomen of verminderen. 2.3.5 Vlinders In het plangebied is geschikt leefgebied met zowel waardplanten als overwinteringsplekken voor grote vos aanwezig.
Nader onderzoek is nodig om te bepalen of grote vos ook gebruik maakt van het plangebied. Alternatief kan met de provincie overlegd worden om mogelijk een vergunning aan te vragen zonder aanvullend nader onderzoek, gebaseerd op een worst-case scenario. Zie tabel 1 voor een overzicht van de benodigde vervolgstappen. 2.3.6 Overige soortgroepen Op alle overige soortgroepen kunnen negatieve effecten worden uitgesloten omdat de aanwezigheid van deze soorten kan worden uitgesloten. Tabel 1. Overzicht van de benodigde vervolgstappen per soortgroep
Soortgroep
Vervolgstappen
Vogels Buizerd
Omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit aanvragen.
Huismus
Nader onderzoek in bedrijfswoning, garage en vrijstaande woningen (nummers 1, 2 en 9).
Gierzwaluw
Nader onderzoek in vrijstaande woningen (nummer 9).
Overige soorten
Alleen zorgplicht (werken buiten broedseizoen).
Vleermuizen Verblijfplaatsen
Nader
onderzoek
gewone
dwergvleermuis,
ruige
dwergvleermuis,
meervleermuis en laatvlieger in de bedrijfswoning, de loods van Rootselaar en vrijstaande woningen (nummers 1, 5 en 9). Vliegroute
Lichtuitstraling op de Arkervaart voorkomen. Indien niet mogelijk, dan nader onderzoek.
Grondgebonden zoogdieren
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
22
Marterachtigen
Nader onderzoek bunzing, hermelijn, wezel en steenmarter in groene delen plangebied.
Overige soorten
Alleen zorgplicht.
Amfibieën
Alleen zorgplicht.
Vlinders
Nader onderzoek in groene delen plangebied.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
23
3
Gebiedsbescherming 3.1
Wet- en regelgeving
Voor het onderhavige plangebied is de onderstaande wet- en regelgeving op het gebied van gebiedsbescherming relevant. 3.1.1 Natura 2000-gebieden Sommige activiteiten kunnen gevolgen hebben voor Natura 2000-gebieden of bijzondere nationale natuurgebieden. De Omgevingswet (Ow) geeft in hoofdstuk 4 algemene regels over activiteiten in de fysieke
leefomgeving,
waaronder
Natura
2000-activiteiten4
en
activiteiten
met
mogelijke
verslechterende of significant verstorende gevolgen voor een Natura 2000-gebied of een bijzonder nationaal natuurgebied. In het Besluit activiteiten leefomgeving (afdeling 11.1) zijn deze activiteiten verder uitgewerkt. Relevant is dat het hierbij gaat om activiteiten die afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kunnen hebben. Daarnaast moet ook rekening worden gehouden met externe werking. Van externe werking is sprake als activiteiten buiten een Natura 2000-gebied van invloed zijn op de natuurwaarden in een Natura 2000-gebied. Specifieke zorgplicht Er geldt een specifieke zorgplicht voor activiteiten die verslechterende of significant verstorende gevolgen voor een Natura 2000-gebied of een bijzonder nationaal natuurgebied kunnen hebben (artikel 11.6 Bal). Deze zorgplicht houdt in dat degene die een dergelijke activiteit verricht en weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat die activiteit nadelige gevolgen kan hebben met het oog op de natuurbescherming (paragraaf 11.1.2 Bal), maatregelen moet nemen om die gevolgen te voorkomen, te beperken of ongedaan te maken of achterwege te laten. Deze plicht houdt in ieder geval in dat wordt nagegaan of op voorhand op grond van objectieve gegevens verslechterende of significant verstorende gevolgen kunnen worden uitgesloten (artikel 11.6, lid 2 Bal).
Daarbij moet ook rekening worden gehouden met externe werking. Van externe werking is sprake als activiteiten buiten een Natura 2000gebied van invloed zijn op de natuurwaarden in een Natura 2000-gebied. Vergunningplicht Voor het uitvoeren van een Natura 2000-activiteit is in beginsel een omgevingsvergunning ingevolge de Omgevingswet (artikel 11.6) nodig. Vergunningvrije gevallen In het Besluit activiteiten leefomgeving zijn daarnaast vergunningvrije gevallen aangewezen waarvoor, zoals de naam al zegt, geen vergunning nodig is. Het gaat hierbij om Natura 2000-activiteiten die zijn aangewezen in een programma, een omgevingsverordening of een ministeriële regeling (artikelen 11.18 tot en met 11.21 Bal).
4
Voor het begrip Natura 2000-activiteit, zie bijlage bij Omgevingswet artikel 1.1.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
24
3.1.2 Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke natuurgebieden in Nederland. Dit netwerk moet voldoende robuust zijn voor een duurzame verbetering van de omstandigheden voor de wilde flora en fauna en voor natuurlijke leefgemeenschappen. Het NNN is als beleidsdoel opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De provincies zijn verantwoordelijk voor de begrenzing, ontwikkeling en bescherming van het NNN. Het in Gelderland gelegen NNN wordt het Gelders Natuurnetwerk (GNN) genoemd. De begrenzing en ruimtelijke
bescherming
van
het
GNN
is
voor
provincie
Gelderland
uitgewerkt
in
de
Omgevingsverordening Gelderland. Het GNN in Gelderland kent geen externe werking. 3.1.3 Groene Ontwikkelingszone en ganzenrustgebied Vanuit de Omgevingsverordening Gelderland worden behalve de GNN-gebieden ook gebieden aangewezen als Groene Ontwikkelingszone (GO). In gebieden die zijn aangewezen als Groene Ontwikkelingszone
worden
ontwikkelingen
alleen
toegelaten
als
de
kernkwaliteiten
of
ontwikkelingsdoelen worden versterkt en de samenhang niet verloren gaat. Vanuit het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid wordt buiten de GNN-gebieden en Groene Ontwikkelingszones bij ruimtelijke plannen ook ingezet op de bescherming van ganzenrustgebied. Hiertoe zijn specifieke gebieden aangewezen.
3.2
Inventarisatie
De gronden van het plangebied zijn niet aangewezen als beschermde gebieden. Het plangebied ligt ruwweg 1,4 km ten zuiden van het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied ‘Arkemheen’ en op 9,2 km ten westen van het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied met stikstofgevoelige habitattypes, namelijk ‘Veluwe’. Op ongeveer 600 m ten oosten bevindt zich het dichtstbijzijnde GNN-en het dichtstbijzijnde GO-gebied. Op 1,4 km afstand ten noorden van het plangebied ligt het dichtstbijzijnde ganzenrustgebied.
3.3
Toetsing
3.3.1 Natura 2000-gebieden Het plangebied is niet direct grenzend aan de Natura 2000-gebieden ‘Arkemheen’ en ‘Veluwe’. Het wordt ervan gescheiden door bebouwing, agrarisch gebied, bosgebied en wegen. Hierdoor kunnen de meeste negatieve effecten, zoals verstoring door licht of geluid, worden uitgesloten. Tijdens de aanleg- en gebruiksfase kan sprake zijn van een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. Daarom is een AERIUS-berekening noodzakelijk. Hieruit volgt of er al dan niet sprake is van stikstofdepositie boven 0,00 mol N/ha/ja in stikstofgevoelige habitattypen of leefgebieden van soorten binnen Natura 2000-gebieden.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
25
3.3.2 GNN (en andere beschermde gebieden) Het plangebied ligt op ruime afstand van het dichtstbijzijnde GNN, GO en ganzenrustgebieden. Door de aard van het plan en de tussenliggende inrichting, kunnen negatieve effecten op provinciaal beschermde natuurgebieden worden uitgesloten.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
26
4
Beschermde houtopstanden 4.1
Wet- en regelgeving
De Omgevingswet (artikel 4.3) geeft aan dat bij algemene maatregel van bestuur (lees: het Bal) regels worden gesteld die gevolgen hebben of kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving, waaronder het vellen en beheren van houtopstanden (artikel 4.3, lid 1, sub o Omgevingswet). In het Bal is een regeling opgenomen voor houtopstanden, hout en houtproductie (afdeling 11.3 Bal). Voor het kappen van houtopstanden geldt een algemene meldplicht (artikel 11.126 Bal) en een herplantingsplicht (artikel 11.129 Bal). In artikel 11.111, lid 2 Bal zijn verschillende uitzonderingen voor de meld- en herplantingsplicht opgenomen. Het Bal beschermt dan ook met name bos van minimaal 1.000 m2 en bomenrijen van minimaal 21 bomen gelegen buiten de bebouwingscontour houtkap, zoals bedoeld in artikel 5.165b van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). De bebouwingscontour houtkap is vastgelegd in het gemeentelijk omgevingsplan en sluit aan op stedelijk gebied.
4.2
Inventarisatie en toetsing
Het plangebied ligt binnen de bebouwingscontour, hierdoor zijn in het plangebied geen provinciaal beschermde houtopstanden aanwezig. Het indienen van een kapmelding bij de provincie Gelderland is niet nodig.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
27
5
Conclusie Voor dit plan is op 17 april 2024 een veldbezoek uitgevoerd en daarnaast zijn verspreidingsgegevens van beschermde soorten in en om het plangebied uit de NDFF geraadpleegd. Op basis van het veldbezoek en de verspreidingsgegevens kan geconcludeerd worden dat een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit voor buizerd noodzakelijk is. Verder is nader onderzoek naar meerdere beschermde soorten nodig (zie tabel 1). Ook is een AERIUS-berekening nodig om negatieve effecten op Natura 2000-gebieden geheel uit te kunnen sluiten. Het plan heeft geen negatieve effecten op provinciaal beschermde natuurgebieden.
5.1
Soortenbescherming
Uit de toetsing komt naar voren dat een jaarrond beschermd nest van buizerd verloren gaat bij uitvoering van de plannen. Voor de vernietiging van dit nest en de daar bijbehorende functionele leefomgeving is een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig. De ligging van het plangebied en het nest midden in het stedelijk gebied maakt het realiseren van geschikte mitigerende maatregelen lastig. We adviseren met klem om een vooroverleg met de provincie Gelderland in te plannen om de invulling en uitvoering van de mitigatie te bespreken. Verder komt naar voren dat als gevolg van de plannen mogelijk beschermde functies voor huismus, gierzwaluw, vleermuizen (gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, meervleermuis en laatvlieger), marterachtigen (bunzing, hermelijn, wezel en steenmarter) en de dagvlindersoort grote vos verloren gaan (zie tabel 2). Voor deze soorten is soortspecifiek nader onderzoek nodig om de aanof afwezigheid van beschermde verblijfplaatsen vast te stellen. Verder moet lichtuitstraling op de Arkervaart worden voorkomen. Is dat niet mogelijk, dan is ook nader onderzoek nodig naar de aan- of afwezigheid van een essentiële vliegroute over de Arkervaart. Tabel 2. Overzicht van de benodigde vervolgstappen per soortgroep.
Soortgroep
Vervolgstappen
Vogels Buizerd
Omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit aanvragen.
Huismus
Nader onderzoek in bedrijfswoning, garage en vrijstaande woningen (nummers 1, 2 en 9).
Gierzwaluw
Nader onderzoek in vrijstaande woningen (nummer 9).
Overige soorten
Alleen zorgplicht (werken buiten broedseizoen).
Vleermuizen Verblijfplaatsen
Nader onderzoek
gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis,
meervleermuis en laatvlieger in de bedrijfswoning (indien spouwmuur aanwezig), de loods van Rootselaar en vrijstaande woningen (nummers 1, 5 en 9). Vliegroute
Lichtuitstraling op de Arkervaart voorkomen. Indien niet mogelijk, dan nader onderzoek.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
28
Grondgebonden zoogdieren Marterachtigen
Nader onderzoek bunzing, hermelijn, wezel en steenmarter in groene delen plangebied.
Overige soorten
Alleen zorgplicht.
Amfibieën
Alleen zorgplicht.
Vlinders
Nader onderzoek in groene delen plangebied.
Figuur 4. Locatie van het plangebied (rood omlijnd), opgedeeld in vier deelgebieden (A – D) en de aanwezige bebouwing (nummers 1 – 13). Bron luchtfoto: Regels op de kaart.
5.1.1 Zorgplichtmaatregelen Voor andere beschermde soorten is geen omgevingsvergunning nodig, mits bij uitvoering van de werkzaamheden de zorgplichten van de Ow in acht wordt genomen. Ook niet-jaarrond beschermde vogelnesten zijn beschermd tijdens de broedperiode. Negatieve effecten op broedende vogels worden bij voorkeur voorkomen door buiten het broedseizoen te werken, dus buiten de periode (half februari) half maart tot half juli (eind september). Het is ook mogelijk voor het broedseizoen te starten met de werkzaamheden en continu door te werken. Dan is het waarschijnlijk dat vogels niet in het plangebied gaan broeden vanwege de continue verstoring. Is de wens om de werkzaamheden in het broedseizoen te starten, dan is het nodig het plangebied voorafgaand aan de start te laten inventariseren op broedgevallen door een broedvogeldeskundige. Zijn er op dat moment vogels aan het broeden, dan kunnen de werkzaamheden pas starten als de jongen zijn uitgevlogen.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
29
Voor niet strikt beschermde grondgebonden zoogdieren en amfibieën moet aanwezige vegetatie ten minste één week voorafgaand aan grondwerkzaamheden worden gemaaid en/of gesnoeid. Hierdoor krijgen amfibieën en grondgebonden zoogdiersoorten voldoende tijd om zich te verplaatsen naar een locatie buiten de invloedsfeer van de werkzaamheden. Bij maai- en snoeiwerkzaamheden wordt één kant op gewerkt, zodat aanwezige dieren kunnen vluchten. Ook bij eventuele dempwerkzaamheden aan de watergang, wordt vanbinnen naar buiten (richting de Arkervaart) gewerkt, zodat vissen een uitweg hebben. Voor de mogelijk aanwezige schimmels en bijen van de Nederlandse Rode lijst kan aan de zorgplicht worden voldaan door bijvoorbeeld het aanwezige (dode) hout, takken en maaisel binnen het plangebied te houden. Hierdoor blijven eventuele aanwezige nesten en/of groeiplaatsen van bijen en schimmels in het plangebied beschikbaar.
5.2
Gebiedsbescherming
Negatieve effecten ten aanzien van in het kader van beschermde stikstofgevoelige Natura 2000gebieden kunnen worden uitgesloten. Het plan is niet in strijd met het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid.
5.3
Houtopstanden
Het plan leidt niet tot aantasting van beschermde houtopstanden. Het indienen van een kapmelding bij de provincie Gelderland vanwege beschermde houtopstanden is niet nodig.
Natuurtoets Stadshaven fase II Nijkerk - 13 augustus 2024
30
Colofon Projectnummer P001952
BügelHajema Adviseurs bv Bureau voor Ruimtelijke Ordening en Milieu BNSP Utrechtseweg 7 3811 NA Amersfoort T 033-46 56 545 E info@bugelhajema.nl W www.bugelhajema.nl Vestigingen te Assen, Leeuwarden en Amersfoort