2024-094 Bijlage 2 Duurzaamheidsvisie Paasbos Nijkerk
Tekst van het document
•
De inwoners van de gemeente Nijkerk zijn in 2030 veerkrachtig, vitaal en bewust van gezonde keuzes. Daardoor bewegen ze vaker, hebben ze minder vaak overgewicht en geven ze zich minder gemakkelijk over aan ongezonde gewoonten (Leefstijlakkoord 2021-2023, 2021).
•
Bij de inrichting van het groen zal rekening moeten worden gehouden met de mogelijkheden tot toezicht (hoogte beplanting), routes naar de speelplaats, groen als spelaanleiding (spelen in het gras, in bomen klimmen, kuilen graven, ruigtes, niveauverschillen en dergelijke), variatie in het groen en de sortimentskeuze (Groenbeleid, 2002).
•
In 2024 is gezondheid een vast onderdeel van onze belangenafweging in ruimtelijk beleid (Regionale visie Publieke Gezondheid Gelderland Midden 2021-2025, 2021).
•
Bij de (her)inrichting van de leefomgeving willen we dat bewoners deze als prettig ervaren. Daarom werken we aan toegankelijkheid, ontmoeting en stimuleren we met de inrichting het bewegen en een gezonde leefstijl van jong tot oud (Regionale visie Publieke Gezondheid Gelderland Midden 2021-2025, 2021).
•
We houden bij de inrichting van de leefomgeving rekening met het belang van het beschermen van de gezondheid van onze inwoners, we focussen op luchtkwaliteit en geluid (Regionale visie Publieke Gezondheid Gelderland Midden 2021-2025, 2021).
•
We maken gebruik van de kansen van andere maatschappelijke opgaven, bv klimaatadaptatie om buurten groener en aantrekkelijker in te richten, woningen gezonder te maken en hittestress bij ouderen te voorkomen (Regionale visie Publieke Gezondheid Gelderland Midden 2021-2025, 2021).
•
We werken aan aantrekkelijke buitenruimtes dicht bij huis (voldoende groen, rust, verkoelend) (Regionale visie Publieke Gezondheid Gelderland Midden 2021-2025, 2021, Omgevingsvisie, 2022). Het creëren van ‘ommetjes’ door nadrukkelijk in te zetten op de toegankelijkheid van de openbare ruimte voor iedereen en door wandel- en fietspaden op elkaar aan te sluiten is daarbij een belangrijk idee (Omgevingsvisie, 2022).
•
We faciliteren culturele ontmoeting als versterking van een positieve sociale leefomgeving (bijv. de toegankelijkheid van bibliotheken, streekmusea, theater en andere culturele activiteiten) (Regionale visie Publieke Gezondheid Gelderland Midden 2021-2025, 2021).
•
Steeds vaker sporten en bewegen zowel kinderen, jongeren als ouderen individueel of in groepsverband in de openbare ruimte. We willen inspelen op deze ontwikkeling, door te zorgen voor voldoende (en aantrekkelijke) voorzieningen die uitdagen om te bewegen (Coalitieakkoord 2022-2026, 2022, Regionale visie Publieke Gezondheid Midden 2021-2025, 2021).
•
Een doelstelling uit de prestatieafspraken is dat er een passend woningaanbod voor ouderen wordt gerealiseerd met extra aandacht voor de woonomgeving (Prestatieafspraken 2023-2024, 2023).
Gezondheid Kansen Kansrijkheid
ANALYSE KANSEN
Omgevingseffecten/ milieukwaliteit
Inclusiviteit
Groene leefomgeving
Sociale cohesie
Actieve leefomgeving
Schoon & veilig
Minder kansrijk
Kansrijk
Zeer kansrijk
Zeer kansrijk
Zeer kansrijk
Neutraal
•
•
Kansen voor gebiedsontwikke ling Paasbos Nijkerk
•
•
Kansen om doorgaande verkeer om de wijk heen te leiden en zo autoverkeer en uitstoot en geluidshinder te minimaliseren (kansrijk). Weren van oude vervuilendeauto’s. (minder kansrijk). Via lichte (biobased) modulaire woningbouwconcepten komen
•
•
•
•
49
Voorzieningen, openbare ruimte en voetpaden richting Hart van de wijk zijn zonder belemmeringen bereikbaar en toegankelijk voor kinderen, ouderen en minder-validen (kansrijk) Openbare toiletvoorzieningen en watertappunten in Hart van de wijk (kansrijk) Gemixt aanbod voorzieningen voor verschillende (sub-) culturen. (kansrijk) Voldoende rust mogelijkheden voor ouderen – oa bankjes (kansrijk) Evenwichtige mix vrije sector, sociale huur & zorgwoningen (kansrijk)
•
•
• •
•
Benut de herontwikkeling van Hart van de Wijk om een nog groener karakter te geven Aanwezig groen is multifunctioneel: sport, ontmoeting, waterberging, koeling (kansrijk) Het playpark, de kinderboerderij en buitensportfaciliteiten kunnen maximaal natuurlijk/klimaatadapti ef worden ingericht. Met zo min mogelijk verharding. (kansrijk) Groene gevels (kansrijk) Kans om parkeerplein te vergroenen. Voeg veilige en groene verbinding toe voor fietsers en wandelaars (kansrijk) Fruitbomen in de openbare ruimte (kansrijk)
•
• •
•
•
•
Ruimte en budget voor (groene) buurtinitiatieven (kansrijk) Ontmoeting staat centraal bij inrichten deelgebieden (kansrijk) Multifunctioneel inrichten Hart van de wijk: sport, spel, ontmoeten en ontspannen.Verbind de verschillende maatschappelijke functies op zoveel mogelijk plekken. (kansrijk) Zorg dat winkelcentrum en ondergelegen gebied verbonden is met het noordelijke deel (kansrijk) Creeer bewust rust- en ontmoetingsplekken rondom de sport- en speelfaciliteiten. (kansrijk) Betrek gebruikers bij ontwerp playground en sportvoorzieningen (kansrijk)
•
• •
• •
•
•
•
Ontwikkelen van een multifunctioneel, duurzaam en natuurinclusief sport, beweeg en ontmoetingscentrum (kansrijk) Openbare ruimte beweegvriendelijk inrichten (kansrijk) Creeër doorgaande beweeg en hardlooproutes door de wijk langs het water (kansrijk) Ruimte voor kleine speelplekken in Wulfshoeze en Bizetlaan (kansrijk) Voldoende ruimte om gewaardeerde speel- en sportvoorzieningen te behouden en te versterken (kansrijk) Verbeter de voet- en fietspaden richting Hart van de Wijk – zodat de wijkfunctie versterkt wordt. (neutraal) Alle sport- en speelfaciliteiten zijn openbaar toegankelijk, ook schoolpleinen (kansrijk) Aansluiting zoeken bij ommetjes in de wijk (kansrijk)
•
• •
•
•
Vandalismebestendig en handhaafbare inrichting openbare ruimte en (sport/speel)voorzieni ngen Geen dichte plinten bij winkelcentrum (kansrijk) Autoluw inrichten van de wijk leidt tot een hogere verkeersveiligheid (kansrijk) Ruimte in planontwerp voor goede verlichting van sport-, spel- en groenvoorzieningen (kansrijk) Planontwerp houdt rekening met (ervaren) veiligheid en criminaliteit (kansrijk)
Bijlage 2. Voorbeeldmaatregelen • Voorbeeldmaatregelen per thema op de ambitieniveaus 50
Toelichting voorbeeldmaatregelen Deze bijlage geeft een overzicht van voorbeeldmaatregelen die kunnen horen bij een bepaald ambitieniveau. Wat betekent het bijvoorbeeld als we voor het hoogste ambitieniveau gaan voor een bepaalde bouwsteen? Waar moet ik dan aan denken? Experts van Over Morgen hebben op basis van de laatste marktontwikkelingen een referentiematrix opgesteld per duurzaamheidsthema. Ambitieniveau 1 volgt daarbij wettelijk minimum en ambitieniveau 4 geeft voorbeelden van onderscheidende maatregelen. De gekleurde kaders laten het gekozen ambitieniveau zien uit het ambitieweb. Deze voorbeeldmaatregelen kunnen als achtergrond worden gebruikt in de vervolgfases van de herontwikkeling van Paasbos.
51
ANALYSE KANSEN
Voorbeeldmaatregelen vanuit referentieniveaus Voorbeeld maatregelen per ambitieniveau
Vraagbeperking
Efficiëntie van (warmte) installaties
Beperken omgevingseffecten
Balancering vraag en aanbod
Onderscheidend
Ondersteunen van woningeigenaren door het aanbieden van een integraal woonplan gericht op verduurzaming.
Organiseer (energie) collectiviteit voor duurzame (bodem)warmte (bron en/of installaties.
Verbieden systemen met negatieve omgevingseffecten, zoals een openhaard en lawaaierige installaties
Koppeling laadinfra aan lokale opwek en organiseer collectiviteit duurzame bodemwarmte.
Hoge prioriteit
Ondersteunen van woningeigenaren door inzet op controle in de uitvoering op luchtdichtheid.
Extra inzet
Wettelijk minimum 52
Passieve (bouwkundige en gebieds-) maatregelen voor verlagen koude en warmtebehoefte.
Voldoen aan de wettelijke standaard BENG , door verlagen koude en warmtebehoefte.
Ontmoedigen systemen met negatieve omgevingseffecten, zoals een openhaard en lawaaierige installaties
Valideer ontwerpkeuzes voor een goed ventilatieconcept op basis van type C4b en C4c.
Gebouweigenaren informeren over negatieve omgevingseffecten, zoals een openhaard en lawaaierige installaties
Beperken CO2-uitstoot, volgens BENG normen
Lokale opwek van duurzame elektriciteit
Impact elektriciteitsnet
Suggestie voor normen
Dubbel ruimtegebruik zoals met zonnepanelen overdekte parkeergelegenheden.
Organiseer (energie) collectiviteit voor duurzame warmte in combinatie met zonnepanelen. Opslag van energie.
Gebouw: Energieleverend. Inzet op Global Real Estate Sustainability Benchmark (GRESB), GPR-gebouw Gebied: BREAAM Excellent, GPR-Stedebouw 8-10
Opwek van duurzame energie met zon op dak en in gevels
Stuur op gemeentelijke/ regionale opwekdoelstellingen die voldoen aan vraagpatroon wijk.
VOORBEELDMAATREGELEN
Zet in op opwek duurzame energie gekoppeld aan het vraagpatroon van de wijk.
Opwek van duurzame energie met zon op dak
Koppeling van laadinfra met lokale opwek. Zet in op LTverwarming met een beperkte piekvraag zoals bodemwarmte.
Stuur op gemeentelijke / regionale opwekdoelstellingen die voldoen aan het vraagpatroon van de wijk en betrek de netbeheerder tijdens de planvorming.
Opwek realiseren bij goedkeuring plan door de netbeheerder
Gebouw: BENG3 75%-100% Duurzame opwek Gebied: BREAAM Good of GPR-Stedebouw 6-8
Gebouw: Inzet op reductie primair energiegebruik BENG2 – en GPR-Gebouw Gebied: Geen normenset
Gebouw: BENG 1,2 en 3, Tojuli Gebied: Geen normenset
Voorbeeldmaatregelen vanuit referentieniveaus Voorbeeld maatregelen per ambitieniveau
VOORBEELDMAATREGELEN
Thuis – werk en voorzieningen
Actieve mobiliteit
MaaS-OV
MaaS-deelmobiliteit
Emissieloze mobiliteit
Slimme en schone logistiek
Onderscheidend
Volledige menging van functies, in zowel gebied als gebouw. Zelfvoorzienend.
Actieve mobiliteit is norm. Enkel leefstraten. Auto buiten gebied.
Bebouwing concentreert/ oriënteert zich bij hubs met OV als ketenmobiliteit.
Brede mix deelmobiliteit (auto’s, fietsen en scooters) in grote aantallen aanwezig. >1 deelauto op 15 woningen.
Milieuzone 100% Zero Emissie Uitgebreide laadinfra met standaard voorzieningen bij woningen.
Milieuzone 100% Zero emissie voor logistiek. Centraal pick-up-point voor fossiele leveringen.
Parkeernorm 0 tot 0,5 >1 deelauto op 15 woningen 100% Zero Emissie
Hoge prioriteit
Sterke functiemening in gebied. Ruim voorzieningen aanbod op 5 min.
Geen auto’s in woonstraten. Parkeren aan rand.
OV-knooppunt als onderdeel van gebied.
Mix deelmobiliteit (auto’s, fietsen en scooters) op centrale punten aanwezig. 1 deelauto op 20 woningen.
Milieuzone voor zware vervuilers. 15% parkeerplekken uitgerust met laadinfrastructuur
Bundeling logistieke stromen en pakketkluizen op centrale plekken.
Parkeernorm max.1,0 1 deelauto op 20 woningen 15% laadinfra
Mix deelmobiliteit op 1 centrale plek. 1 deelauto op 50 woningen
Strategische geplaatste laadinfra (5% plaatsen) met eenvoudige uitbreiding.
Een enkele deelauto in het gebied als kennismaking met concept. <1 deelauto op 50 woningen.
Laadpalen op aanvraag. Bij woongebouwen >10 parkeervakken, plaatsen loze leidingen. Utiliteitsbouw >10 parkeervakken min. 1 laadplek en loze leidingen bij 1 op de 5 plekken.
Extra inzet
Wettelijk minimum
53
Functiemening met ruim voorzieningen aanbod op 10 min.
Monofunctioneel met dagelijkse voorzieningen op 10 min.
Fietsstraten en snelfietsroutes. Auto’s in parkeerkoffers in woonstraten.
Gescheiden fiets- en wandelpaden. Auto’s parkeren in straten.
OV haltes in de wijk.
OV haltes op loop- en fietsafstand.
Tijdsvenster fossiele logistiek. Enkele pakketkluizen in gebied.
Stimuleren schone logistiek door brede fietspaden. Fysieke afhaalpunt(en).
Suggesties voor normen
Parkeernormen onderkant CROW 1 deelauto op 50 woningen 5% laadinfra
Parkeernorm gemiddelde CROW <1 deelauto op 50 woningen. Laadinfra op aanvraag
Voorbeeldmaatregelen vanuit referentieniveaus Voorbeeld maatregelen per ambitieniveau
Omgevingseffecten & Milieukwaliteit Weren van nietelektrische auto's, scooters en logistiek
Onderscheidend
Natuurlijk tegengeluid (ritselende bomen, kabbelend water) Scherpere, ambitieuze norm fijnstof (door keuzes op stedenbouw -kundige schaal)
Hoge prioriteit
Weren van oude vervuilende auto’s Regels omtrent houtstook Gebouwontwerp houdt rekening met geluidshinder (scherpere norm geluidshinder)
Actieve levensstijl
Beweegvriendelijkheid staat centraal bij ontwerp openbare ruimte Alle sport- en speelfaciliteiten zijn openbaar
Actieve connectie tussen sport- en beweegprogramma's en ruimtelijke voorzieningen Kindvriendelijke groene beweegroutes
Groene Leefomgeving
Groene gevels zijn de standaard
Buurtniveau: Ontmoeting staat centraal bij inrichten openbare ruimte Gedeelde tuinen in openbare ruimte
Aanwezig groen is multifunctioneel: sport, ontmoeting, waterberging, koeling
Gebouwniveau: ontmoetingsplekken in en rond gebouwen (nissen op galerijen, gedeelde tuinen)
Stadslandbouw & openbare pluktuinen
Groene gevels door de wijk heen Ruimte en budget voor groene buurtinitiatieven Fruitbomen in de openbare ruimte
Trillingsvrije wegen
Aanleg geveltuintjes en postzegelparken (evt door bewoners beheerd)
Dagelijkse voorzieningen op loopafstand
Wettelijk minimum 54
Wettelijke normen geluidsbelasting, uitstoot fijnstof en stikstof
Minimaal 3% van het bebouwde oppervlak is voor speelplaatsen gereserveerd Dagelijkse voorzieningen op fietsafstand
In buurt en gebouw: Mix van voorzieningen voor verschillende doelgroepen (kinderen, jongeren, ouderen, hondenbezitter, sporter)
Ruimte voor zelfbeheer en initiatief openbare ruimte
Extra inzet Aantrekkelijke beweegroutes voor wandelaars, hardlopers en fietsers
Sociale Cohesie
>- 75m2 beschikbaar groen per woning
Voldoende aanbod ontmoetingsvoorzieningen: buurthuis, bibliotheek, horeca
Ontmoetingsplekken in openbare ruimte voldoende bankjes
Inclusiviteit
Openbare ruimte en voorzieningen zijn zonder belemmeringen volledig bereikbaar en toegankelijk voor mindervaliden
Schoon &Veilig
VOORBEELDMAATREGELEN Suggesties voor normen
Autovrije wijk
Wijkopzet houdt rekening met veiligheid en criminaliteit
Ruim aanbod openbare toiletten door de wijk heen (ook voor vrouwen)
Openbare ruimte en voorzieningen zijn toegankelijk voor mindervaliden (door bijv. trapliften en ramps)
Autovrije woonstraten
Gemixt aanbod voorzieningen voor verschillende (sub-)culturen
Gebouwontwerp houdt rekening met veiligheid en criminaliteit
Evenwichtige mix vrije sector, sociale huur & zorgwoningen Voldoende bankjes en uitrustplekken voor ouderen
Minimaal 30% sociale huur in woningbouwontwikkeling
Vandalismebestendige en handhaafbare inrichting openbare ruimte
Duidelijke scheiding voetgangers, fietsers en auto’s Ondergronds afvalsysteem
Open en bewoonde plinten
Open plinten Voldoende afvalbakken/functionerend afvalsysteem
Jantje Betonnorm Politiekeurmerken veilig wonen/veilige wijk CROW-normen openbare ruimte WELL-normen gebouwen BREAAM-normen
Voorbeeldmaatregelen vanuit referentieniveaus Voorbeeld maatregelen per ambitieniveau
Onderscheidend
Hoge prioriteit
Extra inzet
Wettelijk minimum 55
VOORBEELDMAATREGELEN
Minimaliseer grondstoffen en materialen
Sluiten van kringlopen
Circulair businessmodel
Samenwerking
Circulair ontwerpen
Suggesties voor normen
95% van de materialen (in kg) van gebouwen en de inrichting van de openbare ruimte heeft een nonvirgin (hergebruik of recycling) of biobased herkomst
Er wordt bewust gekozen om compact te bouwen, in de hoogte en voorzieningen te delen.
Decentraal afvalwaterzuiveringssysteem met terugwinnen van energie en nutriënten Lokale reparatie-voorzieningen / voedselproductie.
- Lagere onderhoudskosten en restwaarde meegerekend in de businesscase vanwege circulair ontwerp - Afspraken met leveranciers over koop-terugkoop, pay per use e.d.
Door het project wordt een materiaalkringloop permanent gesloten, ook voor volgende projecten.
Maak gebruik van prefab modulaire bouwsystemen die demontabel zijn en biobased.
- MPG<0,6 - Losmaakbaarheidsindex van 0.6. - 100% toegepaste materialen is volledig vrij van toxische materialen van de 'Banned list of Chemical C2C Certified CM Product Standard V3.0
50% van de materialen (in kg) van gebouwen en de inrichting van de openbare ruimte heeft een nonvirgin (hergebruik of recycling) of biobased herkomst
Een significant aandeel van het gebouw is biobased en daardoor lichter in gewicht waardoor minder fundering nodig is. Plattegronden woningen zo ontworpen voor minimaal leidingwerk.
- Deelvoorzieningen zijn aanwezig gratis of in abonnementsvorm.
De lessons learned in het project worden actief gedeeld in een netwerk van circulaire bouwers.
Ontwerp en bouw het casco en de inbouw met installaties los van elkaar zodat dit eenvoudig aanpasbaar en herbruikbaar is.
- MPG<0,65 - Losmaakbaarheidsindex van 0.5. - 95% toegepaste materialen is volledig vrij van toxische materialen van de 'Banned list of Chemical C2C Certified CM Produ ct Standard V3.0
- MPG<0,75 - Losmaakbaarheidsindex van 0.4. - 90% toegepaste materialen is volledig vrij van toxische materialen van de 'Banned list of Chemical C2C Certified CM Product Standard V3.0
MPG<0,8 (wettelijk)
Materialen met een lage milieudruk
Bestaande gebouwen in het gebied worden herontwikkeld. Hergebruik <45% van het regen en grijswater
25% van de materialen (in kg) van gebouwen en inrichting openbare rumte heeft een nonvirgin (hergebruik of recycling) of biobased herkomst
Kies waar mogelijk voor hergebruik materialen ipv sloop. Geen massieve constructies maar bv. kanaalplaatvloeren.
Kies waar mogelijk voor hergebruik materialen ipv sloop. Gesloten grondbalans. Lokale GFT verwerking tot compost voor tuin.
Leveranciers worden uitgedaagd om na te denken over het verduurzamen van hun keten.
Ontwerp met standaard oplossingen zodat reparaties goed uit te voeren zijn. Ontwerp aanpasbaar denk aan voldoende verdiepingshoogte en wapeningsvrije zones. Stel een materiaalpaspoort op.
10% van de materialen (in kg) van gebouwen en de inrichting van de openbare ruimte heeft een nonvirgin (hergebruik of recyclin g) of bio-based herkomst
Minder verharding, beperk afwerkingsmaterialen tot een minimum vanuit functionaliteit zoals verlaagde plafonds of gipsplaten, wateren energiebesparende Installaties
1. Gescheiden afvalinzameling tijdens bouw en gebruiksfase 2. Van de uitkomende materialen tijdens bouw en sloop (in kg) wordt: - >5% hergebruikt (minimaal 'Repair' in het 10 R’en model); - >25 % gerecycled; - <20% gestort of verbrand.
Een aantal partijen in het project hebben ervaring met circulair bouwen en willen deze inzetten.
Ontwerp voor een lange levensduur.
Voorbeeldmaatregelen vanuit referentieniveaus Voorbeeld maatregelen per ambitieniveau
VOORBEELDMAATREGELEN
Overstroming-bestending
Droogte-bestending
Hitte-proof
Waterrobuust
Rijk aan soorten
Groenblauwe structuren
Suggesties voor normen
Onderscheidend
Adaptieve woningen, zoals drijvende woningen.
Aanleggen waterreservoirs in gebied.
Neem verkoeling als ontwerpprincipe. Natuurlijke koeling door o.a. wind, groene daken en gevels.
Regenwater bergen en volledig hergebruiken in gebouwen, openbare ruimte en tuinen.
Volledig natuurinclusief ontwerp. Openbare ruimte en gebouwen worden volledig als biotopen ingezet.
Groenblauwe structuren vormen basis voor nieuwe ontwikkeling.
Rainproof: 60 mm per uur verwerken
Hoge prioriteit
Zorg dat vitale infrastructuur overstromingen kunnen doorstaan, bijv. verhogen vloerpeilen.
Vaste regentonnen bij woningen. Waterbesparende woningen.
Standaard koeling aanwezig in woningen. Verkoelende elementen in ontwerp openbare.
Regenwater bergen in openbare ruimte en tuinen, en groen/blauwe daken. Hergebruik deel van regenwater.
Natuurvriendelijk groen op daken/verticale wanden. Variatie biotopen, LEDverlichting en benutten bermen voor groen.
In het gebied wordt een nieuwe groenblauwe structuur ontworpen.
NLGebiedslabel, Bluelabel
Rekening houden met waterveiligheid bij ontwikkelingen.
Openbaar groen zonder extra water gebruik. Semiverhardingen voor parkeerplaatsen.
Verkoelende elementen in bouw, zoals zonweringen en lichte gevelstenen. Schadumplekken in openbare ruimte.
Regenwater bergen in openbare ruimte en tuinen.
Extra broed- en nestkasten voor vogels, vleermuizen en insecten.
Groene voorzieningen vormen stepping stones in bestaand netwerk.
Principe van Meerlaagsveiligheid (Nationaal Waterplan) Voer klimaattoets uit o.b.v. klimaatstresstest
Waterkeringen regio voldoen aan normering.
Infiltreer regenwater waar mogelijk.
Verkoelende elementen bij kwetsbare locaties/bewoners.
Voldoen aan eisen waterberging. Afvoeren regenwater via hemelwaterstelsel.
Bescherm/faciliteer bestaande soorten in het gebied.
Behoud bestaande landschapsstructuren/elementen in ontwerp.
Hoogwaterbescheringsprogramma (HwbP) Watertoets BENG (TO_juli) Wet Natuurbescherming
Extra inzet
Wettelijk minimum 56
#OVERMORGENBEGINTNU
57