2024-086 Bijlage 3 - Bestemmingsplan 'Nijkerkerveen Deelplan 3, 2023' - Bijlage 20 Quickscan natuurtoets NK53a en L54
Tekst van het document
Quickscan natuurtoets
Percelen Nieuwe Kerkstraat 53a en Laakweg 54 binnen Deelplan 3 van Nijkerkerveen Gemeente Nijkerk
Projectnummer: 3755.01 Datum: 29-08-2022
Quickscan natuurtoets Percelen Nieuwe Kerkstraat 53a en Laakweg 54 binnen Deelplan 3 van Nijkerkerveen
Opdrachtgever:
Gemeente Nijkerk
Projectnummer:
3755.01
Datum:
29-08-2022
Projectleider en rapporteur:
Dorie Lukkezen
Autorisatie:
Jur Metselaar
Opdrachtnemer:
Buro Ontwerp & Omgeving Velperweg 157 6824 MB Arnhem Postbus 2033 6802 CA Arnhem info@ontwerpenomgeving.nl www.ontwerpenomgeving.nl
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
INHOUD
Pagina
1
INLEIDING .............................................................................................................................................. 3
2
PROJECTGEBIED EN WERKZAAMHEDEN ................................................................................................ 4 2.1 Beschrijving projectgebied ...................................................................................................... 4 2.2 Algemene constateringen ....................................................................................................... 4 2.3 Geplande werkzaamheden ..................................................................................................... 5
3
WERKWIJZE............................................................................................................................................ 6 3.1 Bureauonderzoek .................................................................................................................... 6 3.2 Veldbezoek .............................................................................................................................. 6 3.3 Betrouwbaarheid .................................................................................................................... 6
4
BELEIDSKADER ....................................................................................................................................... 7 4.1 Algemeen ................................................................................................................................ 7 4.2 Gebiedsbescherming ............................................................................................................... 7 4.3 Soortbescherming ................................................................................................................... 8 4.4 Houtopstanden ....................................................................................................................... 8
5
RESULTATEN .......................................................................................................................................... 9 5.1 Gebiedsbescherming ............................................................................................................... 9 5.2 Soortbescherming ................................................................................................................. 11 5.3 Samenvatting ........................................................................................................................ 16
6
CONCLUSIE .......................................................................................................................................... 17 6.1 Conclusies soort- en gebiedsbescherming ............................................................................ 17
7
LITERATUURLIJST ................................................................................................................................. 19 7.1 Referenties ............................................................................................................................ 19
7.2 7.3
Gebruikte websites .................................................................................................. 20 Overige geraadpleegde bronnen ............................................................................. 20
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
2
3755.01
Quickscan natuurtoets
1
Buro Ontwerp & Omgeving
INLEIDING In opdracht van de gemeente Nijkerk is door Buro Ontwerp & Omgeving een quickscan natuurtoets uitgevoerd ter plaatse van percelen aan de Nieuwe Kerkstraat 53a en Laakweg 54 te Nijkerkerveen. Het perceel aan de Nieuwe Kerkstraat bestaat uit een tuinhuisje, twee schuren, kas, vijver, moestuin, tuin(planten) en vrijstaande bomen. Het perceel aan de Laakweg bestaat uit een kapschuur, grasland en verharding. Deze percelen zullen deel gaan uitmaken van het toekomstige woongebied Nijkerkerveen, Deelplan 3. Het doel van de natuurtoets is om een indicatie te krijgen van de aanwezigheid en (mogelijke) effecten van de ingreep op beschermde gebieden en dier- en plantensoorten. Uit deze natuurtoets moet blijken of er nadelige effecten zijn op gebieden met een speciale beschermingsstatus, namelijk: Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland en de Groene Ontwikkelingszone. Vervolgens worden de mogelijke effecten onderzocht op onder de Wet natuurbescherming beschermde dier- en plantensoorten. Als (nadelige) effecten niet uit te sluiten zijn moet nader onderzoek plaatsvinden, moeten er mitigerende/compenserende maatregelen getroffen worden en/of eventueel een ontheffing van de Wet natuurbescherming worden aangevraagd. Deze natuurtoets is gebaseerd op bureauonderzoek en een veldonderzoek.
In het voorliggende rapport worden achtereenvolgens het projectgebied (hoofdstuk 2), de werkwijze (hoofdstuk 3), het beleidskader (hoofdstuk 4), de resultaten (hoofdstuk 5) en de conclusie (hoofdstuk 6) beschreven.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
3
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
2
PROJECTGEBIED EN WERKZAAMHEDEN
2.1
Beschrijving projectgebied Het projectgebied bestaat uit twee percelen behorende tot Nieuwe Kerkstraat 53a en Laakweg 54 die gelegen zijn ten zuidwesten van de kern van Nijkerkerveen. Het perceel aan de Nieuwe Kerkstraat bestaat uit een tuinhuisje, twee schuren, kas, vijver, moestuin, tuin(planten) en vrijstaande bomen. Het perceel aan de Laakweg bestaat uit een kapschuur, grasland en verharding. De omgeving van het projectgebied bestaat uit een woonmilieu met enkele bedrijven, diverse weilanden en enkele houtopstanden. Op de navolgende afbeelding zijn de begrenzingen van de percelen weergegeven.
Figuur 1. Luchtfoto van het projectgebied aan de Nieuwe Kerkstraat en Laakweg (rode kaders).
2.2
Algemene constateringen Op het perceel aan de Nieuwe Kerkstraat 53a staat een houten tuinhuisje met dakleer. Een van de schuurtjes is gedeeltelijk van hout en gedeeltelijk van steen (enkelsteens), met een asbest dak. Het andere schuurtje is gemaakt van hout, is voor het overgrote gedeelte slechts een afdakje en heeft een metalen dak. De schuurtjes worden gebruikt voor opslag van diverse materialen. In de tuin staan een vijver, meerdere soorten tuinplanten en enkele losstaande bomen. In de vijver zwemmen koikarpers. Op het perceel aan Laakweg 54 is een grote kapschuur aanwezig die gebruikt wordt als opslag en parkeerplaats. Op het grasland groeien verschillende soorten vegetatie. Op dit perceel zijn geen aquatische elementen en bomen aanwezig. Figuur 2 geeft een sfeerimpressie van de huidige situatie binnen het projectgebied.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
4
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
Figuur 2. Schuur op het perceel van Nieuwe Kerkstraat 53a, met achterin een moestuin en kas (linksboven), overzicht van de tuin met tuinhuisje en vijver aan de Nieuwe Kerkstraat 53a (rechtsboven), open schuurtje aan de Nieuwe Kerkstraat 53a (linksonder) en de kapschuur, verharding en grasland aan Laakweg 54 (rechtsonder).
2.3
Geplande werkzaamheden De initiatiefnemer is voornemens om op deze locaties nieuwbouw te realiseren. De percelen zullen deel gaan uitmaken van een toekomstig woongebied, dat bekend staat als Deelplan 3 waar reeds in 2020 en 2021 nader ecologisch onderzoek is uitgevoerd door Buro Ontwerp & Omgeving.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
5
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
3
WERKWIJZE
3.1
Bureauonderzoek Voorafgaand aan het veldbezoek is onderzoek gedaan naar de ligging van het gebied ten opzichte van beschermde natuurgebieden, de voorkomende habitats en de verspreidingsgegevens van beschermde soorten in en rondom het gebied. De bronnen die hiervoor zijn geraadpleegd zijn te vinden in de literatuurlijst (zie hoofdstuk 7).
3.2
Veldbezoek Het veldbezoek is uitgevoerd op 10 augustus 2022 en vond plaats van 09:25 tot 11:10. Tijdens het veldbezoek was het zonnig, stond er een zwakke wind (NO2) en was het circa 19,5 tot 24 graden Celsius. Er is gekeken naar het terrein en de geschiktheid hiervan voor beschermde planten- en diersoorten. Ook is gekeken naar de aanwezigheid van beschermde soorten (visueel, auditief en met behulp van een verrekijker), met inbegrip van sporen als braakballen, uitwerpselen, nesten en andere mogelijke verblijfplaatsen.
3.3
Betrouwbaarheid Dit onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd conform de huidige wet- en regelgeving ten aanzien van natuurwetgeving. Het onderzoek betreft een momentopname en geeft een inschatting van de geschiktheid van het projectgebied voor beschermde soorten en het al dan niet voorkomen van deze soorten. In het algemeen kan gesteld worden dat een quickscan natuurtoets geldig is voor een periode van maximaal drie jaar, tenzij de ecologische omstandigheden in deze periode wezenlijk zijn veranderd en/of de Wet natuurbescherming, of wanneer inzichten hieromtrent zijn gewijzigd. Bij uitstel van de uitvoering van een project met meer dan drie jaar verdient het de aanbeveling de resultaten van de natuurtoets opnieuw te onderzoeken.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
6
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
4
BELEIDSKADER
4.1
Algemeen De Wet natuurbescherming (Wnb) heeft als doel de natuur te beschermen, te ontwikkelen en de biologische diversiteit te behouden en herstellen. Voor ruimtelijke ingrepen zijn naast de algemene zorgplicht (artikel 1.11) ook hoofdstuk 2 (Natura 2000-gebieden), hoofdstuk 3 (soortenbescherming) en hoofdstuk 4 (houtopstanden) van de Wnb van belang. Beschermde gebieden die geen deel uitmaken van het Natura 2000-netwerk zijn het Natuurnetwerk Nederland en de Groene Ontwikkelingszone. Deze gebieden vallen echter niet onder de Wnb, maar worden op provinciaal niveau beschermd.
4.2
Gebiedsbescherming Natura 2000-gebieden Natura 2000-gebieden zijn aangewezen op basis van de Vogel- en Habitatrichtlijn van de Europese Unie. Dit zijn gebieden waarin habitats en soorten beschermd worden die van Europees belang zijn. Per Natura 2000-gebied zijn specifieke instandhoudingsdoelen opgesteld. Projecten en andere handelingen die negatieve effecten hebben op de kwaliteit van de habitats en/of de instandhoudingsdoelen van het gebied mogen niet plaatsvinden zonder een vergunning. Dit geldt niet alleen voor projecten en handelingen binnen het Natura 2000-gebied. Ook projecten en handelingen aangrenzend of buiten het gebied kunnen negatieve effecten veroorzaken. Natuurnetwerk Nederland Natuurnetwerk Nederland (NNN) bestaat uit een netwerk van natuurgebieden en heeft als doel deze beter met elkaar en omringende agrarische gebieden te verbinden. In Gelderland zijn deze gebieden bekend als het Gelders Natuurnetwerk (GNN). Het NNN is niet meegenomen in de Wnb; provincies wijzen zelf gebieden aan en dragen de verantwoordelijkheid voor het NNN en zijn behoud en ontwikkeling. In Gelderland zijn de GNN-gebieden aangewezen in de Provinciale Omgevingsvisie en beschermd volgens de bijbehorende Provinciale Omgevingsverordening (Provincie Gelderland, 2018; Provincie Gelderland, 2022). Ruimtelijke ingrepen mogen de kenmerken en waarden van het NNN niet schaden.
Dit wordt gewaarborgd door het ‘nee, tenzij’-principe. Dit houdt in dat de voorgenomen ontwikkeling geen doorgang kan vinden als er sprake is van significant negatieve effecten, tenzij wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: De ontwikkeling moet van groot openbaar belang zijn; Er zijn geen reële alternatieven; Negatieve effecten op oppervlakte, samenhang en wezenlijke kenmerken en waarden worden zoveel mogelijk beperkt en de overblijvende effecten worden gelijkwaardig gecompenseerd. Groene ontwikkelingszone Om de samenhang van de natuur in het Gelders Natuurnetwerk te beschermen wil de provincie verbindingszones aanleggen in de Groene Ontwikkelingszone. Het bestaat uit terreinen met een andere bestemming dan natuur die vervlochten zijn met het GNN. Ruimtelijke ontwikkelingen zijn in principe niet toegestaan als deze een significant negatief effect hebben op de kernkwaliteiten. Net als de GNN-gebieden is de Groene Ontwikkelingszone aangewezen in de Provinciale Omgevingsvisie en beschermd volgens de bijbehorende Provinciale Omgevingsverordening (Provincie Gelderland, 2018; Provincie Gelderland, 2022).
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
7
3755.01
Quickscan natuurtoets
4.3
Buro Ontwerp & Omgeving
Soortbescherming De Wet natuurbescherming kent drie beschermingsregimes voor soorten: Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn (Wnb § 3.1) Beschermingsregime soorten uit bijlage IV van de Habitatrichtlijn, bijlage II van het verdrag van Bern en bijlage I van het verdrag van Bonn (Wnb § 3.2) Beschermingsregime andere soorten (Wnb § 3.3) In bovengenoemde paragrafen uit het Wnb zijn verbodsbepalingen vastgesteld en is vastgesteld voor welke handelingen een vrijstelling verleend kan worden. De verbodsbepalingen houden in dat vogels en andere beschermde soorten niet gedood of opzettelijk gestoord mogen worden en nesten, voortplantings- en rustplaatsen niet beschadigd mogen worden. Verder mogen beschermde planten niet geplukt of vernield worden. Als de werkzaamheden van het project leiden tot het overtreden van deze verbodsbepalingen moet worden nagegaan of een provinciale vrijstelling geldt of dat een ontheffing moet worden verkregen.
4.4
Houtopstanden Als houtopstanden buiten de bebouwde kom worden geveld kan er een meld- en herbeplantingsplicht gelden. Dergelijke houtopstanden worden in de Wet natuurbescherming omschreven als een zelfstandige eenheid van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend die een oppervlakte van 10 are of meer beslaan. Ook wordt een rijbeplanting van meer dan 20 bomen als houtopstand gerekend (Wnb §4.1). Voor de kap van houtopstanden binnen de bebouwde kom geldt gemeentelijke regelgeving.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
8
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
5
RESULTATEN
5.1
Gebiedsbescherming Natura 2000 Het projectgebied maakt geen deel uit van een Natura 2000-gebied. Het meest nabijgelegen Natura 2000gebied bevindt zich op circa 4,3 kilometer ten noorden van het projectgebied en betreft Arkemheen (figuur 3). Andere Natura 2000-gebieden op minder dan 25 km afstand zijn de Veluwerandmeren (ca. 7,0 km), Eemmeer & Gooimeer Zuidoever (ca. 10,7 km), Veluwe (ca. 11,0 km), Binnenveld (ca. 20,8 km), Rijntakken (ca. 21,5 km), Kolland & Overlangbroek (ca. 21,6 km), Oostelijke Vechtplassen (ca. 22,6 km) en Naardermeer (ca. 23,7 km).
Figuur 3. Ligging projectgebied (zwarte pijl) ten opzichte van de Natura 2000-gebieden (groen gearceerde vlakken).
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
9
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
Gezien het type werkzaamheden en de ligging van het projectgebied ten opzichte van de Natura 2000gebieden zijn er geen negatieve effecten als oppervlakteverlies, versnippering, verontreiniging, verdroging, optische verstoring en verstoring door trilling, geluid en mechanische effecten. Door het gebruik van werktuigen kunnen er wel indirecte gevolgen zijn door stikstofdepositie vanuit de lucht. Omdat negen Natura 2000-gebieden op minder dan 25 km afstand van het projectgebied liggen, vindt er mogelijk stikstofdepositie plaats op stikstofgevoelige habitattypen van deze Natura 2000-gebieden. De tijdelijke emissie in de realisatiefase is vanaf 1 juli 2021 echter vrijgesteld volgens de Wijzigingswet Wet natuurbescherming en Omgevingswet (stikstofreductie en natuurverbetering) en kan daardoor vanaf 1 juli 2021 zonder vergunning plaatsvinden (Rijksoverheid, 2021). De vrijstelling heeft echter geen betrekking op de gebruiksfase. Aangezien er in de toekomstige situatie sprake zal zijn van een toename van het aantal verkeersbewegingen vindt er in de gebruiksfase een toename van stikstofemissie plaats. Om de effecten van de stikstofuitstoot op nabijgelegen Natura 2000-gebieden inzichtelijk te maken wordt geadviseerd om een AERIUSberekening uit te laten voeren.
Gelders Natuurnetwerk en de Groene Ontwikkelingszone Het projectgebied ligt op circa 1,2 kilometer ten oosten van het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO) (figuur 4). Gezien de ligging buiten deze gebieden worden de kernkwaliteiten en ontwikkelingsdoelen van het GNN en de GO bij de werkzaamheden niet aangetast.
Figuur 4. Ligging projectgebied (rode vlakken) t.o.v. het Gelders Natuurnetwerk (donkergroen) en de Groene Ontwikkelingszone (lichtgroen).
Houtopstanden De bomen in het projectgebied vallen niet onder de definitie houtopstanden, zoals bedoeld in paragraaf 4.1 van de Wet natuurbescherming. Het projectgebied ligt weliswaar buiten de bebouwde kom (kernen Wnb), maar de bomen bevinden zich op erven of in tuinen. Bij de eventuele kap van deze bomen is daarom geen sprake van een meld- en herbeplantingsplicht zoals bedoeld in paragraaf 4.1 van de Wet natuurbescherming. Wel dient rekening te worden gehouden met de aanvraag van een gemeentelijke kapvergunning.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
10
3755.01
Quickscan natuurtoets
5.2
Buro Ontwerp & Omgeving
Soortbescherming Vleermuizen Op basis van openbare verspreidingsgegevens kunnen in de ruime omgeving van het projectgebied de gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, laatvlieger, rosse vleermuis, gewone grootooorvleermuis, tweekleurige vleermuis, franjestaart en watervleermuis voorkomen. Alle vleermuissoorten zijn op Europees niveau beschermd conform de Habitatrichtlijn (artikel 3.5 Wnb). Verblijfplaatsen Vleermuizen kunnen globaal worden opgedeeld in boombewonende soorten zoals de rosse vleermuis en gebouwbewonende soorten zoals de gewone dwergvleermuis. Ook zijn er soorten die zowel gebouw- als boombewonend zijn. Op het perceel aan Nieuwe Kerkstraat 53a zijn diverse bomen aanwezig. Deze zijn daarom onderzocht op de aanwezigheid van holtes of andere mogelijke verblijfplaatsen. Er werden echter geen potentiële verblijfplaatsen aangetroffen waardoor negatieve effecten op verblijfplaatsen van boombewonende vleermuizen kunnen worden uitgesloten. Gebouwbewonende vleermuizen maken doorgaans gebruik van spouwruimtes, spleten en vergelijkbare ruimtes in gebouwen. Op beiden percelen zijn schuren en een tuinhuisje aanwezig die zijn gecontroleerd op de aanwezigheid van dergelijke openingen voor gebouwbewonende vleermuizen. Echter zijn zulke openingen niet aanwezig, waardoor de aanwezige bebouwing niet geschikt is als verblijfplaats voor vleermuizen.
Het houten tuinhuisje van Nieuwe Kerkstraat 53a is enkellaags waardoor er geen tussenruimtes aanwezig zijn. Bovendien bestaat de dakbedekking uit dakleer, zonder invliegopeningen. Het schuurtje dat gedeeltelijk van hout en steen is heeft overal enkellaagse muren, zonder enige vorm van openingen. Het dak is gemaakt van asbest golfplaten. Het houten schuurtje dat voor het overgrote gedeelte slechts een afdakje is, bezit eveneens geen tussenruimtes. Het dak hiervan is van metaal en dus ook niet geschikt voor vleermuizen. De grote kapschuur van Laakweg 54 heeft een balkconstructie van metaal en hout en metalen wanden en dakbedekking. Er is geen sprake van enige vorm van tussenruimtes. Negatieve effecten op de verblijfplaatsen van gebouwbewonende vleermuizen kunnen daarom worden uitgesloten. Vliegroutes Vleermuizen volgen vaak lijnvormige elementen om heen en weer te bewegen tussen de verblijfplaatsen en foerageergebieden. Het behoud van lijnvormige landschapselementen is daarom van groot belang voor de instandhouding van vleermuispopulaties. Met de herontwikkeling van de percelen worden echter geen kwetsbare verbindingen aangetast tussen verblijfplaatsen en foerageergebieden. Foerageergebieden De in Nederland voorkomende vleermuizen leven allemaal van insecten. Ze foerageren daarom op allerlei plekken waar veel vliegende insecten aanwezig zijn.
Enkele voorbeelden van dit soort gebieden zijn windbeschutte plaatsen langs lijnvormige elementen (bijv. sloten, beken, bosranden en houtwallen), maar ook in bosgebieden, open plekken in bossen of langs oevers met rietkragen. Bij het verdwijnen van essentiële foerageergebieden gaan de verblijfplaatsen ook verloren. Dergelijke elementen worden hier niet aangetast, waardoor negatieve effecten op essentiële foerageergebieden kunnen worden uitgesloten.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
11
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
Grondgebonden zoogdieren Algemene soorten Verschillende algemene grondgebonden zoogdieren kunnen voorkomen in en rondom het projectgebied. Het is niet uit te sluiten dat deze zoogdieren (nog) in het projectgebied aanwezig zijn tijdens de werkzaamheden. Voor de meeste grondgebonden zoogdieren geldt in Gelderland een vrijstelling van de Wet natuurbescherming. Wel geldt voor deze soorten de algemene zorgplicht, waarbij alle handelingen die nadelige gevolgen veroorzaken achterwege gelaten moeten worden (artikel 1.11 Wnb). Indien dit niet mogelijk is, moeten maatregelen worden genomen om negatieve effecten te beperken of ongedaan te maken. Strikt beschermde soorten Op basis van verspreidingsgegevens kunnen de steenmarter, bunzing, hermelijn en wezel in de omgeving van het projectgebied voorkomen. Deze soorten zijn nationaal beschermd (artikel 3.10 Wnb). Steenmarters gebruiken hooizolders, loze ruimtes onder het dak, schuurtjes en dergelijke als verblijfplaats (Zoogdiervereniging, 2022). De bebouwing is van binnen onderzocht op de aanwezigheid van verblijfplaatsen en sporen (bijv. latrines). Er werden echter geen sporen aangetroffen die wijzen op aanwezigheid van de soort. Negatieve effecten op de steenmarter kunnen daarom worden uitgesloten. De bunzing, hermelijn en wezel zijn kleine marterachtigen die in kleinschalige cultuurlandschappen voorkomen (Bouwens, 2017).
Alle kleine marters zoeken graag dekking in houtwallen, houtstapels of heggen. Ze nestelen vaak in holen van andere diersoorten. Zo wordt de bunzing vaak aangetroffen in de holen van konijnen, mollen, vossen en dassen, maar bijvoorbeeld ook andere beschutte ruimtes zoals onder boomwortels of takkenrillen. De hermelijn nestelt meestal in de holen van mollen en konijnen en de wezel vooral in holen van muizen, ratten en konijnen (Veldman & Troost, 2019). In het projectgebied werden geen holen van zoogdieren aangetroffen en geen sporen die duiden op de aanwezigheid van kleine marterachtigen. Negatieve effecten op de bunzing, hermelijn en wezel kunnen daarom worden uitgesloten.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
12
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
Vogels Algemene soorten Verschillende algemene vogelsoorten kunnen voorkomen in en rondom het projectgebied. Tijdens de quickscan werden de houtduif, kauw, kievit (overvliegend), merel en Turkse tortel waargenomen. Conform de Vogelrichtlijn (artikel 3.1 Wnb) is het verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van in het wild levende vogelsoorten te vernielen of te beschadigen, of nesten van deze vogels weg te nemen. Tevens zijn alle vogelsoorten tijdens het broedseizoen beschermd. Voor de meeste vogels kan worden aangenomen dat het broedseizoen van 15 maart tot en met 15 juli (indicatief broedseizoen) loopt, maar bij enkele soorten begint het seizoen eerder of loopt het langer door. Dichter bij het indicatieve broedseizoen is de kans op de aanwezigheid van in gebruik zijnde nesten groter. Op het moment dat sprake is van een nest dat in gebruik is, zijn werkzaamheden die kunnen leiden tot beschadiging of verstoring hiervan verboden. Hierop is geen uitzondering en er is ook geen ontheffing mogelijk. Er wordt daarom geadviseerd om werkzaamheden waarbij nesten in struiken en bomen op de naastgelegen terreinen verstoord kunnen worden, (ruim) buiten het indicatieve broedseizoen uit te voeren. Strikt beschermde soorten Van sommige vogelsoorten zijn de vaste rust- en verblijfplaatsen jaarrond beschermd.
In de omgeving van Nijkerkerveen kunnen dit de buizerd, sperwer, kerkuil, ransuil, steenuil, gierzwaluw, roek en huismus zijn. De buizerd is een roofvogel die voorkomt in gevarieerde landschappen waar weilanden worden afgewisseld met houtwallen, bosranden en andere houtopstanden (BIJ12, 2017a). Tijdens het veldbezoek werden geen horsten aangetroffen, waardoor negatieve effecten op de jaarrond beschermde nestplaatsen van buizerds kunnen worden uitgesloten. De sperwer broedt voornamelijk in jonge dichte bossen en halfopen landschappen met houtsingels en houtwallen, maar kan ook in tuinen en parken broeden. De bomen waar in wordt gebroed moeten voldoende dekking bieden. Hierdoor worden vaak naaldbomen zoals de fijnspar gebruikt als nestlocatie (Vogelbescherming Nederland, 2022a). Op het perceel van Nieuwe Kerkstraat 53a staan enkele bomen waaronder de fijnspar. Echter zijn er geen nesten aangetroffen. Hierdoor kunnen negatieve effecten op de sperwer worden uitgesloten. De kerkuil leeft doorgaans in cultuurlandschappen waar ook kruidenrijke akkerranden, houtwallen, heggen en bosjes worden aangetroffen. De soort broedt in Nederland in ongeveer 90% van de gevallen in nestkasten die in boerenschuren zijn geplaatst (BIJ12, 2017b). In het projectgebied zijn dergelijke nestkasten niet aanwezig en de aanwezige gebouwen zijn niet geschikt als nestlocatie.
Daarnaast werden er geen sporen aangetroffen tijdens het veldbezoek. Negatieve effecten op de kerkuil kunnen daarom worden uitgesloten. De ransuil leeft in kleinschalige landbouwlandschappen, bosranden, parken en open bosgebieden. De soort broedt meestal in oude nesten van kraaien, eksters en soms in oude nesten van reigers, roofvogels of eekhoorns. Bij voorkeur bevinden deze zich in naaldbomen, maar ook in boomopslag, houtwallen en vrijstaande bomen (Vogelbescherming Nederland, 2022b). Echter zijn er geen nesten aangetroffen in de aanwezige bomen. Hierdoor kunnen negatieve effecten op de ransuil worden uitgesloten.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
13
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
De steenuil is een soort die voorkomt in kleinschalige cultuurlandschappen. Steenuilen broeden meestal in boomholten, nestkasten of nauwe ruimtes in gebouwen, bijvoorbeeld tussen de dakbedekking en het beschot. De steenuil is een zeer honkvaste soort die jaarrond gebruikt maakt van het nest (BIJ12, 2017 c). De aanwezige schuren en het tuinhuisje op de percelen zijn niet geschikt als nest- en verblijfplaats doordat er geen nauwe ruimtes aanwezig zijn. Er werden dan ook geen sporen aangetroffen van de soort. Daarnaast zijn er geen knotbomen en steenuilkasten op de percelen aanwezig. Negatieve effecten op de steenuil kunnen daarom worden uitgesloten. De gierzwaluw is een soort die voorkomt in dorpen en steden waar hij broedt in donkere holtes, spleten en onder dakpannen van gebouwen (BIJ12, 2017d). De schuren bij Nieuwe Kerkstraat 53a zijn niet hoog genoeg voor de gierzwaluw. De kapschuur op het perceel van Laakweg 54 is dit wel. Echter is er geen dakbeschot aanwezig in de kapschuur waardoor ook dit gebouw ongeschikt is voor de soort. Negatieve effecten op de jaarrond beschermde nesten van de gierzwaluw kunnen daarom worden uitgesloten. De roek is een koloniebroeder die van oorsprong voorkomt in vochtige gras- en bouwlanden met verspreid staande boomgroepen. Een groot deel van de Nederlandse populatie broedt tegenwoordig binnen de bebouwde kom.
De nesten worden gebouwd in hoogopgaande bomen (BIJ12, 2017e). In het projectgebied zijn geen geschikte nestlocaties aanwezig en in de omliggende bomen werden geen potentiële nesten aangetroffen. Hierdoor kunnen negatieve effecten op de roek worden uitgesloten. De huismus is een standvogel die gebonden is aan bebouwing en komt voornamelijk voor in dorpen en steden (BIJ12, 2022a). De schuren en het tuinhuisje zijn niet geschikt als nestlocatie voor deze soort. Tijdens het onderzoek werden er wel huismussen waargenomen in de fijnspar op het perceel van Nieuwe Kerkstraat 53a. Deze exemplaren vlogen rond in de omgeving en maakten ook gebruik van struiken en bomen behorende tot andere naburige percelen. Deze boom is niet van essentieel belang voor de huismus, aangezien er voldoende omringende mogelijkheden zijn voor de soort om te schuilen of rusten. Negatieve effecten op de huismus kunnen daarom worden uitgesloten. Naast strikt beschermde soorten, staan er ook soorten in de Wet natuurbescherming beschreven waarvan het nest alleen jaarrond beschermd is als er zwaarwegende ecologische redenen zijn. Dit zijn voornamelijk holenbroeders, maar ook soorten die op of tegen gebouwen aan nestelen zoals de tijdens de quickscan waargenomen boerenzwaluw, huiszwaluw, pimpelmees en zwarte kraai. Het projectgebied biedt nestgelegenheid voor enkele soorten uit deze categorie.
In de directe omgeving zijn echter voldoende uitwijkmogelijkheden waardoor de lokale staat van instandhouding niet in gevaar komt. Er zijn daarom geen ecologisch zwaarwegende redenen om potentiële nesten van deze soorten jaarrond te beschermen.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
14
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
Reptielen en amfibieën Algemene soorten Op basis van de openbare verspreidingsgegevens zijn verschillende algemene amfibieënsoorten te verwachten in de omgeving van het projectgebied. Enkele voorbeelden hiervan zijn de gewone pad en de bruine kikker. Voor de algemene soorten geldt een vrijstelling van de Wet natuurbescherming. Verder geldt wel de zorgplicht, waarbij alle handelingen die nadelige gevolgen veroorzaken achterwege gelaten moeten worden (artikel 1.11 Wnb). Indien dit niet mogelijk is moeten maatregelen worden genomen om negatieve effecten te beperken of ongedaan te maken. Strikt beschermde soorten Uit de openbare beschikbare verspreidingsgegevens blijkt dat de poelkikker in de omgeving van het projectgebied kan voorkomen. De poelkikker wordt op Europees niveau beschermd conform de Habitatrichtlijn (artikel 3.5 Wnb). De poelkikker heeft een voorkeur voor zwak zure, stilstaande wateren in bos- en heidegebieden. De soort komt ook voor in de uiterwaarden en in poelen, vennen en watergangen in hoogveengebieden (RAVON, 2022). Het projectgebied voldoet echter niet aan de eisen die de poelkikker stelt aan zijn leefomgeving en er zijn geen voortplantingsplaatsen aanwezig. Negatieve effecten op de soort zijn daarom uitgesloten.
Vlinders Uit de openbare beschikbare verspreidingsgegevens blijkt dat de strikt beschermde grote vos in de omgeving van het projectgebied kan voorkomen. De grote vos is een zeldzame, migrerende vlinder die haar eitjes legt rond de bovenste takken van hoogopgaande bomen. In Nederland voorzien iepen in 96% van de gevallen in de voortplantingsplaatsen van grote vossen. Sommige wilgensoorten, de pruim en de zoete kers vullen de overige 4% op. De soort overwintert als vlinder in oude, houten schuren en in holle bomen (Nederlands Soortenregister, 2022). Het projectgebied voorziet niet in geschikte waardplanten voor de soort. Daarnaast zijn de schuren ook niet geschikt op basis van leeftijd en gebruik. Negatieve effecten op de voortplantings- en overwinteringslocaties kunnen daarom worden uitgesloten. Tijdens het veldbezoek werd één teunisbloem aangetroffen op het perceel van Laakweg 54. De teunisbloem is de waardplant van de strikt beschermde teunisbloempijlstaart. Volgens actuele verspreidingsgegevens komt deze soort niet voor in de omgeving van het projectgebied. Aangezien deze soort bezig is met een opmars in Nederland, is zowel de plant als de strooisellaag onderzocht op de aanwezigheid van de teunisbloempijlstaart. De soort werd niet aangetroffen, waardoor negatieve effecten kunnen worden uitgesloten.
Overige beschermde diersoorten Er zijn geen waarnemingen bekend van beschermde vissen, weekdieren en kevers in de omgeving van het projectgebied. Wel komt de strikt beschermde gevlekte witsnuitlibel in de ruime omgeving voor. De gevlekte witsnuitlibel wordt aangetroffen in laagveenmoerassen, vegetatierijke vennen en duinplassen (BIJ12, 2022b). Gezien het ontbreken van deze habitattypen kan de aanwezigheid van de gevlekte witsnuitlibel worden uitgesloten. Er zijn geen negatieve effecten op de overige beschermde soorten.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
15
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
Vaatplanten en mossen Op basis van openbare verspreidingsgegevens komt de strikt beschermde knolspirea in de ruime omgeving van het projectgebied voor. Natuurlijke groeiplaatsen zijn echter niet te verwachten in het projectgebied. De soort komt alleen voor in kalkgraslanden, op heideterreinen en langs bosranden. Negatieve effecten op de strikt beschermde vaatplanten zijn daarom uitgesloten. Algemene planten die tijdens het veldbezoek werden aangetroffen in het projectgebied zijn akkerdistel, appel, braam, Canadese fijnstraal, cipres, herderstasje, kleine varkenskers, klimop, laurier, laurierkers, levensboom, paardenbloem, perzikkruid, reukeloze kamille, ridderzuring, rododendron, taxus, teunisbloem, witte druif, witte paardenkastanje, zilverspar en zwarte nachtschade. 5.3
Samenvatting Onderstaande tabel geeft de soorten die (mogelijk) aanwezig zijn weer, de effecten waar ze last van hebben en eventuele vervolgstappen die genomen moeten worden. Soortgroep Vleermuizen
Soort(en) Verblijfplaatsen gebouwbewonende soorten Verblijfplaatsen boombewonende soorten Foerageergebieden
Aanwezigheid Nee
Mogelijk effect Nee
Opmerkingen -
Nee
Nee
-
Nee
Nee
-
Vliegroutes
Nee
Nee
-
Grondgebonden zoogdiersoorten
Strikt beschermde soorten Algemene soorten
Nee
Nee
-
Mogelijk
Nee*
-
Vogels
Strikt beschermde soorten Algemene soorten
Nee
Nee
-
Mogelijk
Strikt beschermde soorten Algemene soorten
Nee
Beschadigen nestplaatsen Nee
Werken buiten het vogelbroedseizoen -
Mogelijk
Nee*
-
Strikt soorten Strikt soorten Strikt soorten
beschermde
Nee
Nee
-
beschermde
Nee
Nee
-
beschermde
Nee
Nee
-
Reptielen en amfibieën
Vlinders Overige diersoorten Vaatplanten en mossen
*Er dient rekening te worden gehouden met de algemene zorgplicht.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
16
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
6
CONCLUSIE
6.1
Conclusies soort- en gebiedsbescherming Er is onderzoek gedaan naar de mogelijke effecten van het project op vaste rust- en verblijfplaatsen van beschermde dier- en plantensoorten (Wnb). Daarnaast zijn de mogelijke effecten op beschermde natuurgebieden onderzocht. In het projectgebied zijn geen potentiële verblijfsfuncties van beschermde soorten geconstateerd. Gebiedsbescherming Natura 2000 Het projectgebied ligt buiten de Natura 2000-gebieden. Aangezien het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied op circa 4,3 kilometer afstand ligt zijn negatieve effecten als oppervlakteverlies, versnippering, verontreiniging, verdroging, optische verstoring en verstoring door trilling, geluid en mechanische effecten uitgesloten. Door het gebruik van werktuigen kunnen er wel indirecte gevolgen zijn door stikstofdepositie vanuit de lucht. Omdat negen Natura 2000-gebieden op minder dan 25 km afstand van het projectgebied liggen, vindt er mogelijk stikstofdepositie plaats op stikstofgevoelige habitattypen van dit gebied. De tijdelijke emissie in de realisatiefase is vanaf 1 juli 2021 echter vrijgesteld volgens de Wijzigingswet Wet natuurbescherming en Omgevingswet (stikstofreductie en natuurverbetering) en kan daardoor vanaf 1 juli 2021 zonder vergunning plaatsvinden (Rijksoverheid, 2021). De vrijstelling heeft geen betrekking op de gebruiksfase.
Aangezien er in de toekomstige situatie sprake zal zijn van een toename van het aantal verkeersbewegingen vindt er in de gebruiksfase een toename van stikstofemissie plaats. Om de effecten van de stikstofuitstoot op nabijgelegen Natura 2000-gebieden inzichtelijk te maken wordt geadviseerd om een AERIUSberekening uit te laten voeren. Gelders Natuurnetwerk en Groene Ontwikkelingszone Het projectgebied ligt op circa 1,2 kilometer ten oosten van het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO). Gezien de ligging buiten deze gebieden worden de kernkwaliteiten en ontwikkelingsdoelen van het GNN en de GO bij de werkzaamheden niet aangetast. Houtopstanden De bomen in het projectgebied vallen niet onder de definitie houtopstanden, zoals bedoeld in paragraaf 4.1 van de Wet natuurbescherming. Het projectgebied ligt weliswaar buiten de bebouwde kom (kernen Wnb), maar de bomen bevinden zich op erven of in tuinen. Bij de eventuele kap van deze bomen is daarom geen sprake van een meld- en herbeplantingsplicht zoals bedoeld in paragraaf 4.1 van de Wet natuurbescherming. Wel dient rekening te worden gehouden met de aanvraag van een gemeentelijke kapvergunning. Soortbescherming Naar aanleiding van de quickscan kan worden geconcludeerd dat er geen negatieve effecten zullen plaatsvinden op strikt beschermde plant- en diersoorten.
Er is daarom geen nader ecologisch onderzoek nodig en de werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd zonder een ontheffing van de Wet natuurbescherming.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
17
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
Algemene soorten Het kan zijn dat er tijdens de werkzaamheden algemene diersoorten op het perceel voorkomen. Bij het uitvoeren van werkzaamheden moet de algemene zorgplicht in acht worden genomen (artikel 1.11 Wnb). Handelingen die nadelige effecten hebben moeten zoveel mogelijk worden voorkomen. Indien dit niet mogelijk is moeten maatregelen worden genomen om negatieve effecten te beperken of ongedaan te maken. Overigens moeten de werkzaamheden plaatsvinden buiten het vogelbroedseizoen omwille de aanwezigheid van algemene broedvogelsoorten.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
18
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
7
LITERATUURLIJST
7.1
Referenties Bouwens, S. (2017). Handreiking Kleine Marters in relatie tot soortbescherming. ’s-Hertogenbosch, Nederland: Zoogdiervereniging Nederland en Provincie Noord-Brabant BIJ12 (2017a). Kennisdocument Buizerd, Buteo buteo, versie 1.0, juli 2017. BIJ12: Utrecht, Nederland. BIJ12 (2017b). Kennisdocument Kerkuil, Tyto alba, versie 1.0, juli 2017. Utrecht, Nederland: BIJ12. BIJ12 (2017c). Kennisdocument Steenuil, Athene noctua, versie 1.0, juli 2017. Utrecht, Nederland: BIJ12. BIJ12 (2017d). Kennisdocument Gierzwaluw, Apus apus, versie 1.0, juli 2017. Utrecht, Nederland: BIJ12. BIJ12 (2017e). Kennisdocument Roek, Corvus frugilegus, versie 1.0, juli 2017. Utrecht, Nederland: BIJ12. BIJ12 (2022a). Kennisdocument Huismus, Passer domesticus, versie 2.0, juni 2022. Utrecht, Nederland: BIJ12. BIJ12 (2022b). Gevlekte witsnuitlibel. Geraadpleegd op 11 augustus 2022 via https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/subsidiestelsel-natuur-en-landschap/agrarisch-natuurbeheer-anlb/kennisbank/doelsoorten/gevlekte-witsnuitlibel/ Nederlands Soortenregister (2022). Grote vos, Nymphalis polychloros. Geraadpleegd op 11 augustus 2022 via https://www.nederlandsesoorten.nl/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id= 168189&cat=152 Provincie Gelderland (2018). Omgevingsvisie Gaaf Gelderland. Arnhem, Nederland: Provincie Gelderland. Provincie Gelderland (2022).
Geconsolideerde Omgevingsverordening Gelderland (februari 2022). Arnhem, Nederland: Provincie Gelderland. RAVON (2022). Poelkikker, Pelophylax lessonae. Geraadpleegd https://www.ravon.nl/Soorten/Soortinformatie/poelkikker
op
11
augustus
2022
via
Rijksoverheid (2021). Wijzigingswet Wet natuurbescherming en Omgevingswet (stikstofreductie en natuurverbetering). ’s-Gravenhage, Nederland: Rijksoverheid. Veldman, J. & Troost, C. (2019). Brochure Soortenbescherming in Overijssel: Bunzing, egel, hermelijn en wezel. Zwolle, Nederland: Provincie Overijssel. Vogelbescherming Nederland (2022a). Sperwer. Geraadpleegd op 11 augustus 2022 via https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/sperwer
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
19
3755.01
Quickscan natuurtoets
Buro Ontwerp & Omgeving
Vogelbescherming Nederland (2022b). Ransuil. Geraadpleegd op 11 augustus 2022 via https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/ransuil Zoogdiervereniging (2022). Steenmarter. Geraadpleegd op 11 augustus 2022 via https://www.zoogdiervereniging.nl/zoogdiersoorten/steenmarter 7.2
Gebruikte websites www.floron.nl www.pdok.nl www.ravon.nl www.verspreidingsatlas.nl www.waarneming.nl www.zoogdiervereniging.nl
7.3
Overige geraadpleegde bronnen Dietz, C. & Kiefer, A. (2016). Bats of Britain and Europe. Londen, Verenigd Koninkrijk: Bloomsbury Publishing. Jędrzejewski, W. & Sidorovich, V. (2010). The art of tracking animals. Białowieża, Polen: Mammal Research Institute Polish Academy of Sciences Białowieża. Svensson, L., Mullarney, K. & Zetterström, D. (2009). Birds of Europe (2e ed.). Londen, Verenigd Koninkrijk: HarperCollins Publishers. Tolman, T. & Lewington, R. (2008). Collins Butterfly Guide: The Most Complete Guide to the Butterflies of Britain and Europe. Londen, Verenigd Koninkrijk: HarperCollins Publishers. Vogelbescherming Nederland & Stichting Veldonderzoek Flora en Fauna (2007). Topografische atlas voor flora en fauna van Nederland (1e ed.). Papendrecht, Nederland: Mouthaan Grafisch Bedrijf.
Nieuwe Kerkstraat en Laakweg te Nijkerkerveen
20
3755.01