2024-078 rvs+rb Nota Risicomanagement 2024
Tekst van het document
Raadsvoorstel Raadsnummer: Onderwerp: Korte inhoud:
2024-078 Zaaknummer: 1755547 Nota Risicomanagement 2024 In de nota risicomanagement 2024 wordt het beleid van de gemeente met betrekking tot het identificeren en beheersen van risico's vastgelegd. Deze nota is de opvolger van de nota risicomanagement 2013 - 2016. Een goed risicobewustzijn is geen wens maar een “noodzaak” voor een organisatie die midden in de samenleving staat en daar deel van is. Het op peil houden van het weerstandsvermogen is noodzakelijk om de financiële gevolgen van daadwerkelijk opgetreden risico’s op te vangen.
Datum B&W:
3 september 2024
Portefeuillehouder:
Wethouder Rohen
Voorstel De nota risicomanagement 2024 vast te stellen Inleiding In de rapportage van de accountant adviseert de accountant de nota risicomanagement te actualiseren. De oude nota stamt uit 2013. Hoewel er geen wezenlijke veranderingen in de wet- en regelgeving rondom risicomanagement hebben plaatsgevonden, is het goed de nota risicomanagement te actualiseren. Hiermee wordt ook voldaan aan artikel 17 van de Financiële verordening dat luidt dat het college periodiek een nota risicomanagement aan de raad aanbiedt. Naast redactionele wijzigingen, zijn de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de vorige nota risicomanagement: - Doorontwikkeling van risicomanagement met financiële focus naar meer integraal risicomanagement; - Duidelijkere afspraken over ieders rol binnen het risicomanagement - De cyclische bewaking van risicomanagement, door een tweejaarlijkse actualisatie van de risico’s binnen de gemeente Nijkerk, inclusief de beheersmaatregelen om de risico’s te mitigeren; - Vereenvoudigde invulling van de begrippen weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit; - Meer aandacht voor risico’s in het proces van bestuurlijke besluitvorming. Beoogd effect Met de vaststelling van de nota risicomanagement 2024 wordt het risicobewustzijn en de beheersing van risico’s vergroot, zodat op een bewuste en verstandige manier wordt omgegaan met risico's.
Tevens wordt het risicobeheer opgenomen in de P&C-cyclus, zodat er periodiek gemonitord wordt wat de stand van zaken is. Naast financiële risico's is er ook aandacht voor niet-financiële risico's zoals risico's op het gebied van informatiebeveiliging, personele en bestuurlijke risico's. Daarnaast wordt invulling gegeven aan de begrippen ratio weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit voor de verplichte paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ zoals deze moet worden opgenomen in de begroting en de jaarverslag. Argumenten 1.1 Met de actualisatie van de nota risicomanagement wordt invulling gegeven aan het advies van de accountant. Dit advies stamt uit 2022 en heeft de accountant opgenomen in zijn managementletter 2021.
1755547
1 van 5
1.2 De nota risicomanagement geeft invulling aan de verplichting vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Daarnaast bestaat vanuit de Financiële verordening de verplichting van het college om de nota op te stellen. In artikel 11 van het BBV is opgenomen dat de paragraaf betreffende het weerstandsvermogen en risicobeheersing ten minste het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s betreft. In de financiële verordening 2023 is in artikel 17 opgenomen dat het college periodiek een nota risicomanagement aan de raad aanbiedt. 1.3 De nota risicomanagement draagt bij aan het risicobewustzijn en beheersen van risico’s. In de nota risicomanagement wordt uiteengezet hoe de gemeente tegen risico's aankijkt, hoe de risico’s worden beheerst en welke rol de diverse spelers spelen bij het risicomanagement. 1.4 De nota risicomanagement geeft spelregels voor de financiële vertaling van onderkende risico's De financiële omvang van het onderkende risico, de inschatting van de kans dat het risico daadwerkelijk optreedt en de getroffen beheersmaatregelen bepalen met elkaar de hoogte van de risico's zoals op te nemen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de begroting en het jaarverslag. 1.5 In de geactualiseerde nota risicomanagement wordt expliciet de te treffen beheersmaatregelen genoemd.
Voor goed risicomanagement is het noodzakelijk dat de risico’s zoveel mogelijk worden voorzien van beheersmaatregelen. Deze beheersmaatregelen moeten worden gemonitord en daar waar nodig periodiek geactualiseerd. In de Top-10 risico’s zoals op te nemen in de paragraaf bij het jaarverslag en de begroting, wordt ook over de beheersmaatregelen gerapporteerd. Kanttekeningen 1.1 Er zijn ook andere keuzes te maken in het beleid Het beleid zoals beschreven in de nota risicomanagement 2024 biedt voldoende zekerheid wat betreft normen, percentages, berekeningen, zodat risico’s die zich voordoen goed kunnen worden opgevangen. Tevens komt het beleid zoals opgenomen in de nota risicomanagement grotendeels overeen met de huidige werkwijze. Daarnaast wordt landelijk binnen andere gemeenten vaak hetzelfde kader gehanteerd. Toch kan de gemeenteraad kiezen voor een ander risicogedrag door: a) De minimale weerstandsratio te verhogen of te verlagen (ondergrens ratio nu: 1,0). De voorgestelde ratio van 1,0 kent in de toetsingstabel welke de provincie gebruikt bij haar toezichthoudende taak de classificatie voldoende. Een lage ratio kan tot gevolg hebben dat dat als er (meerdere) risico’s zich tegelijkertijd voordoen, de financiële tegenvallers niet opgevangen kunnen worden. De hoge ratio zorgt ervoor dat hoge reserves moeten worden aangehouden, terwijl risico’s zich mogelijk niet voordoen.
Zo ontstaat “dood kapitaal”, waardoor er (te) weinig plannen worden gemaakt; b) Alleen de algemene reserve te gebruiken voor het berekenen van de beschikbare weerstandscapaciteit (nu: ook alle vrij aanwendbare reserves). De keuze om ook bestemmingsreserves, met uitzondering van de twee egalisatiereserves mee te nemen, komt voort uit de bevoegdheid van de raad om de bestemming van deze reserves te wijzigen als risico’s zich daadwerkelijk voordoen; c) Bij het berekenen van de benodigde weerstandscapaciteit een ander waarschijnlijkheidspercentage dan 80% vast te stellen. Het voorgestelde percentage van 80% is een gemiddeld gebruikelijk percentage. Bovendien wordt bij de grondexploitaties ook een zekerheidspercentage gehanteerd van 80%, zodat binnen de gehele gemeente op eenzelfde manier wordt gehandeld; d) De onbenutte belastingcapaciteit ook meenemen bij de bepaling van de weerstandscapaciteit. Voor weerstandscapaciteit is het belangrijk dat snel kan worden geschakeld bij het zich voordoen van risico’s. Het inzetten van onbenutte belastingcapaciteit vergt langere tijd. Daarom zal deze post geen deel uitmaken van de weerstandscapaciteit. Echter bij grote financiële risico’s en/of tegenvallers kan de raad alsnog besluiten om de OZB-tarieven te verhogen en daarmee de ratio te verhogen naar de gewenste omvang; 1755547
2 van 5
e) De post onvoorzien uit de programmabegroting niet mee te rekenen tot de weerstandscapaciteit. Het is gebruikelijk deze post mee te nemen in de weerstandscapaciteit. 1.2 Voor de methodiek voor risicobepaling binnen het grondbedrijf zoals opgenomen in de nota risicomanagement zijn ook andere keuzes te maken In de nota risicomanagement wordt in overeenstemming met de nota grondbeleid 2024 ingegaan op risicobepaling binnen het grondbedrijf. Ook hier kan de gemeenteraad kiezen voor een andere methodiek dan in de nota risicomanagement. Er zijn diverse gangbare methodieken doorgerekend. De voorgestelde methodiek die bestaat uit een kans-maal-impactanalyse, een zekerheidspercentage van 80% en het niet meenemen van positieve risico’s, geeft gemiddeld gezien een zo’n realistisch mogelijk beeld van de te verwachten risico’s. Daarbij sluit de voorgestelde methodiek van risicobepaling binnen het grondbedrijf aan bij de actuele praktijk, die inmiddels afweek van de nota risicomanagement 2013, met dien verstande dat het gewogen risico-effect van een grondexploitatie niet langer wordt gecorrigeerd met het voorziene nettoresultaat van de betreffende grondexploitatie. De genoemde correctie gaf namelijk een onzuiver beeld van het feitelijke risicoprofiel. Bovendien is geconstateerd, vanuit een vergelijk met andere gemeenten, dat een dergelijke correctie ongebruikelijk is.
1.3 De geactualiseerde methodiek rondom risicobepaling bouwgrondexploitatie kent geen bovengrens meer voor de reserve bouwgrondexploitatie In de oude nota risicomanagement was een bovengrens van € 6 miljoen en een ondergrens gerelateerd aan de boekwaarde van de gronden opgenomen. In de plaats hiervan is in de voorliggende nota risicomanagement opgenomen dat de reserve bouwgrondexploitatie als ondergrens heeft een ratio weerstandsvermogen van 1,0. Verder geldt dat geen bovengrens wordt gehanteerd. Wel geldt het uitgangspunt dat bij een ratio groter dan 1,4 wordt onderzocht of en – zo ja – in welke mate vrij besteedbare middelen naar de algemene reserve kunnen vloeien. Bij de oude methodiek werd de hoogte van de reserve in verband gebracht met een balanswaarde, die niet perse iets zegt over de risico’s. Bij de nieuw voorgestelde methode wordt de omvang van de reserve afgestemd met de hoogte van de risico’s. Iets dat beter aansluit bij de doelstelling van de reserve bouwgrondexploitatie, namelijk de bufferfunctie. Overigens was de laatste jaren in de praktijk de methodiek uit de oude nota risicomanagement reeds losgelaten. Financiën Het vaststellen van de nota risicomanagement heeft geen directe budgettaire financiële consequenties.
Wel is er sprake van een effect op de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit, bijvoorbeeld als gevolg van de minimale ratio van 1,0 en het toepassen van een zekerheidspercentage van 80%. Voor de grondexploitaties geldt bijvoorbeeld specifiek dat het gewogen risico-effect van een project niet langer wordt gecorrigeerd met het voorziene nettoresultaat. De effecten hiervan zijn inzichtelijk gemaakt voor de grondexploitaties zoals opgenomen in de MPG 2024. Uit de analyse volgt dat de benodigde weerstandscapaciteit toeneemt van ongeveer € 6,1 miljoen naar ongeveer € 8,4 miljoen. Het vrij besteedbare deel binnen de reserve bouwgrondexploitatie neemt dus af met € 2,3 miljoen, uitgaande van een minimale ratio van 1,0. De ratio van 1,92, zoals gepresenteerd bij de MPG per 1-1-2024, daalt hierdoor naar 1,38. Dit valt binnen de classificatie ruim voldoende. Het effect van de gewijzigde methodiek is dan ook acceptabel en op te vangen binnen de reserve bouwgrondexploitatie. Dezelfde conclusie geldt als ook voorziene (positieve en negatieve) reservemutaties voor 2024 in ogenschouw worden genomen. Communicatie De nota risicomanagement zal worden besproken in de auditcommissie van 16 september 2024. De nota risicomanagement 2024 wordt na vaststelling bekendgemaakt in het elektronisch gemeenteblad.
1755547
3 van 5
Vervolg Tweejaarlijks zal over het risicobeleid worden gerapporteerd via de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bij de begroting en het jaarverslag, alsmede specifiek voor de grondexploitaties in de (tussentijdse) MPG. In de jaarrekening 2024 en het MPG 2025 zal voor het eerst de verplichte paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing worden opgesteld aan de hand van de nota risicomanagement 2024. Bijlagen 1. Nota risicomanagement 2024
Burgemeester en wethouders van Nijkerk, de secretaris, de burgemeester,
de heer drs. J.G. de Jager
1755547
de heer mr. drs. G.D. Renkema
4 van 5
RAADSBESLUIT
Nummer:
2024-078
De raad van de gemeente Nijkerk;
gelezen het collegevoorstel van 3 september 2024;
gelet op de Financiële verordening 2023 artikel 17
besluit: De nota risicomanagement 2024 vast te stellen.
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Nijkerk d.d. 24 oktober 2024 de griffier,
de voorzitter,
mevrouw A.G. VERHOEF-FRANKEN
de heer mr. drs. G.D. RENKEMA
1755547
5 van 5