CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2024-073 Bijlage - Kadernota 2025 (vervallen)

Raadsvergadering 4 juli 2024, gemeente NijkerkBij agendapunt: Kadernota 2025 (2024-073)16.147 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Kadernota 2025

1

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Inleiding

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ............................................................................................................................ 4 1.1 Bestuurlijke samenvatting .............................................................................................................. 4 1.2 Inhoud en leeswijzer ...................................................................................................................... 8

2.

Autonome ontwikkelingen ............................................................................................ 10 2.1

Financieel perspectief 1e Bestuursrapportage 2024 ............................................................. 10

2.2 Jaarrekening 2023 ....................................................................................................................... 10 2.3 Prijs- en volumegroei ................................................................................................................... 10 2.4 Verbonden partijen ....................................................................................................................... 12 2.5 Ontwikkelingen Gemeentefonds .................................................................................................. 12 3.

Actuele ontwikkelingen beleid ..................................................................................... 14 3.1 Beheerplan gebouwen ................................................................................................................. 14 3.2 Beheerplan wegen ....................................................................................................................... 14 3.3 Wet maatschappelijke ondersteuning .......................................................................................... 15 3.4 Vluchtelingen ............................................................................................................................... 15

4.

Maatschappelijke opgave per perspectief .................................................................. 17 4.1 Perspectief Ruimte ....................................................................................................................... 17 4.2 Perspectief Sociaal ...................................................................................................................... 22 4.3. Perspectief Veilig ........................................................................................................................ 24 4.4 Perspectief Dienstverlening ......................................................................................................... 26

5. Ambities ................................................................................................................................. 29 5.1 Meerjareninvesteringsprogramma ............................................................................................... 29 5.2 Communicatieplan en participatievisie ........................................................................................ 30 5.3 Structureel benodigde formatie .................................................................................................... 31 5.4 Noord Veluwe bereikbaar ............................................................................................................ 31 5.5 Erfgoedbeleid ............................................................................................................................... 31 5.6 Essentiële functies (Jeugdzorg) ................................................................................................... 31 5.7 Kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming en stukken. ............................................................. 32 6.

Ombuigingen.................................................................................................................. 33 6.1 Ombuigingen met ingang van 2025 en 2026 ............................................................................... 33 2

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Inleiding

6.2 Wijzigingen naar aanleiding van de raadsconsultatie.................................................................. 33 6.3 Scenario’s betaald parkeren ........................................................................................................ 33 6.4 Totaaloverzicht ombuigingen ....................................................................................................... 33 7.

Afweging structureel perspectief Kadernota 2025 .................................................... 35 7.1. Structurele uitkomsten Kadernota 2025 ..................................................................................... 35 7.2 Ontwikkeling Kadernota 2025 ten opzichte van de ombuigingen ................................................ 37 7.3 Afweging perspectief Kadernota 2025 ......................................................................................... 37

Bijlage 1. Specificatie investering MIP jaarschijf 2025 .......................................................... 40 Bijlage 2. Specificatie ombuigingen ........................................................................................ 42 Bijlage 3. Specificatie incidentele baten en lasten ................................................................ 44 Bijlage 4. Inspanningen en activiteiten voor de komende jaren........................................... 45

3

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Inleiding

1. Inleiding In de Ontwikkelagenda 2023-2026 is het beeld geschetst voor de bestuurlijke inzet voor de uitvoering van het coalitieprogramma ‘Samen wonen, samen werken, samen leven’. De uitgangpunten die hiervoor zijn geformuleerd zijn nog steeds van kracht: • • • • • •

Werken vanuit trots op onze gemeente en gemeenschap. Overgang van beheer naar ontwikkelgemeente. Rekening houden met een samenleving in voortdurende verandering. Bewegen naar een samenwerkende gemeente die uitdaagt en ruimte biedt. Van stapeling van opgaven naar slimme, samenhangende aanpakken. Toepassen van scherpe keuzes en prioriteitstellingen.

Samen met inwoners, het maatschappelijke middenveld, ondernemers en andere betrokkenen hebben we het afgelopen jaar weer mooie resultaten behaald waar we erg trots op zijn. In de jaarrekening 2023 hebben wij uw raad hierover geïnformeerd. De komende jaren zullen wij verder uitvoering geven aan de Ontwikkelagenda 2023-2026. In de Kadernota 2025 geven wij inzicht in de inspanningen en doelstellingen voor 2025. Dit hebben wij vormgegeven aan de hand van de perspectieven Ruimte, Sociaal, Veiligheid en Dienstverlening en de maatschappelijke opgaven die zijn opgehangen aan deze perspectieven: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Alle inwoners doen mee en horen er bij. Mensen hebben een bodem in hun bestaan. Een thuis voor iedereen! We delen de ruimte eerlijk en optimaal. Een bloeiende economie in een vitale samenleving. Duurzaamheid is onze sleutel naar de toekomst. Een veilige samenleving maken we samen. Hoe maken we het samen mogelijk?

Deze Kadernota bevat de financiële vertaling van de Ontwikkelagenda, wijzigingen van beleid door verandering van wet- en regelgeving en of nieuwe ambities die worden ingegeven door bredere maatschappelijke ontwikkeling.. Het financieel resultaat wordt verder beïnvloedt door autonome ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld prijs- en volumegroei. Doelstelling van de Kadernota 2025 is om tot een jaarlijks structureel sluitend begrotingssaldo te komen voor de jaren 2025 tot en met 2028. In deze kadernota geven wij met name inzicht in de structurele financiële gevolgen. Uiteraard bevat de begroting 2025 straks ook incidentele baten en lasten.

1.1 Bestuurlijke samenvatting Zoals hiervoor aangegeven werken wij in 2025 verder aan de uitvoering van de Ontwikkelagenda. De uitvoering hiervan loopt parallel aan nieuwe ontwikkelingen die ook een plek moeten krijgen. Zonder compleet te willen zijn brengen wij een aantal nieuwe ontwikkelingen onder uw aandacht. Het was de verwachting dat het Rijk medio 2024 in het kader van de Spreidingswet zou komen met een regeling die zou voorzien in de dekking van de kosten. De formerende partijen hebben in het hoofdlijnenakkoord nu aangekondigd de Spreidingswet in te willen intrekken. Het is op dit moment daardoor nog onduidelijk hoe een en ander verder zal gaan. Omdat wij niet op duidelijkheid hierover kunnen wachten, zetten wij voor de kosten van deze aanpak de bestemmingsreserve Oekraïners in. Per 31 december 2023 bedraagt de omvang van deze reserve € 2,8 miljoen euro. Rekening houdend met de toekomstige bijdragen die wij nog ontvangen alsmede de uitvoerings-, instandhoudings- en onderhoudskosten, is deze bestemmingsreserve in ieder geval voor 2024 toereikend om de totale kosten van de kernbezetting van het projectteam te dekken. Zodra het Rijk vanuit de Spreidingswet met een financiële regeling komt stellen wij een definitief dekkingsplan op en verwerken we dit in de begroting 2025. 4

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Inleiding

De uitvoering van het strategisch communicatieplan en de participatievisie is een ander belangrijk thema. Communicatie en participatie spelen een cruciale rol bij het leggen van verbinding met inwoners, bedrijven en het maatschappelijk middenveld. Een doorontwikkeling op het gebied van communicatie en participatie is van belang bij het realiseren van onze maatschappelijke doelstellingen, de relatie en het vertrouwen van onze lokale samenleving. In deze kadernota hebben wij onze ambitie hiervoor vertaald. Op het sociaal domein staan we voor een uitdaging op het gebied van de specialistische jeugdzorg voor jongeren met een complexe problematiek waarbij de ontwikkeling en/of de veiligheid in gevaar is. Om de inkoop van deze zorg beter te organiseren is het nodig een langdurige samenwerkingsrelatie aan te gaan. In deze Kadernota is hierin voorzien. De prijsinflatie van de afgelopen jaren is hoger dan waar wij in onze systematiek rekening mee hebben gehouden. Het is een reële verwachting dat bij de actualisatie van het beheerplan gebouwen, de kosten voor het beheer en onderhoud toenemen. Hetzelfde geldt voor het beheerplan wegen. Waarbij we bovendien rekening houden met een toename van de kosten door de uitbreiding van het areaal wegen. Door loon- en prijsgroei staan de tarieven voor de Wmo onder druk. Huishoudelijke ondersteuning en begeleiding worden duurder.

Op basis van de besteding aan de huishoudelijke hulp en de reguliere en gespecialiseerde begeleiding in de periode 2021/2023 is een eerste inschatting gemaakt van de kostenstijging. Er is uitgegaan van de tarief indicaties die uit de markt blijken. De gevolgen hiervan zijn meegenomen in deze kadernota. Op korte termijn vindt een kostprijsonderzoek plaats waaruit concreter wordt wat de kostenstijging is. Samengevat ziet het structureel financieel perspectief van de Kadernota 2025 er als volgt uit: bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

1e Bestuursrapportage 2024 Saldo begroting 2024-2027 Structurele afwijkingen 1e berap 2024

2.135 -539

-3.004 -534

-3.231 749

-3.215 740

Saldo begroting na 1e Bestuursrapprtage 2024

1.596

-3.538

-2.482

-2.475

Autonome ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen beleid Ambities Ombuigingen

308 -1.165 -176 1.486

1.656 -1.165 -2.097 4.181

1.614 -1.165 -2.466 3.683

2.117 -1.165 -2.798 3.441

Structureel saldo Kadernota 2025

2.049

-963

-816

-880

Kadernota 2025

Overwegingen bij het resultaat Bij de beschouwing van dit resultaat moet nog het volgende in acht worden genomen. Op 15 april heeft het demissionaire kabinet de Voorjaarsnota van het Rijk verstuurd aan de Eerste en Tweede Kamer. De definitieve financiële effecten gaan blijken als de meicirculaire wordt ontvangen. De contouren waarvan een grote mate van zekerheid bestaat dat deze gerealiseerd gaan worden zijn al wel verwerkt in deze Kadernota. Structureel heeft dit een voordelig effect van € 1,8 miljoen. 5

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Inleiding

De voorjaarsnota van het Rijk kent daarnaast nog ontwikkelingen waarvan het minder eenduidig en daarmee zeker is wat het effect voor onze gemeente zal zijn. Het financieel effect hiervan is vanwege deze onzekerheid niet meegenomen in deze Kadernota. Op basis van macro-economische calculaties kan dit een (extra) voordeel opleveren van € 1,0 miljoen. Het kan echter ook zijn dan dit voordeel zich (substantieel) minder groot of nilhil zal zijn. Een ander aspect dat van invloed kan zijn op de ontwikkeling van het uiteindelijke begrotingssaldo is het hoofdlijnenakkoord voor de vorming van een landelijke regering. Dit hoofdlijnenakkoord zal de komende periode uitgewerkt en doorgerekend moeten worden om te komen tot een regeerakkoord. De uitkomsten kunnen van invloed zijn op de gemeentelijke financiën. Op zijn vroegst zullen de eerste contouren hiervan pas in de septembercirculaire 2024 duidelijk worden. Dekkingsplan Zoals hiervoor al aangegeven is het doel om een jaarlijks sluitende saldo van de structurele baten en lasten te presenteren in de begroting 2025. Dit betekent dat voor de jaren 2026 tot en met 2028 nog circa € 1,0 miljoen gevonden moet worden. De meicirculaire van het Rijk wordt op 31 mei 2024 verwacht. Op basis van deze meicirculaire kan het effect van de algemene uitkering bepaald worden.

Via een afzonderlijke raadsinformatiebrief zullen wij u hierover, voor de behandeling in de raad, informeren. Op basis van macro-economische calculaties bedraagt het maximaal voordelig effect € 1,0 miljoen. Indien dit zich voordoet zijn geen aanvullende maatregelen meer nodig en is sprake van een structureel sluitend saldo. bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Structureel saldo voor dekkingsplan Potentieel voordeel algemene uitkering

2.049 1.000

-963 1.000

-816 1.000

-880 1.000

Structureel saldo Kadernota 2025

3.049

37

184

120

Het risico is aanwezig dat het voordelig effect minder groot dan € 1,0 miljoen of nihil zal zijn en er nog een tekort resteert. In het geval van een nog resterend tekort zal het college uw raad via een aangepast raadsvoorstel een voorstel voorleggen voor de dekking daarvan. Hierbij zullen de knoppen Ambties, Risico’s, Ombuigingen en Opbrengsten terugkomen. Bij dit voorstel zal in ieder geval de onroerend zaakbelasting worden betrokken. Incidentele baten en lasten De begroting bevat niet alleen het structurele saldo, maar ook de incidentele baten en lasten. Het begrotingssaldo van structurele en incidentele baten en lasten laat het volgende beeld zien:

6

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Inleiding

bedragen x € 1.000

2025

Structureel saldo Kadernota 2025

2026

2027

2028

3.049

37

184

120

Begroting 2024-2027 1e Bestuursrapportage 2024 Kadernota 2025

-1.091 -775

136 -

849 -

833 -

Begrotingssaldo Kadernota 2025

1.183

173

1.033

953

Indicentele baten en lasten (incl reserve mutaties)

De incidentele baten en lasten van deze kadernota zijn in bijlage 3 toegelicht. Ontwikkeling leningenportefeuille De leningenportefeuille bedraagt ten tijde van het opmaken van de Kadernota € 61,2 miljoen. Door grote investeringen in maatschappelijke voorzieningen en de openbare ruimte loopt de leningenportefeuille op. Deze trend was in de begrotingen van de afgelopen jaren al voorzien. Op basis van de huidige inzichten loopt de leningenportefeuille tot eind 2028 op tot een bedrag van circa € 94,4 miljoen. Overigens benadrukken wij dat de langlopende leningen binnen de norm blijven voor een financieel gezonde gemeente. Per 31 december 2023 blijft de nettoschuldquote met 57% ruim onder de grenswaarde van 90% om als ‘minst risicovol’ te worden aangemerkt (op basis van de signaleringswaarden uit de stresstest voor gemeenten). Naar rato van de balanspositie per 31 december 2023 blijft de netto schuldquote eind 2028 nog steeds onder de 90%. Daarmee blijft deze als ‘minst risicovol’ aangemerkt. De verwachte ontwikkeling van de leningenportefeuille laat zich als volgt weergeven:

7

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Inleiding

Ontwikkeling algemene reserve De algemene reserve bedraagt ten tijde van het opmaken van de kadernota € 20,4 miljoen voordelig. Daarmee is de omvang van de algemene reserve toereikend. In de begrotingsperiode 2025-2028 neemt deze algemene reserve door het saldo van de (begrote) dotaties en onttrekkingen af tot circa € 13,3 miljoen. In absolute zin is dit een grote afname (€ 7,1 miljoen). Echter, de financiële positie blijft in zijn totaliteit wel toereikend. Naar rato van de balanspositie per 31 december 2023 komt een vermogenspositie van € 13,3 miljoen eind 2028 neer op een solvabiliteit van 25%. Op basis van de signaleringswaarden uit de stresstest voor gemeenten komt de algemene reserve hierbij uit in categorie B, waarbij A het minst risicovol is en C het meest. De verwachte ontwikkeling van de algemene reserve ziet er als volgt uit:

1.2 Inhoud en leeswijzer In hoofdstuk 2 van de Kadernota 2025 is de financiële positie van de gemeente weergeven. Hierin zijn de resultaten van de 1e Bestuursrapportage 2024 als startpunt genomen. Deze bestuursrapportage wordt gelijktijdig met de Kadernota 2025 aan uw raad aangeboden. Hoofdstuk 2 bevat verder een overzicht van actuele (autonome) ontwikkelingen. In hoofdstuk 3 worden de actuele ontwikkelingen op het (bestaande) beleid toegelicht. In de Ontwikkelagenda zijn acht maatschappelijke opgaven vastgelegd die zijn onderverdeeld naar de perspectieven Ruimte, Sociaal, Veilig en Dienstverlening. In hoofdstuk 4 wordt per perspectief de ontwikkeling voor 2025 van de maatschappelijk opgaven toegelicht. Hoofdstuk 5 gaat in op de (nieuwe) ambities waar wij ons voor gesteld zien de komende jaren. In dit hoofdstuk treft u ook de investeringen aan voor 2025 waar uw raad een besluit over wordt gevraagd bij deze Kadernota. Bij de Kadernota 2024 is zichtbaar geworden dat het financieel perspectief niet rooskleurig is. De afgelopen periode is daarom onderzocht welke ombuigingsmaatregelen er ten behoeve van de Kadernota 2025 zijn. Deze ombuigingen zijn aan uw raad gepresenteerd in maart 2024. De samenvatting hiervan is weergegeven in hoofdstuk 6.

8

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Inleiding

Tot slot treft u in bijlage 1 een specificatie aan van de investeringen voor de jaarschijf 2025 volgens het Meerjareninvesteringsprogramma. Bijlage 2 bevat een specificatie van de ombuigingsmaatregelen. In bijlage 3 vindt u een overzicht van incidentele baten en lasten. En tot slot bevat bijlage 4 de geplande werkzaamheden voor de komende jaren.

9

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Autonome ontwikkelingen

2. Autonome ontwikkelingen In dit hoofdstuk geven we de structurele financiële ontwikkelingen weer en het effect daarvan op het begrotingssaldo. Bij de Kadernota 2024 is geconstateerd dat het financieel perspectief zorgelijk is. Voor de jaren 2024 en 2025 werd nog een positief structureel begrotingssaldo verwacht. Maar vanaf 2026 ging dit aanzienlijk de min in. In het voorjaar 2024 is ook de voorjaarsnota van het Rijk aangeboden aan de Tweede Kamer. Naar aanleiding van de Kadernota 2024 zijn de ombuigingsmaatregelen voor de Kadernota 2025 in beeld gebracht. De uitkomsten hiervan zijn aan uw raad gepresenteerd. Over de uitkomsten is uw raad ook geconsulteerd. De input hieruit is verwekt in deze kadernota. De samenvatting hiervan is opgenomen in hoofdstuk 6.

2.1 Financieel perspectief 1e Bestuursrapportage 2024 Voorafgaand aan deze kadernota wordt de 1e Bestuursrapportage 2024 door de gemeenteraad behandeld. Hierin zijn de financiële ontwikkelingen, die voortvloeien uit bestaand beleid of ontwikkelingen waar we geen invloed op hebben, verwerkt. De uitkomsten uit de 1e Bestuursrapportage 2024 vormen het startpunt voor de Kadernota 2025 en zijn hierna weergegeven. bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Saldo begroting 2024-2027

2.135

-3.004

-3.231

-3.215

1e Bestuursrapportage 2024 Autonome ontwikkkelingen Nieuw beleid Correcties begroting

59 -119 -479

-79 -34 -421

1.204 -34 -421

1.195 -34 -421

Saldo begroting na 1e berap 2024

1.596

-3.538

-2.482

-2.475

De toelichting en onderbouwing van de voorstellen die in de 1 e Bestuursrapportage 2024 zijn verwerkt, kunt u in dat document vinden.

2.2 Jaarrekening 2023 In april 2024 is aan uw raad de concept jaarrekening 2023 aangeboden. Op 27 juni 2024 vindt de vaststelling door uw raad plaats. De concept jaarrekening 2023 laat een voordelig resultaat zien van € 6.873.000. Op het moment dat deze kadernota is opgesteld vindt de accountantscontrole plaats. Deze werkzaamheden kunnen nog tot mutaties in het resultaat leiden. Na afronding van de accountantscontrole wordt de jaarrekening definitief aan uw raad aangeboden en wordt een voorstel voor de resultaatbestemming opgesteld.

2.3 Prijs- en volumegroei Door de groei van de gemeente neemt het aantal taken toe. Door middel van een indexatie voor volumegroei worden de budgetten in de begroting 2025 verhoogd zodat deze meegroeien met de omvang van de gemeente. Ook prijsstijging door inflatie heeft gevolgen voor onze budgetten. Uitgaven worden jaarlijks duurder. Hiermee wordt rekening gehouden door een prijsgroei zodat budgetten reëel blijven ten opzichte van de prijsontwikkeling. Bij de stijging van de uitgaven zijn voor prijs- en volumegroep de volgende uitgangspunten gehanteerd: 10

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Autonome ontwikkelingen

Uitgangspunten 1. Voor generieke prijsstijgingen is rekening gehouden met een stijging van 2,2%. Deze stijging is gebaseerd op de Aanpassing Prijsindex Materiële Overheidsconsumptie (IMOC) van het Centraal Economisch Plan 2024 (CEP) van het Centraal Plan Bureau (CPB). 2. Voor de stijging van loonkosten is rekening gehouden met een stijging van 4,4%. Deze stijging is gebaseerd op de loonvoetontwikkeling van het CEP van het CPB. 3. Voor de indexatie van leges en heffingen, investeringen en de kosten van verbonden partijen is rekening gehouden met een stijging van 2,9%. Deze stijging is een gewogen gemiddelde van de generieke prijsstijging en de stijging voor loonkosten. 4. De stijging van de algemene uitkering is gebaseerd op de septembercirculaire 2023 en betreft de overgang van de algemene uitkering van prijspeil 2024 naar prijspeil 2025. De decembercirculaire heeft geen structurele mutaties tot gevolg gehad. 5. De volumegroei is gebaseerd op werkelijke groei van het aantal inwoners tussen 2023-2024 die is geëxtrapoleerd naar 2025-2028. bedra gen x € 1.000

Prijsgroei

2025

2026

2027

2028

Stijging van de uitgaven Loonontwikkeling Algemene prijsontwikkeling Investeringen Verbonden partijen Subtotaal stijging van de uitgaven

-1.310 -1.410 -10 -142 -2.872

-1.310 -1.410 -30 -142 -2.892

-1.310 -1.410 -40 -142 -2.902

-1.310 -1.410 -50 -142 -2.912

Stijging van de inkomsten Algemene uitkering Leges en heffingen Belastingen Subtotaal stijging van de inkomsten

2.380 150 350 2.880

2.380 150 350 2.880

2.380 150 350 2.880

2.380 150 350 2.880

8

-12

-22

-32

Totaal prijsgroei

11

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Autonome ontwikkelingen

bedragen x € 1.000

Volumegroei

2025

2026

2027

2028

Stijging van de uitgaven Onderwijs Subsidies Bedrijfsvoeringskosten Openbare ruimte Subtotal stijging van de uitgaven

-21 -47 -11 -79

-42 -47 -22 -111

-63 -47 -33 -143

-175 -84 -47 -94 -400

Stijging van de inkomsten Algemene uitkering Onroerend zaakbelasting Subtotaal stijging van de inkomsten

-

-

-

710 60 770

Totaal volumegroei

-79

-111

-143

370

2.4 Verbonden partijen Via de besluitvorming over de kadernota van de betreffende verbonden partijen hebben wij u zienswijze gevraagd over de kostenontwikkeling bij deze verbonden partijen. Over het algemeen ging het over kostenstijging als gevolg van loon- en prijspeilontwikkelingen. Deze kosten zijn opgenomen onder het onderdeel 2.3 Prijs- en volumegroei. In dit onderdeel beperken wij ons tot de kostenontwikkeling vanwege andere oorzaken. De hogere kosten voor de Omgevingsdienst de Vallei (OddV) worden voornamelijk veroorzaakt door het regionaal uitvoeringsprogramma van de OddV. De hogere kosten voor de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) zijn voornamelijk nodig voor het verbeteren van de bedrijfsvoering van de VGGM. bedra gen x € 1.000

Verbonden partijen

2025

2026

2027

2028

OddV GBLT Food Valley Regio de Vallei VGGM

-64 -107

-64 -107

-64 -107

-64 -107

Totaal verbonden partijen

-171

-171

-171

-171

2.5 Ontwikkelingen Gemeentefonds Op 15 april heeft het demissionaire kabinet de voorjaarsnota van het Rijk verstuurd aan de Eerste en Tweede Kamer. Behandeling in de Tweede Kamer is voorzien in de eerste week van juni. De voorjaarsnota vormt de basis voor de mutaties in de meicirculaire (verwachte verschijningsdatum 31 mei) voor de ontwikkelingen in het Gemeentefonds. Afhankelijk van de besluitvorming door het Rijk over de voorjaarsnota kan de omvang van het Gemeentefonds nog wijzigen. Deze wijzigingen zullen dan in de septembercirculaire 2024 worden verwerkt. 12

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Autonome ontwikkelingen

De belangrijkste wijziging is dat het Gemeentefonds vanaf 2024 niet meer mee stijgt met de ontwikkeling van de Rijksuitgaven, maar mee stijgt met de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product over de afgelopen acht jaar en de ontwikkelingen op loon- en prijspeil. Deze wijziging moet er voor zorgen dat de omvang van het Gemeentefonds stabieler wordt. De definitieve effecten zijn pas bekend als de meicirculaire wordt ontvangen, toch zijn de belangrijkste contouren zichtbaar en kunnen we de gevolgen la inschatten. Zo zal de opschalingskorting vervallen en worden de kosten voor Jeugdzorg (vanaf 2024) gecompenseerd voor loon- en prijspeilontwikkeling. Deze effecten zijn relatief eenvoudig te berekenen en hebben wij daarom financieel verwerkt. In de voorjaarsnota van het Rijk worden daarnaast nog diverse ontwikkelingen (zoals de genoemde systeemwijziging) gemeld in relatie tot de jaarlijkse groei van het Gemeentefonds op basis van de Rijksuitgaven (het accres), waarvan het minder eenduidig is wat het uiteindlijke effect voor onze gemeente is. Voorbeelden hiervan zijn een eenmalige verlaging van het accres in 2025 met € 675 miljoen en het vervallen van de uitname vanwege de hervormingsagenda jeugd (€ 500 miljoen) in 2025. Mede als gevolg van de systeemwijziging is het complex om een goede inschatting te maken van de budgettaire effecten.

Per saldo is de verwachting dat de algemene uitkering in 2025 lager zal uitvallen en vanaf 2026 structureel substantieel hoger. Op basis van macro-calculaties bedraagt dit voordeel vanaf 2026 mogelijk ongeveer € 1 miljoen, maar minder is ook mogelijk. Wij hebben vanwege de onzekerheid over de hoogte nog geen rekening gehouden met deze opbrengst. Via de raadsinformatiebrief over de meicirculaire zullen wij u vóór de behandeling van de kadernota in uw raad over de uitkomsten informeren. Een bij-effect van het vervallen van de uitname vanwege de hervormingsagenda jeugd in 2025 kan zijn dat het tempo van de opgenomen besparingen op de jeugdzorg vanwege de hervormingsagenda wordt vertraagd. Een ander belangrijk aspect in de voorjaarsnota van het Rijk is dat de bekostiging van de Wmo vanaf 2026 wordt. Waarschijnlijk zal dit gebeuren op de wijze waarop nu bijstandsuikeringen worden gefinancierd. Ook gaat het Rijk vanaf 2026 jaarlijks € 75 miljoen reserveren voor de vergrijzingskosten in de wmo. Dit zal betekenen dat het budget voor de Wmo in Nijkerk elk jaar met ongeveer € 150.000 omhoog gaat. bedragen x € 1.000

Ontwikkeling gemeentefonds

2025

2026

2027

2028

Vervallen opschalingskorting Loon- en prijscompensatie Jeugd Maatstaven

200 350

1.400 200 350

1.400 200 350

1.400 200 350

Totaal ontwikkeling gemeentefonds

550

1.950

1.950

1.950

13

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Actuele ontwikkelingen beleid

3. Actuele ontwikkelingen beleid In dit hoofdstuk geven we een toelichting op de actuele ontwikkeling van bestaand beleid en de verwachte financiële effecten daarvan voor de Kadernota 2025.

3.1 Beheerplan gebouwen In de tweede helft 2024 vinden de actualisaties plaats van de beheerplannen wegen en gebouwen. Binnen dit proces is gesignaleerd dat er structureel extra middelen nodig zullen zijn om de huidige onderhoudskwaliteit in stand te houden. De jaarlijkse verhoging met de verwachte verhoging van het prijspeil is onvoldoende gebleken om de explosieve prijsstijgingen te corrigeren. Afhankelijk van de uitkomsten van de inspectie van de gebouwen, de daarbij behorende meerjaren-onderhoudsplanning en de volledige verhoging van het prijspeil bedraagt de verhoging van de jaarlijkse stortin naar schatting tussen de € 80.000 en de € 100.000. bedra gen x € 1.000

Beheerplan gebouwen

2025

2026

2027

2028

Prijsontwikkeling

-100

-100

-100

-100

Totaal beheerplan gebouwen

-100

-100

-100

-100

3.2 Beheerplan wegen In 2022 is een prijscompensatie van 12% voor de storting in de voorziening wegen doorgevoerd. Dit was niet de volledige prijsstijging van 20% voor 2022. Er is in 2022 gekozen voor 12% omdat de verwachting was dat het geen structurele prijsstijgingen van 20% betrof. Zoals nu achteraf blijkt is er wel sprake van een structurele verhoging van het prijspeil. Als in 2022 wel de berekende 20% (in plaats van de doorgevoerde 12%) prijsstijging was toegekend aan de storting, zou de huidige storting op dit moment al € 174.000 hoger zijn geweest. Naast het feit dat prijscompensatie niet geheel heeft plaatsgevonden is de huidige storting op basis van het wegenareaal per 1 januari 2018. De afgelopen jaren hebben er diverse ontwikkelingen plaatsgevonden zoals de ontwikkeling Doornsteeg, Nijkerkerveen en woonpark Hoevelaken. Ten opzichte van de situatie per 1 januari 2018 is er op dit moment 12 procent meer areaal, wat een stijging van de storting met € 291.000 rechtvaardigt. Het toekennen van volledige prijscompensatie (€ 174.000) en het aanpassen van de storting naar het huidige areaal (€ 291.000) leidt tot een jaarlijkse verhoging van de storting van circa € 465.000,-.

Afhankelijk van de uitkomsten van de inspectie wegen, de daarbij behorende meerjarenonderhoudsplanning, prijscompensatie en aanpassing naar het huidige areaal betekent op dit moment een theoretisch verhoging van de jaarlijks storting met circa € 400.000 tot € 500.000. De exacte bedragen zullen bij het beheerplan wegen worden vastgesteld. Bovenstaande formulering is dan ook als risicoaanduiding afgegeven omdat de financiële effecten van de actualisatie van het beheerplan fors zijn.

14

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Actuele ontwikkelingen beleid

bedra gen x € 1.000

Beheerplan wegen

2025

2026

2027

2028

Prijsontwikkeling en areaaluitbreiding

-500

-500

-500

-500

Totaal beheerplan wegen

-500

-500

-500

-500

3.3 Wet maatschappelijke ondersteuning Door loon- en prijsgroei staat de tarieven voor de Wmo onder druk. Huishoudelijke ondersteuning en begeleiding zullen hierdoor duurder worden. Op basis van de besteding aan de huishoudelijke hulp en de reguliere en gespecialiseerde begeleiding in de periode 2021/2023 is een eerste inschatting gemaakt van de kostenstijging. Hierbij zijn we uitgegaan van de tarief indicaties die uit de markt blijken. Op korte termijn zal een kostprijsonderzoek plaatsvinden waaruit concreter onderbouwd zal blijken wat de kostenstijging is. De kosten voor het persoonsgebonden budget gaan ook toenemen. Door een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep moet bij de bepaling van het PGB-tarief de CAO VVT gevolgd gaan worden. Het huidige beleid is gebaseerd op hantering van het minimumloon. bedragen x € 1.000

Wet maatschappelijke ondersteuning

2025

2026

2027

2028

Huishoudelijke hulp Reguliere begeleiding Persoonsgebonden budget

-330 -170 -65

-330 -170 -65

-330 -170 -65

-330 -170 -65

Totaal maatschappelijke ondersteuning

-565

-565

-565

-565

3.4 Vluchtelingen Gemeenten worden geacht om voor diverse groepen vluchtelingen huisvesting of opvangplekken te realiseren. Voor elke doelgroep (asielzoekers, statushouders en Oekraïners), zitten daar verschillende (wettelijke) verplichtingen en regimes aan vast, die bijvoorbeeld te maken hebben met begeleiding, inburgering, werk, zorg en onderwijs. Over de uitvoering van de taakstellingen hebben wij goede afstemming met onze buurgemeenten binnen de regio Foodvalley. Binnen de regio kijken we naar hoe iedere gemeente een substantiële bijdrage kan leveren aan de noodzakelijke opvang. Inmiddels is de startnotie opvang asielzoekers op 14 maart 2024 besproken in uw raadscommissie. Deze startnotitie is bedoeld om als gemeente de regie te kunnen voeren op dit dossier. We gaan hiervoor een integraal programma ontwikkelen en uitvoeren, waarbinnen voor de beleidsmatige insteek en de uitvoering van de aanpak van de verschillende doelgroepen afgestemd worden. Wij zijn aan de slag om de ambtelijke organisatie hierop in te richten, om zo ook de extra druk die deze problematiek met zich meebrengt voor onze organisatie goed het hoofd te kunnen bieden. De startnotitie heeft een eerste vervolg gekregen in de nota van Uitgangspunten die wij u ter vaststelling hebben aangeboden.

15

K a d e r n o t a

2 0 2 5

Actuele ontwikkelingen beleid

Asielzoekers De nota van Uitgangspunten, die met name betrekking heeft op de opvang van asielzoekers in relatie tot de Spreidingswet, is op 23 mei 2024 consulterend besproken in de raadscommissie. De uitkomst van deze consultatie is dat de gemeente Nijkerk doorgaat met het onderzoek naar huisvesting van asielzoekers binnen de gemeente Nijkerk op basis van de aantallen volgens de Spreidingswet. Voor de opvang van asielzoekers starten we nog voor de zomer met het proces om in samenspraak met de bevolking een plan van aanpak op te stellen en voor 1 juli 2025 (een) opvanglocatie(s) voor 278 personen te realiseren. Met dit aantal houden we ons aan de volgens de Spreidingswet opgelegde taakstellingen. Mocht het nieuwe kabinet het voornemen doorzetten om de Spreidingswet terug te trekken, dan blijven wij vanuit onze maatschappelijke verantwoordelijkheid de taakstelling in de Spreidingswet hanteren. Dit staat vastgelegd in de Nota van uitgangspunten Opvang asielzoekers. Het was de verwachting dat het Rijk medio 2024 in het kader van de Spreidingswet zou komen met een regeling die zou voorzien in de dekking van de kosten. In het hoofdlijnenakkoord hebben de formerende partijen is aangekondigd dat de Spreidingswet zal worden ingetrokken. Het is op dit moment daardoor nog onduidelijk hoe een en ander verder zal gaan.

Omdat wij niet op duidelijkheid hierover kunnen wachten, zetten wij voor de kosten van deze aanpak de bestemmingsreserve Oekraïners in. Per 31 december 2023 bedraagt de omvang van deze reserve € 2,8 miljoen euro. Rekening houdend met de toekomstige bijdragen die wij nog ontvangen alsmede de uitvoerings-, instandhoudings- en onderhoudskosten, is deze bestemmingsreserve in ieder geval voor 2024 toereikend om de totale kosten van de kernbezetting van het projectteam te dekken. Zodra het Rijk vanuit de Spreidingswet met een financiële regeling komt stellen wij een definitief dekkingsplan op en verwerken we dit in de begroting 2025. Statushouders Voor de doelgroep statushouders kunnen we vanwege de woningnood op dit moment niet aan onze taakstelling op het gebied van huisvesting voldoen. Om hierin verlichting te brengen hebben we nu de tijdelijke doorstroomlocatie in de Dependance aan de Kolkstraat ingericht. We blijven gesprekken voeren met woningcorporaties en andere partners over nieuwe en creatieve oplossingen voor huisvesting. Oekraïners Voor vluchtelingen uit Oekraïne is de tijdelijke gemeentelijke opvanglocatie op de hoek Bloemendaalseweg/Nachtegaalsteeg nog steeds in bedrijf, met 237 bewoners. bedragen x € 1.000

Nieuwkomers

2025

2026

2027

2028

Spreidingswet

-

-

-

-

Totaal Nieuwkomers

-

-

-

-

16

K a d e r n o t a

2 0 2 5 Maatschappelijke opgave per perspectief

4. Maatschappelijke opgave per perspectief In de Ontwikkelagenda zijn acht maatschappelijke opgaven vastgelegd. Deze zijn onderverdeeld naar de perspectieven Ruimte, Sociaal, Veilig en Dienstverlening. In dit hoofdstuk wordt per perspectief de ontwikkeling voor 2025 van de maatschappelijk opgaven toegelicht.

4.1 Perspectief Ruimte De gemeente Nijkerk heeft een groeiambitie. Deze wens voor de lange termijn is opgenomen in de Omgevingsvisie. Wonen, werken en leven moeten met elkaar in evenwicht blijven. Ook nu de ruimte schaarser wordt en de samenstelling van de bevolking verandert. Daarin moeten we voortdurend een balans vinden, waarbij we ook gestaag willen blijven groeien. Maatschappelijke opgave 1.1. Een thuis voor iedereen

Thuis is waar je woont en leeft. Een thuis blijven bieden aan alle inwoners van Nijkerk is moeilijk, omdat er een enorme druk op de woningmarkt is. We zetten vanuit onze Woonvisie de komende jaren in op het bouwen van nieuwe woningen en het verkrijgen van een betere balans tussen vraag en aanbod. We bieden op die manier kansen aan eigen inwoners en ruimte voor buurtschappen. We zetten onder andere in op alternatieve en flexibele woonvormen. Er zal wel sprake zijn van een gestage, niet per se regelmatige groei van het aanbod van woningen. Daarvoor zijn de marktomstandigheden te onvoorspelbaar. Het is ook van belang dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig, liefst in hun eigen woonomgeving, wonen en verblijven. Dat past in het toekomstbestendig en betaalbaar houden van ons sociale stelsel. In dat kader is het van belang dat we de komende jaren, samen met onze ketenpartners, inzetten op inclusieve wijken. Dit vraagt een extra inzet op effectieve lobby. Met onze bouwopgave en met de ontwikkeling in bestaande buurten en wijken kunnen we nieuwe vormen van ‘samen wonen en samen leven’ ontwikkelen. Het gaat daarbij niet alleen om fysieke en ruimtelijke aanpakken, maar vooral ook om groepen mensen blijvend op elkaar te betrekken en daarvoor de sociale infrastructuur te scheppen en te versterken.

Dit willen we bereiken Dat de gemeente Nijkerk een plek is en blijft waar het voor alle inwoners in alle levensfasen en omstandigheden fijn is om te wonen en te leven.

Stand van zaken en ontwikkelingen Om inwoners van Nijkerk een goed thuis te bieden is het belangrijk te weten waar we nieuwe woningen moeten bouwen en wat voor woningen dit moeten zijn. Dit heeft op de langere termijn veel invloed op de veranderende samenstelling van de bevolking en op de kansen voor inwoners om binnen hun eigen woonplaats te verhuizen. We hebben extra aandacht voor specifieke doelgroepen die moeilijker een woning kunnen vinden, met onder andere flexibele woningbouwlocaties, premantelzorgwoningen en startersleningen. We zien onze groeiambitie niet als doel op zich, maar als middel om de kwaliteit van wonen en leven voor onze inwoners verder te kunnen ontwikkelen. De activiteiten die in de Ontwikkelagenda zijn genoemd blijven in stand, met een aanscherping en aanvulling op enkele aspecten.

17

K a d e r n o t a

2 0 2 5 Maatschappelijke opgave per perspectief

Dit gaan we doen in 2025 1. We geven aandacht aan de huidige projecten die in de pijplijn zitten (conform projectenlijst en woningbouwprognose). We prioriteren onze investeringen in mobiliteit om deze ontwikkelingen te kunnen blijven faciliteren (denk o.a. aan Klaarwater, Stadshaven en oostzijde Nijkerk). 2. Kerkplein en Stadshaven zijn complexe projecten, en hebben onze prioriteit. 3. We streven naar 400 tot 500 flexibele wooneenheden voor specifieke doelgroepen. We onderzoeken en benutten de mogelijkheden om woningen zo veel mogelijk toe te wijzen aan inwoners uit onze eigen gemeente. 4. We spreken met projectontwikkelaars in anterieure overeenkomsten zelfbewoningsplicht af voor de sociale en betaalbare woningcategorie. 5. We hanteren de in 2024 vastgestelde nota grondbeleid om situationeel grondbeleid uit te voeren. Hiermee hebben we de keuze tussen passief, faciliterend en actief grondbeleid, afhankelijk van de positie op het speelveld. 6. Voor de komende drie jaar maken we opnieuw prestatieafspraken met de woningcorporaties en huurdersorganisaties. In 2024 onderhandelen we voor een periode van 3 jaar. Afronding hiervan wordt verwacht begin 2025. 7. De huidige welstandsnota wordt vernieuwd in samenhang met het programma omgevingskwaliteit vanuit de omgevingsvisie. 8. We geven uitvoering aan het vastgesteld erfgoedbeleid.

Ook hiervoor geldt de samenhang met het programma omgevingskwaliteit. 9. Met betrekking tot wonen/woondeals/verstedelijkingsstrategieën nemen we actief deel aan de regio Amersfoort en de Regio Foodvalley. In 2025 wordt de herijking van de Woondeal Regio Foodvalley vastgesteld en ondertekend. 10. We stellen een woonzorgvisie op en actualiseren de woonvisie 2020+. 11. We bereiden besluitvorming voor over de opstelling van een volkshuisvestingsprogramma (waarschijnlijk per 1 januari 2026) op grond van de (in voorbereiding zijnde) Wet versterking regie volkshuisvesting. Maatschappelijke opgave 1.2. We delen de ruimte eerlijk en sociaal

De groei en ontwikkeling van Nijkerk geeft meer druk en competitie op de schaarse ruimte. We moeten daarin keuzes maken en tegelijk het veelvormige karakter van Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken bewaken en bewaren. Dit geldt in het bijzonder voor ons vitale en robuuste buitengebied waar een rijke schakering van functies haar plek heeft en ook moet houden. De gevolgen van de ontwikkeling van landelijke functies (landbouw, recreatie, natuur en landschap) moeten we goed begeleiden en inpassen. Dit vraagt meer capaciteit en inzet, wat nu al merkbaar is binnen onze organisatie. Ook moet op sommige plekken een goede afweging plaatsvinden tussen meer landelijke functies en hun ruimtevraag enerzijds en ruimtelijke behoeften voor woningbouw en bedrijfsontwikkeling anderzijds. Dit willen we bereiken Dat de ruimte in Nijkerk voor de korte en zeker voor de lange termijn optimaal wordt verdeeld en ingericht. Vanuit openheid, transparantie en betrokkenheid van belanghebbenden zullen we soms lastige en pijnlijke keuzes moeten maken.

Stand van zaken en ontwikkelingen Groei in woningen vraagt om investeringen in voorzieningen zoals onderwijs, zorg en sport, maar ook in zaken als mobiliteit, duurzaamheid, openbare ruimte en economie. Deze investeringen geven ons kansen om uit te breiden of te verstevigen. Hiervoor wordt een Meerjareninvesteringsprogramma (MIP) opgesteld. 18

K a d e r n o t a

2 0 2 5 Maatschappelijke opgave per perspectief

Ook voor het buitengebied geldt dat er grote vraagstukken zijn om te transformeren en te vernieuwen. Daarbij speelt het beperken van de stikstofuitstoot een grote rol. We zullen de groei van onze gemeente blijven bezien vanuit het perspectief van een sociaal, ondernemend en leefbaar Nijkerk. De activiteiten voor de uitvoering van deze maatschappelijke opgave zoals aangegeven in de Ontwikkelagenda blijven in stand, wel is een aanscherping en nadere prioriteitstelling van planvorming nodig en aanvulling op enkele aspecten. Dit gaan we doen in 2025 1. In samenhang met het mobiliteits/bereikbaarheidsvraagstuk aan de oostzijde van Nijkerk wordt een gebiedsuitwerking gemaakt voor de omgeving Slichtenhorst, Station Nijkerk/Luxool/Bronswerk. 2. We stellen een Omgevingsvisie 2.0 op, inclusief gezondheid, bodem en landelijk gebied, en een visie op mobiliteit en parkeren. 3. We zetten in op het uitwerken van de mogelijkheden van het station Nijkerk als Regiopoort en het treffen van overbruggingsmaatregelen in verband met het rijksbesluit over het uitstellen van investeringen in knooppunt Hoevelaken. 4. We zetten in op een intensievere lobby richting provincie en Rijk om doelstellingen ten aanzien van woningbouw en infrastructuur mogelijk te maken. 5.

We nemen het initiatief voor het realiseren van de hiervoor noodzakelijke fiets/autoinfrastructuur, deelmobiliteit en verbetering van het openbaar vervoer. 6. We stellen in samenhang met het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied een lokaal programma landelijk gebied op. Met betrekking tot het landelijk gebied werken we nauw samen binnen de Regio Foodvalley. Daarnaast zijn we agendalid in de regio Amersfoort. 7. We zijn ons ervan bewust dat voor de uitvoering van de transitie landelijk gebied het Rijk heeft aangegeven dat bodem en water sturend worden. Dit vereist extra inzet vanuit planologie en casemanagement voor de uitvoering. 8. Samen met de inwoners, stakeholders en bedrijven onderzoeken we de mogelijkheden voor het plaatsen van minimaal twee windturbines in onze gemeente. Hierbij doen we nadrukkelijk onderzoek naar de effecten op de gezondheid van onze inwoners, de leefbaarheid in de wijken en de effecten op de flora, fauna en het landschap. 9. We zetten als college allereerst in op het benutten van bestaande daken voor het leggen van zonnepanelen. 10. Daarnaast gaan we met de grondeigenaren in de aangewezen zoekgebieden en de omwonenden in gesprek om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om 40 ha zonneweides te realiseren. 11. We werken verder aan het omgevingsplan. Via de pilot Hoevelaken doen we hiermee eerste ervaringen op. 12.

We maken een nieuw totaaloverzicht en totaalafweging van onze ruimtelijke en maatschappelijke investeringen via de actualisatie van het en we starten met de uitvoering van de jaarschijf 2025. 13. Landschap en biodiversiteit vragen binnen een context van toenemende verstedelijkingsdruk om extra aandacht. We actualiseren het landschapsontwikkelingsplan. Dit is een bouwsteen van het programma omgevingskwaliteit. 14. Met het oog op de bereikbaarheid van Nijkerk is het van belang meer in te zetten op goed openbaar vervoer en snelle fietsverbindingen naar het station en voor het woon-werkverkeer, conform het STOMP-principe. Het STOMP-principe zet de mens centraal bij gebiedsontwikkeling. 15. We gaan verder met de ontwikkeling van Paasbos. In 2025 stellen we een omgevingsplan op en begin 2026 starten de werkzaamheden.

19

K a d e r n o t a

2 0 2 5 Maatschappelijke opgave per perspectief

Maatschappelijke opgave 1.3. Een bloeiende economie in een vitale samenleving

Nijkerk heeft een erkend sterk bedrijfsleven. Innovatiekracht en ondernemerschap zijn een stabiele basis onder een vitale economie, met sterke lokale en regionale uitstraling. In onze Economische visie wordt het belang van onze economische sector geplaatst binnen het kader van de ontwikkeling van onze samenleving. Bloei van de economie en bloei van ons verenigingsleven, van de leefbaarheid in onze centra, brede welvaart en inkomenszekerheid voor onze inwoners en de instandhouding van voorzieningen gaan hand in hand. De uitdagingen daarvoor worden groter in de komende jaren. Door de transities (stikstof, energie, circulariteit) in het landelijk gebied en met name de agrarische sector en het agrifoodcluster, het toenemend belang van duurzame ontwikkeling en de druk op de ruimte komen verdienmodellen en economische processen onder druk. Ook de algemene economische vooruitzichten zijn minder rooskleurig dan de afgelopen jaren. Dit vraagt van ons dat we nog meer naast onze ondernemers gaan staan, belemmeringen wegnemen en ons bedrijfsleven ondersteunen in het benutten van kansen. Dit willen we bereiken Dat we de ‘gouden wisselwerking’ tussen onze bloeiende economie en onze vitale samenleving behouden en waar mogelijk duurzaam versterken in steeds uitdagender tijden.

De economische visie uit 2021 biedt daarbij een goed richtsnoer, dat we overigens in nieuwe en wisselende omstandigheden toepassen.

Stand van zaken en ontwikkelingen Steeds meer vraagstukken spelen zich af binnen de regio’s waarbinnen de gemeente Nijkerk actief is. Zoals de woondeals en verstedelijkingsstrategieën waar we aan deelnemen in de Regio Foodvalley en Amersfoort. We zullen in deze regio ’s onze belangen zo goed mogelijk inbrengen. Dit geldt ook voor ontwikkelingen die buiten onze gemeentegrenzen kunnen plaatsvinden, zoals een mogelijke komst van een kazerne in de gemeente Zeewolde. Nijkerk heeft een sterk ondernemerschap met goede bedrijven. Bedrijvigheid en ondernemerschap zijn belangrijk voor onze samenleving. Daarom blijven we inzetten op de ontwikkeling van bedrijventerreinen, de kwaliteit van de kernwinkelgebieden en meer in het algemeen het stimuleren van bij de gemeente passende werkgelegenheid. Deze vernieuwing moet plaatsvinden in een duurzame setting en in de beweging naar een toekomstbestendige economie. De activiteiten voor de uitvoering van deze maatschappelijke opgave zoals aangegeven in de Ontwikkelagenda blijven in stand, waarbij de verdere invulling steeds concreter wordt. Dit gaan we doen in 2025 1. We actualiseren onze economische visie, voeren deze en de visie op de vrijetijdseconomie uit en blijven investeren in onder andere onze centrumgebieden, het food production cluster en de verbinding tussen binnenstad en randmeer. 2.

We blijven inzetten op de ontwikkeling van toekomstbestendige bedrijfsterreinen en het vergroten van ruimte voor werken ook elders in de gemeente (niet zijnde bedrijventerreinen) en investeren in het vasthouden en laten groeien van onze werkgelegenheid. 3. We ontwikkelen in de periode tot 2030 15 à 20 ha bedrijfsterrein. 4. We versterken de innovatiekracht in onze (maak)industrie door een betere koppeling aan te brengen met en in de kennisas Regio Foodvalley.

20

K a d e r n o t a

2 0 2 5 Maatschappelijke opgave per perspectief

5. We richten ons op slimme combinaties van ruimtelijke ontwikkeling van werkgelegenheid en mobiliteit rondom knooppunten (station Nijkerk, Hoevelaken) en zetten in op een goede balans tussen wonen, werken en recreëren in nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. 6. Op het vlak van duurzaamheid zetten we verdere stappen op het vlak van energiemanagement en het organiserend vermogen van bedrijven op bedrijventerreinen. Maatschappelijke opgave 1.4. Duurzaam is de sleutel naar onze toekomst

Een duurzame toekomst is alleen mogelijk als we fors schakelen in onze bijdrage aan de klimaatopgaven en in de verzekering en versterking van biodiversiteit. We willen dit doen als goed voorouder van onze kinderen en (achter)kleinkinderen. Per 2050 willen we als gemeente klimaatneutraal zijn. Daartoe zetten we in op het verminderen van het energieverbruik en de (grootschalige) opwek van duurzame energie. Dat kan alleen slagen als de opbrengsten hiervan ook in onze gemeente neerslaan en de inwoners zich mede daardoor eigenaar kunnen voelen van deze transitie. Een duurzame toekomst is alleen mogelijk als we onze economisch basis kunnen blijven vernieuwen en versterken. Werk en inkomen blijven een sleutelfactor in een solide samenleving, maar zal moeten op een nieuwe manier worden vormgegeven. Een nieuwe manier met nieuwe activiteiten en nieuwe vormen van arbeid en arbeidsdeling. We zetten in op een circulaire economie en minder restafval, op duurzame en actieve mobiliteit en het verbeteren van biodiversiteit in de woonwijken en op bedrijfsterreinen. Dit willen we bereiken Dat onze inwoners een prettige, duurzame fysieke leefomgeving ervaren, waar het goed wonen, werken en verblijven is. Duurzame groei is passend bij de maat en schaal van de gemeente, waarbij voorzieningen (onderwijs, sport, sociaal), mobiliteit, recreatie, werkgelegenheid zich in verhouding ontwikkelen.

Stand van zaken en ontwikkelingen De groei van onze gemeente en de gevolgen hiervan moeten we nauwkeurig afstemmen op onze doelststellingen voor een duurzame toekomst. We willen in de toekomst klimaatbestendig en waterrobuust zijn. Duurzame en actieve mobiliteit, toewerken naar een meer circulaire economie, het besparen van energie en de opwek van duurzame energie dragen hier aan bij. De activiteiten voor de uitvoering van deze maatschappelijke opgave zoals aangegeven in de Ontwikkelagenda vragen verdere aanscherping en uitwerking. Dit gaan we doen in 2025 1. We stellen een meerjarig actieplan energie op, op basis van doelen van de Routekaart Energieneutraal Nijkerk 2050. 2. We schrijven een paragraaf ‘duurzaamheid en wonen’ als onderdeel van de te actualiseren woonvisie. Dit om te borgen dat nieuwbouwprojecten en inbreidingsprojecten op moment van realisatie moeten voldoen aan dan geldende en maatschappelijk geaccepteerde bouwvoorschriften, met het laagst mogelijke energieverbruik en hoogst mogelijke energieopwek. 3. We stellen een uitvoeringsprogramma mobiliteit op dat het STOMP-principe als uitgangspunt heeft en het autogebruik in Nijkerk vermindert. In dit uitvoeringsprogramma een gedifferentieerd parkeerbeleid uitgewerkt voor het centrum en de woonwijken. 4. We starten een energiealliantie op met bedrijfsterreinen.

Hierin willen we samen met het bedrijfsleven beschikbare elektriciteit slim benutten en samen duurzame energie opwekken, opslaan en onderling delen. 21

K a d e r n o t a

2 0 2 5 Maatschappelijke opgave per perspectief

5. We geven uitvoering aan het actieplan circulaire economie. 6. We werken verder aan het uitvoeringsplan van het Hoevelakense bos. 7. Vanuit de Omgevingsvisie 1.0 volgen diverse programma’s: het programma water, programma mobiliteit, programma omgevingskwaliteit, programma inbreiding wonen en werken en het MIP. 8. Het opstellen van een uitvoeringsprogramma Warmte (in het verlengde van de vastgestelde Warmtevisie).

4.2 Perspectief Sociaal In 2025 zien wij op landelijk en lokaal niveau op alle beleidsonderwerpen binnen het perspectief Sociaal ontwikkelingen. De actuele ontwikkelingen worden beïnvloed door ontwikkelingen op langere termijn. De arbeidsmarkt staat onder de druk, de vergrijzing neemt toe en er is een tekort aan woningen in onze gemeente. Ook door de instroom van asielzoekers wordt er meer gebruik gemaakt van onze lokale voorzieningen. We zien steeds meer noodzaak om de omslag van individuele ondersteuning naar gemeenschaps- en leefwereldgericht werken in gang te zetten. We staan voor een overgang van individueel gerichte ondersteuning naar leren omgaan met het leven en het zorgen voor elkaar in een gemeenschap. Ook zien we de noodzaak om problematiek van inwoners integraal bekijken om zo te streven dat alle inwoners mee kunnen doen en erbij horen. Maatschappelijke opgave 2.1. Alle inwoners doen mee en horen erbij

We staan er voor dat iedere inwoner van Nijkerk gelijke kansen heeft en dat iedereen kan meedoen. Om onze inwoners te ondersteunen in de bevordering van de zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid, zetten we veel van de al ingezette lijnen voort. We zetten in op gezondheidsbevordering en preventie. We werken vanuit de filosofie van ‘Positieve gezondheid’ en ‘Gezondheid in al het beleid’. In dat kader werken we aan een toereikend aanbod van kunst en cultuur, sport, inclusief onderwijs, welzijn, zorg en ondersteuning. In lijn met de ontwikkeling en groei van de bevolking. We werken eveneens aan het aanbrengen van meer samenhang tussen alle activiteiten die plaatsvinden. Daarnaast streven we naar een groter bereik van deze voorzieningen, waarbij we speciale aandacht geven aan onze jeugd en onze ouderen. Intimidatie en discriminatie gaan we zichtbaar tegen. Dit willen we bereiken Dat we een inclusieve samenleving zijn waarin mensen dezelfde kansen en mogelijkheden hebben ongeacht hun achtergrond, leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, godsdienst, seksuele voorkeur en ongeacht of ze een ziekte of beperking hebben. Je hoort er gewoon bij, er is geen onderscheid. Mensen houden rekening met elkaar en er zijn geen drempels om mee te doen.

Stand van zaken en ontwikkelingen Op de bovengenoemde maatschappelijke opgaven zien we sterke ontwikkelingen op landelijk en lokaal niveau. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Dit akkoord heeft ook gevolgen voor de preventieve gezondheidstaak van de gemeente en de verbindingsfunctie tussen arbeidsmarkt, gezondheid en sociaal domein. Binnen de regionale samenwerking Samen Sterker Eemland geven we uitvoering aan het IZA. Dit gebeurt aan de hand van het door de regio opgestelde IZA Regioplan Eemland.

22

K a d e r n o t a

2 0 2 5 Maatschappelijke opgave per perspectief

In het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is de ambitie vastgelegd om in 2040 een gezonde generatie te hebben. Dit is in lijn met onze lokale ambitie. Ook hierin speelt preventie een belangrijke rol. Het landelijke akkoord is vertaald in een (lokale) Plan van Aanpak 2024-2026 GALA. Dit plan voeren wij uit samen met onze samenwerkingspartners. De gevolgen van de Hervormingsagenda Jeugd, inclusief bezuinigingen jeugdzorg wordt nog uitgewerkt. Het is wel is duidelijk dat dit grote gevolgen heeft voor zowel de lokale uitvoering van de jeugdzorg als de regionale samenwerking op het gebied van inkoop. De gemeente staat voor de uitdaging om aan de taakstelling te voldoen binnen de krappe woningmarkt. Er is dringend behoefte aan (flexibele) woningen om zowel de reguliere woningzoeker als de statushouders te kunnen huisvesten. Deze taak pakken we in nauwe samenwerking met Woningstichting Nijkerk op. Daarnaast betekent een verhoogde taakstelling extra druk op de dienstverlening en bijvoorbeeld ook huisvesting van kinderen. Dat betekent ook meer vraag naar kinderopvang, onderwijsplaatsen en taalschakelklassen. Kinderen van vluchtelingen moeten begeleiding en ondersteuning krijgen om te integreren binnen de samenleving, zodat zij de juiste vaardigheden ontwikkelen voor een kansrijke toekomst.

Gelet op de structurele stroom van vluchtelingen die we de afgelopen jaren zien, is structureel capaciteit en specifieke kwaliteit in de gemeentelijke organisatie nodig. De activiteiten voor de uitvoering van deze maatschappelijke opgave, zoals aangegeven in de Ontwikkelagenda, blijven in stand. We vertalen in de uitvoering van onze activiteiten het integraal beleid. We kijken hiervoor naar onze manier van werken en het integraal werken tussen alle domeinen. Dit gaan we doen in 2025 1. We ontwikkelen een integraal sociaal beleid voor jeugd, volwassenen en ouderen met aandacht voor antidiscriminatie- en inclusiebeleid. Deze vertalen we in de uitvoering van ons werk. We voeren de inclusieagenda actief uit. 2. We monitoren de toekomstige behoefte voor de binnen-en buitensport en onderwijshuisvesting. Aan de hand daarvan ontwikkelen we concrete plannen. 3. We geven vorm aan inclusiever onderwijs en het bieden van gelijke kansen voor Nijkerkse kinderen en jongeren. We willen het aantal jongeren zonder startkwalificatie terugdringen. Maatschappelijke opgave 2.2. Mensen hebben een bodem in hun bestaan

Het hebben van werk is elementair voor de bestaanszekerheid. Om dit te voor elkaar te krijgen ligt de eerste verantwoordelijkheid bij onze inwoners en ondernemers. We zien het als onze verantwoordelijkheid als gemeente om eventuele belemmeringen om aan het werk te gaan weg te nemen. Oplossingen voor inwoners hierbij vragen veelal maatwerk en samenwerking tussen meerdere partijen. Wij hebben samen met onze regiogemeenten, partners en ondernemers een belangrijke rol in het creëren van randvoorwaarden voor een succesvol economisch en arbeidsmarktbeleid. Voor mensen die, buiten eigen invloed, geen werk hebben of die om andere redenen niet zelfstandig in hun bestaan kunnen voorzien biedt de gemeente een financieel vangnet en instrumenten om daar minder afhankelijk van te worden. De situatie rond energieprijzen en inflatie maakt financiële kwetsbaarheid en armoedeproblematiek onder inwoners nog actueler. Meer specifiek richten we ons op het tegengaan van armoede en zetten we in op vermindering van laaggeletterdheid en taalachterstanden bij kinderen en jongeren. Dit willen we bereiken Dat het veiligheids- en handelingsbewustzijn van inwoners, inwonersgroepen, organisaties en ondernemers wordt versterkt. We werken samenlevingsgericht en vergroten daarmee de Stand van zaken en weerbaarheid en ontwikkelingen zelfredzaamheid van inwoners en ondernemers. 23

K a d e r n o t a

2 0 2 5 Maatschappelijke opgave per perspectief

Verschillende onderzoeken wijzen uit dat er een sterke relatie is tussen inkomensproblemen van inwoners en huishoudens enerzijds, en problemen op het terrein van gezondheid, arbeidsparticipatie, laaggeletterdheid, armoede en toegang tot de woningmarkt anderzijds. Dat vraagt van de gemeente steeds meer een integrale blik op ondersteuningsvragen van inwoners op deze terreinen. Voor ons als gemeente Nijkerk vraagt dit nog meer inzet op een nieuwe benadering voor de terreinen arbeidsparticipatie, inkomensondersteuning, jeugdzorg, ondersteuning ouderen, Wmo, inburgering, etc. Deze vraagstukken zijn sterk met elkaar verbonden in het leven van onze inwoners. We houden er rekening mee dat inwoners, ook mensen met een baan, meer te maken krijgen met geldzorgen. En dat inwoners die nu (bij de huidige arbeidsmarkt) nog niet deelnemen aan het arbeidsproces intensievere begeleiding nodig hebben. Werkgevers en ondernemers vervullen een belangrijke rol in het verkrijgen van een startkwalificatie. In 2024 is zowel een nieuw beleidsplan Armoedebestrijding als een beleidsplan Visie op werk en participatie vastgesteld. Deze beleidsplannen zijn zorgvuldig op elkaar afgestemd. Hiermee is een belangrijke stap gezet om de integraliteit te borgen. De aansluiting met de andere domeinen borgen we in 2025 in het integraal beleid voor het taakveld Sociaal.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=7f777832-adc1-4cc1-a436-132f20cda188