2024-054 Bijlage 2 - Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken (toelichting, regels en analoge verbeelding)
Tekst van het document
Gemeente Nijkerk
Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken Toelichting, regels en analoge verbeelding
27 juni 2024 Kenmerk 0267-47-T02 Projectnummer 0267-47
Toelichting
Inhoudsopgave 1.
Inleiding 1.1. Aanleiding 1.2. Ligging plangebied 1.3. Geldende bestemmingsplannen 1.3.1. Algemeen 1.3.2. Bestemmingsplan Hoevelaken 2014 1.3.3. Bestemmingsplan Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn 1.4. Leeswijzer
1 1 2 2 2 2
2.
Beleidskader 2.1. Rijksbeleid' 2.1.1. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) 2.1.2. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening 2.1.3. Watertoets (2001, wettelijk verplicht sinds 2003) 2.2. Provinciaal beleid 2.2.1. Omgevingsvisie Gaaf Gelderland 2.2.2. Omgevingsverordening Gelderland 2.3. Gemeentelijk beleid 2.3.1. Omgevingsvisie 2040 2.3.2. Welstandsnota 2014 2.3.3. Woonvisie 2020+ 2.3.4. Mobiliteitsvisie 2.3.5. Archeologische beleidskaart 2.3.6. Beleidsregel "Aan huis gebonden beroepen of bedrijven" 2.3.7. Beleidsregel Hogere grenswaarden Wet geluidhinder gemeente Nijkerk
4 4 4 5 5 6 6 11 12 12 13 14 16 16 17 18
3.
Planbeschrijving 3.1. Geschiedenis 3.2. Bestaande situatie 3.3. Ruimtelijke beschrijving van het plan 3.3.1. Algemeen 3.3.2. Stedenbouwkundige uitgangspunten 3.3.3. Verkeersstructuur 3.3.4. Groen- en waterstructuur 3.3.5. Duurzaam bouwen 3.4. Programmatische beschrijving van het plan
20 20 21 22 22 22 27 28 28 29
4.
Randvoorwaarden 4.1. Waterhuishouding 4.1.1. Algemeen
31 31 31
3 3
4.1.2. Beschrijving van het watersysteem 4.1.3. Riolering/afvoeren van water 4.1.4. Toename verhard oppervlak Milieuaspecten 4.2.1. Bedrijven en milieuzonering 4.2.2. Geurhinder 4.2.3. Geluid 4.2.4. Bodem 4.2.5. Externe veiligheid 4.2.6. Luchtkwaliteit Ecologie Verkeer en parkeren 4.4.1. Autoverkeer 4.4.2. Parkeren Archeologie en monumenten 4.5.1. Archeologie 4.5.2. Monumenten Vormvrije mer-beoordeling
31 31 31 33 33 34 36 38 39 43 43 47 47 48 50 50 52 52
5.
Verklaring van de regels 5.1. Algemeen 5.2. Bestemmingsplan 5.3. Plansystematiek 5.4. Specifieke verklaring van dit bestemmingsplan
54 54 54 54 54
6.
Uitvoerbaarheid 6.1. Financiële uitvoerbaarheid 6.2. Maatschappelijke uitvoerbaarheid
58 58 58
4.2.
4.3. 4.4.
4.5.
4.6.
Bijlagen 1. Regio Foodvalley, Regionale woonagenda Foodvalley, Uitvoeringsplan 2018-2021, Wageningen, 18 januari 2018 2. Stec Groep, Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit regio Foodvalley, 18.441, Arnhem, januari 2020 3. Provincie Gelderland, Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019, Arnhem, 17 december 2019 4. Van Bokhorst Architecten + Ingenieurs, Bezonningsstudie Westerdorpsstraat Hoevelaken, Nijkerk, 26 april 2024 5. De Urbanisten, Poort naar Hoevelaken landschappelijke inpassing, Rotterdam, 22 april 2024 6. Schoonderbeek, Duurzaamheidsvisie Poort naar Hoevelaken, Westerdorpsstraat 87 t/m 93a Hoevelaken, Amersfoort, 22 november 2023
7. AWG Geluidadvies bv, Akoestisch onderzoek planwijziging hoek Koninginneweg - Westerdorpsstraat te Hoevelaken, 2021-024, Versie Nov.23-v5, Ermelo, 27 november 2023 8. PJ Milieu BV, Verkennend bodem- en asbest in grondonderzoek Poort van Hoevelaken Koninginneweg-Westerdorpsstraat 87-91, 93 en 93a Hoevelaken, 21090402A, Nijkerk, 21 september 2022 9. Groenewold Adviesbureau voor Milieu & Natuur, Quickscan natuur functiewijziging Poort naar Hoevelaken, 2022-024, Versie Aug.23-v3, Ermelo, 10 augustus 2023 10. Groenewold Adviesbureau voor Milieu & Natuur, Nader onderzoek soorten functiewijziging Poort naar HoevelakenKoninginneweg te Hoevelaken, 2023-024, Versie Okt.23-v1, Ermelo, 17 oktober 2023 11. Langelaar Milieuadvies, Memo onderzoek stikstofdepositie Poort naar Hoevelaken, 23069/02, Assen, 25 november 2023 12. Goudappel BV, Ontsluiting Poort naar Hoevelaken, 013136.20230203.R1.02, Deventer, 21 juli 2023 13. Gemeente Nijkerk - Team verkeer gemeente Nijkerk, Memo Verkeersontsluiting Hoevelaken i.r.t. ruimtelijke ontwikkelingen, Nijkerk, 22 april 2024 14. buRO, Aanmeldnotitie m.e.r. Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken, 0267-47-N01, Amersfoort, 28 november 2023 15. Bouw- en aannemersbedrijf Schoonderbeek, Participatieverslag Poort naar Hoevelaken Westerdorpsstraat 87 t/m 93a Hoevelaken, Amersfoort, 31 mei 2024 16.
Gemeente Nijkerk, Nota beoordeling zienswijzen en ambtshalve wijzigingen bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken, Nijkerk, 14 mei 2024
1
1.
Inleiding
1.1.
Aanleiding Al diverse jaren wordt er gewerkt aan de voorbereiding van een herontwikkelingsplan voor de westelijke entree van het dorp Hoevelaken. De locatie Koninginneweg-Westerdorpsstraat (eerder ook wel bekend als de locatie 'Eiken Schuur') draagt momenteel niet bij aan een representatieve entree van Hoevelaken, waardoor een herontwikkeling naar woningbouw door diverse initiatiefnemers al is onderzocht. In 2015 is zodoende een bouwvergunning verleend voor de bouw van 6 woningen op het braakliggende perceel tegen de rotonde van de Westerdorpsstraat en de Koninginneweg. De bouw van deze woningen is echter nooit gestart. Uiteindelijk heeft dit proces ertoe geleid dat er door de huidige eigenaar in overleg met de gemeente Nijkerk een stedenbouwkundige en programmatische hoofdopzet is vervaardigd. Deze hoofdopzet is besproken met de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK), die geoordeeld heeft dat deze planopzet met in totaal 47 woningen in diverse prijsklassen voorziet in een ruimtelijke en functionele impuls voor het plangebied. Afbeelding 1: Ligging plangebied.
Het geldende bestemmingsplan maakt die ontwikkeling echter niet mogelijk. Daarom is het bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken vervaardigd, dat het planologisch-juridisch kader biedt voor de ontwikkeling en realisering van het voorgenomen bouwplan Poort naar Hoevelaken.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
2
1.2.
Ligging plangebied Het plangebied ligt aan de westkant van de bebouwde kom van Hoevelaken aan de zuidkant van de Westerdorpsstraat. Het wordt aan de westzijde begrensd door de Koninginneweg en aan de oostkant door het Mulderslaantje.
1.3.
Geldende bestemmingsplannen
1.3.1. Algemeen Voor het plangebied vigeren het bestemmingsplan Hoevelaken 2014 en het bestemmingsplan Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn. 1.3.2. Bestemmingsplan Hoevelaken 2014 In het bestemmingsplan Hoevelaken 2014 dat op 19 februari 2015 door de gemeenteraad van Nijkerk is vastgesteld, heeft het plangebied de bestemmingen "Bedrijf", "Gemengd – 4", "Tuin", "Verkeer" en "Wonen". Op de verbeelding staan bouwvlakken aangegeven waarin een maximum bouwhoogte en een maximum bebouwingspercentage is aangegeven. Afbeelding 2: Fragment verbeelding bestemmingsplan Hoevelaken 2014.
Daarnaast heeft het plangebied de dubbelbestemming "Waarde - Archeologie". Door middel van aanduidingen is aangegeven in welke gevallen een archeologische onderzoeksplicht geldt: ▪ 'specifieke vorm van waarde - 8': 10.000 m² en 0,3 meter; ▪ 'specifieke vorm van waarde - 10': 100 m² en 0,3 meter;
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
3
Het geldende bestemmingsplan maakt het bouwen van het bouwplan Poort naar Hoevelaken niet mogelijk, waardoor aanpassing van het planologische regime nodig is om de woningbouwontwikkeling mogelijk te maken. 1.3.3. Bestemmingsplan Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn Het bestemmingsplan Parapluherziening (on)zelfstandige woonruimte en voorgevelrooilijn is vastgesteld op 24 september 2020. Deze parapluherziening bevat regels over het splitsen van woningen in twee of meerdere zelfstandige of onzelfstandige wooneenheden (kamerbewoning) en een uniforme definitie van het begrip 'voorgevelrooilijn' en een aantal daarmee samenhangende begrippen.
1.4.
Leeswijzer Deze toelichting bestaat uit zes hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 een beschrijving van het relevante rijks-, provinciale en gemeentelijke beleid opgenomen. In hoofdstuk 3 wordt een beschrijving van het gebied gegeven. Hoofdstuk 4 gaat in op het uitgevoerde onderzoek en de randvoorwaarden van het plan. In hoofdstuk 5 wordt vervolgens ingegaan op de opzet van het plan en de wijze van bestemmen. Tot slot bevat hoofdstuk 6 de financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan, waarbij de uitkomsten van de inspraak en vooroverleg zijn samengevat.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
4
2.
Beleidskader
2.1.
Rijksbeleid'
2.1.1. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is op 11 september 2020 vastgesteld. De NOVI vervangt de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (2012). De NOVI is een instrument van de nieuwe Omgevingswet en loopt vooruit op de inwerkingtreding van die wet. Vanwege het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet komt de NOVI als structuurvisie uit onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Zodra de Omgevingswet in werking is getreden, zal deze structuurvisie gelden als de Nationale Omgevingsvisie, zoals in de nieuwe wet bedoeld. In de NOVI geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De NOVI bestaat uit een visie, toelichting en uitvoeringsagenda. De combinatie van deze drie documenten zorgt voor een toetsing die leidt tot nationale strategische keuzes en gebiedsgericht maatwerk. De NOVI geeft weer voor welke uitdagingen Nederland staat, wat daarbij de nationale belangen zijn, welke prioriteiten de Rijksoverheid stelt bij de inrichting van Nederland en hoe het Rijk keuzes maakt in de uitvoering daarvan. Keuzes die samenhangen met toekomstbeelden over de fysieke leefomgeving, maatschappelijke opgaven en bijbehorende economische perspectieven.
Steeds duidelijker wordt dat de opgaven alleen goed aangepakt kunnen worden als dat in samenhang gebeurt, het ontwikkelpotentieel van heel Nederland optimaal wordt benut en gezorgd wordt voor een duurzame verbinding van alle delen van Nederland en met de landen om ons heen. Het beleid in de leefomgeving is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de betrokken overheden. De NOVI geeft aan waar het Rijk zich op nationale schaal aan bindt, waar het regie voert richting medeoverheden of waar het juist aan de medeoverheden is om keuzes te maken. Provincies en (samenwerkende) gemeenten zullen in hun omgevingsvisies uiting geven aan hun eigen verantwoordelijkheid en keuzes in de fysieke leefomgeving. Met de NOVI wordt in beeld gebracht waar kansen liggen. Kansen om de kwaliteit van onze leefomgeving te verbeteren. Kansen om sociale samenhang, gezondheid en economisch herstel te bevorderen en kansen om schone, veilige en duurzame technieken, die bijdragen aan de beoogde transitie naar een circulaire samenleving – stevig te verankeren in onze manier van leven en werken. Daartoe zijn 21 nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven beschreven. Die opgaven zijn in feite het verschil tussen de ambitie en de huidige situatie en verwachte ontwikkelingen. Deze nationale belangen komen samen in vier prioriteiten: 1.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie 2. Een duurzaam en (circulair) economisch groeipotentieel 3. Sterke en gezonde steden en regio's 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
5
Voor de vier prioriteiten geldt steeds dat zowel voor de lange als de korte termijn maatregelen nodig zijn. Deze maatregelen dienen in de praktijk voortdurend op elkaar in te spelen. Bij de afweging van de belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving centraal voor zowel de boven- als de ondergrond. Ten behoeve van die afweging gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: ▪ combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; ▪ kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; ▪ afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Vanuit de vier prioriteiten is een duurzame ontwikkeling (met name energievoorziening en natuurinclusief bouwen) het belangrijkste uitgangspunt. De woningbouw in het plangebied zal aan de hedendaagse duurzaamheidseisen voldoen.
Zowel vanuit de prioriteit dat er een duurzaam en (circulair) economisch groeipotentieel is als vanuit die van sterke en gezonde steden en regio's is het van belang dat vrijkomende binnenstedelijke locaties doelmatig worden benut. De kernkwaliteiten van stad en land dienen te worden gewaarborgd. Door de planontwikkeling wordt de ruimtelijke kwaliteit en de herkenbaarheid van de westelijke entree van Hoevelaken verbeterd. Geen van de 21 nationale belangen heeft specifiek op de realisatie van woningen binnen het bestaand stedelijk gebied. De planontwikkeling is niet in strijd met de uitgangspunten van de NOVI. 2.1.2. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is eind december 2011 met uitzondering van enkele onderdelen in werking getreden. Het Barro omvat regels waar bestemmingsplannen aan moeten voldoen voor alle ruimtelijke rijksbelangen die een juridische vertaling dienen te krijgen in bestemmingsplannen. Het gaat om kaders voor onder meer het bundelen van verstedelijking, de bufferzones, nationale landschappen, de Ecologische Hoofdstructuur, de kust, grote rivieren, militaire terreinen, mainportontwikkeling van Rotterdam en de Waddenzee. In het Barro zijn geen rijksbelangen genoemd die betrekking hebben op het onderhavige plangebied. 2.1.3.
Watertoets (2001, wettelijk verplicht sinds 2003) De Watertoets is het hele proces van vroegtijdig informeren, adviseren, afwegen en uiteindelijk beoordelen van waterhuishoudkundige aspecten in ruimtelijke plannen en besluiten en een direct gevolg van de afspraken uit de Startovereenkomst "Waterbeleid 21e eeuw". Vanaf 14 fe-
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
6
bruari 2001 is afgesproken dat de Watertoets wordt toegepast. Dit is dus ook van toepassing voor de woningbouwontwikkeling van de Poort naar Hoevelaken. In een zogenaamde waterparagraaf in het bestemmingsplan (zie paragraaf 4.1) wordt het proces beschreven en wordt het advies verwoord. De uitgangspunten van het Waterschap Vallei en Veluwe zijn in de watertoets meegenomen.
2.2.
Provinciaal beleid
2.2.1. Omgevingsvisie Gaaf Gelderland Op 19 december 2018 hebben Provinciale Staten de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland vastgesteld, die op 1 maart 2019 in werking is getreden. De Omgevingsvisie beschrijft het beleid, maar heeft geen rechtstreekse doorwerking in bestemmingsplannen. In de Omgevingsverordening (zie paragraaf 2.2.2) zijn regels, waarin de ambities en doelen van deze Omgevingsvisie die doorwerking hebben, geformuleerd. Een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland staat daarbij centraal. De provincie doet dit door bij de uitoefening van haar taken de focus te leggen op een duurzaam, verbonden en economisch krachtig Gelderland. Met behulp van zeven ambities – op het terrein van energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, biodiversiteit, bereikbaarheid, economisch vestigingsklimaat en op het woon- en leefklimaat – geeft de provincie hier richting aan. En door vier 'spelregels' of 'Doe-principes' –doen, laten, zelf en samen – geeft de provincie hier werking aan. Tezamen vormen zij het kader waar binnen de provincie werkt en afwegingen maakt. Voor wonen en werken geldt een regionale aanpak die gericht is op een gezonde en veilige woonomgeving, waarin mensen zich met elkaar verbonden voelen en die goed bereikbaar is en goede voorzieningen heeft.
Om Gelderland voor mensen en bedrijven aantrekkelijk te houden, is de kwaliteit van de leefomgeving van groot belang. Goed wonen hoort daarbij. Woonwensen veranderen door de tijd en met de leeftijd. Mensen worden ouder, wonen steeds langer alleen en zelfstandig, worden steeds meer energiebewust en zijn mobieler dan vroeger, waardoor ze ook meer en makkelijker verhuizen. De dynamiek op de woningmarkt is groot, ook als gevolg van ontwikkelingen in de Randstad. Het grootste deel van de woningen die we in 2050 in Gelderland nodig hebben, staat er al. Voor nieuwe ontwikkelingen geldt dat pas als er geen andere goede mogelijkheden zijn, uitbreiding aan de randen van onze steden of dorpen acceptabel is. Daarbij staat een goede balans tussen de vraag en aanbod van woningen in verschillende prijscategorieën voorop, ook voor specifieke doelgroepen. Duurzaamheid is voor de provincie geen keuze. De manier van wonen, werken, verplaatsen, leven moet echt anders. Het roer moet om, om het gave Gelderland dat is opgebouwd ook vast te kunnen houden in de toekomst. Dit is een ambitieuze, maar onvermijdelijke opgave. Duurzaamheid is minder zeggen en meer doen! De provincie zet zich daarbij in voor vitale steden en dorpen en voor een duurzame verstedelijking, gericht op versterking van de stedelijke netwerken, gecombineerd met aandacht voor de vitaliteit van kleine kernen en dorpen.
De kwalitatieve regionale opgave voor wonen is van provinciaal belang. Het beleid voorziet in provinciale ka-
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
7
ders voor het terugdringen van leegstand en overcapaciteit in gemeentelijke plannen en voor zorgvuldige locatie-afwegingen op regionaal niveau, waarbij de ladder voor duurzame verstedelijking wordt ingezet. Voor het bepalen van de regionale woningbehoefte heeft de Gemeente Nijkerk primair te maken met de Provincie Gelderland en de Regio Foodvalley. Op basis van woningmarktonderzoeken hebben de Provincie Gelderland en de gemeenten uit de Regio Foodvalley afspraken gemaakt over de woningbouwprogrammering voor de Regio Foodvalley voor de periode 201720271. Daarnaast hebben de gemeenten uit de Regio Foodvalley een inventarisatie uitgevoerd van de plancapaciteit2. De gemeente Nijkerk is echter niet alleen een onderdeel van de provincie Gelderland en van de Foodvalley, maar ook onderdeel van de Woningmarktregio Amersfoort. Hieronder wordt daar nader op ingegaan. Provincie Gelderland De meest recente bevolkings- en woningmarktprognose van de provincie Gelderland betreft de Primos20193 De prognose is gebaseerd op de laatste bevolkingsprognose van het CBS uit 2019 en de verwachte woningbouwproductie in Gelderland voor de komende jaren. De verwachte woningbouwproductie is gebaseerd op de regionale afspraken (voor Nijkerk de afspraken regio Foodvalley 2017-2027).
De prognose geeft aan de hand van de huidige demografische inzichten en het bouwprogramma aan in welke richting de bevolking van Gelderland zich de komende jaren waarschijnlijk gaat ontwikkelen. De bevolkingsprognose 2019 valt ten opzichte van de prognose van 2015 hoger uit. De belangrijkste conclusie met betrekking tot de provincie Gelderland en regio Foodvalley zijn: ▪ de nieuwe prognose komt hoger uit dan de vorige prognose. De prognose uit 2017 ging uit van ongeveer 972.000 huishoudens in 2040; de huidige prognose voorziet voor dat jaar ongeveer 1 miljoen huishoudens; ▪ het aantal huishoudens groeit in de periode tot 2040 harder dan het aantal inwoners (9% versus ca 5%), dat komt doordat vooral de groep alleenstaanden sterk toeneemt. Op dit moment wonen er in de provincie 326.500 alleenstaande huishoudens, in 2040 zullen dat er 413.000 zijn; ▪ in een deel van de regio's blijft het aantal huishoudens groeien tot het jaar 2040 (Foodvalley, Noord-Veluwe en Rivierenland); ▪ de Foodvalley is de enige regio waar het geboortesaldo tot 2040 positief blijft; ▪ de regio's Foodvalley en Rivierenland vergrijzen naar verhouding minder sterk dan de andere regio's; ▪ het woningtekort in Gelderland bedraagt 4% (dat zijn ruim 35.000 woningen). In de regio's Nijmegen, Arnhem en Foodvalley is het woningtekort momenteel het hoogst. Voor een goed
1 2 3
Regio Foodvalley, Regionale woonagenda Foodvalley, Uitvoeringsplan 2018-2021, Wageningen, 18 januari 2018 Stec Groep, Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit regio Foodvalley, 18.441, Arnhem, januari 2020 Provincie Gelderland, Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019, Arnhem, 17 december 2019
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
8
functionerende woningmarkt wordt in het algemeen uitgegaan van een woningtekort van ongeveer 2%; ▪ in de koopsector is de behoefte sterk gericht op het goedkope (tot €200.000) en middeldure segment (€200.000 tot €300.000). Door prijsstijgingen (ook in de nieuwbouw) loopt het aanbod in het goedkope segment terug. In de stedelijke regio's wordt het tekort aan goedkope koop vergroot door de aankoop van goedkope koopwoningen door beleggers om te verhuren. Ook in de koopsector vindt vraagsubstitutie plaats; als een goedkope koopwoning niet beschikbaar of bereikbaar is, kiest men vaak (tijdelijk) voor een (particuliere) huurwoning. De Regio Foodvalley heeft inmiddels ook het Regionaal Actieprogramma Wonen regio Foodvalley 2021-2024 (september 2021) opgesteld. Het doel van dit actieprogramma is om de woonopgave in de Regio Foodvalley af te stemmen en te sturen. De kracht van het actieprogramma is dat er strategisch wordt nagedacht en keuzes worden gemaakt over programmalijnen die prioritair zijn voor de kwantiteit en kwaliteit voor de langere termijn. Hiertoe voert de regio een gecoördineerde woningmarktstrategie, om kwantitatief en kwalitatief de schaalsprong in de woonopgaves te kunnen maken.
De woningmarktstrategie splitst zich uit in drie programmalijnen: ▪ stimuleren (betaalbare) woningbouw met aandacht voor toekomstige woonkwaliteit en behoefte; ▪ verkennen hoe de regio kwetsbare en bijzondere doelgroepen regionaal afgestemd kan huisvesten; ▪ verduurzaming van met name de bestaande woningvoorraad en een impuls geven aan de leefomgeving. Regio Amersfoort ▪ De Regio Amersfoort heeft in het voorjaar 2017 een Regionale Ruimtelijke Visie (RRV) opgesteld. De gemeente Nijkerk maakt ook onderdeel uit van deze regio. Een belangrijke constatering in deze visie is de uitkomst dat tot 2030 de woningbehoefte in het regionale hart van Nederland 12.000 woningen groter is dan de gemeente Amersfoort kan opvangen. In de regionale visie is Nijkerk als één van de drie gemeenten genoemd die een deel van de overloop opvangt. ▪ Uit afbeelding 3, waarin de verhuisbewegingen naar Nijkerk vanuit omringende gemeenten, maar ook vanuit de randstad zijn weergegeven, blijkt dat de overloop ook nu al aanwezig is. Duidelijk is dat de verhuisbeweging voornamelijk plaatsvindt vanuit de gemeenten Utrecht, Amersfoort, Barneveld en Putten. ▪ Het ministerie van BZK, negen gemeenten uit de regio Amersfoort, provincies Gelderland en Utrecht en de regionale woningcorporaties hebben de Woondeal Regio Amersfoort afgesloten (ondertekening 14 juli 2021).
Hierin zijn afspraken gemaakt om samen snel meer woningen te bouwen in de regio Amersfoort. Tot 2030 werken partijen aan de realisatie van 23.000 woningen. De woondeal moet er voor zorgen dat het functioneren van de woningmarkt in de regio Amersfoort structureel verbetert. Ook moeten er sneller (betaalbare) woningen worden gebouwd met oog voor circulariteit, groen en duurzaamheid. Verder wordt ingezet op het verbeteren van de leefbaarheid. Zo is de woondeal niet alleen een voordeel op het niveau
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
9
van de regio, het is goed voor elke individuele gemeente. Naast de versnelling in de woningbouw is de woondeal een erkenning van het Rijk dat de woonopgave van de regio Amersfoort van nationaal belang is. ondertekend. Afbeelding 3: Verhuisbewegingen van en naar Nijkerk 2013-2016.
Gemaakte afspraken De regio Foodvalley heeft voor de periode 2017-2027 kwantitatieve woningbouwafspraken gemaakt. Op basis van de Gelderse Prognose 2016, de Primos 2016, de ontwikkelingen in de Foodvalley en de berekende overloop vanuit Amersfoort kwam Stec uit op een indicatieve woningvraag voor Nijkerk van tussen de 1.750 en 2.140 woningen. Dit zijn gemiddeld 200 woningen per jaar. Op basis van het onderzoek van Stec hebben de gemeenten in de Regio Foodvalley kwantitatieve woningbouwafspraken gemaakt. Deze zijn vastgelegd in het uitvoeringsplan van de Regionale woonagenda 2.0. De verwachte woningbouwopgave per gemeente is door de regio Foodvalley samen met het uitvoeringsplan regionale Woonagenda 2.0 aangeboden aan het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland. In de brief van 16 maart 2018 bevestigt de provincie dat de kwantitatieve opgave tot en met 2027 13.300 woningen (voor het Gelderse deel) bedraagt en dat zij instemt met de voorgestelde binnen-regionale verdeling.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
10
Inventarisatie toekomstige bouwcapaciteit regio Foodvalley In 2017, 2018 en 2019 zijn in de regio Foodvalley circa 2.500 nieuwe woningen per jaar opgeleverd. Dit is ongeveer dubbel zo veel als het langjarig gemiddelde van 1.250 woningen in de regio. In alle gemeenten is meer gebouwd dan gepland. Dit komt voort uit de grote druk vanuit de eigen gemeente en daarnaast is er sprake van regionale en bovenregionale instroom. Deze instroom heeft effecten op de toegankelijkheid van de sociale huursector en het middensegment, en leidt mogelijk tot verdringing en oplopende woningprijzen in de koopwoningmarkt. Alle gemeenten verwachten dat de regionale programmering (woningbouwafspraken 2017-2029 uit het uitvoeringsplan Woonagenda 2018-2021) te krap is. Daarom is een inventarisatie van potentiële bouwcapaciteit uitgevoerd. Het doel van deze inventarisatie is te werken aan een gezonde pijplijn aan nieuwe plannen op middellange en lange termijn (2019-2027). De situatie dat landelijk sprake is van een hoge marktdruk, in combinatie met de economische groei in Foodvalley, maakt dat de regiogemeenten zich genoodzaakt voelen om meer woningen te realiseren. Om zo de toegankelijkheid van woningen voor alle inwoners blijvend te kunnen faciliteren. Nijkerk kiest er daarom voor om, passend bij de maat en de schaal van de gemeente, de woningbouw te verhogen van 200 naar 250 woningen per jaar.
De regio Foodvalley heeft dit document op 30 januari 2020 vastgesteld. Afbeelding 4: Kwantitatieve woningbouw 2017-2027 (Bron: Uitvoeringsplan 2018-2021 Regionale woonagenda 2.0, Regio Foodvalley).
Van regionale afspraken naar verantwoording van een lokale opgave Woningbouw in het plangebied Poort naar Hoevelaken is één van de plannen die noodzakelijk is om in de woningopgave te kunnen voorzien. De locatie is overigens opgenomen in het overzicht met ontwikkelingslocaties zoals deze met de gemeenteraad is besproken in zijn vergadering van 21 februari 2019 bij het onderwerp "Woningbouwprogrammering en Woonvisie 2019". De locatie is daarbij genoemd als één van de woningbouwontwikkelingen die er bijdraagt aan een continue toevoeging van substantiële aantallen nieuwbouwwoningen.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
11
Bij het realiseren van de gemeentelijke woningbouwopgave gaat de Gemeente Nijkerk uit van een realistische koers, waarbij ook de realisatie van nieuwbouwwoningen in de afgelopen periode is betrokken. Voor de komende 10 jaar wordt, op basis van de regionale afspraken en gemeentelijke woonvisie, uitgegaan van een woningbehoefte van 250 woningen per jaar. De woningbehoefte in de Gemeente Nijkerk wordt gerealiseerd op verschillende nieuwbouwlocaties, waarbij de ontwikkeling van de locatie Doornsteeg in Nijkerk (totaal 1200 woningen) de grootste in omvang is. Daarnaast wordt op diverse andere locaties voorzien in een minder grote bouwplannen, zoals het Spaanse Leger (325 woningen), aan de Oude Barneveldsweg (VEVlocatie, 165 woningen) en in de nieuwbouw van Nijkerkerveen (enkele honderden woningen). De totale plancapaciteit (harde en zachte plannen) voor de periode tot en met 2030 voor de Gemeente Nijkerk bedraagt momenteel zo'n 3.000 woningen, waarbij de ervaring leert dat er om diverse redenen sprake zal zijn van een beperkte mate van planvertraging en uitval (circa 10-20% over een periode van 10 jaar). Derhalve is het niet onaanvaardbaar dat er wordt uitgegaan van een beperkte overcapaciteit in de plancapaciteit. In een uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 17 mei 2017 met zaaknummer 201609812/1 wordt dit onderwerp ook aan de orde gesteld.
De bouw van 47 woningen in het plangebied Poort naar Hoevelaken is één van de plannen die noodzakelijk is om in de Nijkerkse woningbouwopgave van de komende jaren te kunnen voorzien. Het woningbouwprogramma past binnen de regionale behoefte zoals die door de Regio Foodvalley is geformuleerd. De ontwikkeling past derhalve binnen de uitgangspunten van de ladder voor duurzame verstedelijking. Het bestaand stedelijk gebied wordt in het Besluit omgevingsrecht gedefinieerd als: bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur. Gelet op de mate van verstedelijking vormt het plangebied Poort naar Hoevelaken onderdeel van het bestaand stedelijk gebied. De voorgenomen ontwikkeling van het gebied voldoet aan de stappen zoals opgenomen in de ladder duurzame verstedelijking. 2.2.2. Omgevingsverordening Gelderland De Omgevingsverordening Gelderland die op 24 september 2014 door Provinciale Staten is vastgesteld, is op 18 oktober 2014 in werking is getreden. Op 31 maart 2021 hebben Provinciale Staten de Omgevingsverordening Gelderland voor het laatst gewijzigd vastgesteld.
In de omgevingsverordening is de herijkte Ecologische Hoofdstructuur (EHS) ruimtelijk vastgelegd en gaat het in Gelderland verder onder een andere naam. Voor de EHS komen twee nieuwe natuurcategorieën in de plaats: het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Gelderse Groene Ontwikkelingszone (GO). Het onderhavige plangebied maakt geen onderdeel uit van het GNN en de GO.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
12
2.3.
Gemeentelijk beleid
2.3.1. Omgevingsvisie 2040 Op 24 november 2022 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie 2040 vastgesteld. Met de vaststelling van de omgevingsvisie is de Structuurvisie Nijkerk/Hoevelaken 2030 vervallen. In de omgevingsvisie zijn de ontwikkelingsmogelijkheden in de fysieke leefomgeving uitgewerkt. De visie omvat het hele grondgebied van de gemeente en heeft een doorkijk tot 2040. Deze omgevingsvisie is een samenhangende visie met strategische hoofdkeuzes van beleid voor de volgende zes thema's: duurzame ontwikkeling, wonen, werken, mobiliteit, voorzieningen en het landelijk gebied. De keuzes in de omgevingsvisie zijn gewogen met behulp van een drietal kernwaarden: 1. balans (duurzame ontwikkeling), 2. ontwikkelingen passend bij de maat en schaal van de gemeente' (kwaliteit voor kwantiteit), 3. verbinden. Afbeelding 5: Fragment Visiekaart Omgevingsvisie 2040.
Op de visiekaart van de omgevingsvisie is over het plangebied de aanduiding 'groen/blauwe zones' aangegeven. Met deze aanduiding wordt de ambitie weergegeven om in het verlengde van Huize Hoevelaken de groen/blauwe hoofdstructuur in zuidelijke richting (richting de A1) te versterken. Het plangebied ligt echter ook binnen de hoofdinfrastructuur van Hoevelaken. Het gemeentebestuur zet ook in op het bouwen van woningen, bedrijven en voorzieningen in de kernen. Verdichting en/of transitie is aan de orde als deze keuze verantwoord en doordacht is. De omgevingsvisie laat daarbij een afwegingsruimte open tussen die beide uitgangspunten. Bij nieuwe ontwikkelingen dient te worden uitgegaan van het principe van zorgvuldig ruimtegebruik. Dit betekent niet dat inbreiding altijd voor uitbreiding gaat. Het wil zeggen dat 'inbreiding' (verdichting en transformatie van bestaand stedelijk gebied in combinatie met een intensiever ruimtegebruik) aan de orde is waar dat stedenbouwkundig, maar ook sociaal (veiligheid, gezondheid) aanvaardbaar is. Bij verdichting wordt specifiek gekeken of het mogelijk is om seniorenwoningen toe te voegen en wonen met zorg. Ouderen en kwetsbare personen met een ondersteuningsvraag blijven graag in hun vertrouwde omgeving wonen. Alleen als sprake is van een bijdrage aan een gezonde balans tussen welzijn en welvaart is inbreiding een goede keuze.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
13
Verdichting gaat dus altijd samen met een aantrekkelijke openbare ruimte, geschikt om er te wonen, te werken en te verblijven. In paragraaf 3.3 is uitgebreider aangegeven dat de planontwikkeling in ruimtelijk opzicht aanvaardbaar is. Een groot deel van het programma bestaat uit levensloopbestendige appartementen. Dat wil zeggen die woningen geschikt zijn voor bewoning in alle levensfasen, waarbij alle primaire leefruimten (woonkamer, keuken, slaapkamer en badkamer met toilet) zich op één bouwlaag moeten bevinden en waarbij deze leefruimten zowel inpandig als vanuit het aansluitende terrein drempelvrij toegankelijk zijn. Gelet op het huidige gebruik van het plangebied doet de realisatie van de Poort naar Hoevelaken geen afbreuk aan de ambitie om binnen de groen/blauwe zone recreatieve routes aan te leggen en/of om de biodiversiteit te verstevigen. Hieruit kan worden geconcludeerd dat inbreiding in het plangebied Poort naar Hoevelaken past binnen de uitgangspunten van de Omgevingsvisie. 2.3.2. Welstandsnota 2014 Met ingang van 1 januari 2014 is de huidige welstandsnota in werking getreden. In de welstandsnota wordt vastgelegd hoe het welstandstoezicht in de gemeente Nijkerk is geregeld. De nota geeft tevens uitgangspunten en criteria voor het welstandsoordeel.
Het doel van het welstandstoezicht is om een bijdrage te leveren aan de schoonheid en de aantrekkelijkheid van de (bebouwde) omgeving. Door het opstellen van welstandsbeleid kan de gemeente in alle openheid een effectief en inzichtelijk welstandstoezicht inrichten en opdrachtgevers en ontwerpers in een vroeg stadium informeren over de criteria die bij de welstandsbeoordeling een rol spelen. In de welstandsnota wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende welstandsregimes: ▪ welstandsvrij: voor deze gebieden geldt geen beoordeling (meer) door de commissie Ruimtelijke kwaliteit; ▪ beperkt welstandsregime: het gebouw of het object wordt beoordeeld in relatie tot haar omgeving (de stedenbouwkundige benadering); ▪ regulier welstandsregime: het gebouw of het object wordt beoordeeld in relatie tot haar omgeving, maar ook als zelfstandig object (de architectonische benadering); ▪ bijzonder welstandsregime: het gebouw of het object wordt beoordeeld in relatie tot haar omgeving, als zelfstandig object en voor wat betreft de details van het gebouw (de esthetische benadering); ▪ beeldkwaliteitplan: voor ontwikkelingen waarbij de ruimtelijke en/of functionele structuur verandert, wordt een stedenbouwkundig plan gemaakt, waarin de nieuwe structuur wordt vastgelegd. Daarnaast is een beeldkwaliteitplan nodig, liefst in combinatie met supervisie.
In zo'n beeldkwaliteitplan wordt vooruitgelopen op de nieuwe structuur en aangegeven hoe de bebouwing een plaats moet krijgen in het nieuwe, stedenbouwkundig plan. De welstandskaart geeft een overzicht waar welk welstandsregime van toepassing is. In afbeelding 6 is een fragment van de welstandskaart weergegeven. Hieruit blijkt dat voor de Poort naar Hoevelaken een regulier welstandsniveau geldt.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
14
Afbeelding 6: Fragment welstandskaart.
De Poort naar Hoevelaken is een beeldbepalende locatie in Hoevelaken. Tijdens de planontwikkeling is er uitgebreid aandacht besteed aan de uiterlijke vormgeving van de bouwplannen. Hierover vond en vindt afstemming met stakeholders plaats, zoals de Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOK) van de gemeente Nijkerk. Deze afstemming heeft geleid tot een aanpassing van de bouwplannen. 2.3.3. Woonvisie 2020+ Op 25 juni 2020 heeft de gemeenteraad de Woonvisie 2020+ vastgesteld als actualisatie van de Woonvisie 2015+. De woonvisie geeft richting aan de woningbouw de komende jaren. De druk op de woningmarkt is de afgelopen jaren flink toegenomen, waardoor sommige huishoudens moeite hebben om geschikte woonruimte te vinden. Met de Woonvisie 2020+ wordt ingezet op voldoende woningen die passen bij de behoefte van inwoners van Nijkerk, zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. Daarbij wordt gericht op het vergroten van het aanbod voor de huishoudens die de druk op de woningmarkt het meest sterk ervaren en die bijdragen aan een goede doorstroming van de woningmarkt. Doelgroepen die de schaarste aan betaalbare en beschikbare woningen sterk ervaren zijn starters, lage- en middeninkomens, spoedzoekers en senioren. Het is de bedoeling dat er meer woningen in het sociale en middensegment bij worden gebouwd. Verschillende instrumenten worden hiervoor ingezet.
Dit zijn onder andere een doelgroepenverordening, een verordening differentiatie sociale woningbouw en een antispeculatiebeding. Andere thema's van de woonvisie zijn wonen en zorg, verduurzaming van de woningvoorraad en alternatieve en flexibele woonvormen. In nieuwbouwprojecten moet daarom naast differentiatie van prijsklassen ook aandacht zijn voor variatie in woningtypen: ▪ voor grotere projecten geldt dat een duidelijke differentiatie van koop- en huursegmenten gewenst is. Om die reden wordt een bepaald aandeel woningbouw in het sociale en middeldure segment vereist. Bij de programmering van grotere projecten moet aandacht zijn voor de verschillende doelgroepen die in deze woonvisie worden onderscheiden. Hierbij moet naast de inkomensdoelgroepen altijd afgewogen worden in hoeverre het project kan
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
15
bijdragen aan woonruimte voor één of meerdere specifieke doelgroepen die worden benoemd in deze woonvisie; ▪ met name voor kleinere nieuwbouwprojecten op inbreidingslocaties geldt dat het programma moet bijdragen aan een gevarieerd aanbod in de betreffende wijk of buurt. Bij het programmeren van woningen op inbreidingslocaties moet daarom goed gekeken worden wat de tekortkomingen in de woningvoorraad van de directe omgeving zijn; ▪ in het bijzonder bij het programmeren van sociale huurwoningen is het belangrijk om te werken aan een gevarieerd aanbod dat aansluit bij de huidige doelgroepen. Zo is er in aanvulling op de bestaande voorraad van overwegend eengezinswoningen in de sociale huur vraag naar onder andere appartementen voor ouderen, kleine en goedkope tweekamerappartementen voor jongeren en kwetsbare personen, evenals naar flexibele woonvormen zoals tiny houses. Het woningbouwprogramma voor de Poort naar Hoevelaken bestaat uit een 'basis'programma van 39 woningen conform de programmering van de Woonvisie 2020+, oftewel een programmering met 35% sociale woningbouw (huur en koop waarvan max. 5% sociale koop), 10% middelduur laag en 15% middelduur hoog. In paragraaf 3.4 wordt uitgebreid ingegaan op het woningbouwprogramma. Afbeelding 7: Woningdifferentiatie basisprogramma. Woonvisie 2020+ Sociaal Laag midden Hoog midden Duur
Aantal 35% 10% 15% 40% 100%
Percentage 13 5 5 16 39
33% 13% 13% 41% 100%
De initiatiefnemer van de Poort naar Hoevelaken realiseert ook woningen in (de tweede fase van) het plangebied Spaanse Leger in Nijkerk. In samenhang met de ontwikkeling van dit plan is de gemeente Nijkerk met de initiatiefnemer overeengekomen dat de sociale woningbouwopgave, die conform de kaders van de ontwikkeling in het Spaanse Leger in Nijkerk zouden moeten worden gerealiseerd (8 sociale huur- of koopwoningen) in het plan Poort naar Hoevelaken mogen worden opgenomen. Dit komt tegemoet aan de nadrukkelijke wens om de kernvoorraad aan sociale huurwoningen in Hoevelaken te vergroten. Met deze ontwikkeling wordt invulling gegeven aan de toezegging van het college aan de raad van 15 oktober 2020 (nr. 480) dat in het Spaanse Leger afgeweken mag worden van 35% sociale woningbouw, als is geregeld dat dit op andere locaties erbij komt. De uitruil met het programma dat initiatiefnemer realiseert in het Spaanse Leger leidt tot een toevoeging van 8 sociale huurwoningen aan het programma. Het totaal aantal sociale woningen bedraagt daarmee 21. Voorzien is dat WSN deze woningen afneemt en als sociale huurwoningen gaat verhuren. Door de toevoeging van 8 sociale huurwoningen aan het programma bedraagt het aantal woningen 47.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
16
2.3.4. Mobiliteitsvisie De Mobiliteitsvisie Nijkerk is een uitwerking van de Omgevingsvisie. De gemeenteraad heeft op 24 november 2022 de Mobiliteitsvisie vastgesteld. Met deze mobiliteitsvisie wordt de langetermijnvisie voor de infrastructuur binnen de gemeente vastgelegd. Centraal daarin staat de verkeersveiligheid en leefbaarheid. Op basis van deze mobiliteitsvisie is vervolgens een globaal maatregelpakket gepresenteerd, dat de leidraad vormt voor investeringen in de komende jaren. In de mobiliteitsvisie worden bestaande beleidskaders en ambities samengevat. Vanuit een confrontatie met de bestaande situatie is in beeld gebracht welke locaties niet aan de doelstellingen voldoen. Hierbij is eveneens rekening gehouden met de trends en ontwikkelingen. De nabij het plangebied liggende rotonde en de aantakkende wegen zijn als knelpunt weergegeven. Dit knelpunt heeft betrekking op het fietsnetwerk en de doorstroming. Direct ten westen van het plangebied kruist het fietsnetwerk het gebiedsontsluitingsnetwerk van het gemotoriseerde verkeer (Westerdorpsstraat). Dit is niet gewenst. De planontwikkeling heeft geen relatie met dit knelpunt. Vanuit de doorstroming wordt geconstateerd dat er een toenemende druk ontstaat op de aansluiting A1 en rotonde Westerdorpsstraat/ Koninginneweg. Dit knelpunt wordt mede gevormd door de woningbouwontwikkelingen in en rondom Hoevelaken.
Daarnaast leiden capaciteitsproblemen op de A1 tot sluipverkeer over deze rotonde. In paragraaf 3.3.3 wordt specifiek op deze situatie ingegaan. Conclusie is de aanvullende verkeerstoename acceptabel is. Voor Hoevelaken stelt de mobiliteitsvisie voorts de ambitie om het gedeelte Westerdorpsstraat ten oosten van de rotonde in te richten als 30 km/uur weg. De route Koninginneweg dient de hoofdroute te zijn voor het gemotoriseerde verkeer. De route via de Westerdorps-/Oosterdorpsstraat is dan vooral bedoeld voor lokaal en langzaam verkeer. Op korte termijn is vooral het doel om het gemotoriseerd verkeer te beperken op de Westersdorps-/Oosterdorpsstraat en een structurele maatregel is nodig op lange termijn. De planontwikkeling verzet zit hier niet tegen. 2.3.5. Archeologische beleidskaart Op grond van de Erfgoedwet dient een gemeente ruimtelijke planvorming te toetsen op archeologische waarden. Indien potentiële archeologische waarden worden verstoord, dient hier nader onderzoek naar te worden verricht. Het belangrijkste doel is de bescherming van archeologische waarden in de bodem (in situ) omdat de bodem doorgaans de beste garantie biedt voor een goede conservering. Vooronderzoek moet duidelijk maken welke archeologische waarden verwacht kunnen worden. Wie de bodem in wil, bijvoorbeeld om te bouwen, kan verplicht worden om een archeologisch vooronderzoek te (laten) uitvoeren.
De onderzoeksresultaten bepalen het verdere vervolg; een aanpassing van de bouwplannen of het opgraven van archeologische vondsten. Er wordt uitgegaan van het basisprincipe dat de "verstoorder" betaalt voor het opgraven en het documenteren van de aangetroffen waarden als behoud in de bodem niet tot de mogelijkheden behoort. Het is verplicht om met nieuwe bestemmingsplannen rekening te houden met de mogelijke aanwezigheid van archeologische waarden.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
17
Ter ondersteuning van het gemeentelijk beleid ten aanzien van de archeologische monumentenzorg heeft de gemeente Nijkerk een archeologische waarden- en verwachtingskaart en een archeologische beleidskaart (vastgesteld bij raadsbesluit van 17 februari 2011) vervaardigd. De kaarten bieden inzicht in de bestaande archeologische toestand van zowel het landelijke als het bebouwde gebied van de gemeente Nijkerk. Dit inzicht is noodzakelijk voor een weloverwogen omgang met archeologie in de beleidsuitvoering. Binnen het plangebied liggen geen zones met bekende archeologische waarden, zoals bekende archeologische vindplaatsen of archeologische monumenten. Conform de Archeologische Verwachtings- en Beleidskaart liggen binnen het plangebied twee verschillende verwachtingswaarden. De voorkomende archeologische verwachtingswaarden van de archeologische beleidsadvieskaart zijn door de gemeente verdeeld in 11 verschillende (verwachtings)waarden. Voor alle gronden met een te beschermen archeologische verwachtingswaarde is de dubbelbestemming "Waarde - Archeologie" opgenomen. Binnen deze dubbelbestemming wordt door middel van functieaanduidingen aangegeven om welke verwachtingswaarde het gaat en welke beleidsadviezen van toepassing zijn. In paragraaf 5.4 wordt ingegaan op de juridische kant van de in het plangebied voorkomende archeologische verwachtingswaarden.
Omdat het nooit met zekerheid is uit te sluiten dat toch enkele archeologische waarden aanwezig zal de gemeente Nijkerk bij het verlenen van omgevingsvergunningen de vergunninghouder wijzen op haar plicht om archeologische vondsten te melden bij de gemeente Nijkerk. In het plangebied is archeologisch onderzoek uitgevoerd. De resultaten hiervan zijn samengevat in paragraaf 4.5.1 van deze toelichting. 2.3.6. Beleidsregel "Aan huis gebonden beroepen of bedrijven" Omdat er regelmatig verzoeken werden ontvangen voor de uitoefening van een beroep of bedrijf aan huis, bijvoorbeeld verzoeken voor de vestiging van een kapsalon of een fysiotherapeut in de garage of een bijgebouw, is in september 2008 de beleidsregel "Aan huis gebonden beroepen of bedrijven" opgesteld. Deze beleidsregel dient om de uitgangspunten voor het al dan niet toestaan van activiteiten aan huis eenduidig en helder vast te leggen. Door het overgrote deel van de gemeentes in Nederland wordt onderscheid gemaakt tussen de uitoefening van traditionele vrije beroepen en beroeps- en bedrijfsmatige activiteiten aan huis. Het uitoefenen van een traditioneel vrij beroep is rechtstreeks toegestaan, terwijl beroeps- en/of bedrijfsmatige activiteiten aan huis via een omgevingsvergunning (voorheen ontheffing) van het bestemmingsplan zijn toegestaan.
Hoewel de traditionele vrije beroepen rechtstreeks zijn toegestaan, zullen zij ook aan dezelfde voorwaarden moeten voldoen als de beroeps- en/of bedrijfsmatige activiteiten. Omdat het vooral gaat om deze voorwaarden is onderscheid tussen de traditionele vrije beroepen en de beroeps- en/of bedrijfsmatige activiteiten aan huis onnodig. Voor het verlenen van de omgevingsvergunning worden voorwaarden gesteld die ook in de bij dit bestemmingsplan behorende regels zijn opgenomen.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
18
In 2011 is de beleidsregel geactualiseerd door middel van de notitie "Niet-woonactiviteiten aan huis". Met niet-woonactiviteiten aan huis worden alle activiteiten bedoeld, die vallen onder milieucategorie 1 van de Staat van Bedrijfsactiviteiten, of die daarmee gelijk te stellen zijn, gelet op de aard van die activiteiten en de invloed hiervan op de omgeving. Er zijn in deze notitie regels geformuleerd die duidelijk maken onder welke voorwaarden voor niet-woonactiviteiten aan huis een omgevingsvergunning kan worden verkregen en welke voorwaarden de bewoner daarbij in acht moet nemen. De regels maken duidelijk welke niet-woonactiviteiten aan huis zonder vergunning zijn toegestaan. 2.3.7. Beleidsregel Hogere grenswaarden Wet geluidhinder gemeente Nijkerk De gemeenteraad van Nijkerk heeft op 23 augustus 2011 de Beleidsregel Hogere grenswaarden Wet geluidhinder gemeente Nijkerk vastgesteld. Deze beleidsregels zijn opgesteld voor het toekennen van hogere waarden. Daarbij zijn de volgende aspecten opgenomen die van belang zijn voor de realisatie van nieuwe woonbestemmingen: ▪ voor 30 km/uur wegen moeten dezelfde stappen doorlopen worden als voor gezoneerde wegen.
Als de geluidbelasting 5 dB boven de voorkeurswaarde ligt (53 dB of hoger), moet de geluidbelasting meegenomen worden bij de bepaling van de geluidwering; ▪ als een hogere grenswaarde procedure gestart moet worden, moeten maatregelen ter reductie van het geluid tot de voorkeurswaarde onderzocht worden; ▪ er gelden aanvullende criteria in welke gevallen een hogere waarde procedure kan worden doorlopen (onder andere woningen die in een uitbreidingsplan zijn opgenomen) en criteria wanneer (onder andere bij wegen die een noodzakelijke verkeers- en vervoerfunctie vervullen) die hogere waarden verleend kunnen worden; ▪ de woning moet minstens één geluidluwe gevel hebben; ▪ indien het voorgaande punt niet haalbaar is, geldt als geluidluw 'de hogere waarde minus 5 dB' voor de centrumgebieden en 'de hogere waarde minus 10 dB' voor de overige gebieden (kaart opgenomen in geluidbeleid); ▪ indien de geluidbelasting hoger is dan de voorkeurswaarde + 5 dB, gelden er woningindelingseisen; ▪ dove gevels dienen zoveel mogelijk te worden vermeden; ▪ indien de woning beschikt over een buitenruimte, dan is deze bij voorkeur gelegen aan de geluidluwe zijde. Er zijn geen ten hoogst toelaatbare geluidbelastingen opgenomen die strenger zijn dan de Wet geluidhinder.
De gemeente Nijkerk is van oordeel dat er geen sprake is van een onaanvaardbare geluidhinder indien voldaan wordt aan de volgende drie punten: ▪ voor maximaal één geluidbron kan een ten hoogst toelaatbare geluidbelasting worden vastgesteld, zoals toelaatbaar volgens de Wet geluidhinder. Indien er sprake is van meerdere geluidbronnen, geldt voor de overige bronnen een maximum van +5 dB boven de voorkeursgrenswaarde van die geluidbron.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
19
▪ bij de realisatie van een geluidgevoelig gebouw, moet voldaan worden aan de eisen uit het Bouwbesluit ten aanzien van de karakteristieke geluidwering van de gevels, waarbij voor de geluidbelasting wordt uitgegaan van de gecumuleerde geluidbelasting overeenkomstig de methode van het "Reken- en meetvoorschrift geluidhinder 2012", bijlage I, hoofdstuk 2; ▪ er moet minimaal 1 geluidluwe gevel zijn ten gevolge van alle geluidbronnen. Daar waar, in uitzonderlijke gevallen, niet voldaan kan worden aan het gestelde in het geluidbeleid, kunnen burgemeester en wethouders besluiten om geen uitvoering te geven aan het gemeentelijk geluidbeleid. Uit het akoestisch onderzoek (zie paragraaf 4.2.3) dat is uitgevoerd ten behoeve van dit bestemmingsplan blijkt dat voor de realisatie van de woningen in het plangebied hogere waarden verleend moeten worden en dat daarbij wordt voldaan aan het gemeentelijk geluidbeleid.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
20
3.
Planbeschrijving
3.1.
Geschiedenis De kern Hoevelaken is ontstaan door ontginning van een veen- en moerasgebied. Deze eerste ontginningsstrook is omstreeks 1100 ter hoogte van het Horstpad begonnen. Na een aantal jaren ontstond de tweede ontginningsbasis op een veenwal, de huidige dorpsstraten. De eerste ontginningsbasis, het Horstpad, is dus de oudste en heeft een cultuurhistorische waarde. Het is niet bekend waarom juist de tweede ontginning, waartoe de Westerdorpsstraat behoort, de voornaamste slagader van Hoevelaken werd. Wellicht hebben bodemgesteldheid, hoogteligging en bereikbaarheid van Amersfoort daarbij een beslissende rol gespeeld. Het Hoevelakense land had een overwegend agrarische bevolking welke qua voorzieningen volledig was georiënteerd op Amersfoort. De grote boerenhofsteden lagen hoofdzakelijk bij de tweede ontginningsbasis, toen de Dorpsweg geheten. Deze Dorpsweg werd omstreeks 1800 in opdracht van Napoleon voorzien van een verharding. Als 'rijksweg' vormde hij in die tijd een verbinding van Apeldoorn via Amersfoort met Amsterdam en Utrecht. De weg had met twee rijen kastanjebomen en een brede ontwateringssloot met vele rustieke bruggetjes aan de noordkant een landelijk aanzicht. Een derde bebouwingsas ontstond, door heideontginningen na 1832, ter plaatse van de Veenwal. Een uitgesproken dorpskern was niet aanwezig. Afbeelding 8: Historische topografie
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
21
In het midden van de 19e eeuw was er in het plangebied al bebouwing aanwezig. Ook het Mulderslaantje bestond in die tijd al. Op de kaart uit 1891 is aan de oostzijde van het Mulderslaantje de korenmolen zichtbaar, die in 1901 is afgebrand en daarna is herbouwd. Deze molen is aan het eind van de Tweede Wereldoorlog in 1945 opgeblazen. Het Mulderslaantje ontleent zijn naam aan deze molen. Op topografische kaarten is zichtbaar dat tot ver in de 20e eeuw de Westerdorpsstraat in de omgeving van het plangebied, met uitzondering van de gronden rondom Huize Hoevelaken, voornamelijk uit landerijen achter de aldaar gelegen boerderijen bestond. Het oorspronkelijke landschap van het gebied werd gevormd door het slagenlandschap, bestaande uit langgerekte kavels in noord-zuidrichting, gescheiden door sloten en greppels. De grond werd voornamelijk gebruikt als weidegrond, maar ook als bouwland. Wel is te zien dat de beplanting op de kavelgrenzen langs de sloten langzamerhand steeds minder wordt. Vanaf 1960 is de bouw van het gebied ten zuiden van de Wester- en Oosterdorpsstraat begonnen. Nagenoeg heel dit zuidelijke gedeelte is in de daaropvolgende dertig jaar gebouwd. De bebouwing ten noorden van de Wester- en Oosterdorpsstraat is met name in de jaren '80 en '90 van de vorige eeuw tot stand gekomen. Rond 1980 is de Koninginneweg, de rondweg rondom Hoevelaken gerealiseerd.
De Koninginneweg doorsnijdt aan de zuidkant van het plangebied het van oudsher aanwezige slagenlandschap. In 1962 is voor het eerst de bebouwing in het plangebied van de Poort naar Hoevelaken zichtbaar. De bebouwing in het plangebied is daarna in de loop der jaren een aantal malen uitgebreid. Aan de Westerdorpsstraat 93 is jarenlang de meubelzaak De Eiken Schuur gehuisvest geweest. Nadat de meubelzaak zijn bedrijfsactiviteiten in 2017 beëindigde, zijn er diverse andere bedrijven in het bedrijfspand gevestigd. Op nummer 87 was garagebedrijf Joop Huyskes met een tankstation gevestigd. Nadat dit garagebedrijf was vertrokken, is er een fietsenzaak voor in de plaats gekomen. Behalve die twee bedrijven stonden er twee vrijstaande woningen aan de zijde van de Westerdorpsstraat. Een van die woningen is rond 2006 gesloopt.
3.2.
Bestaande situatie Het plangebied ligt nabij de westelijke hoofdontsluiting van Hoevelaken naast de rotonde van de Westerdorpsstraat en de Koninginneweg. De bebouwing is verouderd en straalt niet meer de ruimtelijke kwaliteit uit die bij de dorpsentree mag worden verwacht. Dit wordt versterkt doordat het perceelsgedeelte tussen die bebouwing en het tweezijdig fietspad langs de Koninginneweg braak ligt. Het oostelijk deel van het plangebied is grotendeels bebouwd. Voor het voormalig garagebedrijf is de overkapping van het voormalig tankstation nog steeds goed herkenbaar. Het voormalig garagebedrijf is plat afgedekt en bestaat voor een deel uit twee bouwlagen en een ander deel uit één bouwlaag. In die tweede bouwlaag is een bedrijfswoning aanwezig. In de huidige situatie wordt de bebouwing tijdelijk gebruikt als fietsenwinkel en voor opslag en wonen. De vrijstaande
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
22
woning aan het Mulderslaantje 2 behoort niet tot het plangebied van de Poort naar Hoevelaken; bij het stedenbouwkundig ontwerp van de Poort naar Hoevelaken is uiteraard rekening gehouden met het behoud van deze woning. Afbeelding 9: Bestaande situatie in groter verband.
Het langgerekte L-vormige pand waarin de meubelzaak De Eiken Schuur was gehuisvest bestaat uit één bouwlaag met een kap. Tussen de bedrijfspanden van het garagebedrijf staat nog een vrijstaande woning.
3.3.
Ruimtelijke beschrijving van het plan
3.3.1. Algemeen Het plangebied zal gaat in de toekomst de entree van Hoevelaken markeren. Daaraan dankt het plan ook de naam Poort naar Hoevelaken. Alle bebouwing in het plangebied zal worden gesloopt. In plaats daarvan worden een markant appartementengebouw met 38 appartementen en 9 eengezinswoningen gebouwd. 3.3.2. Stedenbouwkundige uitgangspunten Het plangebied bevindt zich direct naast de rotonde van de Koninginneweg en Westerdorpsstraat, waardoor het de westelijke toegang tot het centrum van Hoevelaken markeert. Gezien de loop van de Westerdorpsstraat is de locatie reeds op een grotere afstand zichtbaar. De aanwezige volwassen bomen vormen een opvallend kenmerk rondom locatie. Kenmerkend voor het plangebied zelf is de op de Westerdorpsstraat georiënteerde bebouwing, waarmee het plangebied zich afsluit naar de rotonde en naastliggende Koninginneweg. Met de ruimte tussen rotonde en de huidige relatief lage bebouwing functioneert het plangebied als vacuüm in het landschap en omliggende stedelijke weefsel.
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
23
Afbeelding 10: Indicatieve toekomstige situatie in groter verband.
Eerder is in een stedenbouwkundig plan onderzocht hoe een robuuste massa hier passend zou zijn. Deze massa vormt een herkenningspunt/landmark die de bijzondere ligging van het plangebied als westelijke entree van Hoevelaken benadrukt. Op een lager schaalniveau voorziet deze massa in een gewenste begeleiding van rotonde en Koninginneweg. Met woningen georienteerd op deze routes presenteert de ontwikkeling zich als warm welkom. Voor een goede inpassing op dit lagere schaalniveau, dus beleefbaar vanaf kleinere afstand, is een beperkte korrelgrootte van de robuuste massa randvoorwaardelijk. Om het plan ook aan de dorpszijde goed te laten hechten in de omgeving, is het nodig dat de bouwvolumes, vanaf de rotonde gezien, trapsgewijs afbouwen. Bij het appartementengebouw op de hoek van het plangebied moet een trapsgewijze vermindering van hoogte worden toegepast richting het dorp. Langs de Westerdorpsstraat wordt de tweede trapsgewijze verlaging gerealiseerd door reguliere grondgebonden woningen. Met twee lagen en een kap passen deze binnen het bestaande bebouwingsbeeld langs de Westerdorpsstraat in de bebouwde kom van Hoevelaken. Langs de Koninginneweg is een afbouw naar 3 lagen passend, zeker gezien de aangrenzende groenstructuur. Een aandachtspunt bij de ontwikkeling van het entreegebied is de oriëntatie op de kerktoren vanuit de Westerdorpsstraat.
De hoogte van de nieuwe bebouwing mag niet concurreren met de hoogte van de kerktoren. Daarmee blijft, in het dakenlandschap van Hoevelaken, de kerktoren de hoofdrolspeler. Hiervoor dient de hoogte van de nieuwe ontwikkeling lager te zijn dan die van de kerktoren, die gemeten vanaf het gemiddelde afgewerkte maaiveld circa 23,5 meter hoog is. Met een maximale bouwhoogte binnen het plangebied van 20 meter, 85% van de kerk-
vastgesteld Gemeente Nijkerk – Bestemmingsplan Poort naar Hoevelaken
24
torenhoogte, blijft de kerktoren haar dominantie behouden. De beleefbaarheid van dit hoogteverschil kan sterk variëren, afhankelijk van de specifieke locatie. Omdat het plangebied in de Omgevingsvisie 2024 (zie paragraaf 2.3.1) niet is aangewezen als hoogbouwlocatie, is de maximale bouwhoogte ten opzichte van het ontwerpbestemmingsplan Poort naar Hoevelaken overigens met 1 meter verlaagd naar 20 meter, omdat in de Omgevingsvisie 2024 bij bebouwing voor de kern Hoevelaken vanaf 20 meter sprake is van hoogbouw. Afbeelding 11: Zichtlijnen.
Naast de hoogte is de oriëntatie op de kerktoren eveneens van belang. De bestaande zichtlijnen op de kerktoren vanuit de Westerdorpsstraat zijn kenmerkend. De situering van het gebouw zorgt ervoor dat bij de benadering van Hoevelaken vanaf het knooppunt over de Westerdorpsstraat de kerk aan de Westerdorpsstraat niet uit het zicht raakt. Om te beoordelen of er sprake is van onevenredige schaduwhinder op omliggende bestaande bebouwing is er een bezonningsstudie4 vervaardigd, waarin de schaduwwerking van het appartementengebouw wordt vergeleken met die van de op dit moment aanwezige bebouwing. Uit die bezonningsstudie blijkt dat er geen sprake is van een onevenredige toename van schaduwwerking. Het planvoornemen past binnen de bovengenoemde stedenbouwkundige uitgangspunten. Het appartementengebouw is een samenspel van meerdere volumes. Met verspringende rooilijnen