2024-042 Bijlage 2 - MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2024
Tekst van het document
Programma Wonen Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal Uitgifte Wonen Kantoren Detailhandel Voorzieningen Totaal
Koop 0 6.464 m² 0 36.742 m² 43.206 m² t/m 2023 0 6.070 m² 0 25.938 m² 32.008 m²
2024 9.343 m2 489 m² 0 1.956 m² 11.788 m²
Huur 9.343 m2 3.345 m² 0 4.150 m² 16.838 m² 2025 0 592 m² 0 2.366 m² 2.958 m²
Percentage 48,0% 8,2% 28,5% 15,3% 0,0% 100,0% Totaal 9.343 m2 9.809 m² 0 40.892 m² 60.044 m²
2026 0 380 m² 0 1.519 m² 1.899 m²
2027 0 380 m² 0 1.519 m² 1.899 m²
Percentage 15,6% 16,3% 0,0% 68,1% 100,0% 2028 0 380 m² 0 1.519 m² 1.899 m²
na 2028 0 1.519 m² 0 6.075 m² 7.594 m²
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en de plankosten. Daarnaast is voor de nog te verkopen kavels sprake van een marktrisico, zowel wat betreft het moment van verkoop als de hoogte van de grondprijs. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 377.000.
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2011 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2023.
Resultaten Resultaat
tMPG 2023
Nominale waarde
1.329.654
Eindwaarde
1.059.418
Netto contante waarde Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2023 op prijspeil 2024
MPG 2024
Verschil
1.216.120
-113.534
1.060.627
1.209
869.092
886.473
870.083
-16.390
tMPG 2023
tMPG 2023 op prijspeil 2024
MPG 2024
Verschil
Tussentijdse winstnemingen
410.000
607.000
197.000
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
628.507
568.870
-59.637
Eindwaarde
840.911
1.098.757
257.846
Ten opzichte van de tMPG 2023 is het resultaat op eindwaarde nagenoeg gelijk gebleven. Gelet op de voortgang van het project is echter wel tussentijdse winst genomen van € 197.000. Per saldo is dan ook sprake van een verbetering van het projectresultaat.
MPG 2024
Pagina 27 van 50
Stadshaven Nijkerk
Projectbeschrijving Al jaren heeft de gemeente Nijkerk de ambitie om het gebied van de Havenkom om te vormen tot een aantrekkelijk stedelijk woon- en leefgebied. Voor de herontwikkeling is een gebiedsvisie “Stadshaven Nijkerk” opgesteld. De visie laat zien hoe het toekomstig stedelijk woongebied er uit komt te zien. In het kerngebied is ruimte voor circa 600 woningen met een aantrekkelijke openbare ruimte aan het water, waarbij ook ruimte is voor voorzieningen die passend en aanvullend zijn voor het centrum van Nijkerk en die het gebied levendig maken. De ontwikkeling van Stadhaven Nijkerk kent een financieel tekort. Het tekort kan echter voor deel worden gedekt uit beschikbare gestelde subsidies vanuit het Rijk en de provincie Gelderland.
Voortgang De uitwerking van fase 1a van het gebied – de locatie van het huidige gemeentehuis – is reeds in 2019 gestart en hiervoor is inmiddels een stedenbouwkundige visie en een bestemmingsplan door de gemeenteraad vastgesteld. Het bestemmingsplan is vanwege het instellen van beroep nog niet onherroepelijk. De gemeente is in afwachting van de zitting bij de Raad van State. Voor de overige fasen geldt dat de concept-gebiedsvisie is uitgewerkt naar een definitieve gebiedsvisie. Deze is op 1 juni 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Als vervolgstap op de visie is het ontwerpbestemmingsplan ‘Stadshaven Nijkerk, fase 2’ eind 2023 in procedure gebracht. Hierbij zijn vier zienswijzen ingediend, welke de komende periode van antwoord worden voorzien. De ontwikkeling van Stadhaven Nijkerk zal fasegewijs plaatsvinden volgens de in 2022 vastgestelde ontwikkelingsstrategie. Het is de planning dat eind 2024 de feitelijke uitvoering van de eerste fase start. Dit betekent dat naast de ruimtelijke en planologische uitwerking in 2023 ook een verkoopprocedure (tender) is opgestart teneinde een ontwikkelende partij voor fase 1a te selecteren. Realisatie staat gepland vanaf 2025. De gemeente voert een actief grondbeleid. Dat wil zeggen dat de gemeente binnen het plangebied de gronden probeert te verwerven die niet in eigendom zijn bij de gemeente.
In totaal gaat het om 7 eigenaren, waarvan 5 bedrijven en 2 woningen. De gemeente is met de verschillende eigenaren in gesprek om de gronden minnelijk te verwerven. Dit heeft tot dusver geresulteerd in overeenstemming met vier eigenaren. De betreffende gronden/opstallen zijn inmiddels ook voor een deel aan de gemeente geleverd.
MPG 2024
Pagina 28 van 50
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen Water Te handhaven Totaal
Oppervlakte 27.960 m² 25.726 m² 16.108 m² 3.471 m² 241 m² 73.506 m²
Programma Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal Uitgifte Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal
Koop 0 50 90 175 315 t/m 2023 0 0 0 0 0
2024 0 0 0 0 0
Huur 214 40 30 0 284 2025 7 3 5 12 27
Percentage 38,1% 35,0% 21,9% 4,7% 0,3% 100,0% Totaal 214 90 120 175 599
2026 35 14 19 27 95
2027 34 15 19 27 95
Percentage 35,8% 15,0% 20,0% 29,2% 100,0% 2028 35 14 19 27 95
na 2028 103 44 58 82 287
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en plankosten. Daarnaast is sprake van een beduidend marktrisico ten aanzien van de grondaankopen en de grondverkopen. Wat betreft de verkopen bestaat zowel onzekerheid over de hoogte van de opbrengsten als over het moment dat de opbrengsten worden gerealiseerd. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op ongeveer € 4,0 miljoen.
Besluitvorming De grondexploitatie is op 23 juni 2022 geopend en voor het laatst herzien bij de tMPG 2023.
Resultaten Resultaat
tMPG 2023
Nominale waarde
-3.916.062
Eindwaarde
-6.325.569
Netto contante waarde
-5.292.953
tMPG 2023 op prijspeil 2024
-5.398.812
MPG 2024
Verschil
-4.656.351
-740.289
-6.445.283
-119.715
-5.393.125
5.687
Ten opzichte van de tMPG 2023 is het exploitatieresultaat verslechterd met ongeveer € 120.000 op eindwaarde. Hieraan liggen meerdere oorzaken ten grondslagen. De geheime bijlage bij de MPG gaan hier uitgebreid op in. Verder wordt in de geheime bijlage bij de MPG ingegaan op de verantwoording en toerekening van de ontvangen Wbi-uitkering.
MPG 2024
Pagina 29 van 50
7. Doornsteeg Doornsteeg is een gemengd project. Het project kenmerkt zich namelijk door zowel een actief als faciliterend grondbeleid. Conform het BBV dienen gemengde projecten administratief te worden opgeknipt. Teneinde het totaaloverzicht te bewaken, wordt Doornsteeg als aparte categorie gepresenteerd.
Projectbeschrijving Woningbouwlocatie Doornsteeg voorziet in de realisatie van ruim 1300 woningen. De ontwikkeling zal gefaseerd tot stand komen, waarbij het in 2014 door de gemeenteraad vastgestelde Globaal Masterplan tot dusver als uitgangspunt is gehanteerd. In het masterplan worden diverse woningen in verschillende prijscategorieën gefaciliteerd, waaronder huur- en koopwoningen, vrije kavels en collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). Ook wordt ingezet op de ontwikkeling van een duurzame, groene, landelijke en kindvriendelijke wijk. De locatie is voor bijna de helft in particulier eigendom. Om het gehele plangebied te kunnen ontwikkelen, wordt met deze particuliere eigenaren samengewerkt. Hierbij wordt ingezet op het sluiten van anterieure overeenkomsten waarin afspraken worden vastgelegd ten aanzien van programma, planning en kostenverhaal. Als de gemeente niet met alle grondeigenaren tot overeenstemming komt, dient het kostenverhaal verzekerd te worden door het vaststellen van een exploitatieplan (publiekrechtelijk middel). Dit is tot op heden niet noodzakelijk geweest.
MPG 2024
Pagina 30 van 50
Besluitvorming De grondexploitatie is in 2015 geopend en voor het laatst vastgesteld met de tMPG 2023.
Doornsteeg: fase 1 Resultaten Fase 1A Het bestemmingsplan voor fase 1A is op 17 december 2015 door de gemeenteraad vastgesteld en op 11 februari 2016 onherroepelijk geworden. Fase 1A betrof een ontwikkeling van 341 woningen, met inbegrip van een drietal CPO-initiatieven en 10 vrije kavels. Alle woningen in het deelgebied zijn inmiddels opgeleverd. Fase 1B Aan de Holkerweg is medio 2016 gestart met de realisatie van CPO-initiatief Holkerbeek, een project waarbij 20 woningen zijn gerealiseerd. In 2021 is de definitieve inrichting van de openbare ruimte in fase 1 afgerond. Het deelcomplex van de exploitatie is om die reden eind 2021 afgesloten met een negatieve eindwaarde van € 40.381.
Doornsteeg: fase 2 Voortgang Gelet op het voorspoedige verloop van de eerste fase, is in 2017 de planontwikkeling van fase 2 opgestart. Op constructieve wijze is met drie ontwikkelende partijen in dit deelgebied (BKO, Doornsteeg en Van de Mheen) gewerkt aan een stedenbouwkundig plan en financiële afspraken. Dit heeft geresulteerd in de ondertekening van anterieure overeenkomsten op 20 juni 2018 alsmede de vaststelling van een globaal bestemmingsplan op 28 juni 2018 door de gemeenteraad. In totaal voorziet fase 2 van Doorsteeg in de realisatie van maximaal 350 woningen in verschillende typen en prijsklassen. Alle woningen zijn gasloos en voldoen aan de eisen van BENG (Bijna EnergieNeutraal Gebouw) per 1 juli 2020. In deelplan 2 is ook een nieuwe school gerealiseerd in opdracht van PCO Gelderse Vallei. De opening van dit integraal kindcentrum heeft officieel plaatsgevonden op 8 februari 2021. Het is de verwachting dat het woonrijp maken van fase 2 medio 2024 is afgerond.
Programma en uitgifte Fase 2 voorziet in een programma van maximaal 350 woningen dat voor 100% wordt gerealiseerd op gronden van de drie ontwikkelende partijen (BKO, Doornsteeg en Van de Mheen). De gemeente geeft derhalve geen gronden uit in fase 2 van Doornsteeg. Contractueel is overeengekomen dat de partijen ten minste 34% sociale woningbouw realiseren. In overleg met de gemeente is het programma op onderdelen uitgebreid, bijvoorbeeld door het toevoegen van appartementen, beneden-bovenwoningen en rug-aan-rugwoningen. Dit resulteert in meer variatie binnen het woningbouwprogramma.
Risico’s Gegeven de voortgang van fase 2 zijn de nog resterende risico’s beperkt. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 8.000.
MPG 2024
Pagina 31 van 50
Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Actieve deel Resultaat
tMPG 2023
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
-1.268.294
tMPG 2023 op prijspeil 2024
MPG 2024
Verschil
-1.355.641
-1.381.878
-26.237
-1.456.871
-1.467.333
-10.462
-1.302.949
-9.290
-1.293.660
Ten opzichte van de tMPG 2023 is het voorziene resultaat van de grondexploitatie beperkt verslechterd. Faciliterende deel Resultaat
tMPG 2023
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
1.917.603
tMPG 2023 op prijspeil 2024
MPG 2024
Verschil
2.076.046
2.051.144
-24.902
2.202.723
2.174.406
-28.318
1.930.810
-25.145
1.955.955
Ten opzichte van de tMPG 2023 is het voorziene resultaat van de grondexploitatie beperkt verslechterd.
Doornsteeg: fase 3 Voortgang De planontwikkeling ten aanzien van fase 3 is eind 2019 opgestart. Dit heeft geresulteerd in een kaderstellend document dat op 22 april 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. In het derde kwartaal van 2021 is een eerste stedenbouwkundig ontwerp met bijbehorende proefverkaveling beschikbaar gekomen. Bij eerdere actualisatie van de grondexploitatie zijn deze in financiële zin vertaald. Dat geldt ook voor de effecten van de Woonvisie 2020+ op het programma en de beoogde samenwerking met de marktpartijen. Zoals gebruikelijk wordt de exploitatie gedurende het planontwikkelingsproces verder aangepast, in eerste instantie op basis van het stedenbouwkundig ontwerp van de diverse bouwvelden. Eind 2023 zijn anterieure overeenkomsten gesloten. In combinatie met de gemeentelijke gronduitgifte is het kostenverhaal voor fase 3 hiermee volledig verzekerd. Hieropvolgend is ook het bestemmingsplan door de gemeenteraad vastgesteld op 29 februari 2024.
Ruimtegebruik, programma en uitgifte Ruimtegebruik Uitgeefbaar Verharding Groen (incl. beekzone) Water Te handhaven Totaal Programma Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal
MPG 2024
Oppervlakte 102.555 m² 55.705 m² 98.490 m² 7.001 m² 33.626 m² 297.377 m² Koop 16 64 100 261 441
Huur 223 0 0 0 223
Percentage 34,5% 18,7% 33,1% 2,4% 11,3% 100,0% Totaal 239 64 100 261 664
Percentage 36,0% 9,6% 15,1% 39,3% 100,0%
Pagina 32 van 50
Uitgifte Sociaal Middelduur laag Middelduur hoog Duur Totaal
t/m 2023 0 0 0 0 0
2024 44 21 4 28 97
2025 49 12 24 42 127
2026 9 12 12 34 67
2027 32 0 15 44 91
2028 34 0 15 36 85
na 2028 0 0 0 0 0
De uitgiftetabel heeft alleen betrekking op door de gemeente uit te geven gronden. Voor de gemeente komt dit binnen het programma voorlopig neer op 467 woningen (ca. 70%). De woningen die worden toegerekend aan het eigendom van BV Doornsteeg, BKO en Langverwacht zijn daarentegen wel meegenomen in de programmatabel. Binnen de proefverkaveling is verder een ruimtereservering opgenomen van 500 m 2 voor een voorziening zoals een gezondheidscentrum. Conform het bestemmingsplan kan dit maximaal 1.000 m2 worden.
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van het bouw- en woonrijp maken en plankosten. Daarnaast is sprake van een beduidend marktrisico ten aanzien van de grondverkopen en exploitatiebijdragen. Hierbij bestaat zowel onzekerheid over de hoogte van de opbrengsten als over het moment dat de opbrengsten worden gerealiseerd. Het gewogen risicoprofiel is bepaald op € 3,3 miljoen.
Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Actieve deel Resultaat
tMPG 2023
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
9.493.786
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo
tMPG 2023
Tussentijdse winstnemingen
tMPG 2023 op prijspeil 2024
MPG 2024
Verschil
13.065.855
12.504.582
-561.273
10.905.376
11.053.879
148.503
9.815.528
131.867
MPG 2024
Verschil
9.683.662
5.000
5.000
0
Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen
1.935.955
2.354.677
418.722
Eindwaarde
8.974.421
8.704.202
-270.219
Ten opzichte van de tMPG 2023 is het resultaat op eindwaarde met ongeveer € 149.000 verbeterd. Dit is met name het gevolg van de bijstelling van grondprijzen op prijspeil 2024. Faciliterende deel Resultaat Nominale waarde
tMPG 2023
tMPG 2023 op prijspeil 2024
-470.055
Eindwaarde
-1.311.555
Netto contante waarde
-1.141.787
-1.164.623
MPG 2024
Verschil
-545.426
-75.371
-1.119.037
192.518
-993.673
170.950
Ten opzichte van de tMPG 2023 is het voorziene resultaat met circa € 193.000 op eindwaarde verbeterd. Dit is met name het gevolg van de overeengekomen indexatie van exploitatiebijdragen.
MPG 2024
Pagina 33 van 50
Deelplanoverstijgende investeringen Voortgang Om het gebied Doornsteeg te ontwikkelen, is een geluidswerende voorziening langs de A28 nodig. Onderzoek heeft plaatsgevonden op welke wijze deze voorziening gefaseerd en zo efficiënt mogelijk kan worden gerealiseerd. Hierbij is het financiële aspect belangrijk, maar ook de stedenbouwkundige inpassing en de afstemming met Rijkswaterstaat. De aanleg van de eerste fase van de geluidswal (het aanbrengen van het grondlichaam) is afgerond. Op dit moment, begin 2024, is het wachten op de noodzakelijke ontheffing Wet natuurbescherming (Wnb) voordat kan worden aangevangen met de aanleg van de geluidsschermen. Naar verwachting is dit in het najaar van 2024 mogelijk. Na de voorbereidende en mitigerende werkzaamheden, wordt eerst het reeds aangebracht grondlichaam verplaatst. Rijkswaterstaat eist namelijk dat het ontwerp rekening houdt met een mogelijke verbreding van de snelweg naar 2x 4 rijstroken. Na verplaatsing van het grondlichaam wordt hier bovenop een geluidswerend scherm geplaatst. Het noordelijke deel van de geluidswerende voorziening wordt aan de binnenzijde van de Arkemheenweg gerealiseerd. Deze zijde van de wijk krijgt een park en recreatiefunctie. Voor de gehele geluidswerende voorziening is inmiddels een voorlopig ontwerp opgesteld, uitgaande van de door Rijkswaterstaat gestelde eisen en een goede stedenbouwkundige inpassing.
Dit ontwerp was het vertrekpunt van de aanbesteding, welke procedure inmiddels succesvol en binnen budget is afgerond.
Risico’s De voornaamste risico’s zijn gelegen op meerkosten ten aanzien van de civieltechnische werkzaamheden en de plankosten. Het gewogen risicoprofiel voor de geluidswerende voorzieningen is bepaald op € 674.000.
Resultaten Conform BBV wordt onderscheid gemaakt tussen het actieve en het faciliterende deel van de grondexploitatie. Geluidsvoorziening Resultaat
tMPG 2023 tMPG 2023 op prijspeil 2024
MPG 2024
Verschil
Nominale waarde
-6.226.881
-6.563.392
-336.511
Eindwaarde
-7.105.404
-7.158.567
-53.163
Netto contante waarde
-6.185.682
-6.309.395
-6.356.603
-47.207
GREX
FAC
Totaal
Resultaat MPG 2024 Nominale waarde
-5.633.970
-929.422
-6.563.392
Eindwaarde
-6.114.058
-1.044.509
-7.158.567
Netto contante waarde
-5.429.108
-927.494
-6.356.603
Ten opzichte van de tMPG 2023 is het voorziene resultaat op eindwaarde nagenoeg ongewijzigd,. Volkstuinen De verplaatsing van de volkstuinen is volledig afgerond. Het deelcomplex van de exploitatie is om die reden eind 2020 afgesloten met een negatieve eindwaarde van € 203.797. Fietstunnels De realisatie van twee fietstunnels naar Doornsteeg is volledig afgerond. Vanuit het perspectief van een integrale exploitatie wordt het deelcomplex nog niet afgesloten. Dit zal plaatsvinden bij afronding van het gehele project, thans voorzien in 2029. Het negatieve resultaat op eindwaarde is ongeveer € 1,7 miljoen.
MPG 2024
Pagina 34 van 50
Doornsteeg op totaalniveau Resultaten Resultaat
tMPG 2023
Nominale waarde Eindwaarde Netto contante waarde
4.843.083 876.287 672.618
Resultaat incl. tussentijdse winstnemingen en na storting fonds BoVo Tussentijdse winstnemingen Storting fonds Bovenwijkse Voorzieningen Eindwaarde
tMPG 2023 op prijspeil 2024
MPG 2024
Verschil
3.805.313 1.127.503 923.087
-1.037.770 251.216 237.016
tMPG 2023
MPG 2024
Verschil
458.000 1.943.879 -609.593
458.000 2.362.602 -777.098
0 418.722 -167.506
686.070
Ten opzichte van de tMPG 2023 is het resultaat op eindwaarde met ongeveer € 251.000 verbeterd. Het GREX-deel binnen Doornsteeg, inclusief de twee reeds afgesloten deelcomplexen en tot dusver genomen tussentijdse winsten, resulteert in een totale eindwaarde van ongeveer € 3,0 miljoen. Bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat is het verplicht om tussentijdse winst te nemen op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion). Voor de integrale exploitatie Doornsteeg komt de berekening per 1-1-2024 neer op het volledig terugdraaien van eerder genomen tussen winst. Dit komt neer op een bedrag van € 618.000 (tussentijds dan wel bij het afsluiten van deelcomplex fase 1). Op basis van eerder overleg met de accountant wordt de tot dusver te veel genomen winst niet teruggedraaid – deelcomplex fase 1 is immers reeds afgesloten – en wordt er weer tussentijdse winst genomen als de berekening op basis van de PoC-methode resulteert in een bedrag hoger dan de tot dusver genomen winst van ongeveer € 618.000.
MPG 2024
Pagina 35 van 50
8. Strategische gronden De gemeente Nijkerk heeft enkele strategische gronden in eigendom die momenteel nog niet in exploitatie zijn genomen. Hieronder vallen onder meer fase 2 van Spoorkamp en het landelijke deel van deelplan 2 in Nijkerkerveen. De geheime bijlage geeft inzicht in de boekwaarden, voorziene marktwaarden en risico’s van deze strategische gronden. Hieronder wordt per grondcomplex ingegaan op het toekomstperspectief.
Nijkerkerveen deelplan 2 (Landelijk) Momenteel is deelplan 3 van Nijkerkerveen in ontwikkeling. Afhankelijk van de integrale ontwikkelingsvisie zal de planontwikkeling van het landelijke deel in deelplan 2 worden opgestart. In dit gedeelte zullen minimaal 45 woningen worden gebouwd. Vooruitlopend op de ontwikkeling zal door ontwikkelaar Plankenburg een tweetal vrijstaande kavels nabij de Vrouwenweg 27 worden gerealiseerd. Hiervoor is de bestemmingsplanprocedure eind 2023 gestart. Conform de werkwijze van andere deelplannen wordt het resultaat van deze ontwikkeling voor 50% gedeeld met de gemeente. In dit specifieke geval zal de grondexploitatie echter niet worden gevoerd door de gemeente, maar zelfstandig door Plankenburg. Het resultaat wordt achteraf gedeeld met de gemeente.
Nijkerkerveen deelplan 4 Als gevolg van een onzeker economische perspectief heeft een particuliere grondeigenaar in 2022 aangegeven geen deel uit te maken van de beoogde ontwikkeling van deelplan 3. Dat heeft tot gevolg dat ook een klein deel van de gezamenlijke gronden van de gemeente en Plankenburg pas op een later moment ontwikkeld kunnen worden. Het gaat om een relatief klein gebied van ongeveer 5.100 m 2 ten oosten van deelplan 3 tot aan de Jacob de Boerweg. De betreffende gronden, voortaan aan te duiden als deelplan 4, worden op een later moment in exploitatie genomen.
Spoorkamp fase 2 Op 24 september 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met het realiseren van tijdelijke huisvesting voor diverse doelgroepen in fase 2 van Spoorkamp. Daarnaast is de raad via een raadsinformatiebrief (9 maart 2022) geïnformeerd over de gebiedsuitwerking voor Spoorkamp. Voor deelgebied Spoorkamp 2 is hierin een programma opgenomen dat, naast de al gerealiseerde tiny houses, voorziet in de realisatie van maximaal 250 tijdelijke wooneenheden voor diverse aandachtsgroepen (project Wonen bij Jaap, periode van 15 jaar). Voor een ander gedeelte van Spoorkamp 2 is gekeken naar ontwikkelruimte voor de vestiging van bepaalde vormen van economische vrijetijdsbesteding (leisure) en eventuele komst van een station/OV-hub. Ten behoeve van de leisure-activiteiten is inmiddels een bestemmingsplan opgesteld en in procedure gebracht. Vaststelling door de gemeenteraad staat op de agenda van 28 maart 2024. Voor de concrete uitgifte van de kavels voor leisure wordt geen aparte grondexploitatie geopend. De opbrengsten zullen incidenteel ten gunste komen van de Reserve Bouwgrondexploitatie na verrekening met de toerekenbare boekaarde. De civiele kosten ten aanzien van de kavels zijn reeds gedekt binnen het uitvoeringsbudget voor project Wonen bij Jaap omdat de benodigde infrastructuur in het kader van dat project reeds zal worden aangelegd.
MPG 2024
Pagina 36 van 50
Overige gronden Naast gronden die de gemeente in het verleden strategisch heeft verworven, is sprake van een aantal vrijkomende locaties die voor herontwikkeling kunnen worden ingezet. De betreffende gronden c.q. opstallen zijn intern nog niet overgeheveld vanuit de Algemene Dienst naar het Grondbedrijf. Naar alle waarschijnlijkheid zal dit plaatsvinden bij het openen van de grondexploitaties voor de betreffende locaties. Op korte termijn (2023-2024) gaat het in ieder geval om de volgende locatie: ▪ Stadhuislocatie aan de Kolkstraat in Nijkerk (Stadshaven, fase 1a) Naar verwachting komt de bestaande stadhuislocatie medio 2024 vrij. Het uitgangspunt voor de herontwikkeling is een gevarieerd woningbouwprogramma waarbij het monumentale stadhuis een nieuwe functie en een prominente plek krijgt. In 2021 hebben enkele bijeenkomsten plaatsgevonden met omwonenden en belanghebbenden. Op basis hiervan is een definitieve stedenbouwkundige visie voor fase 1a opgesteld. Deze is op 14 oktober 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. Vervolgens is het bestemmingsplan voor fase 1 op 15 december 2022 vastgesteld, maar deze heeft op dit moment nog geen onherroepelijke status. Ook heeft de raad op 23 juni 2022 ingestemd met het openen van de grondexploitatie Stadshaven Nijkerk (met inbegrip van fase 1a). De grondexploitatie maakt sindsdien deel uit van de MPG.
Op het moment dat de stadhuislocatie leeg en ontruimd is, zal deze formeel worden ingebracht in de grondexploitatie. ▪
Paasbos Op 21 februari 2019 heeft de gemeenteraad verzocht te starten met het opstellen van een gebiedsvisie voor Paasbos. Deze visie dient een nieuwe impuls te geven aan het gebied. Het huidige winkelcentrum is sterk gedateerd. Het is daarom van belang om een breed gedragen gebiedsvisie op te stellen waarbij, in overleg met de samenleving, zowel de ruimtelijke als sociale componenten betrokken worden. Daarbij werd aangegeven dat ook de verbinding zal worden gelegd met het aanwezige gemeentelijk vastgoed in deze omgeving (sporthal Strijland, De Wulfshoeve en de voormalige basisschool aan de Bizetlaan) en de aanwezige groene ruimte rondom het winkelcentrum. Inmiddels is een globale gebiedsvisie opgesteld en is deze begin 2022 ter consultatie aan de samenleving en betrokken stakeholders aangeboden. Hierna is gewerkt aan de uitwerking van een concept-gebiedsvisie en een subsidieaanvraag in het kader van de Woningbouwimpuls (WBI). Een WBI-uitkering komt ten goede aan de financiële haalbaarheid van het project en kan hiermee tegelijkertijd de herontwikkeling versnellen. Op 29 januari 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met het indienen van de subsidieaanvraag en het activeren van maximaal € 1.000.000 als cofinanciering vanuit de gemeente. In de week voor Koningsdag wordt bekend welke gemeenten budget ontvangen.
De komende periode wordt verder gewerkt aan het definitief maken van de visie en aan een samenwerkingsovereenkomst met de overige grondeigenaren in het gebied. In relatie tot de verdere uitwerking en het mogelijk verkrijgen van een WBI-uitkering wordt naar verwachting in het najaar van 2024 een voorstel aan de gemeenteraad aangeboden voor verdere kaderstelling (inclusief beoogde samenwerking) en voor vaststelling van de gebiedsvisie.
MPG 2024
Pagina 37 van 50
9. Private projecten Naast gebiedsontwikkelingen waar de gemeente gronden in haar bezit heeft, is binnen de gemeente sprake van een aantal private ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen dragen bij aan de ruimtelijke doelstellingen van de gemeente Nijkerk. Hierbij zijn de risico’s voor de gemeente beperkt aangezien de grondexploitaties door de ontwikkelende marktpartijen worden gevoerd. Bij de projecten die de gemeente faciliteert, kan echter wel sprake zijn van een financiële component als gevolg van het wettelijk verplichte kostenverhaal. Hierbij bestaat het risico dat de gemeente meer kosten maakt dan contractueel is overeengekomen. Private projecten lopen qua financiën echter via de Algemene Dienst en zijn derhalve niet in de MPG opgenomen. Ten behoeve van het totaalbeeld wordt onderstaand wel een korte toelichting gegeven op enkele omvangrijke private projecten.
Euretco-terrein Het voornemen bestaat om de bestaande bedrijven- en kantorenlocatie van Euretco aan de Koninginneweg 1 in Hoevelaken te herontwikkelen naar woningbouw. Op 22 februari 2018 heeft de gemeenteraad de kaders vastgesteld voor deze herontwikkeling. De nadien plaatsgevonden stedenbouwkundige en programmatische uitwerking wijkt echter op onderdelen af van de vastgestelde kaders, bijvoorbeeld doordat Euretco in de tussentijd heeft aangegeven op de locatie niet te voorzien in de bouw van een nieuw kantoorpand, maar ook vanwege onduidelijkheid over de aanpak van Knooppunt Hoevelaken en het vooralsnog niet komen tot een financieel haalbaar plan. Het streven is echter om in 2024 alsnog tot een hernieuwde kaderstelling te komen. Omdat een gedeelte van de grond binnen het beoogde plan in eigendom is van de gemeente, zal bij deze kaderstelling ook worden ingegaan op de financiële uitvoerbaarheid en de wijze van samenwerking tussen de initiatiefnemer(s) en de gemeente.
Kerkplein (Wonen bij de Toren) Op de plek van de voormalige Jumbo-supermarkt aan de Torenstraat beogen Van Wijnen en Smink Vastgoed een herontwikkeling naar woningbouw en ondergrondse parkeergarage. Op dit moment wordt voorzien in een woonprogramma dat bestaat uit huurappartementen, koopappartementen en stadswoningen. In 2020 heeft reeds besluitvorming over de ruimtelijke kaders plaatsgevonden en is een uitwerkingsplan in procedure gebracht. Hierop zijn destijds geen zienswijzen binnengekomen. Het was verder de bedoeling om een ondergrondse parkeergarage te realiseren met 147 parkeerplaatsen waarvan minimaal 80 openbaar ten behoeve van de binnenstad van Nijkerk. De gemeenteraad heeft echter niet ingestemd met de financiële kaderstelling ten aanzien van de aankoop en exploitatie van de openbare parkeerplaatsen. Op basis van de door de raad aangenomen motie van 24 februari 2022 is onderzocht of de realisatie van het beoogde bouwplan zonder bronpunt technisch en financieel haalbaar zou zijn of dat een nieuw ruimtelijk plan moet worden opgesteld. Hierbij is gebleken dat het realiseren van het oorspronkelijk beoogde bouwplan zonder openbare parkeerplaatsen mogelijk is indien de parkeerbehoefte van het nieuw te bouwen Woonzorgcentrum St. Jozef wordt opgelost binnen het project Kerkplein. Deze, en een enkele andere, planaanpassing is in 2023 en 2024 verder uitgewerkt.
Medio 2024 zal de raad worden voorgesteld hernieuwde kaders voor dit project te stellen. Uitvoering is niet eerder voorzien dan in 2025.
Klaarwater In de Omgevingsvisie Gemeente Nijkerk 2040 is het gebied Klaarwater aangewezen als dorpse uitbreiding voor woningbouw aan de oostkant van Hoevelaken. Hierbij wordt uitgegaan van een gefaseerde realisatie van in eerste instantie circa 900 woningen (dichtheid van 25-30 woningen per hectare). Het plangebied is grotendeels in eigendom van twee ontwikkelende partij en enkele particulieren. De gemeenteraad heeft op 21 februari 2019 besloten om voor het project een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen. Dit heeft inmiddels MPG 2024
Pagina 38 van 50
geresulteerd in een bestuursopdracht, een eerste verkenning naar relevante omgevingsaspecten en een projectplan. In 2021 is gestart met de participatie met omwonenden en belanghebbenden alsook met de uitwerking van een stedenbouwkundig masterplan. Naar verwachting wordt de gemeenteraad in het tweede kwartaal van 2024 voorgesteld om de kaders voor de ontwikkeling van Klaarwater vast te stellen.
Locatie Meubel- en Tapijthal Aan de Bruins Slotlaan 76 in Nijkerk is de Meubel- en Tapijthal gevestigd. Bouwbedrijf J. Timmer, Giza Vastgoed en Blokhuis Braakman architectenbureau hebben het initiatief genomen om de locatie te herontwikkelen naar woningbouw. Op 23 september 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de kaders. Daarbij voorziet de ontwikkeling in de realisatie van maximaal 44 woningen met als uitgangspunt de Woonvisie 2020+. Aangezien een gedeelte van de grond binnen het beoogde plan in eigendom is van de gemeente, is tussen partijen overeenstemming bereikt over een grondverkoop. Tevens is een anterieure eovereenkomst gesloten met de initiatiefnemer. Het ontwerpbestemmingsplan en -beeldkwaliteitsplan voor deze ontwikkeling hebben in het najaar van 2022 ter inzage gelegen. De stukken zijn op 22 juni 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. In de beroepsfase is een tweetal beroepen aangetekend tegen het bestemmingsplan. Momenteel is de gemeente in afwachting van de uitspraak van de Raad van State op deze beroepen.
Oude Barneveldseweg (Ooststreeck) Op de locatie Oude Barneveldseweg (projectnaam Ooststreeck) is op initiatief van SamenThuis, Kreeft B.V. en D.E. van Dijk Beheer B.V. sprake van een herontwikkeling naar woningbouw. Het gebied heeft een bruto oppervlakte van ongeveer 5,2 hectare en voorziet in de realisatie van 164 woningen. Daarbij wordt het bestaande kindercentrum Prokino ingepast. De overige functies maken plaats voor woningbouw. De raad van de gemeente heeft op 10 december 2020 de kaders vastgesteld voor de woningbouwontwikkeling. Op basis hiervan is gestart met de uitwerking van een stedenbouwkundig ontwerp en zijn een ontwerpbestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan opgesteld. Het planologisch kader is op 2 februari 2023 (gewijzigd) vastgesteld. Per 16 februari 2023 is het vaststellingsbesluit van het gewijzigde bestemmingsplan en alle bijbehorende stukken daarom opnieuw ter inzage gelegd voor de beroepstermijn. Hieruit volgt één beroepszaak bij de Raad van State tegen het vastgestelde bestemmingsplan.
Poort naar Hoevelaken (Eiken Schuur) De westelijke entree van Hoevelaken staat bij vele Hoevelakers bekend als de locatie ‘Eiken Schuur’. Deze meubelwinkel is echter niet meer actief in Hoevelaken. Voor de locatie en nabijgelegen gronden bestaan dan ook herontwikkelingsplannen. In december 2021 heeft de gemeenteraad kaders voor de herontwikkeling vastgesteld. Hierbinnen is een plan uitgewerkt dat voorziet in 47 woningen. In 2023 is de bestemmingsplanprocedure gestart en met de initiatiefnemer Schoonderbeek een anterieure overeenkomst gesloten. De vaststelling van het bestemmingsplan is voorzien in 2024, gevolgd door de uitvoering.
Spaanse Leger In het driehoekige gebied tussen de Amersfoortseweg, Barneveldseweg en de spoorlijn Amersfoort-Zwolle is een herontwikkeling aan de orde. Na diverse momenten van kaderstelling voor de planontwikkeling van het Spaanse Leger is een bestemmingsplan in procedure gebracht. Dit bestemmingsplan is in 2020 vastgesteld en nadien onherroepelijk geworden. De circa 350 woningen zijn gesitueerd in kleine buurtschappen rondom een gezamenlijke brink of erf. Deze buurtschappen worden van elkaar gescheiden door groene zones, waarbij de bestaande landschappelijke elementen zoveel mogelijk blijven gehandhaafd. Het initiatief van de herontwikkeling ligt bij De Bunte Vastgoed, Lithos, Van den Tweel Vastgoed en Schoonderbeek. De gemeente heeft met deze partijen in 2020 anterieure overeenkomsten gesloten. In 2021 is de eerste fase van het Spaanse Leger in verkoop gegaan, waarna de bouw is gestart. In 2023 zijn de eerste buurtschappen opgeleverd. In 2024 start de bouw van de laatste fasen, waarna het project in 2025 zal worden afgerond. MPG 2024
Pagina 39 van 50
10. Projectresultaten Exploitatieresultaten In onderstaande tabel is de voorziene einddatum per project aangegeven alsook de verwachte eindwaarde en netto contante waarde per 1/1/2024. Op portefeuilleniveau is sprake van een positief resultaat van ongeveer € 7,9 miljoen op netto contante waarde. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen actieve grondexploitaties (GREX) en faciliterende exploitaties (FAC). Naar verwachting worden eind dit jaar geen exploitaties afgesloten. Resultaten Nijkerkerveen - deelplan 3 (actieve grondexploitatie) - deelplan 3 (faciliterende exploitatie) Nautenaseweg Arkerpoort De Flier* Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad Stadshaven Nijkerk Doornsteeg - actieve grondexploitatie - faciliterende exploitatie Totaal
*
Type
Einddatum
Eindwaarde
Netto contante waarde
GREX FAC GREX GREX GREX GREX GREX
31-12-2029 31-12-2029 31-12-2025 31-12-2025 31-12-2033 31-12-2033 31-12-2032
2.239.092 -163.210 1.860.022 294.246 8.438.729 1.060.627 -6.445.283
1.988.250 -144.926 1.787.795 277.275 6.922.697 870.083 -5.393.125
GREX FAC
31-12-2029 31-12-2029
2.501.340 -676.659
2.221.118 -600.854 7.928.314
Conform het BBV moet voor de waardering worden uitgegaan van een maximale looptijd van 10 jaar. Om die reden is voor grondexploitatie De Flier de eindwaarde bepaald per 31-12-2033. De feitelijk voorziene einddatum is echter 31-12-2034 met een eindwaarde van ongeveer € 8,0 miljoen.
Resultaatnemingen Per einde 2023 worden geen exploitaties afgesloten. Wel is sprake van het nemen van tussentijdse winsten. Het BBV stelt gemeenten verplicht om op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) tussentijdse winsten te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. Periodiek zal bij de vaststelling van de jaarrekening worden voorgesteld om tot tussentijdse winstnemingen over te gaan. In 2023 is het op basis van de regelgeving noodzakelijk om bij 4 grondexploitaties tussentijdse winst te nemen. Op totaalniveau gaat het om een bedrag van € 1.440.000. Tussentijdse winstnemingen
Type
Arkerpoort De Flier Spoorkamp Doornsteeg fase 1 Doornsteeg fase 3 Nautenaseweg Totaal
GREX GREX GREX GREX GREX GREX
MPG 2024
Voorgaande jaren 3.109.000 2.912.000 410.000 453.000 5.000 0 6.889.000
Jaarrekening 2023
Totaal
25.000 1.090.000 197.000
3.134.000 4.002.000 607.000 453.000 5.000 128.000 8.329.000
128.000 1.440.000
Pagina 40 van 50
Verliesvoorzieningen Conform het BBV dient de gemeente een verliesvoorziening te treffen voor negatieve grondexploitaties ter grootte van het geprognosticeerde verlies op netto contante waarde of eindwaarde. Op basis van de actualisatie van de grondexploitaties bij de MPG 2024 is het noodzakelijk om de verliesvoorziening voor Stadshaven Nijkerk in beperkte mate op te hogen. Hiertegenover staat een gedeeltelijke vrijval van de voorzieningen voor het faciliterende deel van zowel Doornsteeg als Nijkerkerveen deelplan 3. In onderstaande tabel zijn de wijzigingen inzichtelijk gemaakt ten opzichte van de tMPG 2023. Verliesvoorzieningen Stadshaven Nijkerk Doornsteeg (faciliterende exploitatie) Nijkerkerveen, deelplan 3 (faciliterende exploitatie) Totaal
Type GREX FAC FAC
tMPG 2023 5.293.000 736.000 148.000 6.177.000
MPG 2024 5.393.000 601.000 145.000 6.139.000
Verschil 100.000 -135.000 -3.000 -38.000
Bovenwijkse voorzieningen Met ingang van 1 januari 2016 is het niet meer toegestaan om een (jaarlijkse) fondsafdracht te doen vanuit een actieve grondexploitatie ten aanzien van bovenwijkse voorzieningen die niet direct zijn toe te rekenen aan deze grondexploitatie. Toevoegingen aan het fonds kunnen alleen nog plaatsvinden via bestemming van het resultaat. Dit is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Bij de tMPG 2018 is besloten om tussentijdse winsten deels te bestemmen als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. Op basis van de gronduitgifte (uitgegeven vierkante meters) is bepaald hoe hoog de fondsafdrachten bij de Jaarrekening 2023 moeten zijn. Afdracht bovenwijkse voorzieningen De Flier Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad Nautenaseweg Totaal
Type GREX GREX GREX
Totaal 49.470 5.924 37.851 93.245
In onderstaande tabel is per project de totaal voorziene afdracht voor bovenwijkse voorzieningen inzichtelijk gemaakt. Hierbij is een verdeling gemaakt tussen de afdrachten die reeds hebben plaatsgevonden tot 1/1/2024 en de afdrachten die in de toekomst nog moeten plaatsvinden via de (tussentijdse) resultaatsbestemming. Afdracht bovenwijkse voorzieningen Nijkerkerveen - deelplan 3 Nautenaseweg Arkerpoort De Flier Spoorkamp fase 1 + locatie zwembad Stadshaven Nijkerk Doornsteeg Totaal
Totaal
Afgedragen
Prognose
2.239.092 188.463 1.410.099 7.080.126 1.555.100 0 3.946.770 16.419.649
0 37.851 1.331.687 3.425.339 992.154 0 1.592.093 7.379.123
2.239.092 150.612 78.413 3.654.788 562.946 0 2.354.677 9.040.526
Strategische gronden De geheime bijlage geeft een overzicht weer van de boekwaarden en voorziene marktwaarden van de strategische gronden.
MPG 2024
Pagina 41 van 50
Bouwclaims In het verleden zijn met ontwikkelende partijen zogeheten bouwclaimovereenkomsten getekend. Hierbij hebben de ontwikkelende partijen grond aan de gemeente verkocht in ruil voor het recht om een bepaald aantal woningen te bouwen. De nog resterende bouwclaim per 1/1/2024 bedraagt 423,0 woningen. Een deel van de woningbouwproductie in Nijkerkerveen en fase 3 van Doornsteeg zal op basis van deze resterende bouwclaim worden gerealiseerd.
MPG 2024
Pagina 42 van 50
11. Programmabegroting De grondexploitaties hebben twee raakvlakken met de Programmabegroting, namelijk het toerekenen van interne plankosten en het toerekenen van rentekosten.
Interne plankosten Hieronder vallen zowel de interne planontwikkelingskosten (POK) als de interne kosten voor voorbereiding, toezicht en beheer (VTB). Jaarlijks wordt bepaald welke medewerkers een deel van hun werktijd besteden aan de grondexploitaties. Dit wordt per functionaris uitgedrukt als een percentage van de betreffende fulltimeequivalent (fte). Op basis van deze percentages en de daadwerkelijke salariskosten per medewerker wordt een totaalbedrag aan salariskosten bepaald dat kan worden toegerekend aan de grondexploitaties. De verdeling over de grondexploitaties van de gemeente vindt vervolgens plaats aan de hand van een tijdschrijfmodule. Naast het doorbelasten van een deel van de salariskosten wordt ook overhead toegerekend. Dit betreft een jaarlijks vast te stellen percentage van de salariskosten. Het voordeel van bovenstaande systematiek is dat het verschil tussen voorcalculatie (Programmabegroting) en nacalculatie (Jaarrekening) in het algemeen relatief klein zal zijn. Het nadeel is echter dat de relatie met de daadwerkelijke tijdsbesteding aan grondexploitatieprojecten beperkt is. Bijvoorbeeld op het moment dat in bepaalde projecten veel ontwikkelingen zijn of wanneer nieuwe grondexploitaties worden geopend.
Rentekosten Conform het BBV moeten de aan de grondexploitaties toerekenbare rentekosten worden bepaald aan de hand van het (daadwerkelijke) gewogen gemiddelde rentepercentage en de bruto boekwaarde per 1 januari van het betreffende jaar. Met name het boekwaardeverloop van de grondexploitaties kan in werkelijkheid aanzienlijk afwijken ten opzichte van de primaire raming, bijvoorbeeld op het moment dat sprake is van een groot aantal grondverkopen. Het verloop van het gewogen gemiddelde rentepercentage is over het algemeen beter in te schatten. De regelgeving betekent dat altijd sprake zal zijn van een verschil tussen voorziene toerekenbaarheid van rentekosten (Programmabegroting) en de daadwerkelijke toerekening (Jaarrekening).
MPG 2024
Pagina 43 van 50
12. Vennootschapsbelasting De gemeente Nijkerk is met ingang van 1 januari 2016 vennootschapsbelastingplichtig. Uit de inventarisatie destijds kwam naar voren dat de Vpb-plicht onder meer geldt voor het voeren van grondexploitaties. Aan belastingadviseurs du ROI (tegenwoordig Juyst) is daarom gevraagd om voor deze activiteit de Vpb-druk in beeld te brengen. De Vpb komt ten laste van de Reserve Bouwgrondexploitatie en zal niet worden verwerkt in de individuele grondexploitaties. Over de afgelopen jaren is de gemiddelde belastingdruk € 200.000 per jaar. Samen met Juyst heeft de gemeente aangifte gedaan over alle jaren tot en met 2022. De Belastingdienst heeft inmiddels de aanslagen over de jaren 2016 t/m 2018 definitief opgelegd. Deze weken niet af van de door de gemeente ingediende aangiften. Het is de verwachting dat de aangiften 2019 t/m 2021 op korte termijn definitief worden. In 2023 is namelijk overleg geweest tussen de gemeente, Juyst en de Belastingdienst over de aangiften 2019 t/m 2021. Het ging daarbij specifiek over de waardering van de openingsbalans van nieuwe grondexploitaties. Hierover zijn afspraken gemaakt, die tevens duidelijkheid geven over de toekomstige waarderingen van grondexploitaties. De correctie over 2019 en de doorwerking daarvan op de jaren 2020 en 2021 worden in het eerste kwartaal van 2024 ingediend bij de Belastingdienst.
De aangifte ten aanzien van 2022 zal medio dit jaar worden gedaan.
MPG 2024
Pagina 44 van 50
13. Risicoanalyse De ramingen van de kosten en opbrengsten in de grondexploitaties zijn gebaseerd op reële uitgangspunten. Als gevolg van projectspecifieke of -overstijgende omstandigheden kunnen hierop afwijkingen ontstaan, zowel in negatieve als in positieve zin. Dit wordt gezien als risico. Een risico kan worden gekwantificeerd als de kans op een bepaalde gebeurtenis met een bepaald effect. De kans van optreden wordt uitgedrukt in een percentage tussen nul en honderd procent. Conform de Nota Risicomanagement zijn de volgende kansklassen gehanteerd: kleine kans (25%), middelgrote kans (50%) en grote kans (75%). Risico’s met een kans van optreden van meer dan 75% worden niet meer als risico’s gezien, maar als (bijna) zekere gebeurtenissen. Deze gebeurtenissen worden daarom als kosten geraamd en ingeboekt in de grondexploitatie. Per project zijn de risico’s geïnventariseerd en gekwantificeerd aan de hand van de kans van optreden en het maximale effect. Dit resulteert per project in een gewogen risico-effect. Veiligheidshalve zijn hierbij geen positieve risico’s meegenomen. Het gewogen risico-effect per project is vervolgens afgezet tegen het voorziene netto resultaat, hetgeen gelijk is aan de verwachte eindwaarde minus de beoogde afdracht in het kader van bovenwijkse voorzieningen. Dit netto resultaat is feitelijk een eerste buffer om risico’s op te vangen.
Voor sommige projecten is het netto resultaat voldoende om het gewogen risico-effect volledig te kunnen dekken. Voor andere projecten resteert echter een netto risico-effect. Op totaalniveau gaat het om een bedrag van ongeveer € 7,6 miljoen. Conform de Nota Risicomanagement is sprake van een zekerheidspercentage van 80%. Dit percentage is te verantwoorden aangezien risico’s nooit allemaal tegelijkertijd en/of in hun volledige omvang zullen optreden. Met inachtneming van het zekerheidspercentage resteert een risicoprofiel van ongeveer € 6,1 miljoen. Dit bedrag is als benodigde weerstandscapaciteit aangemerkt. De risico’s ten aanzien van de grondexploitaties zijn afgenomen met € 467.000 ten opzichte van de tMPG 2023. De oorzaak hiervan ligt grotendeels in het aanbestedingsresultaat van de geluidsschermen ten behoeve van Doornsteeg fase 3. Deze aanbesteding heeft binnen budget plaatsgevonden en het gewogen effect van een overschrijding op het budget is beduidend kleiner geworden.
MPG 2024
Pagina 45 van 50
14. Reserve Bouwgrondexploitatie De gemeente Nijkerk beschikt over een Reserve Bouwgrondexploitatie. Het doel van de reserve is meervoudig, namelijk het afdekken van tekorten bij negatieve grondexploitaties, het afwaarderen van strategische gronden voor zoveel de boekwaarde hoger is dan de verwachte marktwaarde en het afdekken van projectrisico’s. De reserve wordt gevoed door voordelige saldi bij het sluiten van grondexploitaties en tussentijdse winstnemingen uit grondexploitaties. In onderstaande tabel is de stand van de Reserve Bouwgrondexploitatie inzichtelijk gemaakt. Teneinde een inschatting te maken of de reserve toereikend is, is voor de komende jaren tevens het verloop van de reserve in beeld gebracht. Reserve Bouwgrondexploitatie 1. Stand per 1-1 (bruto) 2. Verliesvoorzieningen per 1-1 3. Reserveringen per 1-1
2023 16.696.929 5.342.000 0
2024 17.822.071 6.139.000 0
2025 17.413.241 6.262.000 0
2026 18.985.985 6.387.000 0
2027 18.725.985 6.515.000 0
4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.
11.354.929 797.000 0 1.440.000 -372.858 0 58.000 11.683.071
11.683.071 123.000 0 0 -408.830 0 0 11.151.241
11.151.241 125.000 0 1.925.244 -352.500 0 0 12.598.985
12.598.985 128.000 0 0 -260.000 0 0 12.210.985
12.210.985 130.000 0 0 -260.000 0 0 11.820.985
2023 11.354.929 6.734.000 4.620.929 1,69
2024 11.683.071 6.095.000 5.588.071 1,92
2025 11.151.241 6.095.000 5.056.241 1,83
2026 12.598.985 6.095.000 6.503.985 2,07
2027 12.210.985 6.095.000 6.115.985 2,00
Stand per 1-1 (netto) Mutaties verliesvoorzieningen Mutaties reserveringen Resultaatnemingen Onttrekkingen Dotaties Algemene Reserve Stortingen Stand per 31-12
Weerstandsvermogen A Aanwezige weerstandscapaciteit per 1-1 B Benodigde weerstandscapaciteit per 1-1 C Resultaat weerstandsvermogen D Ratio weerstandsvermogen
Toelichting Reserve Bouwgrondexploitatie 1. Dit is de bruto stand per 1 januari van de genoemde jaren exclusief de reeds getroffen (verlies)voorzieningen en reserveringen. 2. Dit zijn de reeds getroffen (verlies)voorzieningen per 1 januari en in opvolgende jaren gesaldeerd met de mutaties van het negatief resultaat onder 5. 3. Dit zijn de reserveringen per 1 januari en in opvolgende jaren gesaldeerd met de mutaties van de reserveringen onder 6. 4. Dit is de netto stand per 1 januari van de genoemde jaren inclusief de reeds getroffen (verlies)voorzieningen en reserveringen. 5. Dit zijn de mutaties in de (verlies)voorzieningen. In 2023 is per saldo een aanvullende (verlies)voorziening getroffen van € 797.000 ten aanzien van de herzieningen van grondexploitatie Stadshaven Nijkerk en het faciliterende deel van zowel Doornsteeg als Nijkerkerveen deelplan 3. Vanaf 2024 gaat het telkens om een prijspeilaanpassing van de (verlies)voorzieningen.
MPG 2024
Pagina 46 van 50
Mutaties negatief resultaat Stadshaven Nijkerk Nijkerkerveen, deelplan 3 (faciliterende exploitatie) Doornsteeg (faciliterende exploitatie) Jaarlijkse prijspeilaanpassing Totaal
2023 813.000 -3.000 -13.000 797.000
2024
2025
2026
2027
123.000 123.000
125.000 125.000
128.000 128.000
130.000 130.000
6. Dit zijn de mutaties in de reserveringen. 7. Dit zijn de resultaatnemingen. In 2023 komen de tussentijdse winstnemingen in totaal uit op ongeveer € 1,4 miljoen positief. Vanaf 2024 gaat het telkens om een netto resultaat, ofwel de voorziene eindwaarde van de grondexploitatie minus de fondsafdracht die nog moet plaatsvinden in het kader van bovenwijkse voorzieningen. Als gevolg van verplichte tussentijdse winstnemingen zal de resultaatneming bij positieve grondexploitaties in de praktijk gefaseerd plaatsvinden. Dit is echter niet verwerkt in onderstaande tabel omdat de tussentijdse winsten afhankelijk zijn van de Percentage of Completion per project en deze pas bij iedere jaarrekening met voldoende zekerheid is vast te stellen. Resultaatnemingen Nautenaseweg Arkerpoort De Flier Spoorkamp Totaal
2023 128.000 25.000 1.090.000 197.000 1.440.000
2024
2025 1.709.410 215.834
2026
2027
0
1.925.244
0
0
8. Dit zijn de onttrekkingen die worden gedaan aan de Reserve Bouwgrondexploitatie. In 2023 gaat het om een bedrag van ongeveer € 373.000, onder meer ten behoeve van de aangifte Vpb en voorbereidingskosten voor Klaarwater (Middelaar-Oost) en Het Nieuwe St. Jozef. Voor toekomstige projecten geldt het uitgangspunt dat voorbereidingskosten binnen 5 jaar worden ingebracht in een grondexploitatie of kostenverhaal van toepassing is. In dat geval is er geen effect op de reserve. Veiligheidshalve is echter geen correctie opgenomen voor de tot dusver gemaakte kosten. Verder is vanuit de tussentijdse winstnemingen een bedrag van € 93.245 bestemd als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. Dit bedrag is bepaald naar rato van gronduitgifte binnen de grondexploitaties. Onttrekkingen Acquisitie en promotie Afdracht BoVo Aanslag Vpb Voorbereidingskosten Middelaar-Oost Tijdelijke huisvesting Spoorkamp II Advieskosten Nota Kostenverhaal Gebiedsuitwerking Slichtenhorst Gebiedsuitwerking Luxool Voorbereidingskosten Het Nieuwe St. Jozef Totaal
2023 -60.000 -93.245 -62.230 -80.291 -2.574 -27.575
-46.943 -372.858
2024 -60.000
2025 -60.000
2026 -60.000
2027 -60.000
-200.000 -30.848
-200.000
-200.000
-200.000
-260.000
-260.000
-22.425 -46.250 -46.250 -3.057 -408.830
-46.250 -46.250 -352.500
9. Dit betreffen de dotaties aan de Algemene Reserve. 10. Dit zijn de stortingen die worden gedaan in de Reserve Bouwgrondexploitatie. In 2023 betreft het een incidentele grondverkoop van € 58.000. 11. Dit is de stand per 31 december van de genoemde jaren.
MPG 2024
Pagina 47 van 50
Toelichting Weerstandsvermogen A. De aanwezige weerstandscapaciteit is het vermogen dat aanwezig is om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. De aanwezige weerstandscapaciteit is gelijk aan het vrij besteedbare deel van de Reserve Bouwgrondexploitatie per 1 januari van de genoemde jaren. B. De benodigde weerstandscapaciteit is het vermogen dat aanwezig dient te zijn om de niet-begrote financiële tegenvallers af te dekken. De benodigde weerstandscapaciteit is gelijk aan het berekende risicoprofiel van de grondexploitaties en strategische gronden. C. Het resultaat weerstandsvermogen betreft het saldo van het vrij besteedbare deel van de reserve minus het risicoprofiel. D. De ratio van het weerstandsvermogen maakt inzichtelijk in hoeverre de Reserve Bouwgrondexploitatie in staat is om financiële tegenvallers af te dekken. De ratio is gelijk aan het quotiënt van de aanwezige weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. Conclusie Uit de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit blijkt dat de Reserve Bouwgrondexploitatie bij gelijkblijvende uitgangspunten toereikend is om het risicoprofiel af te dekken. Per 1 januari 2024 is namelijk sprake van een ratio van 1,92. Het is de verwachting dat de ratio de komende jaren ongeveer op hetzelfde niveau blijft liggen, hoewel toekomstige tussentijdse winstnemingen wel positief van invloed zullen zijn.
Bij de tMPG 2023 was nog sprake van een voorziene ratio per 1 januari 2024 van 1,49. De hogere ratio is met name het gevolg van een toename van de aanwezige weerstandscapaciteit (tussentijdse winstnemingen in 2023) en een afname van de benodigde weerstandcapaciteit (lager risicoprofiel door aanbestedingsresultaat van de geluidsschermen ten behoeve van Doornsteeg fase 3). Ondanks de toename van de ratio van het weerstandsvermogen, komt de ratio nog steeds overeen met de kwalificatie ruim voldoende (zijnde een ratio tussen 1,4 en 2,0). Door de gemeenteraad is geen bovengrens voor de reserve vastgesteld. Dit betekent dat vrij besteedbare middelen niet automatisch naar de Algemene Reserve vloeien. Onttrekking van middelen kan alleen plaatsvinden op basis van besluitvorming door de gemeenteraad. Periodiek zal daarom worden onderzocht of en – zo ja – in welke mate vrij besteedbare middelen naar de Algemene Reserve kunnen vloeien. Onder meer op basis van de thans voorziene gebiedsontwikkelingen waar de gemeente (deels) een actieve rol zal hebben met bijbehorend risicoprofiel (bijvoorbeeld Paasbos), wordt een dotatie aan de Algemene Reserve op dit moment afgeraden.
MPG 2024
Pagina 48 van 50
15. Conclusies & Besluiten De MeerjarenPrognose Grondbedrijf (MPG) 2024 vormt een actualisatie van alle door de gemeenteraad vastgestelde grondexploitaties en de voorraad aan strategische gronden. De actualisatie van de exploitaties betreft met name een aanpassing van budgetten (op basis van actuele inzichten) en uitgiftetempo (op basis van marktontwikkelingen). In 2023 zijn geen grondexploitaties afgesloten. Wel is sprake van het nemen van tussentijdse winst. Het BBV stelt gemeenten namelijk verplicht om op basis van de PoC-methode (Percentage of Completion) tussentijdse winsten te nemen bij grondexploitaties met een voorzien positief resultaat. In 2023 betreft het per saldo een bedrag van € 1,44 miljoen. Op portefeuilleniveau is sprake van een positief resultaat van circa € 7,9 miljoen op netto contante waarde. Ten opzichte van de tMPG 2023 gaat het om een toename van het resultaat met ongeveer € 2,3 miljoen op netto contante waarde. Daarbij gaat met name een positief effect uit van De Flier (ca. € 1,7 miljoen) in relatie tot de maximale termijn van 10 jaar voor de waardering van de grondexploitatie. Bij de herziening vallen meer opbrengsten binnen deze maximale termijn (de jaarschijf 2033 wordt nu ook meegenomen in de waardering).
Verder gaat het om positieve en negatieve wijzigingen binnen de overige grondexploitaties die per saldo optellen tot een plus van ongeveer € 0,6 miljoen op netto contante waarde. Hierbij kan worden gedacht aan hogere voorziene grondopbrengsten (positief effect) maar ook aan hogere kosten en een langere looptijd als gevolg van procedures en complexiteit (negatief effect). Met ingang van 1 januari 2016 is het niet meer toegestaan om een (jaarlijkse) fondsafdracht te doen vanuit een actieve grondexploitatie ten aanzien van bovenwijkse voorzieningen die niet direct zijn toe te rekenen aan deze grondexploitatie. Bij de tMPG 2018 is daarom besloten om tussentijdse winsten deels te bestemmen als afdracht aan het fonds voor bovenwijkse voorzieningen. Op basis van de gronduitgifte (uitgegeven vierkante meters) in 2023 is bepaald hoe hoog de fondsafdrachten bij de Jaarrekening 2023 moeten zijn. Dit komt neer op een totaalbedrag van € 93.245. Conform huidige prognose zal in de toekomst nog een bedrag van circa € 9,0 miljoen moeten worden afgedragen uit het resultaat van lopende grondexploitaties. Op het gebied van de (verlies)voorzieningen valt bij de MPG 2024 een bedrag van € 38.000 vrij.
Enerzijds gaat het om een aanvullende verliesvoorziening ten behoeve van Stadshaven Nijkerk (€ 100.000), anderzijds om een gedeeltelijke vrijval van de voorzieningen op de faciliterende delen van Doornsteeg en Nijkerkerveen, deelplan 3 (per saldo € 138.000). De geactualiseerde risicoanalyse resulteert in een risicoprofiel van ongeveer € 6,1 miljoen. Dit betreft een afname ten opzichte van de tMPG 2022 met € 467.000. De oorzaak hiervan ligt grotendeels in het aanbestedingsresultaat van de geluidsschermen ten behoeve van Doornsteeg fase 3. Deze aanbesteding heeft binnen budget plaatsgevonden en het gewogen effect van een overschrijding op het budget is beduidend kleiner geworden. Het risicoprofiel van € 6,1 miljoen is aangemerkt als benodigde weerstandscapaciteit. Bij gelijkblijvende uitgangspunten is de Reserve Bouwgrondexploitatie toereikend om dit risicoprofiel af te dekken. Per 1 januari 2023 is namelijk sprake van een ratio van 1,92. Dit komt overeen met de kwalificatie ruim voldoende. Het is de verwachting dat de ratio de komende jaren ongeveer op hetzelfde niveau blijft liggen, hoewel tussentijdse winstnemingen nog positief van invloed zullen zijn.
MPG 2024
Pagina 49 van 50
Bij de tMPG 2023 was nog sprake van een voorziene ratio per 1 januari 2024 van 1,49. De hogere ratio is met name het gevolg van een toename van de aanwezige weerstandscapaciteit (tussentijdse winstnemingen in 2023) en een afname van de benodigde weerstandcapaciteit (lager risicoprofiel door aanbestedingsresultaat van de geluidsschermen ten behoeve van Doornsteeg fase 3). Aangezien de ratio alleen iets zegt over de verhouding tussen de vrij besteedbare middelen en de risico´s, is ook het resultaat van het weerstandsvermogen een belangrijke indicator. Bij de MPG 2024 is dit vermogen per 1 januari 2024 ongeveer € 5,6 miljoen. In absolute zin kent de reserve dus een gezond niveau. Door de gemeenteraad is geen bovengrens voor de reserve vastgesteld. Dit betekent dat vrij besteedbare middelen niet automatisch naar de Algemene Reserve vloeien. Onttrekking van middelen kan alleen plaatsvinden op basis van besluitvorming door de gemeenteraad. Periodiek zal daarom worden onderzocht of en – zo ja – in welke mate vrij besteedbare middelen naar de Algemene Reserve kunnen vloeien. Onder meer op basis van de thans voorziene gebiedsontwikkelingen waar de gemeente (deels) een actieve rol zal hebben met bijbehorend risicoprofiel (bijvoorbeeld Paasbos), wordt een dotatie aan de Algemene Reserve op dit moment afgeraden.
Besluiten 1.
Vast te stellen de MeerjarenPrognose Grondbedrijf 2024, behorende bij de Jaarrekening 2023.
MPG 2024
Pagina 50 van 50