2024-035 Bijlage - Plan en programma Bewegen en spelen kan overal (april 2024) - bijlage 5
Tekst van het document
B e w e g e n
e n
s p e l e n
k a n
o v e r a l
Bijlage 5: Plan skatebaan en pumptrack
Plan skatebaan Corlaer-park
Datum
21-6-2023
Status
definitief-openbare versie
Bewegen en ontmoeten op de skatebaan Een (dagelijks) bezoek aan het Corlaer-park kan bijdragen aan informele contacten in de buurt. Het is een aantrekkelijk park voor verschillende doelgroepen en leeftijden. Op de route liggen verschillende plekken waar we samen met anderen kunnen ontspannen en waar we elkaar ontmoeten. Denk hierbij aan bankjes, fiets-, wandel- en hardlooproute, (water)speeltuin, voetbal- en basketbalveld en een skatebaan. Er is ook gedacht aan formele ontmoetingsplekken zoals een arena. Op deze plek is het mogelijk om voorstellingen te organiseren of te gebruiken als een openluchtbioscoop. In figuur 1 (pagina 2) is een sfeerimpressie van het park weergegeven. Contacten in de buurt zijn een voedingsbodem voor onderling begrip tussen medebuurtbewoners. Het begrip kan op den duur uitgroeien tot omkijken naar elkaar. Dit vormt de basis voor onze samenleving. “Vanuit contact ontstaat vertrouwen; bekend maakt bemind” (Rutger Bregman). Het is een belangrijk ingrediënt zodat ieder zich in deze wijk thuis voelt. Elkaar ontmoeten is van grote waarde en de skatebaan (figuur 2) speelt hierbij een centrale rol. Ongeacht leeftijd, gender, afkomst, met of zonder handicap. Op de skatebaan is en voelt iedereen zich welkom om te bewegen, sporten of chillen.
Daarom vinden de gemeente en de initiatiefnemers van urban sports Nijkerk (plan bijgevoegd in bijlage 1) het belangrijk dat de skatebaan in Corlaer-park ook in de toekomst interessant blijft.
Figuur 2: skatebaan Corlaer-park.
Figuur 1: sfeerimpressie Corlaer-park
Op dit moment voldoet de skatebaan niet meer aan de eisen die de gebruikers stellen. Bij de voorbereiding zeggen deze over het huidige park: • Er zitten scheuren in het asfalt. • Je kunt maar twee lines steppen of skaten (zie figuur 3). Er zit geen “flow” in de baan. Een line of flow is een ononderbroken route op de skatebaan. • Beginners en gevorderden zitten elkaar soms in de weg • De huidige elementen zijn meer geschikt voor gevorderden, steppers en bmx’ers en minder geschikt voor skateboarders en inliners of beginnende sporters in het algemeen. • Er is niet echt een plek waar je even lekker kunt zitten en het nodigt niet meer uit om er naar toe te gaan en elkaar te Figuur 3: lines in de huidige skatebaan. ontmoeten. Om deze redenen zijn de gebruikers van de skatebaan en initiatiefnemers van het project urban sports Nijkerk het gesprek met de gemeente aangegaan. Doel: te komen tot een eigentijds ontwerp, zodat de skatebaan weer uitnodigt om elkaar op een informele sportieve manier te ontmoeten. In deze notitie zijn de beleidsuitgangspunten, het proces, de ontwerpen, de afwegingen en de kosten toegelicht. Aandacht voor urban sports in Nijkerk Het initiatief voor de skatebaan sluit aan bij een burgerinitiatief over ‘urban sports’, actieve en uitdagende sporten in de openbare buitenruimte. Dit burgerinitiatief is in juni 2021 bij de gemeente Nijkerk ingediend.
Het initiatief, opgesteld en ondertekend door een groep inwoners en maatschappelijke organisaties, riep op tot meer aandacht voor urban sports in de gemeente. Concreet stellen de initiatiefnemers voor: 1. De realisatie van een nieuw skatepark voor de Nijkerkse jeugd in de wijk Paasbos. 2. De integratie van urban sports in het sportbeleid van gemeente Nijkerk inclusief het meekoppelen met nieuwe gemeentelijke ruimtelijke ordeningsplannen. 3. Het faciliteren van urban sports activiteiten als positieve stimulans voor jongeren in gemeente Nijkerk. In de raadsinformatiebrief van 12 januari 2022 staat de skatebaan in het Corlaer-park genoemd als korte termijn mogelijkheid voor het integreren van urban sports in het beleid en realiseren van een goede voorziening in de gemeente Nijkerk. De initiatiefnemers zijn naar aanleiding hiervan het gesprek aangegaan met de gemeente Nijkerk. Doel: te komen tot een eigentijds ontwerp voor de skatebaan in het Corlaer-park, zodat deze weer uitnodigt om elkaar op een sportieve manier te ontmoeten. Onder urban sports verstaan we de ‘anders georganiseerde’ sportieve bezigheden waarbij de sporter voor de beoefening is aangewezen op de bebouwde stedelijke omgeving. Dit zijn onder andere: stuntsteppen, skateboarden en bmx-freestyle.
Urban sports voorzien in legitieme lichamelijke activiteiten die de gezondheid verbeteren, sociale contacten stimuleren en een verbindende werking
hebben. Bovendien inspireren de gebruikers van de skatebaan en andere voorzieningen elkaar en anderen door de zichtbaarheid van de sporten te vergroten. Net als de initiatiefnemers vindt de gemeente het belangrijk dat er voldoende voorzieningen zijn die uitdagen om te bewegen en elkaar te ontmoeten. Een skatebaan is een wijkoverstijgende voorziening. Dit betekent dat gebruikers vaak grotere afstanden afleggen om ergens te gaan skaten of stuntsteppen. Op dit moment is de skatebaan in Corlaer-park de enige voorziening van deze omvang in de gemeente Nijkerk. Bij het winkelcentrum Paasbos staan een aantal skate-elementen (halfpipe en quarter). Voor deze plek worden plannen ontwikkeld. Daarnaast staat in Hoevelaken een half pipe aan de Middelaarseweg. De banen in Amersfoort-Vathorst, Putten of Zeewolde worden vaak als voorbeeld genoemd. Daar zijn de faciliteiten uitgebreider en moderner dan in de gemeente Nijkerk (zie figuur 4). In de gemeente Nijkerk zijn speel- en beweegplekken namelijk vaak ingericht voor jonge kinderen tot leeftijd tot 6 jaar. Beetje saai en veel van hetzelfde vinden veel inwoners. Dit is aanleiding om de skatebaan in het Corlaer-park te moderniseren. Hierdoor ontstaat tevens ruimte om urban sports en ontmoetingen voor alle inwoners een nieuwe impuls te geven.
Figuur 4: van boven naar beneden: skatebaan in Zeewolde, Putten en Vathorst.
Uitvoeren van dit initiatief voor de skatebaan in het Corlaer-park sluit aan bij verschillende sociale en ruimtelijke doelen van de gemeente Nijkerk om ontmoeten, sporten en bewegen te stimuleren. Dit kan variëren van skate- en stepvoorzieningen, goed onderhouden (rollatorvriendelijke) wandel- en fietspaden, tot mountainbikepaden en fitnesspleinen. De gedachte is dat dit project meerdere
inwoners inspireert om te participeren bij de (her)inrichting van andere plekken binnen de gemeente Nijkerk. Aansluiten bij andere beleidsambities zoals jeugdprogramma en het sport- en beweegakkoord Met dit initiatief vragen we aandacht voor een gezonde leefstijl, gezonde voeding, voldoende beweging, voldoende rust en slaap en een gezonde lichaamshouding. We sluiten hierbij ook aan bij de uitgangspunten van het project “Opgroeien in een Kansrijke Omgeving” (OKO). Aan de hand van een aantal theorieën zijn er binnen dit project 10 factoren genoemd die bijdragen aan een positieve ontwikkeling van de jeugd. Een aantal van deze factoren ondersteunen het belang om de skatebaan in het Corlaer-park aan te pakken: 1. Sociale binding. 2. Kansen voor betrokkenheid. 3. Constructieve tijdsbesteding. 4. Sociale en emotionele competenties. 5. Cognitieve vaardigheden en; 6. Positieve identiteit. We vinden het belangrijk dat inwoners voldoende sporten en bewegen. De mogelijkheden hiervoor zijn voor iedereen laagdrempelig beschikbaar. Dus ook voor inwoners die een handicap hebben, sociaal kwetsbaren of senioren. De volgende kernthema’s ondersteunen het belang om de skatebaan in het Corlaer-park aan te pakken: • Iedereen doet mee. De inwoners van de gemeente Nijkerk kunnen met plezier sporten en bewegen.
De gemeente richt zich daarbij in het bijzonder op de meer kwetsbare groepen zoals (eenzame) senioren en mensen in een achterstandsituatie. • Een positieve start. Kinderen gaan meer en beter bewegen door versterking van de kwaliteit van het bewegingsonderwijs en een breed aanbod in sport- en beweegactiviteiten. • Een krachtige organisatie. De inwoners van de gemeente Nijkerk sporten en bewegen bij vitale, ondernemende, veilige en toekomstbestendige sportverenigingen/ sportaanbieders. Voor een goed leven in de gemeente Nijkerk zijn de kwaliteit en inrichting van de openbare ruimte belangrijk. De gemeente heeft de kaders omschreven in de Visie beheer openbare ruimte. Daarin staat het effect-gestuurd beheer centraal. De gemeente heeft dit verwoord in zes beheer effecten. Het initiatief voor de skatebaan in het Corlaer-park sluit aan bij het effect Energiek “De wijken zijn vitaal, leefbaar en er is ruimte voor beweging”. De volgende kernthema’s ondersteunen het belang om de skatebaan in het Corlaer-park aan te pakken: • De speelterreinen en sportvoorzieningen worden indien nodig uitgebreid en aantrekkelijk gemaakt en er is een goede spreiding over de gemeente. • Oude speelterreinen worden gerenoveerd naar spelen anno “nu”, bijvoorbeeld met looproutes, beweegpleinen en (lichte) speeltoestellen.
• Initiatieven die bijdragen aan de vitaliteit en leefbaarheid van de wijken worden ondersteund. • Kinderen worden betrokken bij het opstellen van beleidskaders voor de speelruimten. • Wensen van jongeren en senioren worden meegewogen bij het opstellen van beleidskaders.
Vanuit een leeftijdsonafhankelijke benadering spreken we dan over beweeg- en speelprofielen. Bijvoorbeeld: Ongeacht de leeftijd houden speeltuiners ervan om op een formele speelplek te zijn. Dit kunnen jonge kinderen zijn, jongeren die op de schommels hangen, ouders of opa en oma die op de kinderen passen. De skatebaan in het Corlaer-park wordt voor al bezocht door avonturiers, chillers, explorers, sociale en individuele bewegers. Beschrijving van deze profielen is in kader 1 opgenomen. Kader 1: speel- en beweegprofielen.
Avonturiers Avonturiers houden van avontuur en snelheid. Denk hierbij aan urban sports zoals skaten, klimmen, freerunnen of pumptrack. Het is de avonturier niet snel te gek. Uitproberen van nieuwe plekken, grenzen verleggen en nieuwe tricks leren, dat is wat een avonturier wil doen. De gemeente faciliteert deze groep door een spannende en uitdagende omgeving te creëren waar de avonturier zijn gang kan gaan. Denk aan een skatebaan of faciliteiten om te freerunnen. Een bankje om je tas op te leggen is een mooie aanvulling. Het avontuur is belangrijk en het bankje moet daarom zeker niet in de weg staan. Tenzij de avonturier er ook met zijn of haar stuntstep of tijdens de freerun overheen kan. Chillers Chillers willen gewoon rustig hangen, ontmoeten, kletsen of naar muziek luisteren. Je denkt al snel aan jongeren, maar dit kunnen ook senioren zijn. De gemeente faciliteert deze groep door ontmoetingsplekken in te richten op een veilige plek met voldoende uitzicht. Denk aan bankje onder de boom op het plein, afdakje boven de jeu de boules of de ontmoetingsplek voor jongeren (JOP) bij de voetbalkooi. Explorers Explorers gaan op onderzoek uit. Ze ravotten, ontdekken en spelen in een natuurlijke omgeving.
De gemeente faciliteert de explorers door natuurlijk spelen, toestellen waar ze doorheen kunnen kruipen, (klim)bomen, hoogteverschillen, veilig struikgewas, verschillende plekken waar je naartoe kunt en natuurlijke omgeving (zand, gras, water). Explorers gaan ook in de stad op onderzoek uit. Een spannende omgeving met speel- en beweegaanleidingen, daar valt wat te ontdekken en maak je een explorer blij mee. Sociale bewegers Sociale bewegers gaan het liefst samen. Ze ontmoeten elkaar voor een beweeguurtje op het beweegplein of doen aan teamsporten zoals volleybal, voetbal of jeu de boules. De gemeente faciliteert deze bewegers door ruimte in te richten waar sociale bewegers hun spel kunnen spelen. Een bankje of plek om na afloop koffie te drinken mag op deze plek niet ontbreken. Individuele bewegers Individuele bewegers gaan het liefst alleen. Zij gebruiken faciliteiten als een beweegplein als onderdeel van hun individuele training of hardlooproute. De gemeente faciliteert deze bewegers door deze faciliteiten aan te leggen in een veilige beschutte omgeving. Een sport- of beweegroute
die je per app of in de openbare ruimte kunt volgen kan voor deze bewegers interessant zijn. Het kan onderdeel uitmaken van een individueel trainingsprogramma.
Het ontwerp ligt klaar. Gebruikers, initiatiefnemers en de gemeente zijn in 2022 gestart met een inventarisatie en het ontwerpproces. Het ontwerp voor de skatebaan is community-up ontwikkeld (in plaats van top-down door “de gemeente”). Dit betekent dat de potentie en denkkracht van de buurt en gebruikers zijn benut om de plek te ontwerpen. Dit maakt de skatebaan de plek van de buurt en de gebruikers, en niet de plek van “de gemeente”. Hierdoor nodigt de plek uit voor ontmoeting en contact. De gemeente is eigenaar van de skatebaan. Daarom nemen het college en de gemeenteraad ook een besluit over de uitvoering van het ontwerp. De gemeente, initiatiefnemers en gebruikers proberen vervolgens samen de financiering en de realisatie rond te krijgen. “Ontmoetingsplekken reflecteren de waarde van een sociale infrastructuur en worden idealiter door en voor burgers zelf gecreëerd. Ruimte maken voor ontmoeting is dan ook veel meer dan het uit de grond stampen van nieuwe plekken of ‘wijken van de toekomst’.” Bron: Flexibiliteit, een open vizier, verbeelding, Bussemaker 2021. Bij de voorbereiding zijn de gebruikers van de skatebaan en specifiek jongeren tot 20 jaar bij het project betrokken. De gebruikers zijn met name stuntsteppers en skaters. Urban sports worden beoefend door jongens en meiden die op verschillende niveaus sporten.
Bij het opstellen van het ontwerp heeft iedereen een gelijke stem gehad. Hiervoor zijn de onderstaande activiteiten georganiseerd. De verslagen van de bijeenkomsten zijn in bijlage 2 opgenomen. •
•
•
Via whats-app: Skate-On (ingehuurd voor het ontwerp) heeft een app groep opgestart specifiek over het ontwerp. Daarnaast informeert en betrekt de gemeente gebruikers via whats-app “appen met de gemeente”. Drie fysieke bijeenkomsten. o Mei 2022: in het aanbestedingstraject. o Juni 2022: inloopbijeenkomst bij de scouting in Nijkerk. o Juli 2022: ontwerpsessie o Oktober 2022: presentatie van de ontwerpen op de skatebaan in het Corlaer-park. Zie ook: https://www.youtube.com/watch?v=diwBDvwc_eg Klankbord met Jeugd- en Jongerenwerk, Nijkerk Sportief en Gezond en initiatiefnemer urban sports. De leden van de klankbord ontmoeten elkaar ongeveer 10 keer per jaar.
Bron: SkateStichting Amersfoort (www.skatestichtingamersfoort.nl)
De varianten Het bureau Skate On heeft wensen en ideeën in een ontwerp verwerkt (bijlage 3). Dit is variant 1. De gemeente heeft hieraan een basisvariant (variant 2) en een ontwerp voor een ontmoetingsruimte toegevoegd.
Figuur 5: links: ontwerp gemeente inclusief landschappelijke inpassing, rechts: ontwerp student Corlaer college.
Variant 1: Een eigentijdse skatebaan (figuur 5) Kenmerkend van dit ontwerp is dat deze volledig is uitgevoerd in beton. In dit ontwerp zijn betere lijnen en een goede flow (ononderbroken route). De betere flow en de aanwezigheid van een spine (onderdeel van skatebaan) zijn de doorslaggevende punten geweest om voor variant 1 te kiezen. Aanvullend heeft een student van het Corlaer college voor zijn profielwerkstuk een ontwerp gemaakt voor de skatebaan. Een aantal onderdelen uit het eigentijdse ontwerp komen ook terug in het ontwerp van de student van het Corlaer college. Bij de verdere uitwerking kunnen onderdelen van het ontwerp van de student geïntegreerd worden. Daarnaast zijn er nog een aantal wensen of aanpassingen die we bij het opstellen van een definitief ontwerp kunnen overwegen. Denk aan het verhogen van de rollin bij de open bowl (is nu 1.30 m en wens is 1.50 m). Het voorbereiden en realiseren van deze variant, inclusief ontmoetingsplek, is geraamd op afgerond €466.000 (prijspeil 2022).
Variant 2: Een basisvariant Bij deze variant herstelt de gemeente de huidige asfaltondergrond en worden de bestaande toestellen vervangen. Bij deze variant is het uitgangspunt dat de skatefaciliteiten terug komen zoals deze nu aanwezig zijn. Het voorbereiden en realiseren van deze variant, inclusief ontmoetingsplek, is geraamd op afgerond €163.000 (prijspeil 2022). Afwegen van de varianten De twee varianten zijn afgewogen door ze te toetsen aan een aantal criteria. Variant 1 voldoet het beste. De criteria zijn: 1. De variant voldoet aan de wensen van de gebruikers, dit zijn met name jongeren: • Er is plek voor beginners en gevorderden. • Brede doelgroep: stuntsteppers, skaters, bmx’ers. • Goede ondergrond. • Afwisselende en uitdagende baan met hoogteverschillen. 2. De gemeente vindt het belangrijk dat de sportfaciliteiten veilig zijn voor gebruikers en voldoen aan veiligheidsrichtlijnen of voorschriften voor certificeringen die voor skatebanen gelden. 3. Inclusief. Op de skatebaan is iedereen hetzelfde. De skatebaan is niet specifiek bedoeld voor rolstoelgebruikers (juridisch). Er gelden dezelfde veiligheidsrisico’s als voor nietrolstoelgebruikers. Uitganspunt is wel dat de openbare ruimte voor iedereen gebruiksvriendelijk en toegankelijk is. 4. De omgeving is sociaal veilig. Er is voldoende verlichting en een veilige omgeving. 5.
De sportfaciliteiten passen in het landschap van het huidige Corlaer-park. 6. Bewoners kunnen dagrond gebruik maken van de openbare ruimte. 7. De gemeente Nijkerk is een duurzame gemeente. Bij het ontwerp is rekening gehouden met schaduw. De gemeente beoordeelt materialen bij de verdere uitwerking. In tabel 1 is een afweging van beide varianten opgenomen. Op basis van deze afweging trekken de gemeente en initiatiefnemers de conclusie dat variant 1 de voorkeur heeft. Dit ontwerp voldoet aan de wensen van de betrokkenen en is toegankelijk voor een bredere doelgroep. Deze bestaat uit stuntsteppers, skaters en bmx’ers. Hiermee sluit het aan bij de voorwaarden die genoemd zijn bij de beleidsuitgangspunten. De realisatie van variant 1 is duurder dan het herstellen van de basisvoorziening. Het asfalt van de basisvoorziening (variant 2) is gevoeliger voor scheurvorming. De ondergrond heeft daardoor vaker onderhoud nodig. Variant 1 wordt uitgevoerd in beton. Daarom verwachten de gemeente en de initiatiefnemers een langere levensduur. Tabel 1: afweging varianten.
Criteria Voldoet aan wensen van de gebruikers (met name jongeren).
Variant 1
Variant 2
4
1
Toelichting Variant 1 voldoet aan de wensen van de betrokkenen. Bij variant 2 blijft de situatie zoals deze nu is. De huidige stalen toestellen deuken snel en het asfalt is ruwer. De stalen toestellen zijn sneller
De baan is veilig en voldoet aan richtlijnen en voorschriften voor certificeringen.
3
2
Inclusief.
3
1
De omgeving is sociaal veilig.
3
2
De sportfaciliteiten passen in het landschap van het huidige Corlaerpark. Mensen kunnen dagrond gebruikmaken van de openbare ruimte.
3
2
2
1
Duurzaamheid en klimaat.
3
2
Gemiddelde score op basis van criteria: Score financieel realisatie Score financieel beheer en onderhoud
3
1,5
2 4
4 2
“glad” en bestaat het risico om uit te glijden. Nadeel van het beton (variant 1) is de harde landing (geen vering). Het voordeel van beton is dat deze ruwer is en daardoor minder snel glad wordt. Het voordeel van beton is dat de baan egaal is zodat sporters meer vaart kunnen maken. Beide banen voldoen aan veiligheidsrichtlijnen. Bij variant 1 kunnen beginners en gevorderden gescheiden sporten en toch van elkaar leren. Bezoekers lopen om de skatebaan heen. Hierdoor is de baan veiliger in het gebruik. Tot slot is rekening gehouden met een afscheiding tussen de skatebaan en het water. Variant 1 is toegankelijk voor een bredere doelgroep stuntsteppers, skaters en bmx’ers. Rolstoelers kunnen om de baan heen en (op eigen risico) gebruik maken van de faciliteiten. Bij variant 1 wordt lopen tussen de skateelementen ontmoedigd door het pad om de baan te leggen. Bij beide varianten is rekening gehouden met verlichting. Bij variant 1 is een betere afscheiding met het water. Dit gedeelte krijgt nu functie als voetpad, en rust gebied. Beton is geluidsvriendelijker dan de stalen toestellen. Met name ingericht voor jongeren. Volwassenen kunnen wel komen kijken. Bij variant 1 zijn meer (gescheiden) ontmoetingsplekken voor verschillende doelgroepen. Levensduur van een nieuw betonnen skatebaan (variant 1) is langer dan variant 2.
Beton is prettiger in tijden van langdurige hitte, dan asfalt en staal. Bij beide varianten worden bomen geplant (voor schaduw). Variant 1 scoort het beste. Variant 2 is goedkoper in aanleg. Het asfalt bij variant 2 is (op termijn) gevoeliger voor scheurvorming. Het heeft daardoor vaker onderhoud nodig.
Ontmoeten Ontmoeten is belangrijk. Daarom is in beide varianten rekening gehouden met een ontmoetingsplek met een zitgelegenheid, opstelplaats voor fietsen, drinkwaterpunt, verlichting, plek waar je je telefoon kunt opladen en bomen voor schaduw. De gebruikers van de skatebaan ontmoeten elkaar ook in de winterperiode. Het is dan vroeger donker. Daarom hebben we rekening gehouden met verlichting. Zorgpunt van de buurt is veiligheid en overlast. Om deze reden is de verlichting voorzien van een drukknop zodat de verlichting voor 20 minuten feller brandt. Na een bepaald tijdsstip (bijvoorbeeld 22.00 uur) gaat de verlichting over op reguliere verlichting. Ook gelden op de skatebaan afspraken. We formuleren deze samen met de buurtbewoners. De gebruikers presenteren de afspraken op een bord bij de skatebaan. Kunst De skatebaan is een plek van de buurt en de gebruikers van de skatebaan. Dit wordt onder andere verbeeld door stoepkunst (zie pagina 11: voorbeeld uit Leeuwarden) of een graffiti muur. Dit kunstwerk vernieuwen we om de 3 jaar. De Clinique street art wordt mede georganiseerd door het Kunstlokaal en Jeugd- en jongerenwerk. Activiteiten De skatebaan maakt onderdeel uit van het Corlaer-park. In het park zijn verschillende gelegenheden en activiteiten. We werken samen een infographic of ontmoetingskaart. Hierop staat wat er in het park te beleven is.
We presenteren deze kaart op de website, bij de scholen en via de pers. Ontmoeten is belangrijk. Om dit te blijven stimuleren organiseren we de volgende activiteiten: - Eenmalig. Na realisatie van het project organiseren we een openingsfeest. Iedereen kan komen kijken en mag meedoen. - Jaarlijks. Een Clinique skaten en steppen, door lokale stuntsteppers en skaters. Zij doen dit bijvoorbeeld tijdens de Summer Experience Nijkerk (mede-organisator: gemeente Nijkerk en Nijkerk Sportief en Gezond). - Jaarlijks. Een gezamenlijke schoonmaakactie: “We houden onze plek netjes” (mede-organisator: gemeente Nijkerk). Realisatie en participatie We geven samen vervolg aan het project: besluitvorming en realisatie. De rollen worden gezien volgens het model “Vier vormen op overheidssturing”. Volgens dit model zijn er vier kwadranten. De verticale as maakt een onderscheid tussen het sturen op randvoorwaarden of op resultaten. De horizontale as maakt een onderscheid in de betrokkenheid van de samenleving bij de overheidsdoelstelling.
De vier kwadranten zijn: 1. Klassiek beleidsontwerp: De politiek bepaalt het beleid (politieke ambitie). De gemeente vertaalt dit beleid naar regels en procedures en de inzet van middelen. 2. Prestatiesturing: De samenleving kan de overheid afrekenen op SMART geformuleerde doelstellingen. Beleidseffectmetingen vormen het instrument om de prestaties van de overheid te meten. 3. De samenwerkende overheid: De overheid wordt gedwongen om meer binding te zoeken met de wensen en initiatieven van de samenleving. De realisatie van de doelstellingen is een coproductie. De afspraken liggen vast in convenanten, akkoorden en allianties. 4. De responsieve overheid: De initiatieven komen van buiten de overheid en zijn ongestructureerd. De overheid is vaak niet (bewust of onbewust) betrokken bij het ontstaan van het initiatief, maar sluit in een later stadium aan. Dit kan door middel van het aanvragen van een subsidie voor het initiatief of van rechtswege door het afgeven van een vergunning. De realisatie voor het initiatief bij skatebaan in het Corlaer-park past in verschillende kwadranten: • Sturingsvorm vanuit kwadrant 3. Dit betekent een gelijkwaardige samenwerking tussen de initiatiefnemers en de gemeente. De initiatiefnemers hebben net als de gemeente een belang bij het realiseren van een aantal projectonderdelen.
• Sturing vanuit kwadrant 1: Op een aantal onderdelen stuurt de gemeente conform kwadrant 1. Dit betekent dat de gemeente voorwaarden stelt. Eén van de voorwaarden is dat de skatebaan voldoet aan veiligheidsvoorschriften. Bij de voorbereiding en de organisatie van het project zijn de volgende betrokkenen: • De jongeren, gebruikers van deze plek en initiatiefnemers urban sports Nijkerk. Zij blijven eigenaar van het initiatief, de plek en het project. De gebruikers worden vertegenwoordigd door Luis, Lucas, Tim, en Aldrin. • De gemeente neemt de rol in van secretaris en penningmeester. • De Leefbaarheidsalliantie helpt om het project (financieel) rond te krijgen. • Jeugd- en Jongerenwerk en Nijkerk Sportief en Gezond. Afspraken en rolverdelingen worden vastgelegd in een convenant. In de convenant worden ook afspraken gemaakt over de realisatie, het beheer en co-financiering. We presenteren deze afspraken op de skatebaan zodat iedereen ervan kennis kan nemen. Bedrijfsvoering In tabel 2 zijn de kosten van de verschillende projectonderdelen uitgewerkt (prijspeil 2022). Deze worden gedeeltelijk door de gemeente bekostigd. De initiatiefnemers en de gemeente verkennen mogelijkheden voor co-financiering. Tabel 2: projectonderdelen.
Onderdeel
Activiteit
Eenmalig of structureel
Kosten (incl. VTB, excl. BTW)
1 2
3
Skatebaan en ontmoeten Kunst en activiteiten Structurele kosten zoals inspectie, beheer en onderhoud.
Realisatie skatebaan inclusief ontmoetingsplek en informatiebord Onder andere: clinique street art en skaten, openingsfeest, infographic, schoonmaakactie. In stand houden van de skatebaan en ontmoetingsplek
Eenmalig
€ 466.000
Structureel. Eenmalig
€ 7.000 € 12.000
Structureel
€
2.000
1. Skatebaan en ontmoeten De voorbereiding en realisatie van de skatebaan kost €365.000. De gemeente Nijkerk bekostigd een gedeelte van de kosten uit de Voorziening speeltoestellen t.b.v. groot onderhoud. De ontmoetingsplek bestaat uit een zitgelegenheid, opstelplaats voor fietsen, drinkwaterpunt, verlichting, plek waar je je telefoon kunt opladen en bomen voor schaduw. Ook maken we samen een welkomsbord. De voorbereiding en realisatie van de ontmoetingsplek en het welkomsbord kost €101.000. De gemeente bekostigd een gedeelte van de kosten. 2. Kunst en activiteiten De skatebaan is een plak voor de gebruikers. We organiseren samen activiteiten en zorgen ervoor dat de plek netjes blijft. 3. Structurele kosten zoals inspectie, beheer en onderhoud De structurele kosten voor inspectie, beheer en onderhoud worden door de gemeente bekostigd. De gemeente neemt het benodigde budget mee bij de actualisatie van het beleid en beheerplan voor de speeltoestellen. Dit gaat om een bedrag van € 2.000. Kapitaallasten en afschrijving Bij de kapitaallasten is rekening gehouden met de volgende afschrijftermijnen: • De skatebaan in variant 1 heeft een afschrijftermijn van 25 jaar. • De toestellen in variant 2 hebben een afschrijftermijn van 10 jaar . • Het asfalt in variant 2 heeft een afschrijftermijn van 25 jaar.
• Voorzieningen zoals zitgelegenheid, opstelplaats voor fietsen en het drinkwatertappunt hebben een afschrijftermijn van 15 jaar. Het vervolg Het vervolgproces ziet er als volgt uit: • 3e kwartaal 2024 voorbereiden aanbesteding. • 1e en 2e kwartaal 2025 publicatie en aanbesteding. • 3e / 4e kwartaal 2025 realisatie.
Bijlage 1: plan initiatief urban sports Nijkerk
Urban Sports Nijkerk Een nieuw manier van buitenspelen Plan ter versterking van de urban sportsbeleid en -infrastructuur in 2021 – 2022 (concept plan v2.0 burgerinitiatief juni 2021)
Dit plan is samengesteld dankzij de bijdrage van de volgende personen of organisaties: Aldrin Wires – initiatiefnemer en inwoner van Nijkerk Tessel Kok - Buurtsportteam Nijkerk Sportief en Gezond Lydia Petersen - Jeugd - en Jongerenwerker gemeente Nijkerk Stan Postmus - Skatemates Harald Swen - Koninklijke Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging - Afdeling Sport Gemeentes Putten en Purmerend
Samenvatting Dit plan wil een structurele verbinding maken tussen de expertise en kennis van de initiatiefnemers én de diverse initiatieven van gemeente Nijkerk om haar stedelijke omgeving sport- en beweegvriendelijker te maken. Dit plan is geschreven met de gebruikers van de huidige skateparks in gemeente Nijkerk, in nauwe samenwerking met de Amsterdamse BMX- en skatevereniging Skatemates, Koninklijke Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging, Stichting Jeugd- en Jongerenwerk Chill-Out en Nijkerk Sportief en Gezond. Het plan concentreert zich op de stuntstep-, skate- en BMX sporten en identificeert mogelijkheden tot integratie en/of samenwerking met andere urban sports als sportklimmen en freerunnen. De belangen van urban sports blijven tot dusver onderbelicht in het sportakkoord van Nijkerk. Met dit plan, ‘Urban sports Nijkerk’, willen we een eerste aanzet bieden om te komen tot een integraal plan om urban sports duurzaam een plek te geven in de gemeente Nijkerk. In dit plan worden er vijf hoofddoelstellingen benoemd om de BMX-, skateboard en stuntstep-culturen te ondersteunen. De realisatie van een solide en toekomstbestendig skatepark is een belangrijke eerste stap richting urban sportsbeleid dat past binnen onze gemeente. Er is uitgegaan van duurzaam infrastructuur dat weinig onderhoud behoeft.
En een plek biedt in de openbare ruimte dat de jeugd in gemeente Nijkerk motiveert om (meer) te sporten en bewegen. De vier hoofddoelstellingen zijn: 1. Uitwerken plan ‘Urban sports Nijkerk’ 2. Eén skatepark van kwaliteit bij Paasbos. Kwaliteit van voorzieningen boven kwantiteit stellen 3. Behoud van goed gewaardeerde voorzieningen 4. Structurele samenwerking voor het organiseren van urban sports evenementen 1 Uitwerken plan ‘Urban sports Nijkerk’ Met dit plan willen we samen met gemeente Nijkerk kijken hoe we urban sports het beste in het Nijkerkse sportbeleid kunnen integreren inclusief het meekoppelen met nieuwe gemeentelijke ruimtelijke ordeningsplannen. 2 Eén skatepark van kwaliteit bij Paasbos Voorzieningen die weinig tot niets toevoegen aan het huidige urban sports landschap moeten worden vervangen danwel verwijderd om een meer effectieve herinrichting van deze ruimten mogelijk te maken. Het doel is Kwaliteit van voorzieningen boven kwantiteit. Als onderdeel van het plan ontwikkelt gemeente Nijkerk een skatepark naar wens van en met diverse doelgroepen in Nijkerk. Een opwaardering naar één uitdagende skatevoorziening welke aansluit bij de behoefte van de jongeren zou een enorme boost kunnen opleveren onder de Nijkerkse jeugd op verschillende facetten. Een skatepark die de benodigde variëteit en uitdaging voor de jeugd in gemeente Nijkerk biedt.
3 Behoud van goed gewaardeerde voorzieningen De beste manier om goede faciliteiten langdurig te behouden is door deze periodiek te onderhouden. Nu gebeurt dit nog slechts incidenteel in plaats van structureel waarbij onderhouds- en/of herstelkosten niet altijd in verhouding staan tot de kwaliteit van de voorziening. Dus, onderhoud van een skatepark is van groot belang zodat deze langdurig is geborgd. 4 Structurele samenwerking voor het organiseren van urban sports evenementen Structurele samenwerking tussen de urban sports beoefenaars, Nijkerk sportief & gezond en gemeente Nijkerk maken duurzame groei van deze culturen mogelijk. Sociale programma’s ter activatie van de gerealiseerde infrastructuur bestaan uit onder andere urban sports clinics, lokale competitie’s, demonstratie’s en andersoortige evenementen. Een centraal aanspreekpunt binnen de gemeente en één centraal informatiepunt met alle voor urban sports relevante informatie
maken inzichtelijk wat Nijkerk aan urban sports te bieden heeft. Aangezien er in de wijk Paasbos zich vier basisscholen bevinden biedt dit Nijkerk sportief & gezond de mogelijkheid om als partij een belangrijke rol te spelen in het opstellen van een activiteitenkalender voor de doelgroep 8 -12 jarigen. Om bovenstaande doelstellingen ten uitvoer te brengen stelt dit plan de volgende doelen voor de periode 2021 – 2022 op: • •
•
Wijk Paasbos als centrale skatepark plek ten behoeve van sport en beweging in de omgeving van jongeren. De doelgroep, hun wensen en cultuur bij de realisatie van nieuwe urban sports voorzieningen betrekken. Dit zorg voor voorzieningen die goed op hun behoeftes aansluiten. Daarnaast zorgt co-creatie voor het gevoel van mede-eigenaarschap en verantwoordelijkheid voor de voorzieningen. Een jaarlijks aansprekend evenement voor en door de gebruikers.
Inhoud Samenvatting........................................................................................................................................... 2 Inhoud ............................................................................................................................................. 4 Inleiding ................................................................................................................................................... 6 Aanleiding ........................................................................................................................................... 6 Een schets van de problematiek ........................................................................................................ 6 Wat verstaan we onder urban sports? .............................................................................................. 7 Nijkerk, een gezond en sportieve gemeente .......................................................................................... 7 Urban sports-infrastructuur .................................................................................................................... 8 Ruimtegebruik door diverse urban sports .........................................................................................
8 Inventarisatie infrastructuur Nijkerk ..................................................................................................... 12 Casestudies ............................................................................................................................................ 13 Skatepark Leeghwaterpark, Purmerend .......................................................................................... 13 Skatepark Putten, Putten ................................................................................................................. 13 Bevindingen van casestudies ........................................................................................................... 14 a.
Differentiatie in de faciliteiten ................................................................................................. 14
b.
Multifunctionaliteit & gemengd gebruik van voorzieningen .................................................. 14
c.
Samenwerking met lokale urban sports gemeenschappen .................................................... 16
Kansen ................................................................................................................................................... 16 Skateparktypen ..................................................................................................................................... 20 3 Klein skatepark, kleine voorziening op wijk niveau ( S ) .......................................................... 21 4 Medium skatepark, voorziening op stadsdeel niveau ( M ) ..................................................... 21 5 Middelgroot skatepark, voorziening op stedelijk niveau ( L ) .................................................. 21 Typevoorzieningen ................................................................................................................................ 21 Basis eisen ......................................................................................................................................... 21 Gebruikerswensen ............................................................................................................................ 21 Rol partners in de uitvoering............................................................................................................
22 Uitdagingen ........................................................................................................................................... 22 1 Integratie van urban sports in de openbare ruimte ..................................................................... 22 2 Meer ambitie, samenhang en innovatie voor urbansport faciliteiten ........................................ 22 3 Duurzaam behoud van kwalitatief goede voorzieningen ............................................................ 22 4 Reductie van het aantal kwalitatief benedenmaatse voorzieningen .......................................... 22 5 Intensivering van samenwerking tussen gemeente en urban sports-gemeenschappen ............ 22 Stappenplan........................................................................................................................................... 23 Concept begroting ................................................................................................................................. 24 Bijlage 1 ................................................................................................................................................. 25 Materialisatie urban sports voorzieningen...................................................................................... 25
Stalen constructies........................................................................................................................ 25 Beton modulen ............................................................................................................................. 25 Asfalt ............................................................................................................................................. 25 Gesmeerd beton ........................................................................................................................... 25 Detailering urban sports voorzieningen ...................................................................................... 26 Verkleuring & slijtage ................................................................................................................... 26 Materialen & uitvoering ............................................................................................................... 26 ‘Real street’; integratie met openbare ruimte ................................................................................ 27
Inleiding Aanleiding Voor u ligt het plan Urban Sports Nijkerk, waarmee de samenwerkende partijen binnen de periode 2021 – 2022 gezamenlijk invulling willen geven aan de behoefte vanuit jongeren voor betere en uitdagende urban sports infrastructuur en beleid in gemeente Nijkerk. Dit plan beschrijft ook de diverse urban sports en waarom het een verrijking is als urban sports aan het Nijkerks Sport- en Beweegakkoord toegevoegd wordt.
Een schets van de problematiek Met het bieden van de urban sports voorzieningen als in dit geval twee skateparkjes ziet gemeente Nijkerk in dat urban sports legitieme lichamelijke activiteiten zijn die de gezondheid verbeteren, sociale contacten stimuleren en een verbindende werking hebben. Gemeente Nijkerk heeft zich middels het Sport- en Beweegakkoord gemeente Nijkerk 2020 opnieuw tot taak gesteld een beweegvriendelijke stedelijke omgeving te creëren om zo de voorwaarden voor een gezonde leefstijl te scheppen. Helaas is in dit akkoord alleen aandacht geweest voor sporten in verenigingsverband en geen aandacht voor ‘anders georganiseerde’ sporten als urban sports. Urban sports zijn een relatief jonge tak van sport en hierbij ontbreekt het grotendeels aan verenigingsstructuur en aanspreekpunten. Urban sports vallen hierdoor onder de ‘anders georganiseerde’ sporten. Ondanks deze structuur maakt de jeugd in Nijkerk dagelijks gebruik van de openbare skateparkjes. Bovendien inspireren de jongeren elkaar door de zichtbaarheid van de sport. In de gemeente staan er twee stuntstep-, skate- /BMX-voorzieningen die door de gebruikers niet als van voldoende kwaliteit worden beoordeeld. Deze twee voorzieningen sluiten helaas onvoldoende aan op de wensen van de doelgroep voor wie deze voorzieningen bedoeld zijn.
Zo gaan de echt gemotiveerde jongeren naar skatepark Amersfoort Vathorst, maar plaatsen de jongeren die net niet die motivatie/tijd/mogelijkheden hebben om 10 km te gaan fietsen hun step in de garage. Er is in gemeente Nijkerk onvoldoende uitdaging voor hun. De jongeren die juist een positieve invloed kunnen hebben op de wat jongere jeugd zijn vanwege hun voorkeur voor Vathorst ineens niet meer zichtbaar, waardoor er niet meer van elkaar geleerd kan worden. Erg zonde uiteraard dat hierdoor de verbinding tussen jonge en oudere jeugd weg is. Wat daarnaast vrij recent nieuws is dat een deel in Vathorst niet meer gebruikt kan worden en zelfs de gebruikers zelf oproepen tot sluiting daarvan. Ook dan zullen de jongeren uit Nijkerk die daar aan hun trekken komen op sportief uitdagend gebied thuis komen te zitten met hun step of skateboard. Al langere tijd wordt er door verschillende instanties in de gemeente aangegeven dat er weinig te doen is voor de jeugd wat aansluit bij hun belevingswereld. Tevens zorgt het ontbreken van urban sports voorzieningen van kwaliteit dat deze instanties niet in staat zijn om hun aanbod aan workshops/clinics/sportaanbiedingen te vergroten om meer bereik en aansluiting te krijgen bij de jeugd die nu niet verbonden zijn aan een sport in het verenigingsleven vanwege ontbrekend aanbod in urban sports.
Verder stelt het akkoord een sportieve en beweegvriendelijke openbare ruimten en kwalitatief betere sportvoorzieningen tot doel. Desalniettemin staan er in Gemeente Nijkerk geen freerunning parcours of een sportklimmuur in de openbare ruimte, terwijl de woningbouwopgave zorgt dat de aantal inwoners in de gemeente flink in aantal toeneemt. Al eerder liet Sportnota gemeente Nijkerk 2013 – 2025 zien dat de sportaccommodaties vooral in de wintermaanden onvoldoende capaciteit hebben om aan de vraag van de gebruikers te kunnen voldoen. Ook de coronapandemie en de bijbehorende coronamaatregelen hadden een enorme impact op sportieve leven en ambities van sporters die hun sportdisciplines alleen in sporthallen kunnen beoefenen. Tot slot, worden urban sports activiteiten in de gemeente nog niet als positieve stimulans voor Nijkerkse jongeren gefaciliteerd. Structureel een plek aan urban sports in het beleid geven en het aanleggen van kwalitatief goede sportvoorzieningen in de openbare ruimte is een belangrijke factor om burgers en in het bijzonder jongeren tot sporten en bewegen te stimuleren. Om dit succes te garanderen is ondersteunen en faciliteren van sportactiviteiten als bijvoorbeeld clinics
(terugkerende introductieronde voor geïnteresseerden of specifieke doelgroepen) en wedstrijden het complementerende deel. Op deze manier zorgen de instructies ervoor dat potentiële sporters meer zelfvertrouwen krijgen, gestimuleerd worden en geïnspireerd te raken om zelf ook te gaan bewegen en sporten.
Wat verstaan we onder urban sports? Urban sports zijn die sportieve bezigheden waarbij men voor de beoefening ervan is aangewezen op de gebouwde stedelijke omgeving. Urban Sports is dus een verzamelnaam voor sporten die op straat beoefent worden. In deze relatief jonge taak van sport ontbreekt het grotendeels aan verenigingsstructuur en aanspreekpunten. Urban sports vallen hierdoor onder de ‘anders georganiseerde’ sporten. Sporten die gebruik maken van de gebouwde stedelijke omgeving zijn onder andere: • Stuntsteppen • Skateboarden • BMX freestyle-en • Straatvoetbal • Freerunning • Breakdacnce
Nijkerk, een gezond en sportieve gemeente Gemeente Nijkerk streeft naar een gezonde en inclusieve sportcultuur voor alle mensen. Urban sports en in het bijzonder stuntsteppen is uitermate populair onder de Nijkerkse jongeren. Tientalen actieve stuntsteppers, skaters, BMX-ers én toeschouwers maken verschillende keren per week gebruik van de huidige Nijkerkse skatevoorzieningen. Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) erkent urban sports als voorname sportieve activiteiten die niet alleen veel jongeren en jongvolwassenen in beweging brengen maar ook sociaal-economische voordelen genereren voor het individu en de gemeenschap. Enkele voordelen van urban sports zijn onder andere: • Het biedt fysieke, mentale en sociale uitdagingen. Het zijn leuke, ongestructureerde activiteiten die de creativiteit stimuleren en buiten plaatsvinden. • Urban sports kunnen legitieme carrières zijn voor sommigen, vooral nu skateboarden en BMX freestyle tot Olympische sporten zijn betiteld. • Urban sports brengen levendigheid en vergroten de sociale veiligheid. Het maakt ruimten veiliger op alle uren van de dag & nacht door een natuurlijke surveillance. • Stuntstep-, skate- en BMX- faciliteiten zijn minder duur om te bouwen en onderhouden dan andere recreatieve voorzieningen zoals een sportstadion of indoor sporthallen.
• Goed ontworpen skateparks en andere urban sports voorzieningen hebben een bijzonder hoge gebruiksintensiteit met een relatief klein oppervlakte. • Goed ontworpen skateparks en andere urban sports faciliteiten trekken tijdens evenementen lokale, nationale en internationale bezoekers aan. Behalve economisch voordeel heeft dit een gunstig effect op de jongerencultuur in de gemeente. • Stuntsteppen, skaten en BMX-en verbruiken geen fossiele brandstoffen en zijn duurzame vervoersalternatieven die de luchtkwaliteit van de gemeente niet nadelig beïnvloeden.
Verder zorgt de zeer specifieke behoeften van deze ‘anders georganiseerde’ sporten dat men niet tegen de volgende problemen aanloopt: • Het beschikken over voldoende gekwalificeerde vrijwilligers • Het vinden van voldoende vrijwilligers en hen ook binnenboord houden. • Cumulatie van financiële en organisatorische problemen (vervullen vacatures in bestuur en vrijwillige inzet). • Geen (tijdelijk) verhoogde druk op de binnensportcapaciteit gedurende de wintermaanden.
Door de zeer specifieke behoeften van deze ‘anders georganiseerde’ sporten is het ondanks bovenstaande positieve sociaal-economische eigenschappen voor diverse gemeenten lastig gebleken om een effectief urbansportbeleid te formuleren en uit te voeren. Wij geloven dat het kan, want diverse andere gemeenten over heel Nederland zijn Nijkerk voorgegaan. En hebben met succes aangetoond dat met doordacht ontwerp, duurzame investeringen, beleidsmatige ondersteuning en goede communicatie, urban sports effectief in openbare ruimte kunnen worden geïntegreerd. Geïntegreerd op een veilige, inclusieve en intelligente manier.
Urban sports-infrastructuur Afstemming urban sports-infrastructuur vergt maatwerk, want in tegenstelling tot meer traditionele sporten zoals voetbal, hockey en korfbal bestaan er voor skate-, BMX freestyle- en stuntstepvoorzieningen geen vaste parameters. Ook worden er in de urban sports-culturen incidenteel lessen of cursussen georganiseerd, beginners leren vooral ‘spelenderwijs’ van de gevorderden. Dit betekent dat skate-, BMX- en stuntstepvoorzieningen voor zowel beginners als gevorderden uitdagend moeten zijn. Door alleen voor beginners te faciliteren ontbreekt het de sporters aan doorgroeimogelijkheden, ontstaat er geen continuiteit en kunnen urbansporters hun vaardigheden niet verder uitbreiden. Idealiter zijn skate-, BMX- en stuntstepparks dan ook unieke voorzieningen die door hun variatie in ontwerp en hun spreiding over de Nederlandse gemeenten goed elkaar aanvullen. De 2 voorzieningen die gemeente Nijkerk rijk is staan verspreid over 2 wijken wat betekent dat er grofweg in 1 op de 13 wijken een skate-, BMX- en stuntstepfaciliteit aanwezig is. Deze fysieke spreiding komt in een nog slechtere daglicht te staan wanneer de geringe variatie van deze voorzieningen wordt beschouwd. Aanvullingen op en verbeteringen aan de bestaande infrastructuur moeten zorgvuldig worden afgestemd op het huidige aanbod en de wensen van de doelgroepen.
Dit kan alleen door intensieve samenwerking met de doelgroep worden bereikt. Voor dit document hebben de auteurs zich laten inspireren door reeds gerealiseerde en uitgevoerde plannen in Nederland, waaronder het skateparkbeleid van Purmerend en Putten.
Ruimtegebruik door diverse urban sports Skateboarders, inline skaters en stuntsteppers maken allemaal gebruik van vergelijkbare grootte wielen, hierdoor is hun gebruik van de gebouwde omgeving op hoofdlijnen hetzelfde. Al deze rolsporten vergen een verhard rijoppervlak waarbij hoogteverschillen (vrijwel) naadloos op elkaar aansluiten. Vanwege hun grotere wieldiameter hebben BMX-fietsers een grotere actieradius en een grotere snelheidsontwikkeling, waardoor zij meer ruimte gebruiken dan skaters. Stuntsteppen, skaten en BMX-en zijn ruimte intensieve activiteiten waarbij elke sporter circa 15m2 persoonlijke beweegruimte vergt.
Freerunners gebruiken alles waar men op kan lopen, op kan klimmen en vanaf kan springen, een verharde ondergrond is daarvoor geen vereiste. Dit maakt het ruimtegebruik van freerunners in feite oneindig. De (staal) constructies en keerwanden bedoeld voor freerun toepassingen worden vaak van een valwerende rubbervloer voorzien. Een valwerende ondergrond werkt echter functie belemmerend voor het skate- en BMX-gebruik. De wielen van skaters en BMX-ers zakken gedeeltelijk in de rubber gietvloeren waardoor de snelheid van de skater of BMX-er hinderlijk afneemt. Valwerende ondergrond van losliggend (organisch) materiaal zoals boomschors, grind of kiezels verloopt naar de verharde oppervlakten waar het de kleine skatewielen zal blokkeren. Het ruimtegebruik van sportklimmers is relatief klein omdat de bewegingsradius niet horizontaal maar juist verticaal is, men gaat de hoogte in en heeft daarbij rondom het klimobject een valdempende ondergrond nodig. Meerdere klimmers kunnen gelijktijdig van een klimaanleiding gebruik maken waardoor klimvoorzieningen relatief weinig oppervlakte innemen. De valdempende ondergrond absorbeert energie wat functie belemmerend werkt op de kleine wieltjes van skaters en BMX-ers. Valwerende ondergrond van losliggend materiaal is alleen te combineren met skate-en BMX- gebruik wanneer verspreiding van het materiaal effectief wordt beperkt.
Deze scheiding kan gerealiseerd worden door gebruik te maken van bijvoorbeeld meerdere hoogte verschillen als natuurlijke scheidingslijn tussen de twee sportdisciplines. Hierdoor ontstaat er meekoppelkansen. Een klimobject kan ook prima dienen als achterwand van een andere voorziening, waaronder een verhoogd gedeelte van een skatepark (Skatepark Wateringseveld).
Bouldervoorziening met verplaatsbare grepen bij het Universitair Sportcentrum Amsterdam
Bouldervoorziening met vaste structuren op achterzijde Skatepark Wateringseveld
Bouldervoorziening met vaste structuren in het Meerpark in Amsterdam.
Bouldervoorziening met 9 vrijstaande objecten met vaste structuren in Fairlop Waters Park te London
Bouldervoorziening met verplaatsbare grepen in Schiedam
Openbare bouldervoorzieningen kunnen gerealiseerd worden met verplaatsbare grepen zoals boulderwand Schieveste of vaste structuren zoals Blok op Zuid of Fairlop Waters. Verwisselbare klimgrepen maken het mogelijk de routes regelmatig te wisselen en daardoor interessant te houden. Deze manier van realisatie vraagt om een bepaalde mate van beheer. De toegepaste materialen zijn meer vandalismegevoelig dan de materialen gebruikt bij boulderwanden met vaste structuren. Wanneer gekozen wordt voor boulderwanden met vaste structuren is het noodzakelijk bij het maken van de structuren de hulp van experts in te roepen. Wanneer dit niet wordt gedaan dan is de klimstructuur voor de gebruiker niet duurzaam interessant. Blok op Zuid in Rotterdam is een goed voorbeeld van een bouderobject waar de inzet van een goede routebouwer routes van bovenurbannale interesse heeft opgeleverd. Het is aan te raden voor de realisatie van duurzame én duurzaam interessante boulderobjecten altijd de hulp van de landelijke klimbond NKBV in te roepen. Streetdance, breakdance & tricking kunnen het beste worden beoefend op een gladde en egale ondergrond die de dansers gelijkmatige voeling met het oppervlak geeft. Hierdoor kunnen dansers zich op een berekenbare manier laten glijden, draaien en met de voeten slepen zonder dat een rand of ruw oppervlak de beweging hindert.
Een goed verdicht, glad oppervlak maakt manoeuvres op de grond zoals back- of headspins mogelijk. Natuursteen zoals marmer, gladgepolijst speksteen, gezoet graniet en goed verdicht & geïmpregneerd beton zijn hier voor geschikt. Sporten zoals (panna) voetbal en 3X3 basketbal vergen een vlakke, verharde en gladde ondergrond voorzien van belijning en doeltjes en/of basketbalpalen. Net zoals bij streetdance is het voor basket- en voetbal van belang dat de ondergrond egaal is en gelijkmatige grip- en glijeigenschappen heeft zodat men zich op een berekenbare manier kan laten glijden, draaien en met de voeten slepen zonder dat de speler in zijn of haar bewegingen wordt gehinderd door ruwe, hobbelige oppervlakten.
Inventarisatie infrastructuur Nijkerk Nijkerk telt twee voorzieningen voor stuntstep-, skate- en BMX-gebruik verspreid over twee Nijkerkse wijken namelijk Paasbos en Corlaer. Beide voorzieningen zijn onbeheerd en staan in de openbare ruimte waarmee gemeente Nijkerk eigenaar is van deze toestellen. Voor de veiligheid en staat van deze (speel) toestellen is de Nieuwe Europese Norm (N.E.N.) van kracht die in Nederland onder is gebracht via het Warenwet Attractie en Speeltoestellen besluit. In de huidige situatie wordt beide voorzieningen door de jongeren als benedenmaats of slechter beoordeeld. Dit is grotendeels vanwege een combinatie van verkeerde materialisatie, benedenmaatse uitvoering en ontwerpen die onvoldoende aansluiten op de wensen van de doelgroepen. De staat van de Nijkerkse urban sports infrastructuur wordt in zijn huidige situatie vooral gekenmerkt door een gebrek aan kwaliteit van voorzieningen. Hoofdoorzaken van dit gebrek aan kwaliteit zijn verouderde en/of benedenmaatse ontwerpen met weinig uitdaging en onvoldoende onderhoud.
Casestudies Ter illustratie van de mogelijkheden om urban sports in Nijkerk te integreren belicht dit hoofdstuk twee goede voorbeelden uit het binnenland. Aan de orde komen de gerealiseerde skateparks in gemeente Purmerend en Putten.
Skatepark Leeghwaterpark, Purmerend Sinds gemeente Purmerend deze skatepark-voorziening heeft gefaciliteerd zag men een voorziening voor de jeugd in Purmerend en omstreken dat voorziet in actieve vrijetijdsbesteding in de openbare ruimte. Het is een antwoord op een grote wens van een grote groep jeugd, en is dan ook mede tot stand gekomen in samenwerking met jongeren, het welzijnswerk, het sportbuurtwerk en de gemeente. Het betrekken van de jongeren en serieus naar ze luisteren bleek de succesfactor te zijn.
Skatepark Putten, Putten De jongeren in Putten zijn tevreden met de gerealiseerde skatepark. Vooral in de middaguren wordt het park drukbezocht. Deze piekbelasting overschrijdt vaak de capaciteit van het park. Verder gaf met name de stuntsteppers aan dat ze missen wat variatie in hoogte van de hellingen. Ook mis men een lage flatrail. In het bijzonder de beginners die willen leren grinden vinden dit jammer.
De skatepark in Putten is verlicht. Dit zorgt ervoor dat de diverse leeftijdsgroepen binnen de doelgroep het park op verschillende momenten kunnen gebruiken. In de middag wordt het park voornamelijk door de leeftijdsgroep 7 – 14 jarigen gebruikt die vooral hun stuntstep trucjes willen oefenen. In de avond worden de parken door de leeftijdsgroep 15 – 20 jarigen gebruikt. Deze laatste groep bestaat uit voornamelijk skateboarders.
Bevindingen van casestudies Bovengenoemde praktijkvoorbeelden hebben enkele gemeenschappelijke eigenschappen die de mate van succes van hun urban sportsbeleid verklaren. a. Differentiatie in de faciliteiten b. Multifunctionaliteit & gemengd gebruik van voorzieningen c. Samenwerking met lokale urban sports gemeenschappen
a. Differentiatie in de faciliteiten Binnen de stuntstep-, skate- en BMX-culturen bestaat een grote verscheidenheid aan subdisciplines met onderling verschillende behoeften. Ook al bieden goed ontworpen voorzieningen voldoende variëteit in het ontwerp, niet alle sub-disciplines kunnen in één voorziening worden ondergebracht. Gelijkwaardige vertegenwoordiging van uiteenlopende wensen doet afbreuk aan de meerwaarde van de uiteindelijke voorziening. Om een overdaad aan ontwerp-concessies te voorkomen moet daarom al tijdens de ontwerpfase van kleine tot middelgrote voorzieningen worden bepaald voor welke sub-discipline(s) de faciliteit is bedoeld.
b. Multifunctionaliteit & gemengd gebruik van voorzieningen Om intensief gebruik te stimuleren moet een doordachte combinatie van sub-disciplines worden gemaakt. Vanwege sterk verschillende behoeften in infrastructuur zijn niet alle sub-disciplines ruimte efficiënt met elkaar te combineren. Nederland kent echter diverse voorbeelden waar gemengd gebruik van outdoor faciliteiten plaatsvindt zonder noemenswaardige problemen. Multifunctionaliteit van voorzieningen mag geen afbreuk doen aan de bezoekerswaarde, daarom moet per faciliteit worden vastgesteld welke sub-disciplines en doelgroepen gezamenlijk kunnen worden gefaciliteerd.
Het torentje op de foto is een dermate klein object dat het voor geen enkele klimmer interessant is. Meekoppelkansen zijn beter te realiseren door een boulderwand te maken aan de achterwand van het hoogste punt van het skatepark. Men creëert dan een win-win situatie. De achterkant van het skateobject is dan gelijk boulderwand. Een losstaand object moet een zekere minimale grootte hebben. Zie het Blok op Zuid in Rotterdam verderop in het document. In Putten is het naast gelegen calisthenics-park (sporten met het eigen lichaamsgewicht als weerstand) meegenomen in het ontwerp van het skatepark.
Calisthenics-park Putten
c. Samenwerking met lokale urban sports gemeenschappen Samenwerking tussen de gemeente, jeugdwerkers en de kerngroep van gebruikers geeft synergie. Dankzij structurele samenwerking tussen gemeente Purmerend en de lokale gemeenschap kon een fantastische skatepark gerealiseerd worden.
Kansen Om de kwaliteit van de urban sports infrastructuur te professionaliseren kan men kiezen voor een netwerk van voorzieningen door de gemeente aan te leggen. Doel is dat alle voorzieningen zelfstandig kunnen functioneren maar dat zij door hun onderlinge diversiteit elkaar complementeren. Vanwege de uiteenlopende wensen en behoeften van de (sub)doelgroepen is het niet altijd mogelijk om elke voorziening zó te ontwerpen dat ieders wensen in het definitieve ontwerp van één voorziening worden verwerkt. Een doordachte verdeling van urban sports voorzieningen over de hele gemeente kan het mogelijk maken om alle verschillende (sub)disciplines goed te vertegenwoordigen in de Nijkerkse infrastructuur, waarmee een grotere diversiteit ontstaat. Boulderen is een zeer snel groeiende discipline binnen berg- en klimsport. De sport is wereldwijd inmiddels zo groot dat ze, net zoals skateboarden aan het programma van de Olympische Spelen in Tokyo en Parijs 2024 is toegevoegd. Het IOC en de organiserende landen hebben daarmee het belang van deze beide sporten ingezien en ze als moderne voor de jeugd interessante sporten op het programma gezet. Boulderen is klimmen van korte klimroutes (naar het Engelse woord boulder voor rotsblok) die niet zo hoog zijn dat er met een touw gezekerd moet worden.
De routes die men klimt worden met verplaatsbare grepen van verschillende kleuren op een klimwand van maximaal 4,5 meter hoog uitgezet. Bij boulderen wordt niet met een touw als zekering geklommen, maar liggen er valmatten (indoor) of fijn grind (outdoor) voor de veiligheid op de grond. Ook kan de outdoor boulderaar een eigen valmat (‘crashpad’ genaamd) meenemen om de val veiliger en aangenamer te maken. Iedereen kan boulderen, want er zijn routes voor elk niveau. Het leuke van de sport is dat iedereen, van beginners tot topsporters, van jong tot oud naast elkaar en met elkaar kan sporten. Routes worden ingedeeld op moeilijkheidsgraad. Die moeilijkheid wordt bepaald door de grootte van de grepen, de afstand ertussen, de mate van overhang van de wand en hoe flexibel, sterk of moedig je moet zijn om de boulder uit te klimmen. Maar er is meer dan dat, boulderen is namelijk niet puur fysiek. Vaak is het niet meteen duidelijk wat de makkelijkste manier is om een probleem op te lossen. Het zoeken naar de juiste oplossing, het vinden van de voor jou beste methode maakt dat boulderen ook veel van je hoofd vraagt. Boulderen is verticale fitness voor het lichaam en het brein. Los het probleem op met je hoofd, om het daarna te klimmen. En het zoeken naar de juiste oplossing lukt beter met meerdere personen dan in je eentje.