CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2024-013 Bijlage 2 - Rapport Kwiz 'Onderzoek herijking minimabeleid gemeente Nijkerk'

Raadsvergadering 28 maart 2024, gemeente NijkerkBij agendapunt: Nota Armoedebeleid (2024-013)42.006 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 5

Enkele gemeenten werken met een online webshop waar pashouders hun tegoed kunnen besteden, zoals de gemeenten Emmen en Etten-Leur. Tenslotte biedt de gemeente Ridderkerk minima ook nog de gelegenheid om het tegoed op hun pas te besteden aan iets dat niet bij partijen verkregen kan worden. Ze kunnen daarvoor via een declaratieformulier alsnog hun kosten declareren, maar dienen dan wel het betaalbewijs mee te sturen. In bijlage 7 staat een overzicht van verschillende gemeenten met een pas en de werkwijze hiervan. Door het tegoed (of de mogelijkheid tot korting) op een pas te zetten specificeer je als gemeente waaraan de regeling besteed kan worden. Het leidt dus niet tot oneigenlijk gebruik van het tegoed (bijv. een ouder die het tegoed van zijn kind aan zichzelf of aan het aflossen van schulden besteedt). Het doel van de regeling kan zo beter worden behaald. Een ander voordeel is dat er niet per transactie gecontroleerd hoeft te worden, bijvoorbeeld door gebruikers om bonnetjes te vragen. Het is immers al duidelijk waaraan het geld besteed mag worden. Hiervoor dient de vooraf afspraken te maken met verenigingen, winkels en andere voorzieningen over deelname aan de pas: is het tegoed daar te besteden en/of kunnen pashouders korting krijgen? Vervolgens zijn minima vrij om hun tegoed daar te besteden.

Sommige gemeenten stellen nog extra grenzen aan de besteding van het tegoed op de pas, zodat er geen dubbelingen met andere regelingen voorkomen. Bijvoorbeeld door een maximum te hanteren van het bedrag dat aan sportkleding uitgegeven mag worden, omdat gemeenten merkten dat veel inwoners het hele tegoed aan sportartikelen hebben uitgegeven, waardoor ze niet meer aan andere activiteiten konden deelnemen, zoals sommige gemeenten met de GelrePas. Is dit niet voldoende dan kan een aanvraag worden gedaan voor het Jeugdfonds of bij Stichting Leergeld. Of ze zetten er soms juist een extra bedrag op dat kinderen mogen besteden aan bijvoorbeeld winterkleding. Torenpas In 2019 heeft de gemeente een verkenning laten uitvoeren naar het invoeren van de Torenpas, een gemeenschappelijke pas voor mensen met een laag inkomen waarmee zij korting zouden kunnen krijgen op verschillende activiteiten die nu vanuit het Kindpakket vergoed kunnen worden. Uit die verkenning bleek dat hier voldoende draagkracht voor was en dat zowel de stakeholders als de doelgroep betrokken zou moeten worden bij het opzetten, de inrichting en de financiering van deze pas. De pas werd als geïntegreerde regeling beschouwd. Er zijn verschillende mogelijkheden onderzocht, zoals wel of geen online webshop gekoppeld aan de pas. Over die keuze waren de meningen verdeeld.

Samenvattend wordt in de verkenning genoemd dat de ambities van de verschillende partijen vrij dicht bij elkaar liggen en dat met name de uitvoering met elkaar verkend moet worden. (het tegengaan van) Overlap in andere gemeenten In het onderstaande beschrijven we een aantal voorbeelden van gemeenten die ook meerdere regelingen voor kinderen hebben. 91

Versie 0.1

Minimakinderen in de gemeenten Arnhem en Zevenaar komen pas in aanmerking voor een vergoeding vanuit het Jeugdfonds sport en cultuur als zij eerst het budget hebben aangesproken van de zogenaamde GelrePas. Op de GelrePas staat voor minimakinderen met een huishoudinkomen tot 130 procent van de bijstandsnorm van 4 tot en met 17 een tegoed van € 335. Pas als de GelrePas eerst is ingezet, vult het Jeugdfonds Arnhem de vergoeding voor culturele lessen aan met maximaal € 70. Ook in de gemeente Alkmaar dient eerst het tegoed van de AlkmaarPas ingezet te worden voordat gebruik gemaakt kan worden van het Jeugdfonds. Zijn de tegoeden op de AlkmaarPas niet genoeg voor een sportvereniging of muziekles? Dan is er het Jeugdfonds Sport & Cultuur Alkmaar. Eerst wordt de voorliggende voorziening (AlkmaarPas) gebruikt om de factuur (voor de contributie) te betalen. Het resterende deel wordt vervolgens vanuit het Jeugdfonds betaald. De gemeente Rijswijk heeft ook een deel van de kindregelingen bij een externe partij belegd. De gemeente voert zelf de Ooievaarspas uit, waarmee kinderen korting kunnen krijgen op sport en cultuur en waarmee een lidmaatschap kan worden betaald. Voor andere kosten worden kinderen verwezen naar Stichting KEI.

Stichting KEI kent verschillende regelingen voor kinderen, ieder met een eigen doel (en dus goed afgebakend): de schoolspullenpas, de computerregeling, de schoolreisregeling en de fietsregeling. Voor diverse type kosten is er dus een aparte vergoeding aan te vragen, én voor ieder type kosten is maar één keer een vergoeding te verkrijgen. Op deze manier wordt overlap tegengegaan. De gemeente Haarlem kent eveneens verschillende regelingen voor kinderen. Kinderen in een gezin met een inkomen tot 120 procent bijstandsniveau krijgen de Haarlempas, waarmee ze diverse kortingen krijgen in winkels, sportactiviteiten en cursussen. Daarnaast zijn er aparte regelingen voor onder andere schoolkosten en huiswerkbegeleiding en een brugklaspakket. Daar bovenop kunnen kinderen in de gemeente gebruikmaken van het Jeugdfonds sport en cultuur en Stichting Leergeld. Bij Leergeld kunnen ze bijvoorbeeld een bijdrage aanvragen voor een computer of een fiets. Verschillende opties voor de gemeente Nijkerk Op basis van bovenstaande, zetten we een aantal opties voor het tegengaan van dubbelingen uiteen. In grote lijnen komt het er op neer dat de gemeente dan beleid dient te maken over wat er wel en niet, én door wie wordt vergoed. Daarbij hoort de keuze of de uitgaven die minima doen van Meedoen dienen worden gecontroleerd of niet en of de regeling in natura wordt verstrekt.

Tabel 7.3.2 Opties wijzigingen Kindpakket Wat

Voordelen

Eén loket: alles wat bij Leergeld en Jeugdfonds aangevraagd kan worden wordt daaruit vergoed, de rest van de aanvragen kan bij Meedoen terecht.

Meer grip op de aanvragen, niemand raakt meer ‘uit beeld’

Nadelen Uitvoeringslasten loket, Meedoen kan nog steeds overal aan worden uitgegeven tenzij dat wordt gecontroleerd

Het toevoegen van vergoedingen waarvoor Leergeld kan worden ingezet, zodat daar meer aanvragen komen. Duidelijke afspraken maken over wat wel en wat niet. Eventueel in combinatie met het verlagen van het bedrag van Meedoen, dat is dan immers minder (vaak) nodig.

Bij Leergeld weet je waar het bedrag aan wordt uitgegeven.

Meer uitvoeringslasten voor Leergeld

Het bedrag van Meedoen op een pas zetten zodat het geld alleen aan bepaalde kosten wordt uitgegeven. Beleid maken wat je wel en niet vergoed.

Het doel van Meedoen wordt beter bereikt, het budget is persoonsgebonden

Gemeente moet afspraken maken met verschillende partijen en dit systeem inrichten

92

Versie 0.1

Wat Het bedrag van Meedoen verlagen omdat dit bedrag echt voor participatie is bedoeld en/of per leeftijdscategorie een ander bedrag, zodat er meer behoefte is aan Jeugdfonds en Leergeld omdat voor bepaalde kostensoorten Meedoen dan niet meer voldoende is.

Voordelen

Nadelen

Jeugdfonds en Leergeld zijn voor specifieke uitgaven bedoeld, hierdoor weet je waaraan het wordt uitgegeven.

Geen garantie waar Meedoen aan uit wordt gegeven, meer werk voor Jeugdfonds en Leergeld.

Controleren waar het geld van Meedoen aan uit wordt gegeven. Eventueel steekproefsgewijs.

Het doel van Meedoen wordt beter bereikt, het budget is persoonsgebonden

Gemeente heeft bewust gekozen dit niet (meer) te doen. Veel uitvoeringskosten, niet iedereen bewaart bonnetjes.

Het schrappen van bepaalde vergoedingen bij Leergeld en/of Jeugdfonds, zodat mensen worden gedwongen om het geld van Meedoen beter te besteden.

Minder kans op dubbelingen. Bij Jeugdfonds en Leergeld heb je meer grip op de kostensoorten die worden vergoed dan bij Meedoen, waar niet wordt gecontroleerd.

Geen zicht op of Meedoen daadwerkelijk gerichter wordt uitgegeven

Eventueel met uitbreiding vergoedingen door Jeugdfonds en Leergeld.

7.3.4. Eenduidiger inkomensgrenzen van de regelingen De gemeente Nijkerk hanteert verschillende inkomensgrenzen voor de minimaregelingen. Een aantal regelingen is bedoeld voor huishoudens met een inkomen tot 100 of 120 procent van de bijstandsnorm. Om hiervoor in aanmerking te komen wordt ook een vermogenstoets gedaan; het vermogen mag niet hoger zijn dan de grenzen volgens de Participatiewet. Daarnaast zijn er regelingen waarvoor huishoudens in aanmerking komen die een inkomen hebben tot 110 of 130 procent bruto Wettelijk Minimumloon, waarbij geen vermogenstoets wordt gedaan. De manier van inkomenstoetsing verschilt dus per regeling. De gemeente heeft in het verleden gekozen voor het Wettelijk minimumloon omdat daar minder werk voor de uitvoering en voor de cliënt in zou zitten; er hoeft immers alleen naar het bruto inkomen te worden gekeken en geen rekening te worden gehouden met vermogen of verrekening met de bijstandsnorm per huishoudtype. Zoals eerder in het rapport ook al is genoemd is de gemeente Nijkerk een van de weinige gemeenten in Nederland die een deel van hun minimabeleid heeft gekoppeld aan het WML. Bijna alle gemeenten hebben hun inkomensgrenzen gekoppeld aan de bijstandsnorm. Met de WML-grenzen voert de gemeente Nijkerk een ruimhartig minimabeleid, de doelgroep voor deze regelingen is breed en ook wel breder (groter) dan in andere gemeenten.

Maar: de inkomensgrens van 130 procent WML leidt tot enige ongelijkheid tussen alleenstaande ouders en paren (met en zonder kinderen); voor die laatste groep is het WML een stuk minder gunstig dan voor alleenstaande ouders. Een ander nadeel is dat het niet altijd goed aan cliënten is uit te leggen wat de verschillen zijn tussen de bijstandsnorm en het WML (waar ook nog verschillende percentages WML worden gehanteerd binnen één regeling). Daarom kijken we in dit scenario naar de effecten van eenduidiger inkomensgrenzen: wat zijn de voor- en nadelen als alle inkomensgrenzen worden gekoppeld aan de bijstandsnorm? Hiervoor sluiten we aan bij gangbare inkomensgrenzen in andere gemeenten. We adviseren om 93

Versie 0.1

de grenzen per regeling aan elkaar gelijk te houden om het zo makkelijk en overzichtelijk mogelijk te maken voor zowel de uitvoering als de inwoners. Omdat de meeste gemeenten daarbij ook een vermogenstoets doen nemen we die ook mee in het scenario. De inkomensgrenzen van de regelingen die nu al aan de bijstandsnorm gekoppeld zijn, wijzigen niet. Voordelen van dergelijke inkomensgrenzen zijn: • Inkomenstoets van alle regelingen op dezelfde manier (een afgeleide van de bijstandsnorm); o Dit sluit aan bij nagenoeg alle gemeenten in Nederland o Makkelijker uit te leggen aan de doelgroep • De bijstandsnorm houdt rekening met het huishoudtype waardoor het beleid net zo gunstig is voor (echt)paren als voor alleenstaanden en alleenstaande ouders (de ongelijkheid van de WML-normen wordt opgeheven); • Het minimabeleid richt zich dan meer op huishoudens die daadwerkelijk minima zijn, huishoudens die een relatief hoog inkomen hebben komen dan niet meer in aanmerking voor de regeling (dit geldt voor alleenstaanden en alleenstaande ouders). Oftewel: hoewel de doelgroep kleiner wordt zijn dit juist de huishoudens met het laagste inkomen, de doelgroep die veel gemeenten willen bedienen; • Doordat de doelgroep kleiner is kan dit leiden tot besparingen, in ieder geval wordt het financiële risico kleiner.

Eventueel kan worden overwogen om het bedrag van sommige regelingen te verhogen of een extra regeling in te voeren, indien daar voldoende budgettaire ruimte voor vrijkomt door het uitvoeren van een dergelijk scenario. Wijziging doelgroep Het wijzigen van de inkomensgrenzen van een afgeleide van het WML naar een afgeleide van de bijstandsnorm leidt er toe dat de doelgroep van de regelingen wijzigt. Deze doelgroep schatten we wederom met behulp van de methodiek van de Armoede Index 40. Deze staat weergegeven in onderstaande tabel. Omdat de gemeente Nijkerk nu geen vermogenstoets doet voor de WML-regelingen, geven we de doelgroep twee keer weer: een keer zonder vermogenstoets (conform de huidige situatie) en een keer wanneer er wel een vermogenstoets zou worden gedaan (conform het beleid in de meeste andere gemeenten). Voor de inkomensgrenzen in dit scenario sluiten we aan bij de meest gangbare inkomensgrenzen voor participatieregelingen, kindregelingen en de collectieve zorgverzekering in andere gemeenten: een inkomensgrens van 130 procent van de bijstandsnorm. Tabel 7.3.1 Inkomensgrenzen en schatting doelgroep scenario

Regeling

Collectieve zorgverzekering Meedoen volwassenen Meedoen kinderen Stichting Leergeld Nijkerk Jeugdfonds Sport en Cultuur

650 kinderen

1.900 huishoudens 1.900 huishoudens 850 kinderen

Huidige geschatte doelgroep (WML), geen vermogenstoets 2.869 huishoudens 2.869 huishoudens 1.349 kinderen

130% bijstand

500 kinderen

650 kinderen

1.079 kinderen

130% bijstand

500 kinderen

650 kinderen

1.079 kinderen

Inkomensgrens scenario

Geschatte doelgroep scenario, vermogenstoets Pwet

130% bijstand

1.425 huishoudens

130% bijstand

1.425 huishoudens

130% bijstand

Geschatte doelgroep scenario, geen vermogenstoets

Het valt op dat voor alle regelingen geldt dat de doelgroep ongeveer gehalveerd wordt indien de inkomensgrens wijzigt naar 130 procent van de bijstandsnorm en er een vermogenstoets zou worden gedaan. Als er geen vermogenstoets wordt gedaan is de doelgroep logischerwijs iets 40 Hoewel daarin weliswaar geen schatting gegeven van het aantal huishoudens tot 130 procent van de

bijstandsnorm is de methodiek die we gehanteerd hebben voor de schatting uit de volgende tabel conform de methodiek van de Armoede Index. De cijfers sluiten daarom op elkaar aan.

94

Versie 0.1

groter. Dit zal overigens niet betekenen dat het gebruik van de regeling ook gehalveerd zal worden. Over het algemeen is het namelijk zo dat het grootste deel van de gebruikersgroep van de regelingen (variërend zo’n 65 tot 85 procent, bij kindregelingen vaak een groter deel dan bij niet-kindregelingen), een inkomen op of net boven bijstandsniveau heeft. Een lagere inkomensgrens hoeft dus niet per definitie dat er veel minder inwoners gebruikmaken van een regeling (en vice versa indien een inkomensgrens wordt verhoogd). Hoe de inkomensverdeling van de gebruikers van regelingen in Nijkerk specifiek is verdeeld (welk deel van de gebruikers zit bijvoorbeeld in de bijstand?), is op basis van de voor dit onderzoek aangeleverde cijfers niet te bepalen. Om dit (voor een deel van de groep) in beeld te brengen zou de gemeente de registratie van bovenstaande regelingen kunnen koppelen met de registratie van de bijstand, bijzondere bijstand en kwijtschelding belastingen om op die manier te kunnen bepalen welk deel van de gebruikers sowieso een inkomen tot maximaal 100 of 120 procent van de bijstandsnorm heeft. Deze huishoudens zouden in ieder geval nog gebruik kunnen maken van de regelingen zoals in dit scenario is voorgesteld.

Voor de huishoudens die niet terug te vinden zijn in de registraties van de bijstand, bijzondere bijstand en kwijtschelding zal een deel geen recht meer hebben op de regelingen. Het verschil tussen de huidige inkomensgrens en de bovenstaande inkomensgrenzen is het grootst voor alleenstaanden en alleenstaande ouders. Voor (echt)paren wijzigt qua inkomenshoogte niet zoveel (zie voor de verschillen tussen bijstand en WML het hoofdstuk over de beleidsanalyse). Wél is het natuurlijk zo dat op dit moment geen vermogenstoets wordt gedaan bij het toekennen van bovenstaande regelingen. De gevolgen voor de gemeente zullen zijn: • Een beperking van het financieel risico omdat de doelgroep kleiner wordt; • Minder aanvragen van de regelingen omdat een deel van de gebruikers geen recht meer heeft op de regeling; • Deze daling is echter niet evenredig aan de afname van de doelgroep omdat naar verwachting een groot deel van de gebruikers al een inkomen heeft dat binnen de nieuwe grenzen valt; • Eén manier van inkomenstoetsing (in plaats van twee) die gelijk is aan de toetsing van de regelingen die nu ook een afgeleide zijn van de bijstandsnorm (zoals bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag en kwijtschelding); • De uitvoeringskosten zullen waarschijnlijk iets stijgen omdat er meer gecontroleerd moet worden maar het aantal aanvragen zal dalen waardoor de totale kosten eveneens gaan

dalen. Wel is mogelijk dat in het begin wat meer aanvragen zullen moeten worden afgewezen, van inwoners die in de huidige situatie nog wel recht hebben op de regeling maar in de nieuwe situatie niet meer. In het onderstaande schatten we het gebruik van de regelingen op basis van de aannames dat: • De regeling toegankelijk is voor huishoudens met een inkomen tot 130 procent van de bijstandsnorm en een vermogen binnen de grenzen van de Participatiewet; • De regelingen voor volwassenen nog door 65 tot 75 procent van de gebruikers uit 2020 toegankelijk zijn; • De regelingen voor kinderen nog door 75 tot 85 procent van de gebruikers uit 2020 toegankelijk zijn; • De gemiddelde kosten per gebruiker niet wijzigen ten opzichte van 2020.

95

Versie 0.1

Tabel 7.3.2 Schatting gebruik regelingen bij scenario

Regeling

Gebruik regeling in 2020

Schatting aandeel dat nog gebruik kan maken bij 130% bijstand

Schatting aantal dat nog gebruik kan maken bij 130% bijstand 158 – 182 huishoudens 818 – 944 huishoudens 474 – 537 kinderen

Schatting bijbehorende programmakosten

Collectieve zorgverzekering Meedoen volwassenen Meedoen kinderen (regulier)

243 huishoudens

65 – 75%

1.259 huishoudens

65 – 75%

632 kinderen

75 – 85%

Stichting Leergeld Nijkerk

148 kinderen (door covid lager gebruik dan andere jaren)

75 – 85%

111 – 126 kinderen

€ 15.899 - € 18.018

118 kinderen

75 – 85%

89 – 100 kinderen

€ 24.621 - € 27.904

Jeugdfonds Sport en Cultuur

€ 41.463 - € 47.842 € 146.444 – € 168.974 € 142.200 – € 161.160

7.3.5. Uitstroom naar werk bevorderen met financiële ondersteuning In dit scenario onderzoeken we een aantal mogelijkheden om inwoners die vanuit de bijstand uitstromen naar werk, financieel te ondersteunen. Dit kan een extra motivatie voor mensen zijn om aan het werk te gaan, en het kan een eventuele armoedeval verzachten (al blijkt uit de Inkomenseffect Rapportage dat mensen die vanuit de bijstand gaan werken tegen het Wettelijk Minimumloon niet direct met een armoedeval te maken krijgen, het maakt werken natuurlijk wel méér lonend). Om (duurzame) uitstroom uit de bijstand te bevorderen kan de gemeente overwegen om inwoners die uit de bijstand stromen naar werk financieel tegemoet te (blijven) komen, eenmalig of tijdelijk. Als iemand aan het werk gaat, krijgt hij namelijk vaak te maken met extra kosten hierdoor, zoals het moeten aanschaffen van bepaalde kleding of kosten voor vervoer. Volgens het Nibud zijn deze werkgerelateerde kosten ongeveer € 66 per maand (zie ook de maandbegrotingen bij de Inkomenseffect Rapportage). De gemeente heeft een aantal mogelijkheden om deze inwoners extra te ondersteunen, een uitstroompremie of het recht geven op een aantal minimaregelingen. Een uitstroompremie is vaak bedoeld om bijstandsgerechtigden die kunnen werken een extra steuntje in de rug te bieden door (in het eerste jaar) een aantal werkgerelateerde kosten te vergoeden.

In gemeenten met een dergelijke premie varieert dit bedrag van € 500 tot € 1.250. Wettelijk zit er wel een maximumbedrag aan. Het behouden van het recht op (een aantal minimaregelingen) zorgt er voor dat niet alle extra’s in een keer wegvallen en bijvoorbeeld kinderen kunnen blijven meedoen. Ook hier zitten wettelijke beperkingen aan, zo zit er een wettelijke inkomensgrens aan de kwijtschelding gemeentelijke belastingen en is de individuele inkomenstoeslag specifiek bedoeld voor inwoners die langdurig een minimuminkomen hebben zonder uitzicht op verbetering van hun inkomenspositie. Uitstroompremies in andere gemeenten In de volgende tabel geven we een aantal voorbeelden van gemeenten die een uitstroompremie hebben voor bijstandsgerechtigden die aan het werk gaan. Het bedrag en de voorwaarden (kunnen) verschillen per gemeente.

96

Versie 0.1

Tabel 7.3.1 Gemeenten met uitstroompremie Gemeente Gouda

Hoogte premie € 500

Groningen

€ 1.200

Gooische Meren

€ 750

Apeldoorn

Lansingerland

€ 350 - € 500 (afhankelijk van gezinssituatie) € 500

Hof van Twente

€ 750

Voorwaarden Bedoeld voor inwoners die minstens 12 maanden een bijstandsuitkering hebben gehad en daarna een arbeidsovereenkomst hebben van minstens 6 maanden. Bedoeld voor die minstens 3 jaar een bijstandsuitkering hebben gehad en die voor minimaal 6 maanden werk voor minstens 16 uren per week hebben gevonden. Van de premie van € 1.200 krijgen zij € 300 vooruitbetaald, de resterende € 900 ontvangen nadat ze 6 maanden in dienst zijn geweest. Bedoeld voor inwoners die minimaal 6 maanden een bijstandsuitkering hebben gehad en minstens 6 maanden in loondienst werken of als ZZP’er. Bedoeld voor inwoners die minstens 3 jaar een bijstandsuitkering hebben gehad en daarna 3 maanden aan het werk zijn. Bedoeld voor inwoners die langer dan een jaar een bijstandsuitkering kregen en daarna 6 maanden onafgebroken werkzaam zijn. Bedoeld voor inwoners die langer dan een jaar een bijstandsuitkering kregen en daarna 6 maanden of langer een vaste baan hebben of als zelfstandige werken.

Afwegingen Voor de uitstroompremie en voor het behouden van het recht op regelingen dient een aantal afwegingen gemaakt te worden die we hieronder op een rij zetten. •

•

Een uitstroompremie: o Afbakening doelgroep: duur in de uitkering en duur aan het werk (oftewel vanaf hoe lang werken heeft iemand recht op de premie, stelt de gemeente eisen zoals duurzame uitstroom of niet?) o Hierop aansluitend: het moment van uitbetaling, is dat na een half jaar, na een jaar of direct? o Is het relevant hoe hoog iemands nieuwe inkomen is of krijgt iedereen de premie, ongeacht zijn inkomen uit loondienst of ondernemerschap? o Hoe hoog is de uitstroompremie? Recht behouden op regelingen: o Afbakening doelgroep: duur in de uitkering en duur aan het werk (oftewel vanaf hoe lang werken heeft iemand recht op de premie, stelt de gemeente eisen zoals duurzame uitstroom of niet?) o Hoe lang geldt dit recht, is dat bijvoorbeeld in het eerste (kalender)jaar nadat iemand werk heeft en geen recht meer heeft op de regelingen? o Is het relevant hoe hoog iemands nieuwe inkomen is of krijgt iedereen deze rechten, ongeacht zijn inkomen uit loondienst of ondernemerschap? o Welke regelingen komen hiervoor in aanmerking?

Scenario uitstroompremie Voor de uitstroompremie gaan we uit van een bedrag van € 750 per uitgestroomde bijstandsgerechtigde. Dit is een gemiddeld bedrag voor deze premie (zie bovenstaande tabel) en dit bedrag komt ook nagenoeg overeen met de jaarlijkse kosten voor arbeid waar het Nibud vanuit gaat (dat is € 66 per maand, oftewel € 792 per jaar). Uit informatie van de gemeente Nijkerk blijkt dat er de afgelopen jaren jaarlijks zo’n 55 uitkeringen zijn beëindigd waarbij de inwoner is uitgestroomd naar werk of ondernemerschap. Het is onbekend hoelang deze inwoners al een uitkering hadden én hoe lang zij vervolgens aan het werk zijn gegaan (en gebleven). 97

Versie 0.1

Als we er vanuit gaan dat al deze 55 inwoners recht hebben op de uitstroompremie, en dat zij voldoen aan de eventuele voorwaarden die de gemeente zou stellen, dan kost dit de gemeente jaarlijks (55 x € 750=) € 41.250. Een uitstroompremie van € 750 (of eventueel een bedrag tot € 1.250) is natuurlijk veel goedkoper dan het bekostigen van een uitkering voor de gemeente. Zou de gemeente dit instrument actief inzetten en promoten onder de bijstandsgerechtigden en stromen hierdoor enkele bijstandsgerechtigden sneller uit naar werk dan kan dit een forse besparing opleveren. De gemeente zou kunnen onderzoeken hoeveel uitstromers na een bepaalde periode (van bijvoorbeeld zes maanden) nog steeds aan het werk zijn. Om zo een berekende afweging te maken van de eisen die ze aan de premie wil stellen. Effect op totaal inkomen uitgestroomde minimahuishoudens Als we puur kijken naar het effect van de uitstroompremie op het totaal inkomen van minima, dan is de uitstroompremie als het ware een extra financiële injectie; ook zonder de uitstroompremie stijgt het totaal inkomen van minima als ze gaan werken vanuit de bijstand. Logischerwijs gaan minima met de uitstroompremie er wel méér op vooruit dan zonder uitstroompremie. Voor (echt)paren kan de premie een grotere stimulans bieden dan voor alleenstaanden en alleenstaande ouders.

Dat heeft te maken met het verschil tussen Wettelijk minimumloon en de bijstandsnorm. Zo gaat een (echt)paar met twee kinderen van 14 en 16 jaar bij werkaanvaarding tegen 100 procent bruto WML er zonder uitstroompremie 6 procent op vooruit in totaal inkomen. Met uitstroompremie is dat 8 procent. Voor hetzelfde huishouden is het effect bij een loon van 140 procent bruto WML nog groter: in de huidige situatie gaan ze er dan slechts 1 procent op vooruit ten opzichte van de bijstand, met de uitstroompremie is dat 3 procent. Voor een alleenstaande ouder met kinderen van dezelfde leeftijd is dat respectievelijk 36 procent zonder uitstroompremie en 39 procent met uitstroompremie bij een loon van 100 procent WML. In de onderstaande tabel geven we weer wat het financiële effect van een uitstroompremie van € 750 is voor minimahuishoudens die vanuit de bijstand gaan werken tegen een loon van 100 procent bruto WML of tegen een loon van 140 procent WML (op dat moment is er geen recht meer op minimaregelingen en werken tegen een dergelijk inkomen loont niet altijd méér dan werken tegen een loon van 100 tot 130 procent WML, bleek uit de Inkomenseffect Rapportage). Tabel 7.3.2 Effect uitstroompremie op totaal inkomen 2021 (huishoudens zonder kinderen) Huishoudtype

Bijdrage gemeente

Totaal inkomen

Verschil tov 100% Wsm (€)

Verschil tov 100% Wsm (%)

Verschil tov 100% Wsm (€)

Verschil tov 100% Wsm (%)

Met uitstroompremie 73 1.521 81 2.018 497 63 2.212 691

33% 45%

Met uitstroompremie 144 2.189 206 2.415 226 63 2.422 233

10% 11%

Bijdrage gemeente

Totaal inkomen

Alleenstaande Zonder uitstroompremie (huidige situatie) 100% bijstand 73 1.521 100% WML 19 1.955 434 29% 140% WML 0 2.150 629 41% Paar zonder kinderen Zonder uitstroompremie (huidige situatie) 100% bijstand 144 2.189 100% WML 144 2.352 163 7% 140% WML 0 2.360 171 8%

98

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=53573564-c42e-4112-b264-8b73d0819dcc