2023-075 Bijlage 3 - Bijlage 9 Toelichting Natuurtoets Doornsteeg fase 3
Tekst van het document
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk Toetsing Wet Natuurbescherming en NNN t.b.v. bestemmingsplan
projectnummer 0416273.00 definitief revisie 01 13 maart 2018
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Inhoudsopgave
Blz.
Conclusies en advies
3
1
Inleiding
1
1.1 1.2 1.3 1.4
Aanleiding Planvoornemen Doel en onderzoeksvragen Leeswijzer
1 2 2 3
2
Wettelijk kader Wet natuurbescherming
4
2.1 2.2 2.3 2.3.1 2.3.2
Algemeen Soortbescherming Gebiedsbescherming Natura 2000 Natuurnetwerk Nederland
4 4 5 5 5
3
Methodiek
7
3.1 3.2 3.3 3.4
Algemeen Bureauonderzoek Terreinbezoek Effectbeoordeling en advies vervolgtraject
7 7 8 8
4
Resultaten
9
4.1 4.2 4.2.1 4.2.1.1 4.2.2 4.2.3 4.3
Gebiedsbeschrijving Beschermde soorten Resultaten bureauonderzoek Recente verspreidingsinformatie Resultaten terreinbezoek - ecologische bevindingen Samenvatting beschermde soorten Beschermde gebieden
9 9 9 9 10 13 13
5
Toetsing
15
5.1 5.1.1 5.1.2 5.2 5.2.1 5.2.2
Toetsing effect op beschermde soorten Vogels Vleermuizen Effecten op beschermde gebieden Effecten op Natura 2000-gebieden Effecten op het Gelders Natuurnetwerk (NNN)
15 15 17 18 18 18
6
Bronnen
19
Bijlagen Bijlage I: Wettelijk kader
Blad 1 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Begrenzing van de plangebied (rood omlijnd) Bron: Globespotter, 2015; PDOK viewer.
Blad 2 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Conclusies en advies De gemeente Nijkerk is voornemens om fase 2 en 3 van de woonwijk Doornsteeg te Nijkerk verder te ontwikkelen. Ten behoeve van deze ontwikkeling wordt een bestemmingsplan opgesteld. Het plan kan worden uitgevoerd indien de ontwikkelingen - mogelijk gemaakt in het plan - niet in strijd zijn met de Wet natuurbescherming en het beleid van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Daarom is inzicht gewenst in de aanwezigheid van beschermde soorten en beschermde gebieden in de invloedsfeer van het plangebied en de effecten hierop. Dit wordt gedaan op basis van een Natuurtoets. De Natuurtoets vormt een onderdeel van het Bestemmingsplan. In dit hoofdstuk is het advies gegeven dat voortkomt uit de conclusies van de uitgevoerde Natuurtoets.
Conclusies: Beschermde gebieden In het plangebied is geen NNN-gebied of Natura 2000-gebied aanwezig. Er komen ook geen beschermde gebieden (NNN of Natura 2000-gebieden) voor in de invloedsfeer van het plangebied. Er is zowel van indirecte als directe aantasting van de NNN en de Natura 2000gebieden dan ook geen sprake. (Significant) negatieve effecten zijn uitgesloten. Er is daarom geen noodzaak voor vervolgstappen of een uitgebreidere toetsing. Separaat aan deze natuurtoets is het effect van stikstofdepositie getoetst, middens een Aerius berekening (Antea Group, 2017). Aanwezig binnen de invloedssfeer? Effecten beschermde gebieden? Vereiste vervolgstappen aan de orde?
Nee Nee Nee
Conclusies: Beschermde soorten Uit de bureaustudie in combinatie met het terreinbezoek is gebleken dat (leefgebied van) de volgende in het kader van de Wet natuurbescherming beschermde soorten aanwezig zijn en verwacht worden in het plangebied (zie Hoofdstuk 5 voor de uitwerking): Huismus (nesten aanwezig); Vleermuizen (vlieg- en foerageerroute); Algemene broedvogels (nestplaatsen). In onderstaande Figuur is de verspreiding van de verwachte en/of de aanwezigheid van de beschermde soorten weergegeven. In Tabel 2 is aangegeven wat de gevolgen zijn van de aanwezigheid van (het leefgebied van) deze soorten voor het voorliggende plan. Aangegeven is of er sprake is van een overtreding van de Wet natuurbescherming en onder welke voorwaarden het plan uitvoerbaar is. In Hoofdstuk 5 staat de onderbouwing van de conclusies. Zorgplicht In de Wet natuurbescherming is een zorgplicht opgenomen. In het tekstkader in Bijlage I staat het wetsartikel uitgeschreven. De zorgplicht houdt in dat planten en dieren niet onnodig vernield/gedood of verstoord mogen worden. De initiatiefnemer/uitvoerder is verantwoordelijk voor een adequate naleving van de algemene zorgplicht tijdens de uitvoering van de werkzaamheden.
Blad 3 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Figuur. Globale impressie voorkomen natuurwaarden in en rondom het plangebied. De huismussen zijn aangetroffen tijdens het terreinbezoek in 2017 de vleermuizen in 2015 de vleermuizen. Bron: Globespotter, 2017. Tabel 2: Conclusies en gevolgen van de aanwezigheid van (het leefgebied van) beschermde soorten voor het voorliggende plan.
Soort (groep)
Vleermuizen
Huismus
Algemeen broedvogel
Essentieel leefgebied in plangebied?
nee
Huismus is aangetroffen.
Ja
Is er sprake van een overtreding?
nee
nee
Nee, mits soortspecifieke maatregelen genomen worden
Is een ontheffing noodzakelijk
nee
nee, erven blijven behouden
nee
Ja
Ja, door het nemen van soortspecifieke maatregelen.
Is het plan uitvoerbaar? (zie Hoofdstuk 5)
Ja
* Bij voorliggende toetsing wordt in het kader van uitspraken over de uitvoerbaarheid van het voornemen uitgegaan van een overtreding/ontheffingsaanvraag.
Blad 4 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Blad 5 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
1
Inleiding In mei 2014 is door Antea Group een memo opgesteld, gericht op de ontwikkeling van het gehele plangebied Doornsteeg (revisie 01, 19 mei 2014). De memo had als doel het toetsen van de voornemens uit het concept Masterplan aan de natuurwetgeving en dient in samenhang gelezen te worden met de natuurtoetsing van Arcadis (2 augustus 2012). In overleg met de gemeente Nijkerk is vervolgens besloten een detailleringsslag uit te voeren voor fase 1 van het woningbouwplan Doornsteeg. Deze detailleringsslag is door Antea Group uitgevoerd in de natuurtoets Doornsteeg in Nijkerk (29 augustus 2014). In de natuurtoets zijn de in fase 1 voorgenomen werkzaamheden en bijbehorend plangebied getoetst aan de natuurwetgeving. Uitkomst van deze natuurtoets was een nader onderzoek naar het voorkomen van de soorten steenuil/kerkuil, vleermuizen (foerageergebied) en bittervoorn in het plangebied. In het voorjaar en de zomer van 2015 zijn deze aanvullende onderzoeken uitgevoerd (Antea Group, 2015), de ontwikkeling van fase 1 vindt momenteel plaats (2017). Deze rapportage toetst de verdere ontwikkeling van Doornsteeg, fase 2 en 3 aan de Wet natuurbescherming. Om deze verdere ontwikkeling mogelijk te maken, dient een nieuw bestemmingsplan te worden opgesteld. In het kader daarvan dient een aantal gebiedsonderzoeken te worden uitgevoerd. Eén zo’n onderzoek is de Natuurtoets.
Voorliggend rapport geeft hier invulling aan. Ruimtelijke plannen, zoals een bestemmingsplan, dienen te worden beoordeeld op de uitvoerbaarheid in relatie tot actuele natuurwetgeving. Er dient onderzocht te worden of het plan effect heeft op beschermde soorten of beschermde gebieden (Wet natuurbescherming; Wnb en Natuurnetwerk Nederland). Ontwikkelingen mogen niet zonder meer plaatsvinden indien deze negatieve gevolgen hebben op beschermde natuurgebieden en/of flora en fauna. In dit kader is inzicht gewenst in de aanwezige natuurwaarden en de mogelijk daarmee samenhangende consequenties. Dit wordt gedaan op basis van een Natuurtoets. In deze rapportage zijn de resultaten van de Natuurtoets beschreven en wordt antwoord gegeven op de vraag of het plan uitvoerbaar is.
Het onderhavige plangebied (fase 2 en 3) is in Figuur 1.1 weergegeven. Aan de linkerzijde zijn de fase 2 en 3 aangegeven die in deze rapportage worden getoetst. In 2014 en 2015 is reeds een nader onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van beschermde soorten binnen fase 1A, 1B en een deel van fase 2 en 3 (rood gearceerde gebieden in rechterzijde figuur 1). In Figuur 1.2 is de verbeelding van fase 2 toegevoegd. De huidige bebouwing en erven blijven behouden. Er worden geen bomen of bosschage gekapt. In fase 2 worden twee slootjes en één grotere watergang gedempt.
Blad 1 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Figuur 1.1 : Linkerzijde: Globale ligging plangebieden fase 2 en 3 (Gemeente Nijkerk, 2017). Het rechter figuur toont de in 2015 onderzochte gebieden (Antea Group, 2015).
Figuur 1.2: Verbeelding Doornsteeg fase 2 (Gemeente Nijkerk, 2018).
Het doel van voorliggende Natuurtoets is het opsporen van strijdigheden van het voorgenomen plan met de beschermde soorten en beschermde gebieden (Natura 2000-gebieden en het Natuurnetwerk Nederland; NNN) en het bepalen of het plan uitvoervaar is. De vragen of voor de uitvoering van het bestemmingsplan een vrijstelling geldt, dan wel een ontheffing of vergunning op grond van de Wet natuurbescherming nodig is en zo ja, of deze ontheffing of vergunning kan worden verleend, komt in beginsel pas aan de orde in een procedure op grond van de Wet natuurbescherming. Echter, deze vragen zijn ook relevant voor het bestemmingsplan omdat in deze Natuurtoets wordt beoordeeld of ten tijde van de vaststelling van het bestemmingsplan het op voorhand in redelijkheid duidelijk is dat de Wet natuurbescherming niet de uitvoerbaarheid van het plan in de weg zal staan. Het bestemmingsplan kan pas worden vastgesteld nadat uit een Natuurtoets duidelijk is geworden of voor de activiteiten die volgen uit deze vaststelling de mogelijkheid bestaat tot het verkrijgen van een ontheffing of vergunning. De volgende onderzoeksvragen zijn van toepassing: Welke in het kader van de Wnb beschermde soorten (en/of vaste rust- en verblijfplaatsen) komen voor in het beïnvloedingsgebied van de voorgenomen ontwikkeling?
Blad 2 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
-
Vinden er als gevolg van de ontwikkeling effecten plaats op deze soorten en worden daarbij verbodsbepalingen overtreden? Is het noodzakelijk om mitigerende maatregelen te nemen en welke zijn dit? Dient in het kader van de Wnb een ontheffing aangevraagd te worden? Komen in de beïnvloedingszone van het plangebied beschermde natuurgebieden voor? Zo ja, welke zijn dit en wat zijn de gevolgen hierop? Dienen vervolgstappen in de vorm van een uitwerking- of een compensatieplan opgesteld te worden? Is het plan uitvoerbaar? Op bovenstaande vragen wordt in hoofdstuk 4 en 5 een antwoord gegeven (zie ook de leeswijzer).
De Natuurtoets is als volgt opgebouwd: De Natuurtoets begint met de belangrijkste conclusies gedestilleerd uit de resultaten van voorliggende Natuurtoets; Hoofdstuk 1 geeft de aanleiding van de Natuurtoets en het planvoornemen; Hoofdstuk 2 beschrijft beknopt het wettelijk kader; Hoofdstuk 3 geeft een toelichting op de methodiek van de Natuurtoets; Hoofdstuk 4 beschrijft het gebied en gaat in op de ecologische waarden en de beschermde soorten en gebieden in (de omgeving) van het plangebied; Hoofdstuk 5 toetst de activiteiten aan de natuurwetgeving en het NNN.
Blad 3 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
2
Wettelijk kader Wet natuurbescherming Dit hoofdstuk beschrijft het wettelijk kader van de soortenbescherming (paragraaf 2.2) en de gebiedsbescherming (paragraaf 2.3) relevant voor voorliggende Natuurtoets. In paragraaf 2.4 wordt de vervolgprocedure aangegeven bij een overtreding van verbodsbepalingen.
De Wet natuurbescherming (hierna Wnb) heeft per 1 januari 2017 de Boswet, Flora- en faunawet en de Natuurbeschermingswet 1998 vervangen. De Wnb regelt de bescherming van Natura 2000gebieden, bescherming van soorten en de bescherming van houtopstanden. In de voorliggende Natuurtoets wordt niet ingegaan op de bescherming van houtopstanden. Naast bescherming vanuit de Wnb, zijn er ook gebieden die planologisch beschermd zijn. Het betreft het ‘Natuurnetwerk Nederland’ (hierna NNN). De bescherming van het NNN verloopt via het ruimtelijke ordeningsrecht (Barro, bestemmingsplannen) en niet via de natuurwetgeving.
In de Wnb is soortbescherming opgedeeld in drie categorieën. Voor elke categorie gelden verschillende verbodsbepalingen die zijn vermeld in artikel 3.1, 3.5 en 3.10 van de Wnb. Het gaat om de volgende drie categorieën: 1. soorten van de Vogelrichtlijn; 2. soorten van de Habitatrichtlijn, inclusief bijlage I en II uit Verdrag van Bern en bijlage I uit Verdrag van Bonn; 3. ‘andere soorten’ (onderdeel A ‘fauna’ en onderdeel B ‘flora’). De verbodsbepalingen en ontheffingsgronden voor de eerste twee categorieën komen rechtstreeks uit de Vogel- en Habitatrichtlijn. De derde categorie vindt zijn oorsprong in de nationale wetgeving. Tijdens een bijeenkomst van het Netwerk Groene Bureaus d.d. 16 december 2016 is aangegeven dat drie provincies (Utrecht, Overijssel en Gelderland) de geldende “Aangepaste lijst met jaarrond beschermde nesten” (LNV, 2009) aanhouden en blijven hanteren in de Wet natuurbescherming. De verwachting is dat ook overige provincies deze beschermingsstatus aanhouden. De lijst wordt begin 2017 door de provincies geëvalueerd en waar nodig aangepast. Bij voorliggende toetsing is uitgegaan dat de lijst gehanteerd blijft en dat de nesten een jaarrond beschermde status houden. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen jaarrond beschermde nesten (categorie 1 t/m 4) en mogelijk jaarrond beschermde nesten (categorie 5).
Soorten van de Vogelrichtlijn Voor Vogelrichtlijnsoorten is het verboden om in het wild levende vogels te doden of te vangen, opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen, te beschadigen, te rapen of nesten van vogels weg te nemen. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen. Dit laatste verbod geldt niet, indien de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding (zie artikel 3.1 in tekstkader in de bijlage). Soorten van de Habitatrichtlijn Voor soorten van artikel 3.5 (Habitatrichtlijn, Bern en Bonn) is het eveneens verboden om in het wild levende dieren en planten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te
Blad 4 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
vangen, opzettelijk eieren van dieren te vernielen of te rapen. Voortplantings- of rustplaatsen mogen niet beschadigd of vernield worden. Daarnaast geldt er een verbod op om planten behorend bij artikel 3.5 te plukken, verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. In tegenstelling tot de Vogelrichtlijnsoorten in artikel 3.1, mogen dieren behorend bij artikel 3.5 niet opzettelijk verstoord worden, ook niet als er geen wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding. Daarbij dient opgemerkt te worden dat een aantal vogelsoorten ook vallen onder artikel 3.5 en daarom niet verstoord mogen worden (zie ook tabel E in de bijlage). Andere soorten Naast de Europees aangewezen beschermde flora en fauna, is er in Nederland ook een Nationale soortenlijst gemaakt die niet gedekt wordt door de Vogel- en Habitatrichtlijn, Verdrag van Bern of Verdrag van Bonn. Deze soorten zijn opgenomen in bijlage A en B van de Wnb, zie ook Bijlage tabel C en D van voorliggend document. Voor soorten in bijlage A geldt een verbod op opzettelijk doden of vangen van dieren, opzettelijk beschadigen of vernielen van vaste voortplantings- of rustplaatsen van dieren. Voor soorten in bijlage B geldt een verbod op opzettelijk plukken, verzamen, afsnijden, vernielen en ontwortelen van planten. In tegenstelling tot artikel 3.1 en 3.5, is verstoring van deze soorten toegestaan.
Met betrekking tot de ‘andere soorten’ zijn per provincie beleidsregels opgesteld waarin voor een deel van deze soorten vrijstelling is verleend. De grond waarop deze vrijstelling geldt verschilt per provincie en hoeft dus niet in alle situaties van toepassing te zijn. Vrijstelling op basis van ruimtelijke inrichting of ontwikkeling is een geldige reden in alle provincies. Indien bij het voornemen gestelde verboden in artikel 3.1, 3,5 of 3.10 worden overtreden, dient gewerkt te worden conform een gedragscode. Biedt een gedragscode geen oplossing, dan is het mogelijk om een ontheffing aan te vragen bij de provincie waarin het voornemen plaats vindt. De grond waarop een ontheffing mogelijk is, verschilt per categorie. Zie de Bijlage voor een uitgebreide toelichting.
2.3.1
Natura 2000 Natura 2000-gebieden zijn natuurgebieden van groot internationaal belang. Deze gebieden zijn aangewezen onder de Europese Habitat- en / of Vogelrichtlijn. Voor de gebieden en de daarbij aangewezen soorten en habitattypen zijn instandhoudingsdoelstellingen opgesteld. Een activiteit mag niet leiden tot significant negatieve effecten op deze doelen of tot een aantasting van de natuurlijke kenmerken. Indien op voorhand significante effecten niet uitgesloten kunnen worden, dient een Passende beoordeling opgesteld te worden.
2.3.2
Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland is een stelsel van ecologisch hoogwaardige natuurgebieden; de Natura 2000-gebieden maken daar deel van uit. Naast de Natura 2000-gebieden bevat het NNN ook overige leefgebieden van soorten en – om isolatie te voorkomen - gebieden die een verbinding vormen tussen natuurgebieden. Het NNN is onderdeel van het actieve beleid om bedreigde dier- en plantensoorten in een gunstige staat van instandhouding te brengen. De natuurgebieden die behoren tot het NNN en hun functies worden planologisch beschermd, hier geldt het ‘nee, tenzij’- principe. De planologische bescherming betekent in het kort dat geen nieuwe bestemmingen worden toegestaan die per saldo leiden tot een significante aantasting
Blad 5 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
van de oppervlakte, de kwaliteit en de samenhang van het NNN. Hieraan wordt getoetst bij de verlening van een omgevingsvergunning op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo).
Blad 6 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
3
Methodiek Dit hoofdstuk beschrijft de methodiek die gehanteerd wordt tijdens het bureauonderzoek (paragraaf 3.2) en gedurende het terreinbezoek (paragraaf 3.3) van voorliggende Natuurtoets. In paragraaf 3.4 wordt aangeduid hoe deze gegevens leiden tot een conclusie.
Het onderzoek naar het voorkomen van beschermde soorten en ligging van beschermde gebieden is opgebouwd uit twee onderdelen: 1. 2.
Bureaustudie naar waarnemingen van beschermde soorten uit het (recente) verleden en ligging van beschermde gebieden in de invloedsfeer van het plan; Terreinbezoek naar de (mogelijke) aanwezigheid van beschermde soorten.
Afbakening beschermde soorten In het bureauonderzoek wordt specifiek gekeken naar soorten uit de Vogelrichtlijn (artikel 3.1), soorten van de Habitatrichtlijn (artikel 3.5) en ‘andere’ beschermde soorten (artikel 3.10). Bij vogels zal met name specifieke aandacht geschonken worden aan soorten die in het plangebied een essentieel leefgebied kunnen hebben. Voorgenoemde soorten van artikel 3.5 en 3.10 zijn in Nederland zeldzaam of hebben een Europese bescherming (Habitatrichtlijn bijlage IV-soorten, bijlage II Verdrag van Bern en bijlage I Verdrag van Bonn) en moeten worden getoetst op voorkomen en het planeffect. Treden effecten op, of worden verbodsbepalingen overtreden, dan zijn er maatregelen nodig om deze effecten te voorkomen, verzachten of te compenseren om te voldoen aan de Wnb. ‘Andere’ beschermde soorten die zijn opgenomen in provinciale vrijstellingen (zie tabel A en B in de Bijlage van dit rapport) zijn niet meegenomen in deze toetsing. Deze soorten zijn zodanig algemeen in de provincie dat de gunstige staat van instandhouding niet in het geding komt het voorliggende plan. Wel geldt de algemene zorgplicht. Door rekening te houden met de kwetsbare seizoenen van deze soorten, wordt voldoende aan de zorgplicht voldaan en kan de gunstige staat van instandhouding worden gegarandeerd.
Bronnen Om een beeld te krijgen van de verspreiding en (mogelijk) voorkomen van beschermde soorten in en rond het plangebied, wordt de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) geraadpleegd. Hierbij wordt nagegaan of er in de periode 2012-2017 beschermde soorten zijn aangetroffen in of nabij het plangebied. Belangrijke bron is daarnaast de soorteninventarisatie die is uitgevoerd in 2015 in een deel van het plangebied (Antea Group, 2015) Daarnaast worden indien relevant ook regionale bronnen, atlassen, gebruikt. Deze atlassen maken veelal gebruik van atlasblokken (5 x 5 kilometer). Deze soortgegevens hebben daarom betrekking op de regio en niet specifiek op het plangebied. Aan de hand van de resultaten van de bureaustudie wordt tijdens het terreinbezoek een inschatting gemaakt of de betreffende soorten in het plangebied voor zouden kunnen komen. Naast de bronnen met soortinformatie, is voor het bepalen van de ligging van beschermde gebieden gebruik gemaakt van de gebiedendatabase op de website van het Ministerie van EZ of
Blad 7 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
provinciale digitale atlassen. Om inzicht te krijgen in de ligging van het plangebied t.o.v. van het NNN is de provinciale website geraadpleegd.
Naar aanleiding van de uitkomsten van voorgenoemd bureaustudie is middels een terreinbezoek bepaald in hoeverre de aanwezigheid van beschermde soorten aannemelijk gesteld kan worden op basis van aanwezig geschikt habitat. Naast directe waarnemingen kan dan aan de hand van de aangetroffen biotopen een beeld worden geschetst van de verwachte aanwezige beschermde soorten. Dit is noodzakelijk omdat enkele seizoensgebonden soorten flora en fauna mogelijk niet kunnen worden waargenomen. Aan de hand van het aangetroffen biotoop en habitatvoorkeur(en) kunnen echter wel indicaties worden gegeven van het mogelijk voorkomen van deze soorten op de locatie. Het gaat hier om een deskundigenoordeel op basis van de fysieke gesteldheid van het terrein (biotopenonderzoek). Daarnaast zijn de aangetroffen belangwekkende soorten opgetekend. Op 24 mei 2017 is vanaf circa 9:00 een terreinbezoek uitgevoerd door een deskundig ecoloog van Antea Group bij zonnig weer met oplopende zomerse temperaturen. Tijdens het terreinbezoek is het plangebied te voet belopen. Gebouwen zijn vanaf de openbare weg bekeken, onder andere met behulp van een verrekijker. Op 6 februari 2018 is een aanvullende terreinbezoek gebracht aan het plangebied speciaal voor het jaarrond beschermde nest (JRBN) van de buizerd.
Aan de hand van de bevindingen uit het bureauonderzoek en de resultaten van het verkennend terreinbezoek kan worden bepaald of een vervolgonderzoek nodig is om beschermde soorten uit te sluiten en om te bepalen wat de effecten zijn. Tevens kan worden geadviseerd over de te volgen procedure inzake de natuurwetgeving.
Blad 8 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
4
Resultaten In paragraaf 4.1 wordt allereerst een gebiedsbeschrijving van het plangebied gegeven. Vervolgens wordt in paragraaf 4.2 in gegaan op de resultaten van de in het gebied aanwezige of verwachte beschermde soorten (uiteenzetting van de resultaten van de bureaustudie en het terreinbezoek), waarna in paragraaf 4.3 de ligging van gebieden beschermd in het kader van de Wet natuurbescherming en het NNN in de omgeving van het plangebied aangegeven wordt.
Het plangebied ligt in de gemeente Nijkerk in de provincie Gelderland. Het plangebied bestaat uit een agrarische gebied. De noordzijde vormt de Doornsteeg, de zuidzijde de Bunschoterweg, de westzijde is de Arkemheemweg. Figuur 4.1 toont zes foto’s van het planbied. Aan de Doornsteeg staan aantal (woon)boerderijen van wisselend leeftijd. De Doornsteeg wordt geflankeerd aan beide zijde door een populierenbeplanting en kruidenrijke wegbermen. Aan de noordzijde van de Doornsteeg is deels fase 1 in ontwikkeling (foto 1), deels is er een gronddepot aanwezig. Aan de Bunschoterweg staan eveneens enkele (woon)boerderijen, ook hier vinden verschillende bouwactiviteiten plaats. Er ligt een verbindend fietspad tussen de Doornsteeg en de Bunschoterweg, langs het fietspad liggen kruidenrijke wegbermen en een mooie heldere met waterplanten begroeide watergang (foto 2 en 3). Fase 2 bestaat uit een aantal kleinere agrarische percelen. Er worden paarden gehouden, er zijn een aantal akkers en graslanden. Centraal in het gebied loopt een genormaliseerde beek van west naar oost door het plangebied. Fase 3 van het plan bestaat grotendeels uit een uniform intensief beheerd raaigrasland met een grote boerderij (foto 4). Er zijn geen greppels, slootjes of kavelafscheidingen (meer) aanwezig. In de uiterste zuidwesthoek is een volkstuincomplex met een korte Populierenlaan (foto 5).
Blad 9 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Figuur 4-1: Impressie van het plangebied. Foto 1 tot en met 6 van linksboven naar rechtsonder worden toegelicht in paragraaf 4.1.
4.2.1
Resultaten bureauonderzoek
4.2.1.1
Recente verspreidingsinformatie Uit de recente verspreidingsinformatie blijkt dat in of nabij het plangebied in het verleden beschermde soorten zijn waargenomen. Dit betreft de beschermde soorten genoemd in Habitatrichtlijn (bijlage IV) en de niet-vrijgestelde ‘andere soorten’ uit bijlage I (onderdeel a en b) van de Wet natuurbescherming. Tevens zijn vogelsoorten vermeld die op de “Aangepaste lijst met jaarrond beschermde nesten” staan (LNV, 2009). De soorten zijn weergegeven in Tabel 4.1 Het betreft hier soorten die binnen een straal van 2,5 kilometer voorkomen van het plangebied. Binnen dit gebied vallen ook de natuurgebieden in de omgeving. Waarnemingen van andere dan in de tabel aangegeven soortgroepen zijn niet gedaan in de omgeving.
Blad 10 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Tabel 4.1. Overzicht soortgroepen met daarbinnen de waargenomen beschermde soorten weergegeven (Habitatrichtlijn (HR), lijsten A en B behorende bij artikel 3.10 en vogels met een jaarrond beschermd nest (JRB)), aangegeven met een ‘X’, in de directe omgeving van het plangebied (NDFF, 2012-2017). Deze informatie is afkomstig uit de NDFF en mag niet zonder toestemming van BIJ12 worden verstrekt aan derden of op enige andere wijze openbaar gemaakt worden.
Soortgroep Vogels met een jaarrond beschermd nest*
Zoogdieren
Reptielen Amfibieën Insecten - Dagvlinders Insecten - Kevers Insecten - Libellen Vissen Planten
Soort
JRB
buizerd, boomvalk, grote gele kwikstaart, gierzwaluw havik, kerkuil, ooievaar, ransuil, slechtvalk, sperwer, steenuil, wespendief Ruige dwergvleermuis Gewone dwergvleermuis Laatvlieger Rosse vleermuis Steenmarter Das Eekhoorn Geen waarnemingen Geen waarnemingen Geen waarnemingen Geen waarnemingen Geen waarnemingen Geen waarnemingen Geen waarnemingen
X
HR
A/B
X X X X X X X
*Categorie 5: de afweging of er sprake is van een jaarrond beschermd uit categorie 5 wordt gemaakt bij de beschrijving van de resultaten van het terreinbezoek (paragraaf 4.2.2).
Op basis van de verspreidingsgegevens van een soort, in combinatie met kennis van de terreingeschiktheid voor deze soorten, is vervolgens nagegaan of het plangebied een functie vervult voor (onder andere) deze soorten en of effecten aan de orde zijn. De bevindingen worden in paragraaf 4.2.2 uiteengezet.
4.2.2
Resultaten terreinbezoek - ecologische bevindingen Op basis van het bureauonderzoek en het terreinbezoek wordt per soortgroep ingegaan op de eventuele (kans op) aanwezigheid van beschermde soorten in het plangebied. Aangezien het plangebied grotendeels bestaat uit (intensief) agrarisch gebied, niet aansluit op grote natuur(lijke)gebieden, in grenst aan een verstoorde en stedelijke omgeving, en het verspreidingsgebied van een groot aantal soorten niet tot aan deze stadsrand van Nijkerk loopt, zijn niet alle biotoop-kritische (sub)soortgroepen relevant. Het gaat om een agrarisch gebieden, er zijn geen poelen, moerasjes of natuurlijke overhoekjes met bijzondere vegetaties aanwezig. Zo zijn er onder andere op basis van het terreinbezoek in combinatie met de bureaustudie geen effecten (overtredingen van verbodsbepalingen uit de Wnb) aan de orde op de beschermde (sub)soortgroepen: reptielen, vlinders, libellen en overige soortgroepen (kevers, kreeftachtigen, weekdieren, mieren en slakken). Er is voor deze soort(groep)en geen leefgebied in het plangebied, en ze komen niet in de omgeving van het plangebied voor (bron NDFF).
Blad 11 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
De soortgroepen vogels, zoogdieren (vleermuizen) vissen en amfibieën zijn wel relevant en worden derhalve nader beschreven. Vogels Soorten met jaarrond beschermd nest Uit de bureaustudie blijkt dat een groot aantal vogelsoorten is waargenomen in de omgeving van het plangebied waarvan de broedplaatsen jaarrond beschermd zijn en waar bij verwijdering of aantasting van de vaste rust- en verblijfplaats ontheffing moet worden aangevraagd. Er zijn diverse roofvogels (o.a. buizerd, boomvalk, havik, slechtvalk, sperwer), uilen (kerkuil, ransuil, steenuil) en gebouw bewonende vogels (huismus, gierzwaluw) in de omgeving van het plangebied waargenomen. Waarnemingen van deze soorten hebben met name betrekking op overvliegende, foeragerende en migrerende vogels. In 2015 is middels geluidsonderzoek gedaan naar de aanwezigheid van uilen in fase 1a en 1b. Het in 2015 uitgevoerde onderzoek, middels geluidsprovocatie, overlapt met het plangebied (fase 2 en 3). Uilen, een goed hoorbare vogelgroep, die in belangstelling staan van vogelaars en natuurliefhebbers en veelvuldig waarneming.nl en de NDFF worden ingevoerd. Op basis van het uitgevoerde onderzoek in 2015 en het ontbreken van waarnemingen in de NDFF en waarneming.nl wordt geconcludeerd dat er geen uilen in het plangebied broeden waarvan de nestlocaties jaarrond zijn beschermd (kerkuil, ransuil, steenuil).
Er zijn geen kerkuil en/of steenuil in het plangebied gehoord of waargenomen. Uit overleg met het IVN blijkt dat er in het verleden wel kerkuilen in het plangebied aanwezig zijn geweest, maar dat deze al geruime tijd niet meer zijn gesignaleerd (Antea Group, 2015). Wel is er aan de andere zijde van de A28, ter hoogte van de Bunschoterweg, een verblijfplaats van een kerkuil bekent. Er bevinden zich geen territoria van uilen in het plangebied. Tijdens het terreinbezoek (mei 2017) is door een bewoner aangegeven dat in een populierenrij jaarlijks een nest aanwezig is van een buizerd (zie Figuur 4-2). Het nest is niet aangetroffen tijdens het terreinbezoek (o.a. dicht bladerdek), wel werd een foeragerende buizerd waargenomen. De broedlocatie van de buizerd wordt ook gemeld in de NDFF (nest gedrag in 2015). Tijdens het aanvullende terreinbezoek in februari 2018 is geen nest aangetroffen in de populierenrij (geen bladerdek). Hiermee kan worden uitgesloten dat een jaarrond beschermd nest van de buizerd aanwezig is in het plangebied. Gierzwaluw en huismus zijn beide gebouwbewonende soorten waarvan de nestplaatsen jaarrond zijn beschermd. Huismussen zijn op verschillende locaties gezien en gehoord, aangenomen kan worden dat ze broeden op de aanwezige boerenerven langs de Doornsteeg en Bunschoterweg (zie Figuur 4-2).
Het is niet waarschijnlijk dat de gierzwaluw broedt in de aanwezige boerderijen of schuren. De soort prefereert hoge panden in het stedelijk gebied, tijdens het terreinbezoek zijn er geen aanwijzingen voor hun aanwezigheid geconstateerd.
Blad 12 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Figuur 4-2: De omvang van de cirkels (1, 10, 20 exx) geeft een schatting van het aantal aanwezige huismussen op de verschillende erven. De ‘ster’ geeft de populieren aan waarin een buizerd meerdere jaren heeft gebroed (pers. communicatie buurtbewoner en NDFF). Een JRBN van de buizerd is niet aangetroffen in het plangebied (2018).
De overige in Tabel 4.1 genoemde soorten broeden niet in het plangebied. Voor boomvalk, sperwer, havik en slechtvalk ontbreken geschikte broedlocaties. De slechtvalk broedt op hoge flats, torens of fabrieken, deze zijn niet aanwezig evenmin zijn er geschikte bosschages en bossen voor havik, boomvalk of sperwer aanwezig. Soorten met mogelijk een jaarrond beschermd nest (categorie 5) Daarnaast zijn er categorie 5-vogelsoorten, waarvan de nesten alleen jaarrond zijn beschermd als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. Dit laatste is op het plangebied niet van toepassing. Er zijn geen categorie 5-soorten te verwachten die zeldzaam zijn in de omgeving of onvoldoende nestgelegenheden hebben in de omgeving. Derhalve zijn er geen zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden die jaarronde bescherming rechtvaardigen. Vogelsoorten artikel 3.1 en 3.5 Het plangebied vormt geschikt broedgebied voor algemeen voorkomende vogels van het boerenland. In het gehele plangebied waren 1 à 2 paar kieviten en scholeksters aanwezig. In de watergangen zijn wilde eenden, meerkoeten en een enkele waterhoen aanwezig. Zangvogels (tjiftjaf, fitis, grasmus, zwartkop) gebruiken de aanwezige bosschages en beplanting rondom de boerderijen. Overige te verwachten soorten zijn o.a. merel, putter, kool- en pimpelmees, winterkoning en Turkse tortel.
Zoogdieren Vleermuizen Uit de bureaustudie en het uitgevoerde onderzoek in 2015 (Antea Group, 2015) in een aangrenzend deel van het plangebied is gebleken dat een aantal beschermde vleermuizen voorkomen in de omgeving van het plangebied (zie Tabel 4.1 & Figuur 4-3).
Blad 13 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Vliegroutes De laan langs de Doornsteeg vormt een vliegroute van de laatvlieger. Er zijn tijdens de tweede vleermuisinventarisatie in 2015, 18 individuen voorbijvliegend aangetroffen in noordwestelijke richting binnen een uur na zonsondergang (Antea Group, 2015). Dit wijst op een verblijfplaats in de omgeving van het plangebied. De dieren arriveerden vanuit de bebouwde kom oostelijk van het plangebied. Naast de laatvlieger gebruikt ook de gewone dwergvleermuis deze laan als vliegroute. Er zijn enkele tientallen gewone dwergvleermuizen aangetroffen, vliegend in noordwestelijke richting. Tijdens het vliegen foerageerden deze gewone dwergvleermuizen ook langs de laan (Antea Group, 2015). Foerageergebied Zoals hierboven vermeld foerageren enkele tientallen gewone dwergvleermuizen in de laan van de Doornsteeg. Ook zijn enkele ruige dwergvleermuizen aangetroffen foeragerend langs de laan. De laan vervult hiermee een belangrijke functie voor de lokale populatie als foerageergebied. Tijdens beide vleermuisinventarisaties zijn deze dieren aangetroffen in de laan. In de rest van het plangebied is slechts incidenteel een foeragerende of voorbijvliegende gewone dwergvleermuis aangetroffen. Boven de open graslanden in het plangebied zijn meerdere rosse vleermuizen foeragerend aangetroffen.
Deze dieren vertrokken in zuidelijke richting na even boven en rond het plangebied te hebben gefoerageerd (Antea Group, 2015). Verblijfplaatsen Gebouwen vormen geschikte verblijf- en rustplaatsen voor vleermuizen. Gebouwbewonende vleermuizen verblijven in gebouwen achter of in kleine ruimtes met constante klimatologische omstandigheden. In gebouwen vormen richels, dak(kant/nok)pannen betimmeringen, dilatatievoegen, kieren, boeiboorden, gaten en spouwmuren een geschikte verblijfplaats voor vleermuizen. De niet tot het plangebied behorende boerderijen zijn geschikt voor vleermuizen om te verblijven. Er zijn diverse openingen in de gebouwen waardoor het voor vleermuizen gemakkelijk is om de panden in te vliegen. Met name voor de gewone dwergvleermuis en laatvlieger, die gebouwen gebruiken als verblijfplaats, zijn er voldoende ruimtes, scheuren en kieren te vinden. Het onderzoek van 2015 geeft echter aan dat de aangetroffen vleermuizen vanuit oostelijke richting aan komen vliegen en niet zozeer de boerderijen in het plangebied gebruiken als verblijfplaats. De ruige dwergvleermuis die uit de bureaustudie naar voren komt is een soort die bij voorkeur in (holle) bomen verblijft en zeldzaam voorkomt in de omgeving. De Rosse vleermuis is een bos bewonende soort, geschikte oude beuken of eiken zijn niet in het plangebied aanwezig.
Samenvatting vleermuizen De laan de Doornsteeg bevat belangrijk foerageergebied en vliegroutes van de gewone dwergvleermuis en de laatvlieger. Verblijfplaatsen van vleermuizen zijn in 2015 niet het plangebied aangetroffen. Mogelijke verblijfplaatsen bevinden zich in de bebouwing in de nabije omgeving van het plangebied.
Blad 14 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Figuur 4-3: Waarnemingen van vleermuizen in het plangebied (Antea Group, 2015).
Blad 15 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Overige zoogdieren Uit de bureaustudie komen eveneens steenmarter, eekhoorn en das naar voren. Eekhoorn en das zijn beide soorten die voorkomen op en rondom de Veluwe, het plangebied vormt geen onderdeel van het leefgebied van deze soorten. De steenmarter is een soort die met name in het oostelijke deel van Nederland voorkomen, de NDFF vermeldt één waarneming van de soort ten oosten van Nijkerk. Aangenomen wordt dat de soort niet voorkomt in het plangebied. Het plangebied is geen geschikt leefgebied voor deze soort. Vissen In 2015 heeft een aanvullende onderzoek plaatsgevonden in het plangebied Doornsteeg, o.a. naar beschermde vissoorten. Tijdens dit onderzoek is de kleine modderkruiper in lage aantallen aangetroffen. De bittervoorn is niet aangetroffen. Beide vissoorten zijn met de inwerkingtreding van de Wet Natuurbescherming (1 januari 2017) niet meer beschermd. Daarnaast zijn de nietbeschermde baars, tiendoornige stekelbaars en de blankvoorn aangetroffen. Uit de bureaustudie (o.a. NDFF) en het visonderzoek (2015) blijkt niet dan andere beschermde vissoorten voorkomen in het gebied of de omgeving. Het voorkomen van beschermde vissoorten in het plangebied kan worden uitgesloten. Amfibieën Uit de bureaustudie komen geen beschermde amfibieën (art. 3.5) naar voren. Tijdens de terreinbezoeken in 2014, 2015 en 2017 zijn dan ook geen beschermde amfibieën aangetroffen.
Aangenomen mag worden dan in het plangebied algemeen voorkomende amfibieën (art. 3.10) aanwezig zijn. Voor deze soorten geldt een provinciale vrijstelling en zijn niet meegenomen in de toetsing (zie § 3.2). Wel geldt de algemene zorgplicht.
4.2.3
Samenvatting beschermde soorten Uit het terreinbezoek is gebleken dat de soorten weergegeven in Tabel 4.2 en die een beschermde status hebben in de Wet natuurbescherming voor komen in het plangebied. Het gaat hier om de aanwezigheid van broedplaatsen van algemeen voorkomende vogelsoorten en gebouw-bewonende vleermuizen. In hoofdstuk 5 wordt nader op deze soortgroep in gegaan. Tabel 4.2: Aanwezige beschermde soorten/verblijfplaatsen in het plangebied.
Soortgroep
Soort
Beschermingsregime
Aanwezigheid
Toelichting
Huismus
Jaarrond beschermd nest
Zeker
Bebouwing geschikte verblijfplaatsen
Algemene broedvogels
Artikel 3.1 en 3.5
Zeker
Open panden, in beplanting/tuinen
zeker
De laan, de ‘Doornsteeg’, wordt door laatvlieger en gewone dwergvleermuis gebruikt als vlieg- en foerageerroute.
Vogels
Vleermuizen
Gewone dwergvleermuis, Laatvlieger, Rosse vleermuis, Ruige dwergvleermuis
Artikel 3.5
Blad 16 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Natura 2000-gebieden Het plangebied ligt niet in beschermde Natura 2000-gebieden. Het dichtstbijzijnde Natura 2000gebied ‘Arkemheen’ ligt op enkele kilometers afstand ten noorden van het plangebied. Zie Figuur 4.4 voor de ligging van het Natura 2000-gebied ten opzichte van het plangebied.
Figuur 4-4: Ligging meest nabijgelegen Natura 2000-gebied bij het plangebied (rood omcirkeld). Kaartviewer provincie Gelderland, 2017.
Natuurnetwerk Nederland In het plangebied is geen NNN-gebied aanwezig. Het dichtstbijzijnde NNN-gebied is op circa 600 meter ten zuidoosten van het plangebied gelegen. Zie Figuur 4.5 voor de ligging van het NNNgebied ten opzichte van het plangebied.
Blad 17 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Figuur 4-5: Ligging GNN-gebieden in de nabijheid van het plangebied (rood omkaderd). Kaartviewer provincie Gelderland, 2017.
Blad 18 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
5
Toetsing In paragraaf 5.1 is de effectbepaling van het plan gegeven. In paragraaf 5.2 worden de werkzaamheden getoetst aan de soortenbescherming (Wnb). In paragraaf 5.3 wordt het plan getoetst aan het beschermingsregime van het NNN-gebied en de Wet natuurbescherming (Wnb).
Uit het terreinbezoek is gebleken dat de boerderijen (en erven) geschikte nestlocaties (en leefgebied) bieden voor de huismus. De nesten van deze soort heeft een jaarronde bescherming. Daarnaast hebben beschermde vleermuizen (artikel 3.5) een vlieg- en foerageerroute in het plangebied. Daarnaast vormt het aanwezige landschap geschikt – en potentieel geschikt broedbiotoop voor algemeen voorkomende vogels (artikel 3.1 en 3.5). Zie ook Tabel 4.2. Om deze reden is er enkel op deze soortgroepen een potentieel effect aan de orde als gevolg van de ontwikkelingen mogelijk gemaakt in het bestemmingsplan. De onderstaande effectbeoordeling richt zich alleen op deze soortgroepen. Overige beschermde soorten zijn uitgesloten en ondervinden geen effect van het voornemen.
5.1.1
Vogels Alle in gebruik zijnde nesten van vogelsoorten in Nederland zijn beschermd onder de Wet natuurbescherming (artikel 3.1 en 3.5). Met de meeste broedvogels kan echter in het algemeen relatief eenvoudig rekening worden gehouden door de werkzaamheden niet uit te voeren in de broedtijd (circa maart tot en met juli1) en indien concrete broedgevallen aanwezig zijn. Op deze wijze (en wanneer de soorten uit artikel 3.5 kunnen uitwijken naar alternatief leefgebied) zijn geen belemmeringen vanuit de Wet Natuurbescherming aan de orde. Indien het niet mogelijk is om buiten het broedseizoen om te werken dan dient het plangebied (waar de werkzaamheden plaatsvinden) vóór het broedseizoen ongeschikt gemaakt te worden voor (broed)vogels. Dit houdt bijvoorbeeld in dat de aanwezige vegetatie voor aanvang van het broedseizoen verwijderd dient te worden. Mocht dit niet mogelijk zijn dan dient vooraf aan de werkzaamheden het plangebied gecontroleerd te worden op de aanwezigheid van broedvogels door een erkend ecoloog.
Indien vastgesteld wordt dat sprake is van actuele broedgevallen binnen het plangebied dan worden locatie specifieke maatregelen voorgesteld en/of wordt het plangebied niet vrijgegeven en dienen de werkzaamheden uitgesteld te worden tot nadat het nest niet meer in gebruik Jaarrond beschermde nesten Er is een aantal vogelsoorten waarvan de broedplaatsen jaarrond beschermd zijn en bij verwijdering van de broedplaats altijd ontheffing moet worden aangevraagd. Dit zijn de zogenoemde categorie 1-4-vogelsoorten. Binnen het plangebied zijn meerdere jaarrond beschermde vogelnesten van de huismus aanwezig.
Huismus 1
Voor het broedseizoen wordt in het kader van de wet geen standaardperiode gehanteerd. Het broedseizoen is afhankelijk van klimatologische omstandigheden; dit houdt in dat het seizoen eerder dan wel later van start kan gaan en eerder dan wel later kan eindigen. Van belang is of er broedgevallen aanwezig zijn.
Blad 19 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
In het plangebied zijn op meerdere locaties huismussen waargenomen. Aangenomen wordt, gezien het biotoop van het terrein, de vele geschikte broedlocaties en de talrijkheid van de vogels dat het gaat om lokaal broedende vogels in het plangebied. Het planvoornemen heeft geen direct effect op de broedplaatsen van deze vogels. Er zal geen sprake zijn van vernietiging van jaarrond beschermde nesten van deze huismussen. De huismussen gebruiken de bestaande boerderijen, stallen en erven als leefgebied. Het foerageergebied van huismussen bestaat o.a. uit de stallen, struiken en heggen die op de erven aanwezig zijn. Deze locaties wijzigen niet als gevolg van het planvoornemen. De bestaande erven en particulieren terreinen veranderen niet als gevolg van het voornemen, derhalve worden effecten op de jaarrond beschermde nestlocaties uitgesloten. Categorie 5-soorten Naast soorten met jaarrond beschermde nesten zijn er categorie-5-vogelsoorten, waarvan de nesten alleen jaarrond beschermd zijn als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. Dit laatste is in het plangebied niet van toepassing. Er zijn geen categorie-5soorten te verwachten die zeldzaam zijn in de directe omgeving of onvoldoende nestgelegenheid hebben in de directe omgeving.
Nestplaatsen van vogels in het plangebied vormen geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan, aangezien soortspecifieke maatregelen genomen kunnen worden waardoor effecten niet aan de orde zijn.
5.1.2
Vleermuizen Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn (artikel 3.5) Vleermuizen Alle vleermuissoorten (inclusief hun verblijfplaatsen, essentiële vliegroutes en essentiële foerageergebieden) staan vermeld op Bijlage IV van de Europese Habitatrichtlijn. In het kader van de Wet natuurbescherming is daarom een aantal verbodsbepalingen ten aanzien van onder andere vleermuizen neergelegd die in principe niet overtreden mag worden door onder andere een ruimtelijke ontwikkeling. Langs de noordrand van het plangebied (de Doornsteeg) is een belangrijke vliegroute voor vleermuizen (gewone dwergvleermuis en laatvlieger) aanwezig. Deze vliegroute blijft behouden, ook na de ontwikkeling van Doornsteeg fase 1 en 2. In de nieuwe situatie mogen alleen de huidige aanwonende bewoners gebruik maken van de Doornsteeg met de auto. De Doornsteeg wordt een fietsstraat voor overige bewoners en gebruikers. De verlichting langs de Doornsteeg blijft de eerste tijd nog ongewijzigd. Het plan is om na verloop van tijd de verlichting te verbetering, met name voor de sociale veiligheid van de fietsstraat, met aangepaste (vleermuisvriendelijke) verlichting (groen). Hiermee blijft de belangrijke vliegroute langs de Doornsteeg behouden en zijn er geen negatieve effecten. Foerageergebied is beschermd als het van essentieel belang is voor het in stand houden van een vaste verblijfplaats.
Dit is het geval als bij het verdwijnen van het foerageergebied de verblijfplaatsen ook zou verdwijnen. De foerageerfunctie van vleermuizen is met name aanwezige in houtwallen of knotrijen of begroeide slootkanten. Dergelijke structuren zijn niet in het plangebied aanwezig en/of worden niet aangetast. De laan van Doornsteeg blijft intact en wordt niet aangetast. De centraal gelegen beek met de aantakkende watergangen in het plangebied, worden in het planvoornemen opgenomen en behouden een groen natuurlijk karakter als park en groenzone. Het plangebied wordt niet intensief gebruikt als foerageergebied.
Blad 20 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Op basis van het eerder uitgevoerde onderzoek en het landschap van het plangebied (agrarisch land) kan geconcludeerd worden dat het plangebied (fase 2 en 3) geen essentieel foerageergebied vormt voor vleermuizen. Op basis van het uitgevoerde vleermuisonderzoek kan in alle redelijkheid worden gesteld dat de voorgenomen plannen geen invloed zullen hebben op de vleermuisactiviteiten die zijn vastgesteld binnen het plangebied. Voor wat betreft vleermuizen zijn er geen belemmeringen te verwachten ten aanzien van Wet natuurbescherming. Concluderend: aangenomen wordt dat de soortbescherming uit de Wet natuurbescherming geen belemmering vormt voor het vaststellen van het plan voor wat betreft de vleermuizen. Overige zwaar beschermde zoogdieren Er zijn geen zwaarder beschermde zoogdieren in het plangebied aangetroffen en worden tevens niet verwacht. Het plangebied herbergt geen optimaal leefgebied voor deze soorten. Effecten zijn dan ook uitgesloten.
5.2.1
Effecten op Natura 2000-gebieden Uit de bureaustudie blijkt dat in de omgeving van het plangebied geen Natura 2000-gebied ligt. De Natura 2000-gebieden liggen buiten het invloedsgebied van het plan wat betreft de storingsfactoren versnippering, verdroging, geluid-, optische en lichtverstoring. Vanwege de afstand en de afscherming door omliggende elementen worden effecten op soorten, habitats van soorten of habitattypen in enig Natura 2000-gebied door deze factoren uitgesloten. Het eventuele effect als gevolg van stikstofdepositie (verzuring en vermesting vanuit de lucht) op nabij gelegen Natura 2000-gebieden is separaat getoetst, middens een Aerius berekening (Antea Group, 2017).
5.2.2
Effecten op het Natuurnetwerk (NNN) Aangezien er geen werkzaamheden worden verricht waardoor vernietiging van NNN gronden aan de orde is, kan een beoordeling op aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden achterwege blijven. Gezien de afstand en de tussenliggende elementen ten behoeve van de afscherming en gezien het feit dat de Provinciale Ruimtelijke Verordening van de provincie geen externe werking kent, zijn vanuit dit oogpunt wat betreft het NNN geen belemmeringen aan de orde voor de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan.
Blad 21 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
6
Bronnen Antea Group, 2015. Aanvullend onderzoek in Doornsteeg in Nijkerk. Inventarisatie van beschermde dier- en plantensoorten. Projectnummer 266155.02. 15 september 2015, Antea Group, 2017. Onderzoek stikstofdepositie ontwikkeling Doornsteeg Nijkerk. Projectnummer 0416273.00. 30 mei 2017. Bos, F.G., Bosveld, M.A., Groenendijk, D.G., Van Swaay, C.A.M. & Wynhoff, I., 2006. De dagvlinders van Nederland - verspreiding en bescherming. Nederlandse Fauna 7. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & EIS Nederland, in samenwerking met De Vlinderstichting, Wageningen. Creemers, R.C.M. en Delft, J.J.C.W. van (RAVON) (redactie), 2009. De Amfibieën en Reptielen van Nederland. Nederlandse Fauna Deel 9. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, European Invertebrate Survey – Nederland, Leiden. Kosten E., H., Limpens, H. Bouman & J. Reinhold, 2011. Vleermuisvriendelijk bouwen. Handreiking voor huiseigenaar, architect en beleidsmedewerker. Zoogdiervereniging & Tauw. Limpens, H., Twisk, P., Veenbaas, G., 2004. Met vleermuizen overweg. Uitgave Dienst Weg- en Waterbouw, Delft, en Vereniging voor Zoogdierkunde en Zoogdierbescherming, Arnhem. Limpens, H., Regelink, J., en Koelman, R. (2010). Vleermuizen en planologie. Zoogdiervereniging, Arnhem. Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Buiten aan het werk? Houd tijdig rekening met beschermde planten en dieren.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, 2014a. Soortenstandaard Huismus. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, 2014b. Soortenstandaard Gierzwaluw. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, 2014. Soortenstandaard Gewone dwergvleermuis. Overig: NDFF Provincie Zuid-Holland, kaartenbank AERIUS Calculator
Blad 22 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Bijlagen
Blad 23 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Bijlage I: Wettelijk kader Soortbescherming Een van de doelen van de Wnb is de bescherming van inheemse flora en fauna. Vanuit deze wet is bij ruimtelijke ingrepen de initiatiefnemer verplicht op de hoogte te zijn van de mogelijk voorkomende beschermde natuurwaarden binnen het plangebied. Het uitgangspunt van de wet is dat geen schade mag worden toegebracht aan beschermde soorten, tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan (het ‘nee, tenzij’ – principe). Bepaalde handelingen, waaronder ruimtelijke ingrepen, waarbij beschermde soorten in het geding zijn, zijn slechts bij uitzondering en onder voorwaarden mogelijk. Hieronder wordt uitgelegd welke verbodsbepalingen gelden, welke vrijstellingen er gelden en op welke gronden ontheffingen kunnen worden aangevraagd.
Verbodsbepalingen soortbescherming In de Wnb is soortbescherming opgedeeld in drie categorieën. Voor elke categorie gelden verschillende verbodsbepalingen die onder andere zijn vermeld in artikel 3.1, 3.5 en 3.10 van de Wnb. In het tekstkader van deze Bijlage (zie volgende pagina) staan de artikelen uitgeschreven. Het gaat om de volgende drie categorieën: -
soorten van de Vogelrichtlijn; soorten van de Habitatrichtlijn, inclusief bijlage I en II uit Verdrag van Bern en bijlage I uit Verdrag van Bonn; ‘andere soorten’ (onderdeel A ‘fauna’ en onderdeel B ‘flora’), oftewel de Nationale soorten.
Voor soorten vallend onder bovenstaande beschermingsregimes geldt dat ze in principe niet (opzettelijk) gedood en verstoord mogen worden, ook verblijfplaatsen mogen niet vernietigd worden. Bij Vogelrichtlijnsoorten is opgenomen dat verstoring is toegestaan indien de verstoring niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende soort. Dit geldt echter niet voor Habitatrichtlijnsoorten, inclusief bijlage I en II Bern en bijlage I Bonn (zie Tabel A van deze Bijlage voor de vogelsoorten en Tabel B van deze bijlage voor een uiteenzetting van soorten niet zijnde vogels). Voor de ‘andere soorten’ geldt dat verstoring is toegestaan. Soorten die zijn opgenomen in bijlage A en B van de Wnb (‘andere soorten’) zijn opgenomen in tabel C en D van deze Bijlage.
Blad 24 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Verbodsbepalingen Wet natuurbescherming artikel 3.1, 3.5 en 3.10 Artikel 3.1 Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn 1. 2. 3. 4. 5.
Het is verboden opzettelijk van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten als bedoeld in artikel 1 van de Vogelrichtlijn te doden of te vangen. Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen. Het is verboden eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te rapen en deze onder zich te hebben. Het is verboden vogels als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te storen. Het verbod, bedoeld in het vierde lid, is niet van toepassing indien de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort.
Artikel 3.5 Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn 1.
2. 3. 4. 5.
Het is verboden in het wild levende dieren van soorten, genoemd in bijlage IV, onderdeel a, bij de Habitatrichtlijn, bijlage II bij het Verdrag van Bern of bijlage I bij het Verdrag van Bonn, in hun natuurlijk verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te vangen. Het is verboden dieren als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te verstoren. Het is verboden eieren van dieren als bedoeld in het eerste lid in de natuur opzettelijk te vernielen of te rapen. Het is verboden de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren als bedoeld in het eerste lid te beschadigen of te vernielen. Het is verboden planten van soorten, genoemd in bijlage IV, onderdeel b, bij de Habitatrichtlijn of bijlage I bij het Verdrag van Bern, in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen.
Artikel 3.10 Beschermingsregime andere soorten 1.
2.
3.
Onverminderd artikel 3.5, eerste, vierde en vijfde lid, is het verboden: a. in het wild levende zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen en kevers van de soorten, genoemd in de bijlage, onderdeel A, bij deze wet, opzettelijk te doden of te vangen; b. de vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren als bedoeld in onderdeel a opzettelijk te beschadigen of te vernielen, of c. vaatplanten van de soorten, genoemd in de bijlage, onderdeel B, bij deze wet, in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. Artikel 3.8, met uitzondering van het derde en vierde lid, is van overeenkomstige toepassing op de verboden, bedoeld in het eerste lid, met dien verstande dat, in aanvulling op de redenen, genoemd in het vijfde lid, onderdeel b, de noodzaak voor de ontheffing of vrijstelling ook verband kan houden met handelingen: a. in het kader van de ruimtelijke inrichting of ontwikkeling van gebieden, daaronder begrepen het daarop volgende gebruik van het ingerichte of ontwikkelde gebied; b. ter voorkoming van schade of overlast, met inbegrip van schade aan sportvelden, schietterreinen, industrieterreinen, kazernes, of begraafplaatsen; c.
ter beperking van de omvang van de populatie van dieren, in verband met door deze dieren ter plaatse en in het omringende gebied veelvuldig veroorzaakte schade of in verband met de maximale draagkracht van het gebied waarin de dieren zich bevinden; d. ter voorkoming of bestrijding van onnodig lijden van zieke of gebrekkige dieren; e. in het kader van bestendig beheer of onderhoud in de landbouw of bosbouw; f. in het kader van bestendig beheer of onderhoud aan vaarwegen, watergangen, waterkeringen, waterstaatswerken, oevers, vliegvelden, wegen, spoorwegen of bermen, of in het kader van natuurbeheer; g. in het kader van bestendig beheer of onderhoud van de landschappelijke kwaliteiten van een bepaald gebied, of h. in het algemeen belang. De verboden, bedoeld in het eerste lid, onderdelen a, en b, zijn niet van toepassing op de bosmuis, de huisspitsmuis en de veldmuis voor zover deze dieren zich in of op gebouwen of daarbij behorende erven of roerende zaken bevinden.
Blad 25 van 38
Natuurtoets BP Doornsteeg fase 2 en 3 Nijkerk projectnummer 0416273.00 13 maart 2018 revisie 01 Gemeente Nijkerk
Tabel A. Vogels die vallen onder artikel 3.5 (Bern bijlage II, Bonn bijlage I) én in Nederland broeden. Vogels Appelvink Baardman Beflijster Bergeend Bergfluiter Bijeneter Blauwborst Blauwe kiekendief Boerenzwaluw Bontbekplevier Bonte strandloper Bonte vliegenvanger Boomklever Boomkruiper Boompieper Boomvalk Bosrietzanger Bosruiter Bosuil Braamsluiper Brandgans Bruine kiekendief Buizerd Casarca Cetti's zanger Draaihals Duinpieper Dwergmeeuw Dwergstern Engelse kwikstaart Europese kanarie Fitis Fluiter Geelgors Gekraagde roodstaart Gele kwikstaart Geoorde fuut Glanskop Goudhaan Grasmus Graspieper Graszanger Grauwe kiekendief Grauwe klauwier Grauwe vliegenvanger Griel Groene specht Groenling
Grote bonte specht Grote gele kwikstaart Grote karekiet Grote stern Grote zilverreiger Havik Heggenmus Hop Huiszwaluw IJsvogel Kerkuil Klapekster Klein waterhoen Kleine barmsijs Kleine bonte specht Kleine karekiet Kleine plevier Kleine zilverreiger Kleinst waterhoen Kluut Kneu Koereiger Koolmees Kortsnavelboomkruiper Kraanvogel Krekelzanger Kruisbek Kuifmees Kwak Kwartelkoning Lepelaar Matkop Middelste bonte specht Nachtegaal Nachtzwaluw Noordse stern Oehoe Oeverloper Oeverpieper Oeverzwaluw Ooievaar Orpheusspotvogel Paapje Pestvogel Pimpelmees Poelruiter Porseleinhoen
Purperreiger Putter Ransuil Rietgors Rietzanger Rode wouw Roerdomp Roodborst Roodborsttapuit Roodhalsfuut Rouwkwikstaart Sijs Slangenarend Slechtvalk Smelleken Snor Sperwer Spotvogel Sprinkhaanzanger Steenuil Steltkluut Strandplevier Taigaboomkruiper Tapuit Tjiftjaf Torenvalk Tuinfluiter Velduil Visarend Visdief Vuurgoudhaan Wespendief Wielewaal Winterkoning Witbandkruisbek Witte kwikstaart Witwangstern Woudaap Zeearend Zwarte mees Zwarte ooievaar Zwarte roodstaart Zwarte specht Zwarte stern Zwarte wouw Zwartkop Zwartkopmeeuw