CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2023-072 GEWIJZIGDE Bijlage 1 - Programmabegroting 2024-2027 (wijzigingen op pagina 11 en 70 zijn geel gearceerd)

Raadsvergadering 2 november 2023, gemeente NijkerkBij agendapunt: Programmabegroting 2024-2027 (2023-072) - 1e deel bespreking31.540 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Doelstelling Ondermijning: De gemeente Nijkerk onaantrekkelijk maken voor ondermijnende criminaliteit en effectief op te treden tegen overtredingen, om hierdoor te voorzien in een veilige, leefbare en eerlijke samenleving.

28

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Activiteit 1 - Meerdere integrale controles per jaar Activiteit 2 - Het implementeren en uitvoering geven aan het beleid Bibob Activiteit 3 - Inwoners bewust maken en informeren over signalen van ondermijning Activiteit 4 - Repressief optreden tegen drugscriminelen op basis van onze bestuurlijke en strafrechtelijke mogelijkheden Doelstelling Zorg en veiligheid We willen dat signalen van personen met onbegrepen gedrag van de verschillende partners zo snel mogelijk integraal worden opgepakt zodat voortzetting van de problemen of eventuele overlast kan worden voorkomen. Activiteit 1 - Meer en eerder inzicht in de aard en omvang van de problematiek met betrekking tot overlast van personen met verward gedrag of kwetsbare personen. Activiteit 2 - Via een structureel overleg signalen bespreken en acties uitzetten Doelstelling Digitale weerbaarheid Het vergroten van de weerbaarheid van digitaal kwetsbare inwoners om te voorkomen dat zij slachtoffer worden van de verschillende vormen van digitale criminaliteit. Activiteit 1 - Het verhogen van de meldingsbereidheid voor digitale criminaliteit Activiteit 2 - Het ontwikkelen van een lokaal digitaal veiligheidsbeeld. Activiteit 3 - Het ontwikkelen van een Plan van Aanpak Digitale Weerbaarheid Activiteit 4 - Een betere samenwerking met ketenpartners in het aanpakken van digitale criminaliteit

Doelstelling Crisisbeheersing Het opzetten en implementeren van een vakbekwame interne crisisorganisatie die aansluit bij de regionale crisisstructuur. Activiteit 1 - Een interne crisisorganisatie die aansluit op de regionale crisisorganisatie. Activiteit 2 - Het op regelmatige basis trainen en opleiden van interne medewerkers. Activiteit 3 - Ons aandeel leveren in de regionale piketpoule van de VGGM.

Doelstelling 29

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Handhaving Een gedegen handhavingsteam dat aan de hand van een strategie en uitvoeringsplan gaat handhaven. Belangrijk is dat de handhaving op verschillende manier kan worden ingezet en de handhavingsinstrumenten aansluiten op het Integrale Veiligheidsplan en beleid. Activiteit 1 - Het maken van een handhavingsstrategie met daarin aandachtpunten, prioriteiten en capaciteitsverdeling. Activiteit 2 - zorgen voor integrale handhaving die aansluit op bestaande of nieuwe activiteiten van betrokken partners.

Doelstelling Vergunningverlening Zo tijdig mogelijk het overleg met organisatoren het overleg over vergunningaanvragen opstarten om op die manier tot een goede, gedegen vergunningaanvraag te komen, die voldoet aan daaraan te stellen eisen. Activiteit 1 Meer in contact treden met organisatoren van evenementen om te voldoen aan de landelijke veiligheidseisen en informatie uit te wisselen.

Indicatoren bij de doelstellingen Doelstelling

Beleidsindicator

Eenheid

2020

2021

2022

Aantal bestuurlijke rapportages

Rapportages vanuit de politie die de burgemeester de mogelijkheid geven om bestuurlijk op te treden Toetsing ter voorkoming van het faciliteren van ondermijnende activiteiten.

4

15

16

0

0

1*

36

34

43

niet bekend

niet bekend

niet bekend

25

81

55

Ondermijning

Aantal Bibob trajecten

Zorg en veiligheid Veiligheidshuis casussen

Aantal MDO's

Zorg en veiligheid casussen die regionaal en integraal bij het veiligheidshuis worden besproken Multidiciplinaire overleggen over zorg casuistiek binnen de gemeenten tussen het sociaal domein en veiligheid.

Digitale Weerbaarheid Aantal aangiftes

Het aantal geregistreerde aangiftes bij de

30

B e g r o t i n g

2 0 2 4

politie in het kader van digitale criminaliteit. Crisisbeheersing Piket functionarissen

Aantal crisisoefeningen

Aantal regionale 1 piketfunctionarissen in de gemeentelijke organisatie. Crisisoefeningen om 0 de lokale medewerkers te trainen in hun taak binnen de lokale crisisorganisatie.

1

1

0

0

Het aantal procesverbalen Sfeerrapportages van wijken of overlastlocaties.

250

500

900

0

40

80

Een multidisciplinair overleg ter voorbereiding van een groot evenement. Een evaluatiegesprek met organisatoren van een evenement.

3

3

5

3

3

5

Handhaving Procesverbaal sfeerrapportage

Vergunningverlening** MDO's

Evaluaties

*In afgelopen jaren zijn – mede vanwege corona – geen Bibob-trajecten gedaan. In 2022 is het beleid t.a.v. Bibob volledig herzien en zijn afspraken gemaakt over het implementeren van dit beleid, .a. door het inzetten van een Bibob-coördinator ** Vergunningverlening: in 2020 en 2021 zijn er minder evenementen georganiseerd en vergund in verband met covid 19.

31

B e g r o t i n g

2 0 2 4

3.3 Financiële middelen 3: Perspectief Veilig x € 1.000 Baten 3.1 Een veilige samenleving maken we samen Totaal Baten Lasten 3.1 Een veilige samenleving maken we samen Totaal Lasten Saldo baten en lasten Mutaties reserves Toevoeging reserves Onttrekkingen reserves Resultaat programma

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

78 78

78 78

78 78

78 78

-4.244 -4.244 -4.166

-4.179 -4.179 -4.101

-4.090 -4.090 -4.012

-4.089 -4.089 -4.011

-4.166

-4.101

-4.012

-4.011

32

B e g r o t i n g

2 0 2 4

4. Perspectief Dienstverlening 4.1 Actuele ontwikkelingen Het verbeteren dan wel intensiveren van de externe communicatie en participatie zijn als speerpunten in de ontwikkelagenda benoemd. Bij steeds meer opgaven spelen deze speerpunten een rol richting de inwoners en vraagt dit om een nadrukkelijke kwaliteitslag.

4.2 Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen Maatschappelijke opgave 4.1 Dienstverlening is ons werk

Momenteel wordt het concept Servicecentrum uitgewerkt. Het Servicecentrum is geen plek of een team, maar een organisatie-eenheid: het geheel waarbinnen diverse activiteiten plaatsvinden ter uitvoering van goede dienstverlening. Het is een uitgebreide dienstverlening, waarbij de inwoner bij voorkeur in één keer geholpen wordt door de generalist. Bij een complexere vraag wordt de inwoner bij voorkeur direct door de specialist geholpen. Als dit niet mogelijk is, doet de generalist een goede uitvraag, zodat de specialist een juiste en volledige vraag heeft en goed kan reageren. In dit hele proces heeft de inwoner de kanaalkeuze volgens de Omnichannel-gedachte en zal de inwoner altijd hetzelfde antwoord mogen verwachten. We werken uit wat er nodig is om de reactie op een complexe vraag van een bezoekende inwoner ook direct fysiek of hybride mogelijk te maken. Het Servicecentrum plaatst dienstverlening centraal binnen de organisatie en zal met Omnichannel leidend zijn in de gemeentelijke visie op dienstverlening. Dit betekent dat de regie van kanalen binnen het Servicecentrum komt en verantwoordelijkheden, rollen en profielen van medewerkers van verschillende teams mogelijk moeten worden aangepast. De interne dienstverlening krijgt in belangrijke mate vorm vanuit de teams die samenwerken in BLNP verband.

Deze samenwerking is opgezet in 2017 als Regeling Zonder Meer met de gemeenten Bunschoten, Leusden en Putten. De afgelopen periode is onderzoek gedaan naar de doorontwikkeling van deze samenwerking. Binnenkort wordt aan de raad een voorstel voorgelegd om deze doorontwikkeling verder vorm te geven. We maken als gemeente een participatievisie. Als deze visie door de raad wordt vastgesteld, heeft dit consequenties voor veel taakvelden: bij beleidsvorming of activiteiten van de gemeente wordt participatie de norm. Omgevingsbewust werken en participatie als uitgangspunt zorgen voor een optimale relatie met de samenleving en leveren betere plannen op. Belangrijk is dat dit meer tijd kost en ook meer financiële kosten met zich meebrengt. Binnen de bestaande organisatie betekent dit dat de nadruk meer komt te liggen op kwaliteit, wat ten koste gaat van kwantiteit. Minder, maar betere plannen. We willen bereiken We willen bereiken dat inwoners van Nijkerk de gemeente ervaren als een dienstverlenende en betrouwbare partner in ontwikkelingen en initiatieven, die doet wat mogelijk is voor en met de inwoners binnen gestelde kaders en richtlijnen. Activiteiten • Het organisatorisch inbedden van de benodigde kwaliteiten voor de verbetering van de communicatie en participatie is een opgave, die door de directie met voorrang opgepakt wordt. 33

B e g r o t i n g

• • •

2 0 2 4

Vanuit het dienstverleningsbewustzijn gaan we werken vanuit het stoplichtprincipe, dat in de praktijk doorgevoerd moet gaan worden door medewerkers. Het integraal en opgavegericht samenwerken wordt als één van de leidende principes in de organisatie doorgevoerd. Het dienstverleningsconcept krijgt ook invulling door de werkwijze en inrichting bij de overgang naar ons nieuwe gemeentehuis. We gaan daar werken met een nieuwe serviceformule en mensen kunnen ons op meerder manieren bereiken (het project Omnichannel).

Maatschappelijke opgave 4.2 Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien In aanvulling op de programma’s geeft dit onderdeel een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. De algemene dekkingsmiddelen, zoals het gemeentefonds, worden niet als baten in de diverse programma’s opgenomen. Inzicht in de baten is echter essentieel voor de raad. Daarom maken de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ook onderdeel uit van dit perspectief. De voorgaande programma’s omvatten alle baten en lasten die nodig zijn voor de realisering van die programma’s. Specifieke gemeentelijke heffingen zoals het rioolrecht en de afvalstoffenheffing zijn opgenomen bij de baten van het betreffende programma. Hetzelfde gebeurt met de specifieke uitkeringen. Het BBV schrijft in artikel 8 voor dat in de begroting een bedrag wordt opgenomen voor onvoorziene uitgaven. Het bedrag voor onvoorzien kan, volgens de voorschriften, worden geraamd voor de begroting in zijn geheel of per programma. Er is voor gekozen om de post onvoorzien voor de begroting in zijn geheel op te nemen. Overzicht algemene dekkingsmiddelen De belangrijkste onderdelen van het overzicht algemene dekkingsmiddelen zijn voorgeschreven door het BBV. Het gaat daarbij om: a. lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is. Dit zijn met name de OZB, de precariobelasting, de toeristenbelasting en de hondenbelasting, b.

algemene uitkeringen (gemeentefonds), c. dividend, d. saldo van de financieringsfunctie, e. overige algemene dekkingsmiddelen. Tabel Specificatie algemene dekkingsmiddelen BATEN

(bedragen x € 1.000) 2024

2025

2026

2027

11.411

11.471

11.531

11.591

174

174

174

174

77.318

78.374

72.752

72.795

380

380

380

380

Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen (OZB) Lokale heffingen (overige belastingen) Gemeentefonds Dividend Saldo financieringsfunctie Totaal algemene dekkingsmiddelen

127

94

71

50

89.410

90.493

84.908

84.990

24

24

24

24

LASTEN Onvoorzien

Toelichting Hieronder wordt in het kort het beleid ten aanzien van de onderwerpen uit de tabel toegelicht. Lokale heffingen 34

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Het beleid over de lokale heffingen wordt uitvoeriger beschreven in de paragraaf Lokale heffingen van deze begroting. Gemeentefonds Het gemeentefonds kent drie soorten uitkeringen: • de algemene uitkering • decentralisatie- en • integratie-uitkeringen De algemene uitkering Binnen het gemeentefonds is de algemene uitkering de grootste component. Het bedrag aan algemene uitkering wordt verdeeld over de gemeenten met maatstaven, zoals het inwonertal en de oppervlakte van een gemeente, een aan de maatstaven gekoppeld gewicht (bedrag per eenheid) en de uitkeringsfactor. De maatstaven kunnen voortdurend aan veranderingen onderhevig zijn. Daarnaast wordt de ontwikkeling van de algemene uitkering voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven (netto gecorrigeerde rijksuitgaven; NGRU). Volgens de normeringssystematiek (trap op-trap af) hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van de algemene uitkering. Het trap op-trap af principe wordt na 2025 losgelaten. De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds, voortvloeiend uit de normeringssystematiek, wordt het accres genoemd. De huidige demissionaire regering is van plan om de financieringssystematiek met ingang van 2027 aan te passen. De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de Meicirculaire 2023.

Voor de publicatie en de behandeling van deze begroting ontvangt de gemeenteraad een raadsinformatiebrief over de uitkomst van de septembercirculaire 2023. De financiële effecten hiervan zijn nog niet verwerkt in deze begroting. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Deze uitkeringen maken, net als de algemene uitkering, deel uit van het gemeentefonds, maar hebben een eigen verdeling. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn net als de algemene uitkering vrij besteedbaar en er vindt geen verantwoording naar het Rijk plaats, wat bij specifieke uitkeringen wel het geval is. Veel van de uitkeringen zijn verbonden met een zeker doel. Vanuit dat perspectief kan de bestedingsvrijheid formeel niet, maar materieel wel begrensd zijn. Dividend De gemeente Nijkerk heeft aandelen in Alliander, Vitens en BNG. Voor de aandelen van Alliander en de BNG gezamenlijk wordt een opbrengst geraamd van € 380.000 per jaar. Vanaf 2021 ontvangen we voorlopig geen dividend meer van Vitens. Voor de rente van de in 2021 verstrekte lening aan Alliander wordt gezien het beperkte risico (Alliander heef de hoogste rating namelijk triple A) en de materialiteit van het bedrag geen reserve opgenomen. Saldo van de financieringsfunctie Het betreft hier het saldo van enerzijds de gecalculeerde rentelast en anderzijds de aan diverse programma’s doorberekende rentelast.

De gecalculeerde netto rentelast voor 2024 is € 2,1 miljoen. Op basis van de door de raad vastgestelde financiële spelregels is € 2,2 miljoen doorbelast aan de diverse programma’s. Hierdoor ontstaat een rekenkundig voordeel van € 0,1 miljoen. Dit is een gevolg van enerzijds de toerekening van de rente aan voorzieningen conform de vernieuwde BBV en anderzijds de doorbelasting van rente op basis van de voorcalculatorische omslagrente in plaats van de werkelijke omslagrente. Het is geen echt budgettair voordeel. EMU-saldo Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Van dit maximale tekort van 3% van Nederland is 2,5% voor de rijksoverheid en 0,5% voor de decentrale overheden. De EMU-systematiek werkt echter op een andere manier dan het baten-lastenstelsel dat decentrale overheden hanteren. Investeringen en uitgaven die worden gedekt uit reserves tellen bijvoorbeeld niet mee in de uitkomst in het baten-lastenstelsel, maar tellen wel door in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben. 35

B e g r o t i n g

2 0 2 4

4.3 Financiële middelen 4: Perspectief Dienstverlening x € 1.000 Baten 4.1. Hoe maken we het samen mogelijk? 4.2. Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien Totaal Baten Lasten 4.1. Hoe maken we het samen mogelijk? 4.2. Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien Totaal Lasten Saldo baten en lasten Mutaties reserves Toevoeging reserves Onttrekkingen reserves Resultaat programma

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

8.872 89.537 98.409

8.944 90.653 99.597

8.963 85.091 94.054

9.035 85.194 94.229

-29.284 -1.267 -30.551 67.858

-29.070 -1.408 -30.478 69.119

-28.026 -1.461 -29.487 64.567

-28.083 -1.533 -29.616 64.613

480 68.338

466 69.586

498 65.065

558 65.171

36

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Paragrafen De paragrafen: zeven dwarsdoorsneden Naast de zeven programma’s en het hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien bestaat de begroting uit een aantal paragrafen. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting, bezien vanuit een bepaald perspectief. Doel van de paragrafen is om inzicht te geven in aspecten die op meerdere programma’s betrekking hebben. Via de paragrafen kan de raad ook beleidsuitgangspunten vaststellen voor beheersmatige aspecten. Het gaat met name om de beleidslijnen van het beheersproces waarbij sprake kan zijn van grote financiële impact, een grote politieke betekenis of een aanzienlijk belang voor de realisatie van de programma’s. Doel van de paragrafen is de raad een instrument te geven om de beleidskaders van deze diverse onderdelen vast te stellen en om de uitvoering te kunnen controleren. Thema’s van de paragrafen De volgende paragrafen zijn voorgeschreven: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid

37

B e g r o t i n g

2 0 2 4

1. Lokale heffingen Voorgeschreven is dat de paragraaf lokale heffingen ten minste bevat: • De geraamde inkomsten; • Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; • Een overzicht op hoofdlijnen van kostendekkendheid van de diverse heffingen en de bijbehorende beleidsuitgangspunten; • Een aanduiding van de lokale lastendruk; • Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding is gebonden (specifieke heffingen), als op de heffingen waarvan de besteding ongebonden is (algemene dekkingsmiddelen). De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht is daarom van belang voor de raad. Een aanduiding van de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten compleet. Uitgangspunt in de regelgeving is dat tarieven voor een rechtstreekse dienstverlening niet meer mogen opbrengen dan zij aan werk kosten. Er is geen winstdoelstelling voor deze tarieven. Deze uitgangspunten hebben vooral gevolgen voor het tarievenbeleid van retributies in het algemeen en de tarieven van de afvalstoffenheffing en van het rioolrecht.

Bij het onderdeel tarievenbeleid retributies komen wij hierop terug.

1.1 Geraamde inkomsten De inkomsten uit lokale heffingen worden in 2024 geraamd op € 22,0 miljoen. De opbouw is als volgt: bedragen x € 1 miljoen 2022

2023

2024

Belastingen OZB woningen

6,1

6,4

6,7

OZB niet woningen

4,3

4,5

4,7

Parkeerbelastingen

0,3

0,4

0,4

Rioolheffing

2,2

2,2

2,6

Afvalstoffenheffing

3,5

3,4

3,8

Precariobelasting

-

-

-

Overige *)

0,5

0,5

0,5

Totaal belastingen

16,9

17,4

18,7

Leges

2,0

2,0

2,5

Lijkbezorgingsrechten

0,6

0,6

0,6

Overige **)

0,2

0,3

0,2

Retributies en leges

Totaal retributies en leges

2.8

2,9

3,3

Totaal lokale heffingen

19,7

20,3

22,0

* hondenbelasting, forensenbelasting, toeristenbelasting ** haven-, kade- en liggelden

38

B e g r o t i n g

2 0 2 4

1.2 Beleid lokale heffingen Algemeen tarievenbeleid belastingen Voor 2024 is een inflatiecorrectie berekend op de gemeentelijke belastingen en heffingen van 4,3%. (bron: kadernota 2024 raad; juni 2023) Landelijk, maar zeker ook in Nijkerk staat bij veel gemeenten het presenteren van een structureel sluitende (meerjaren)begroting, onder druk. Dit als gevolg van onzekerheden over de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente ingaande de jaarschijf 2026 e.v.; de algemene uitkering van het rijk. De opschalingskorting gaat vanaf 2026 weer oplopen, tevens wordt de groei van het gemeentefonds (het accres) gekoppeld aan de rijksuitgaven netto tot 2025 voortgezet. Voor latere jaren wordt het accres bevroren door het rijk. Tevens hebben macro-economische ontwikkelingen zoals een hoog inflatiecijfer met een hoge rente dientengevolge impact op investeringen en de ontwikkelagenda 2023-2026. In de Kadernotitie 2024 wordt dit erkend en worden stappen voorbereid teneinde meerjarig (betreft met name jaarschijf 2026 en 2027) een sluitende begroting te presenteren. Gelijktijdig wordt bij het rijk aangedrongen op een helder financieel meerjarig perspectief. Heffing bijdrage Bedrijfsinvesteringszone Na een zorgvuldige voorbereiding en nauwe samenwerking met de Ondernemersvereniging Hoevelaken is met ingang van 2017 besloten tot invoering van een BIZ voor het centrum van Hoevelaken.

De door de gemeente, via dienstverlening door GBLT, te heffen bijdragen worden via een subsidie uitgekeerd aan de Stichting Centrum Hoevelaken. Eind 2021 is, in goed overleg met het Stichtingsbestuur, wederom gestemd en bepaalde de uitslag van de stemming dat de looptijd wederom met 5 jaar wordt verlengd, ingaande 2021 t/m 2025. Hondenbelasting In april 2023 heeft uw raad het nieuwe honden-uitlaatbeleid vastgesteld. Hierin is expliciet besloten, de kosten voor het honden-uitlaatbeleid in overeenstemming te brengen met de inkomsten door de hondenbelasting. Toeristenbelasting Op basis van de informatie van GBLT is de verwachting dat de raming 2024 op € 307.000 uitkomt. Onroerende Zaakbelasting/ WOZ Met ingang van 2022 moesten alle gemeenten andere gegevens over gebouwen en woningen gaan gebruiken in de basisregistratie (BAG). Deze basisregistratie wordt onder andere gebruikt om de WOZ-waardering te bepalen. Tot dan werd gebruik gemaakt van de inhoud van woningen (m3); vanaf 2022 moest ook Nijkerk de gebruikersoppervlakte (m2) gaan gebruiken. Dit is een regeling van het Rijk met als doel aan te sluiten bij de praktijk dat de waarde van de woning veel meer afhankelijk is van het gebruikersoppervlak dan van de inhoudsmaat. Hierdoor gaan de WOZ-waarderingen van woningen beter aansluiten bij de praktijk van de markt.

De WOZ-waarde van de woningen komt tot stand door modelmatige vergelijking van de woningen met andere woningen in dezelfde buurt, waarvan een recente verkoopprijs beschikbaar is. Daarom is de waarde van de woningen dus niet of nauwelijks veranderd bij de overgang van waarderen op inhoud naar gebruikersoppervlakte. Wel kan logischerwijs de zogenaamde mutatiedetectie (een inhaalslag die gelijktijdig is gestart om op basis van luchtfoto’s onder meer vergunningsvrije objecten in kaart te brengen) van invloed zijn op de hoogte van de aanslag, Vanaf het belastingjaar 2020 wordt de waardering naar gebruikersoppervlakte in Nijkerk gebruikt als basis voor de belastingheffing 2020. Zo ook voor 2024 en verdere jaren. No Cure No Pay Er is al veel gedaan door GBLT om de ncnp-kosten naar beneden te krijgen.

39

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Zittingen op het gemeentehuis om de burgers op afspraak te woord te staan, dit is door corona niet voortgezet. Sinds 2021 is het mogelijk om direct telefonisch informeel bezwaar te maken bij de taxateur van GBLT. Dit is positief ontvangen. Wel is gebleken dat op piek momenten niet direct contact met de taxateur kan worden verkregen. Daarom is besloten dat deze de klant terugbelt. Ook in 2024 zal deze werkwijze worden gecontinueerd met als doel; een goede uitleg leidt hopelijk tot minder bezwaar van de klant en minder kosten voor de gemeente(n). Zonder een landelijke gecoördineerde aanpak lijkt elk lokaal initiatief moeizaam en kostbaar. De hoop is tevens gevestigd op een aantal maatregelen die staatsecretaris van Rij wil doorzetten om de ncnp-bedrijven het moeilijk te maken makkelijk geld te verdienen aan Woz-bezwaarprocedures. Een verplicht informeel traject voorafgaand aan de bezwaarfase is onderdeel van het pakket. In een brief naar de kamer benoemd de staatssecretaris een aantal maatregelen die hij, naar verwachting nog voor prinsjesdag 2023, in een uitgewerkt plan aan de kamer wil voorleggen. Nu het kabinet is gevallen is deze verwachting ongewis. De OZB wordt berekend over de WOZ-waarde met een peildatum van een jaar eerder. De peildatum voor de OZB 2024 is de peildatum 1-1-2023. Hierin is de waardestijging tussen 1-1-2022 en 1-1-2023 meegenomen.

Begin 2023 is echter een lichte afkoeling van de huizenprijzen waargenomen. Deze is dan door de gehanteerde systematiek, nog niet verwerkt in de aanslagoplegging over 2024. Hierover zal door GBLT, mede door ons aandringen, helder gecommuniceerd worden, om hopelijk onnodige bezwaren te voorkomen. Tarievenbeleid retributies Voor de inkomsten uit retributies wordt met kostprijsdekkende tarieven gerekend. In artikel 212 van de Gemeentewet is voorgeschreven dat de gemeenteraad via de financiële verordening regels stelt voor de wijze van kostprijsbepaling van de gemeentelijke diensten en producten. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met het Besluit Begroting en Verantwoording. De systematiek van toerekenen van kosten wordt uitgevoerd conform de Financiële Verordening en de belastingverordeningen. Bij de bepaling van de kostprijs worden de bijdragen aan en van reserves overigens mee genomen. Rapportage Rekenkamer “Leges in Nijkerk; wie betaalt de rekening” van 2022 In de commissie van 9 juni 2022 is de rapportage Rekenkamer “Leges in Nijkerk, Wie betaalt de rekening” besproken. Het onderzoek ging over de algemene leges van de gemeente.

In deze rapportage zijn de volgende conclusies gedaan: • Niet alle leges zijn 100% kostendekkend, de inzichtelijkheid voor de raad is beperkt; • er is weinig regie op de totstandkoming van de legestarieven; • er is een beperkte informatievoorziening aan de raad dus ook beperkt sturingsmogelijkheid; • er is geen expliciet raadsbesluit genomen waarin gewenste uitgangspunt van 100% kostendekkendheid is vastgelegd. en de volgende aanbevelingen van de Rekenkamer: • Raadsbesluit waarin 100% kostendekkendheid uiteen wordt gezet is gewenst; • meer regelmaat in het actualiseren van de tarieven meer dan de jaarlijkse inflatiecorrectie • op geaggregeerd niveau percentage kostendekkendheid vermelden in de paragraaf lokale heffingen; • Het percentage van kostendekkendheid in paragraaf lokale heffingen (op geaggregeerd niveau ) vermelden. Naar aanleiding van deze aanbevelingen heeft u in de raad van 15 december 2022 expliciet besloten de kostendekkendheid van de leges te bepalen op “100% tenzij”. Hiermee is voldaan aan deze aanbeveling van de Rekenkamer. Tevens heeft u een besluit genomen om geen groene leges in te voeren in Nijkerk.

40

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Ambtelijk zijn de algemene legesheffingen op kostendekkenheid beoordeeld. Voor 2023 komen we gemiddeld uit op een kostendekkendheid van 95%. Wel zijn er onderlinge verschillen geconstateerd, die zodra de begrotingscijfers 2024 in beeld zijn herberekend zullen worden. Indien nodig zal dit leiden tot een bijstelling in 2024. Globaal driekwart van de inkomsten van de algemene legesheffing wordt veroorzaakt door de leges van de omgevingsvergunning. Met de (uitgestelde) implementatie hiervan per 1-1-2024 en tevens de invoering van de WKB zullen eerst meer kengetallen ontwikkeld moeten worden bij zowel de gemeente als de Omgevingsdienst. Ook dient daar een software-aanpassing plaats te vinden om differentiatie in tarieven, veroorzaakt door de nieuwe Omgevingswet, per gemeente mogelijk te maken. In basis zijn voor de nieuw tarieven van de aangepaste legestabellen (hoofdstuk 2 van de algemene legesverordening) de historische beschikbare kengetallen gebruikt. Op basis van tijdschrijven zullen deze dus verfijnd worden. Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Bouwen (WKB) Eind 2022 werd bekend dat de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2024. Er is meer tijd nodig om het Digitale Stelsel Omgevingswet opgeleverd, ingeregeld en stabiel werkend te krijgen.

Ambtelijk is er hard gewerkt om in OddV verband de juiste afspraken te maken die nodig zijn voor een (geharmoniseerde) juiste uitvoering. Nieuw is de mogelijkheid om milieuleges te heffen, daarnaast is de hele tarieventabel op de schop gegaan, rekening houdend met nieuwe elementen als omgevingstafel etc. Ook de WKB die eveneens per januari 2024 ingevoerd gaat worden zal een effect hebben op de bedrijfsvoering van de omgevingsdienst en ook met onze legesopbrengst. Deze wet regelt dat het toezicht op de uitvoering van de gemeentelijk vergunning ook door een marktpartij (kwaliteitsborger) kan plaatsvinden. Bij de oplevering van het Bouwwerk moet de aannemer aantonen dat aan de regelgeving is voldaan. De pilot, verplicht voor 10% van de afgegeven vergunningen in de gemeente, zal eerst eenvoudige vergunningen betreffen. Dit houdt dan in dat de gemeente geen toezicht op dat deel van de vergunningverlening meer hoeft uit te oefenen. De gemeente blijft wel bevoegd gezag, dus moet de initiatiefnemer verantwoording afleggen aan de gemeente. Hiermee ontstaat een samenspel tussen marktpartijen (aannemer en kwaliteitsborger), de (soms particuliere) initiatiefnemer en de gemeente. Hoe deze marktwerking zal uitpakken is op het moment van de invoering ongewis. De omgevingsdienst heeft zich voorbereid door het aanleggen van een flexibele schil.

Het zal zeker 2 jaar duren voordat dit beeld helder is. Een evaluatiemoment zal daarna plaatsvinden. Op basis van de huidige inzichten van de omgevingswet en de WKB wordt u een in deze begroting 2024 een nieuwe legestarievenlijst voorgelegd. Op basis van opgedane ervaringscijfers zullen de lasten en baten gemonitord worden ter bepaling van de kostendekkendheid. Eerder al in 2022 bent u in een afzonderlijk raadsvoorstel hierover reeds geïnformeerd. Afvalstoffenheffing (gebruikersheffing) Uitgangspunt voor het opstellen van de begroting is een realistische raming. Voor 2024 wordt op basis van het CEP een trendmatige verhoging verwacht van 4,3%. (bron: kadernota 2024; raad juni 2023). De afvalstoffenheffing kent een gesloten financiering. Uitgangspunt is 100% kostendekkendheid. We zien echter dat de markt prijsstijgingen doorberekent die hoger zijn dan ons gehanteerde prijsindexcijfer van de afgelopen jaren, dit als gevolg van een hogere loon- en prijsstijgingen in de markt van afvalverwerking en lagere opbrengsten voor papier en textiel. Dit leidt tot een bijstelling van het vaste deel afvalstoffenheffing (van € 153,20 (2023) naar € 179,10 (2024)). Nijkerk kent naast het vaste tarief per gebruiker ook een tarief per keer dat de burger restafval aanbiedt.

De burger betaalt per keer dat deze de container voor restafval aan de weg zet of het restafval in de (ondergrondse) container doet. Dit heet diftar (‘gedifferentieerd tarief’). Het tarief voor diftar stijgt met de trendmatige stijging van 4,3%. De accountant heeft bij het jaarwerk 2022 geadviseerd de reserve afvalstoffenheffing om te zetten naar een voorziening ter egalisatie van de van derden verkregen middelen. In de nieuwe nota reserves en voorzieningen is dit aangepast. Door inzet van deze voorziening (voorheen reserve) ter egalisatie van de tarieven, is deze leeg. 41

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Door de tariefstijging toe te passen, vooruitlopend op het nieuwe afvalstoffenbeleidsplan dat naar verwachting in Q4 2023 wordt vastgesteld, voldoen we aan de wens van uw raad te komen tot een maximale 100% kostendekkendheid. Voor 2024 is het dekkingspercentage berekend op 93%. Tevens is een storting in de voorziening meegenomen van € 1 per aansluiting. Dit ter voorkoming dat bij tekorten aanspraak gemaakt moet worden op de algemene reserve, zoals in 2023. In vergelijk met andere gemeenten (Coelo) loopt Nijkerk hierdoor meer in de pas van andere referentiegemeenten. Tot dan hoorden we nog tot de goedkoopste gemeenten. In 2024 zal de verwerking voor restafval opnieuw worden aanbesteed. Rioolheffing Uitgangspunt voor het opstellen van de begroting is een realistische raming. Voor 2024 wordt op basis van het CEP een trendmatige verhoging verwacht van 4,3%. (bron: kadernota; raad juni 2023). De rioolheffing kent een gesloten financiering. Uitgangspunt is 100% kostendekkendheid. Voor 2024 wordt het tarief geïndexeerd met de inflatiecorrectie van 9,8%.(standaard 4,3%) De huidige planning is om in het najaar van 2023 het Programma Water Nijkerk 2023 t/m 2027 door uw raad te laten vaststellen. Dit is het oude rioleringsplan (GRP) aangepast aan de Omgevingswet, die per 1 januari 2024 zal ingaan.

De taakopvatting, wordt vollediger en ruimer; we leggen meer verbanden met andere vakgebieden (onder andere gezondheid, groen, vastgoed) in het programma water ten opzichte van het oude GRP. Vanwege hogere materiaal-, energie- en loonkosten en extra kosten voor klimaatadaptatieve maatregelen, zoals ontkoppelen en aanleg infiltratievoorzieningen, zal de rioolheffing toenemen vanaf het jaar 2024. De raad zal daarbij kunnen aangeven binnen welke periode (bijvoorbeeld 5 of 10 jaar) de uiteindelijke maximale rioolheffing wordt bereikt. Omdat kosten en uitgaven voor het riool in een gesloten systeem plaatsvinden zal dit geen gevolgen hebben voor de begroting. Wel kan het invloed hebben op de lasten voor inwoners, afhankelijk van de wijze waarop de kostentoedeling plaats zal gaan vinden.

1.3 Overzicht diverse heffingen De verordeningen met daarin de diverse tarieven worden jaarlijks bij afzonderlijk raadsbesluit gewijzigd dan wel opnieuw vastgesteld. De raadsbesluiten worden integraal bekendgemaakt in het elektronisch gemeenteblad, door plaatsing op de website www.officielebekendmakingen.nl. De actuele en vorige versies van de verordeningen zijn te vinden op www.overheid.nl/lokale wet- en regelgeving.

1.4 Lokale lastendruk Voor de bepaling van de lastendruk wordt gekeken naar de lastendruk huishouding en per woningtype. Hierin worden de OZB voor woningen, de afvalstoffenheffing inclusief de opbrengsten vanwege afvoer van het afval en de rioolheffing betrokken. Wij sluiten hierbij aan bij de definitie die door het COELO wordt gebruikt. Zie hiervoor ook de bijlage met beleidsindicatoren. De mutaties voor een meerpersoonshuishouden eigenaar woning in onderstaande tabel worden veroorzaakt door een stijging van de OZB met 4,3%, een stijging van het rioolrecht met 9,8% en een stijging van de afvalstoffenheffing met 14 á 15%. Tariefstijgingen boven de 4,3% zijn als gevolg van stijgende grondstof en loonstijgingen in een specifieke markt (afval en riool) en minder inkomsten op reststromen als papier en textiel (afval). Vergelijkingstabel lokale lastendruk per huishouden: Meerpersoonshuishouden eigenaar woning Eenpersoonshuishouden eigenaar woning Meerpersoonshuishouden huurder

2024

Stijging 2023-2024

2023

753

7,9%

698

732 221

8,0% 14,3%

678 194 42

B e g r o t i n g

2 0 2 4

per huishouden: Eenpersoonshuishouden huurder

2024 200

Stijging 2023-2024 15,4%

2023 173

Bron 2024: COELO: Atlas van de lokale lasten 2023 plus gevolgen belastingplan 2024

1.5 Kwijtscheldingsbeleid In de gemeente Nijkerk bestaat de mogelijkheid om geheel of gedeeltelijk kwijtschelding te krijgen van de aanslag voor de afvalstoffenheffing (gedeeltelijk), de ozb en de rioolheffing (gedeeltelijk). Om daarvoor in aanmerking te komen, mag het inkomen niet hoger zijn dan 100% van het bijstandsniveau en vindt er een vermogenstoets plaats. Ook wordt bij de toetsing rekening gehouden met de netto kosten van kinderopvang. Aan mensen die een bijstandsuitkering ontvangen wordt de kwijtschelding, na toetsing van de voorwaarden, automatisch toegekend. De heffing en invordering van de meeste belastingen wordt uitgevoerd door GBLT (zie hierna). Dit belastingkantoor heeft een koppeling met het Landelijke Inlichtingenbureau. Dit bureau beheert een landelijke database waarin de inkomensgegevens van alle belastingplichtigen zijn opgeslagen. Door gebruik te maken van deze gegevens wordt het toekennen van automatische kwijtschelding verder vergemakkelijkt voor de belastingplichtige. We houden er rekening mee dat in 2024 in totaal € 64.000 wordt kwijtgescholden. Dit bedrag wordt verantwoord op de begrotingspost gemeentelijke armoedebeleid.

1.6 Uitvoering Belastingverordeningen door GBLT Het college heeft de uitvoering van de heffing en de invordering van een aantal gemeentelijke belastingen overgedragen aan de gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus-Tricijn te Zwolle (verder: GBLT). GBLT is een samenwerkingsverband van vijf waterschappen en zeven gemeenten (naast Nijkerk zijn dat Bunschoten, Dalfsen, Ommen, Dronten, Leusden en Zwolle). GBLT bereidt zich voor op de aansluiting van de gemeenten Veenendaal, Woudenberg en Renswoude. De colleges van de drie gemeenten hebben na uitvoerig onderzoek het besluit genomen om de uitvoering van taken op het gebied van WOZ en Belastingen aan GBLT over te dragen. De besluitvorming over toetreding tot de gemeenschappelijke regeling moet nog plaatsvinden, echter stemde het algemeen bestuur van GBLT in zijn vergadering op 5 april 2023 al in met de voorbereidingen van een aansluiting van de drie gemeenten. Op dit moment regelt de gemeente Veenendaal de belastingen voor de drie gemeenten. Het is de bedoeling dat GBLT dit vanaf 1 januari 2025 overneemt. GBLT verzorgt voor de gemeente de volgende belastingen: • onroerendezaakbelastingen • hondenbelasting • afvalstoffenheffing • forensenbelasting • rioolheffing • toeristenbelasting • heffing BIZ-bijdrage centrum Hoevelaken

43

B e g r o t i n g

2 0 2 4

De belastingplichtigen van Nijkerk ontvangen van GBLT een gecombineerde aanslag, waarop zowel de gemeentelijke heffingen als de waterschapsheffingen zijn vermeld. GBLT draagt er zorg voor dat de informatie op de website van GBLT en de telefonische bereikbaarheid op orde zijn, om de vragen van de burgers te kunnen beantwoorden. De afhandeling van bezwaar- en beroepschriften tegen de gemeentelijke heffingen die door GBLT worden uitgevoerd, gebeurt door GBLT. Met ingang van 2020 zijn de verordeningen van de gemeentelijke GBLT partners geharmoniseerd. Dit leidt voor Nijkerk tot enkele geringe aanpassingen. Als basis is namelijk de VNG modelverordening gehanteerd per belastingsoort. In de raad van 1 juni 2023 heeft uw raad ingestemd met de aanpassing van de GR van GBLT en de toetreding van de gemeente Ommen.

44

B e g r o t i n g

2 0 2 4

2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.1 Inventarisatie van de structurele en incidentele weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden van de gemeente om onverwachte en substantiële tegenvallers te dekken. Bijvoorbeeld de algemene reserve en de reserve grondexploitatie, maar ook de onbenutte belastingcapaciteit. Hierbij onderscheiden we incidentele en structurele weerstandscapaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit is bedoeld om rekeningtekorten, calamiteiten en incidentele tegenvallers op te vangen. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de exploitatie op te vangen. Weerstandsvermogen Overeenkomstig de Nota risicomanagement wordt het weerstandsvermogen uitgedrukt in een ratio. Met behulp van dit verhoudingsgetal wordt bepaald of het incidenteel weerstandsvermogen toereikend is. De gemeente Nijkerk streeft naar een ratio van tenminste 0,8. Het weerstandsvermogen is afgenomen ten opzichte van de laatste berekening (Jaarstukken 2022), maar nog ruim boven de gestelde norm van 0,8. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de inzet van de algemene reserve als (tijdelijk) dekkingsmiddel van het verwachte begrotingsresultaat 2024-2027, dit is conform de afspraken uit de Kadernota 2024. Bedragen x € 1.000

Begroting 2023

Rekening 2022

Begroting 2024

Beschikbare weerstandscapaciteit

28.112

39.320

20.225

Gewogen risico’s

7.572

9.784

10.137

Overschot (+)/ tekort (-) weerstandscapaciteit

20.540

29.536

10.088

3,7

4,0

2,0

Ratio weerstandsvermogen *

* Ratio weerstandsvermogen = beschikbare weerstandscapaciteit /gewogen risico’s Incidentele weerstandscapaciteit De beschikbare capaciteit wordt bepaald met behulp van de algemene reserve en de reserve grondexploitatie. Overige reserves betreffen bestemmings-/egalisatiereserves. Deze worden niet ingezet als weerstandsvermogen. Reserve

Begroting 2023

Rekening 2022

Begroting 2024

Algemene reserve (saldo t+4)

17.444

27.965

10.435

Reserve bouwgrondexploitatie (saldo t)

10.668

11.355

9.790

Totaal weerstandscapaciteit

28.112

39.320

20.225

Bedragen x € 1.000

Structureel weerstandsvermogen Wanneer de structurele weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de exploitatierisico’s ontstaat het volgende beeld: Weerstandsvermogen

2024

2025

2026

2027

Bedragen x € 1.000 Onbenutte budgettaire capaciteit

-537

868

-2.844

-2.358

Onbenutte belastingcapaciteit

5.600

5.600

5.600

5.600

Exploitatierisico’s

-2.450

-2.450

-2.450

-2.450 45

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Totaal

2.613

4.018

306

792

Onbenutte budgettaire capaciteit De onbenutte budgettaire capaciteit wordt bepaald door de post onvoorzien en het saldo van de begroting over de jaren 2024-2027. De uitkomst van de onbenutte budgettaire capaciteit bedraagt: Onbenutte budgettaire capaciteit

2024

2025

2026

2027

24

24

24

24

Saldo programmabegroting 2024-2027

-561

844

-2.868

-2.382

Totaal

-537

868

-2.844

-2.358

Bedragen x € 1.000 Onvoorzien

Onbenutte belastingcapaciteit Bij de bepaling van de onbenutte belastingcapaciteit wordt gekeken naar de ruimte die nog aanwezig is om de OZB-tarieven te verhogen. Hiertoe wordt het maximaal toegestane tarief vergeleken met de tarieven van de gemeente Nijkerk. Voor de maximale tarieven wordt uitgegaan van de normen volgens het "redelijk peil" zoals dat wordt gehanteerd voor de toelating tot artikel 12 van de Financiële verhoudingswet. Dit redelijk peil wordt jaarlijks gepubliceerd in de meicirculaire van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Op basis van de laatst beschikbare gegevens (meicirculaire 2023) is dit 0,1614% van de totale WOZ-waarde. De Financiële-verhoudingswet bepaalt dat de eigen inkomsten van een gemeente een bepaald redelijk peil hebben, wil zij in aanmerking komen voor een aanvullende uitkering op basis van artikel 12 Fvw. Om dat te kunnen beoordelen moet duidelijk zijn welke eigen inkomsten daarbij worden betrokken en wat een redelijk peil is. Daarbij gaat het om de eigen inkomsten uit: • de onroerendezaakbelastingen (OZB); • de rioolheffingen; • de afvalstoffenheffingen en reinigingsrechten. Bij gemaximaliseerd tarief bedraagt de OZB-opbrengst voor de gemeente Nijkerk € 17,0 miljoen. De huidige raming van de OZB-opbrengst bedraagt € 11,4 miljoen. Dit brengt de onbenutte belastingcapaciteit op een bedrag van € 5,6 miljoen.

Daarnaast is het een ijkpunt voor het financieel beleid dat de gemeente Nijkerk voert.

2.2 Inventarisatie risico’s Inventarisatie incidentele risico’s Het verschil ten opzichte van de jaarstukken 2022 wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van de structurele risico’s. Bedragen x € 1.000

Begroting

Rekening

Begroting

2023

2022

2024

Risico’s vermogen

2.975

3.050

3.575

Gewogen risico’s grondexploitatie*

4.597

6.734

6.562

7.572

9.784

10.137

Begroting 2023

Rekening 2022

Begroting 2024

Totaal risico’s * Bron: MPG (zie ook paragraaf Grondbeleid) Gewogen risico’s - incidenteel Bedragen x € 1.000, -/- = kans Er zijn geen risico’s met een grote kans

0

0

0 46

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Gewogen risico’s - incidenteel Bedragen x € 1.000, -/- = kans

Begroting 2023

Rekening 2022

Begroting 2024

Grote Kans (GK) = 75% risico

0

0

0

300

300

300

200

0

0

500

300

0

650

575

500

250

250

250

0

0

125

0

250

250

Kleine Kans (KK) = 25% risico

900

1.075

1.125

Structureel risico begrotingsjaar

1.575

1.675

2.450

2.975

3.050

3.575

Risico’s Middelgrote kans: Omgevingswet Nog zeer onzeker is wat de financiële gevolgen zijn na de invoering per 1-1-2024 van de omgevingswet. Verwachting is in het begin wat hogere kosten die in de tijd uitvlakken. Dit risico wordt vanaf 2024 gezien als een risico met een kleine kans. FLO Brandweer Op verzoek van de gemeente Nijkerk voert de VGGM de FLO-overgangsregeling uit. De onzekerheid van de hoogte wordt veroorzaakt door individuele keuzemogelijkheden die de regeling biedt met betrekking tot de omvang van non-activiteitsverlof. Middelgrote Kans (MK) = 50% risico Risico’s Kleine kans: Garantstellingleningen Planschade Gebleken is dat n.a.v. vaststelling van bestemmingsplannen het risico bestaat op een planschadeclaim. Vooralsnog is nog geen claim ingediend op basis waarvan planschade uitgekeerd dient te worden. In het algemeen hebben wij dit risico bij de bouwlocaties bij de ontwikkelaar neergelegd. Omgevingswet Zie hiervoor het gestelde onder kleine kans. Cybercriminaliteit Gemeenten worden steeds vaker getroffen door cybercriminaliteit. Dit levert een risico op onze bedrijfsvoering

Met ingang van de begroting 2022 beschouwen wij het structurele risico van de jaarschijf (2023) als een risico dat incidenteel moet worden afgedekt door onze weerstandscapaciteit. Totaal

Inventarisatie structurele risico’s In volgende tabel is een overzicht opgenomen van de specifieke risico’s die een structureel effect kunnen hebben binnen de exploitatie.

47

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Gewogen risico’s – structureel Bedragen x € 1.000, -/- = kans Risico’s Middelgrote kans: Inflatie en loonkostenontwikkelingen De inflatie en de stijging van de salarissen is momenteel hoog. Een stijging van 1% boven de door ons gebruikte parameters kost de gemeente ongeveer structureel € 500.000. Renterisico Het renteniveau is het laatste jaar sterk gestegen. Voor de komende tijd verwachten wij eerder een rentestijging een daling. Een stijging van de rente heeft uiteraard ook effect op onze rentelast. Een stijging van 1,00% kost ons op basis van onze financieringspositie ± € 500.000. Grote kans (GK) = 75% risico Risico’s Middelgrote kans: Arbeidsmarkt De druk op de arbeidsmarkt is hoog. Het is voor ons steeds moeilijker om kwaliteit binnen te halen voor het budget wat wij daarvoor hebben. Wij verwachten dat dit een opwaartse druk geeft op het personeelsbudget. Sociaal domein Het open-eind-karakter van de diverse regelingen waaronder met name de uitgaven Jeugdhulp en Wmo staan onder druk. Daarnaast zorgt de toekomst van de sociale werkvoorziening, de toename van het aantal statushouders en de grilligheid van de hoogte van de rijksbijdragen voor onzekerheid. WW-verplichtingen Onze bedrijfsvoering brengt het risico van WWverplichtingen met zich mee. Middelgrote kans (MK) = 50% risico Risico’s kleine kans: Er zijn geen risico’s met een kleine kans.

Kleine Kans (KK) = 25% risico Risico’s exploitatie

2024

2025

2026

2027

375

375

375

375

375

375

375

375

750

750

750

750

275

275

275

275

1.250

1.250

1.250

1.250

175

175

175

175

1.700

1.700

1.700

1.700

0 1.575

0 1.575

0 1.575

0 1.575

2.3 Beleid weerstandcapaciteit en risico’s Het beleid is vastgelegd in de nota risicomanagement. Deze zal in 2024 worden geactualiseerd.

48

B e g r o t i n g

2 0 2 4

2.4 Kengetallen De kengetallen geven een globaal beeld van de financiële positie. Voor de eerste globale beoordeling wordt aangesloten bij de zogeheten signaleringswaarden die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest.

Kengetal

Categorie A

Categorie B

Categorie C

Zonder correctie doorgeleende gelden

< 90%

90-130%

>130%

met correctie doorgeleende gelden

< 90%

90-130%

>130%

Solvabiliteitsratio

>50%

20-50%

<20%

Structurele exploitatieruimte

>0%

=0%

<0%

Grondexploitatie

<20%

20-35%

>35%

Belastingcapaciteit “Woonlasten meerpersoonshuishouden”

<95%

95-105%

>105%

Netto schuldquote

Omschrijving

JR 2021

JR 2022

BGR 2023

BGR 2024

MJB 2025

MJB 2026

MJB 2027

Netto schuldquote

51%

47%

75%

76%

85%

89%

87%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

49%

44%

75%

75%

83%

87%

85%

Solvabiliteitsratio

41%

42%

32%

28%

27%

27%

26%

--0,6%

4,9%

-0,8%

0,3%

1,3%

3,0%

-2,7%

Grondexploitatie

23%

23%

22%

21%

26%

23%

17%

Belastingcapaciteit “Woonlasten meerpersoonshuishouden”

82%

75%

82%

80%

80%

80%

80%

Structurele exploitatieruimte

49

B e g r o t i n g

2 0 2 4

3. Onderhoud kapitaalgoederen Het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte, onder andere wegen, riolering, openbare verlichting, groen en gebouwen, legt beslag op een substantieel deel van de financiële middelen in de gemeentebegroting. Het onderhoud van deze goederen is van groot belang voor het zo goed mogelijk functioneren van de gemeente op vele terreinen. Daarom is het belangrijk dat meerjarig de kaders voor het beheer van kapitaalgoederen zijn vastgesteld en de financiële gevolgen inzichtelijk zijn en vertaald in de programmabegroting. In deze paragraaf wordt ingegaan op relevante ontwikkelingen voor de begroting 2024. Het gaat in deze paragraaf om een dwarsdoorsnede van de begroting. Lasten van onderhoud kunnen in diverse programma’s voorkomen. Met vastgestelde beleids- en beheerplannen is inzichtelijk wat de toekomstige investeringen zijn om de kapitaalgoederen in stand te houden. In het algemeen worden de jaarlijkse lasten behorende bij jaarlijks fluctuerende kosten van groot onderhoud constant gehouden door gebruik te maken van een voorziening. Een helder en volledig overzicht is van belang voor een goed inzicht in de financiële positie.

3.1 De beheerplannen per categorie Per categorie kapitaalgoederen bestaan een of meer beheerplannen. Hierin zijn de uitgangspunten voor het beheer beschreven en de beheerplannen geven inzicht in de financiële gevolgen op korte en langere termijn. Wegen Beheerplan Wegen De doelstelling van dit beheerplan is het in stand houden van de openbare wegen die in beheer zijn bij de gemeente Nijkerk. De wegbeheerder is verantwoordelijk voor een optimaal beheer en onderhoud van de verhardingen, zodat de wegen hun functie kunnen vervullen. Optimaal vraagt een afweging tussen de technische minimumeisen, de wensen van de inwoners en het beschikbare budget. Op basis van het beheerplan wegen en de inspectieresultaten, welke begin 2024 worden verwacht, wordt in 2024 klein en groot onderhoud uitgevoerd aan de verharding in de gemeente Nijkerk. Vanuit wegbeheer worden in 2024 bijdragen gedaan aan integrale projecten zoals de herinrichting Watergoorweg (tussen N301 en A28), Coltoflaan, Krudopstraat, Vrijheidslaan en park de Bogen waarvan de uitvoering in 2023 start. In 2024 zal het beheerplan wegen worden herzien en ter vaststelling worden aangeboden. Daarnaast komen we in 2024 met een voorstel over het onderhoud van de bermen.

Beheerplan Openbare Verlichting Het beheerplan openbare verlichting bevat de inhoudelijke doelstellingen die met openbare verlichting worden nagestreefd, zoals verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Het beheerplan beschrijft daarnaast de technische en economische uitgangspunten die de gemeente hanteert bij het beheer van de openbare verlichting en de bijbehorende financiële consequenties. Uitvoering wordt gegeven aan vervanging en het groot onderhoud volgens het beheerplan Openbare Verlichting. In 2024 staat de wijk Strijland op de planning waarbij alle armaturen in deze wijk worden vervangen door led verlichting . Beheerplan Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen Het beheerplan straatmeubilair en verkeersvoorzieningen schept een kader waarbinnen het in de openbare ruimte tot een verantwoorde, eenduidige keuze en inrichting van straatmeubilair en verkeersvoorzieningen komt. Door deze voorziening is het groot onderhoud gewaarborgd. In 2024 worden objecten kwalitatief beoordeeld en indien nodig vervangen. Beheerplan infrastructurele kunstwerken

50

B e g r o t i n g

2 0 2 4

In dit beheerplan is het beheer en onderhoud aan bruggen, vlonders, tunnels en viaducten opgenomen. Het beheerplan wordt in 2024 ter vaststelling aangeboden. Door de groei van de gemeente Nijkerk, zoals Doornsteeg, Spaanse Leger en woonpark Hoevelaken zijn (en worden er) nieuwe civiele kunstwerken aangelegd waardoor structureel hogere uitgaven nodig zijn om de infrastructurele kunstwerken te kunnen beheren en onderhouden. Bij besluitvorming over de diverse ontwikkelingen zijn deze hogere uitgaven reeds meegenomen. Water Beheerplan Haven en sluis Bij de actualisatie en vaststelling van het beheerplan zijn beslissingen genomen over de instandhouding van een aantal infrastructurele voorzieningen ten behoeve van de beroepsvaart en de recreatie. Voor de instandhouding van deze voorzieningen is groot onderhoud of vervanging gepland waaraan op basis van inspectie uitvoering wordt gegeven. De sluisdeuren worden jaarlijks geïnspecteerd en indien nodig vervangen. Uit de inspectie van 2023 is gebleken dat de vervanging van de sluisdeuren, welke gepland stonden in 2024, uitgesteld kunnen worden. Beheerplan Sloten en Bermen Bij de vaststelling van het beheerplan zijn beslissingen genomen over het beheer en onderhoud van bermen, watergangen en duikers.

Aan de hand van gehouden inspecties zijn de daaruit voortkomende werkzaamheden voor de komende jaren gepland, het gaat onder andere om maaibeheer en (verplicht) slootonderhoud waarbij er aandacht is voor het vergroten van de biodiversiteit. De monitoring van de biodiversiteit wordt volgens het beheerplan in 2024 gestart. Tevens vindt er in 2024 een nieuwe aanbesteding voor het beheer en onderhoud plaats. Groen In 2024 wordt verdere invulling gegeven aan de uitvoering van het effectgericht-beheer conform de Visie Openbare Ruimte. Dit betekent dat de basis op orde blijft en er ingespeeld wordt op de wensen en behoeften van de burger. Beheerplan Groen, Spelen, Begraven In 2024 worden plannen die voortkomen uit het geactualiseerde groenbeleidsplan verder uitgewerkt. Op basis van de uitgevoerde inspecties op de technische staat van het groen, en breed gedragen wensen van inwoners, worden diverse groenrenovaties voorbereid en uitgevoerd zoals in de wijk Strijand. Voor een aantal projecten wordt de groenrenovatie integraal uitgevoerd in combinatie met het groot onderhoud van wegen en/of riolering, dit zijn de wijk Rensselaer en de Campenbuurt.

Er wordt rekening gehouden met de opgaven die op ons afkomen, zoals de gevolgen van klimaatverandering, de verhouding tussen recreatieve ruimte en bebouwd gebied, en de vraag van inwoners en organisaties om mee te praten en eigen initiatieven te stimuleren en te faciliteren. In het groenbeleid zijn richtlijnen opgenomen hoe omgaan wordt met de gevolgen van de klimaatverandering, het zogenaamde “snippergroen”, monumentale bomen en plagen en ziekten. In 2023 is het nieuwe speelruimteplan vastgesteld. De geplande acties voor 2024 worden uitgevoerd. Dit betekent dat in 2024 integraal invulling wordt gegeven aan de uitvoering van het speelruimte plan in de wijk Renselaer, de Campenbuurt en het gebied Steenbeek. Het hondenbeleidsplan is in 2023 vastgesteld. De geplande acties voor 2024 worden uitgevoerd. Beheerplan begraafplaatsen In 2024 wordt het vastgestelde beleid voortgezet: uitbreiding op de begraafplaats in Nijkerkerveen realiseren. Programma water Het programma water, wordt naar verwachting ter behandeling aangeboden in 2024, als onderdeel van de omgevingsvisie. In het programma water 2024-2028 is tevens een nieuwe Voorziening Groot Onderhoud miv 2024 opgenomen.

51

B e g r o t i n g

2 0 2 4

Het groot onderhoud aan de riolering en de wateropgaven vanuit de zorgplicht voor hemelwater en grondwater zal worden uitgevoerd. De werkzaamheden hebben met name betrekking op vervanging van riolering, verbetermaatregelen in het rioleringssysteem, afkoppelen van verhard oppervlakte, het aanpakken van wateroverlastlocaties en maatregelen in het kader van klimaatadaptatie. In 2024 wordt gestart met (integrale-) afkoppelprojecten, zoals de Coltoflaan en in de wijk Corlaer. Gebouwen Beheerplan Gemeentelijke Gebouwen De gemeente Nijkerk heeft 28 gebouwen, 6 sporthallen, de kleedkamervoorzieningen van 6 sportverenigingen en een zwembad in eigendom. Het beheer en de exploitatie van de sporthallen en het zwembad is uitbesteed. De doelstelling van het beheerplan is om de conditie van de gemeentelijke gebouwen te bewaken, achterstallig onderhoud te voorkomen en inzicht te hebben in de noodzakelijke instandhoudingkosten over een langere periode. De meerjarenonderhoudsbegroting (MOB) die deel uitmaakt van het beheerplan strekt zich uit over een periode van 20 jaar. In 2024 vindt er naast regulier gebouw onderhoud ook verduurzaming plaats. In 2024 wordt gestart met de voorbereiding voor verduurzaming van drie sporthallen, Corlaer, Ridderspoor en de Slag. Overzicht beheerplannen en planperiodes Categorie

Beheerplan

Planperiode (huidig)

Jaar herziening

Wegen

Wegen

2019 t/m 2024

2024

Infrastructurele kunstwerken

2016 t/m 2020

2024

Openbare verlichting

2021 t/m 2025

2025

Verkeersvoorzieningen en straatmeubilair

2021 t/m 2025

2025

Havens

2021 t/m 2025

2025

Sloten en bermen

2022 t/m 2026

2026

Groen

2012 t/m 2017

2024

Speelvoorzieningen

2024 t/m 2029

2029

Begraafplaatsen

2021 t/m 2025

2025

Programa water

Programma water

2023 t/m 2027

2027

Gebouwen

Openbare gebouwen

2024 t/m 2029

2029

Water Groen

3.2 Beleidskader Het onderhoud van bovengenoemde kapitaalgoederen gebeurt aan de hand van beheerplannen. Een beheerplan wordt elke vijf jaar herzien. In deze paragraaf wordt verder een overzicht gegeven van de bestaande en geplande beheerplannen en de financiële consequenties inclusief de vertaling daarvan in de begroting (meerjarig). Elk beheerplan bevat het uitgewerkte beleidskader voor het betreffende onderwerp en een gedetailleerde planning van de kostendekking. In het vervolg van deze paragraaf worden de hoofdlijnen daarvan samengevat.

52

B e g r o t i n g

2 0 2 4

4. Financiering 4.1 Wettelijk kader De paragraaf financiering bevat in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Artikel 17 van de Financiële verordening bevat de uitgangspunten en richtlijnen waaraan het college zich heeft te houden bij het aantrekken en uitzetten van geldmiddelen. Dit artikel is nader uitgewerkt in het Financieringsstatuut, vastgesteld door het college. De paragraaf Financiering in de begroting en het jaarverslag gaan in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel.

4.2 Financieringspositie De financieringspositie per 1 januari verloopt volgens de begroting over de jaren 2024 tot en met 2027 als volgt: 2024 een financieringstekort van € 69,2 miljoen 2025 een financieringstekort van € 84,4 miljoen 2026 een financieringstekort van € 80,5 miljoen 2027 een financieringstekort van € 87,2 miljoen De financieringspositie wordt bepaald door te kijken in welke mate de boekwaarde vaste activa en de voorraden grond worden gefinancierd met eigen vermogen (reserves) en lang vreemd vermogen (langlopende geldleningen en voorzieningen). Het is een hulpmiddel om te kijken welke financieringsbehoefte de gemeente de komende jaren heeft. Hierdoor kan er een inschatting worden gemaakt van de verwachte rentelasten of baten in de komende jaren. In tegenstelling tot de liquiditeitspositie gaat het hier niet om daadwerkelijke geldstromen. De werkelijke financieringspositie en de daarbij behorende financieringsbehoefte zijn op de korte termijn beheersbaar. Inzicht op langere termijn is vaak afhankelijk van diverse grote investeringen. Als gevolg van procedures, planning, andere deelnemers in projecten, enz. is dit minder goed voorspelbaar/stuurbaar. Hierbij kan onder meer worden gedacht aan uitgaven in verband met de bouwgrondexploitatie.

4.3 Liquiditeitspositie Door een goed beheer van de dagelijkse saldi wordt gestreefd naar een optimaal rendement en wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie steeds voldoende is om te garanderen dat de gemeente aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Ter ondersteuning van één en ander worden maandelijks liquiditeitsprognoses opgesteld. In het algemeen wordt geprobeerd het financieringstekort op te lossen door het aantrekken van kort geld. Dit is niet altijd mogelijk in verband met de zogenaamde kasgeldlimiet. De door het Rijk vastgestelde kasgeldlimiet is 8,5% van de lasten van deze begroting. Het doel van de kasgeldlimiet is om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. Gemeenten mogen hun financieringsbehoeften slechts voor een beperkt bedrag met kort geld (looptijd < 1 jaar) financieren. In de exploitatiebegroting is rekening gehouden met de rentelasten van het financieringstekort. Daarbij wordt een financieringstekort tot de kasgeldlimiet tegen de rente kort geld (2,5%) meegenomen, de eventuele rest wordt meegenomen tegen de rente lang geld. Voor 2024 schatten wij de rente voor lang geld in op 3%. In verband met de verwachte onderuitputting hebben we gerekend met een percentage van 1,5%. Het verleden heeft ons geleerd dat als gevolg van goed liquiditeitsbeheer deze keuze verantwoord is.

53

B e g r o t i n g

2 0 2 4

De renteontwikkeling wordt kritisch in de gaten gehouden en indien nodig zullen, mede anticiperend op aflopende leningen op middellange termijn, één of meer nieuwe langlopende geldleningen worden aangetrokken. Medio 2023 heeft de gemeente 17 opgenomen langlopende leningen in portefeuille. Dit voor een bedrag van 61 miljoen euro na aflossing in 2023. Bij het optimaliseren van het renteresultaat worden voor het aantrekken van geld als gevolg van de liquiditeitspositie meerdere marktpartijen benaderd voor offertes. Aan de hand van deze offertes wordt een keuze gemaakt. De gemeenten zijn verplicht om hun banksaldi aan te houden bij de rijksoverheid; het zogenaamde schatkistbankieren. Hierdoor hoeven wij geen specifiek beleid te hebben voor het uitzetten van overtollige kasgelden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=db324783-0227-43cf-9758-5130a4ac510a