CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2023-062 Bijlage 1 - Rapport 'Behoeftebepaling buitensportaccommodaties Nijkerk'

Commissie II 7 september 2023, gemeente NijkerkBij agendapunt: Behoeftebepaling buitensportaccommodaties Nijkerk en het Meerjareninvesteringsplan buitensport (2023-062)39.106 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

1 | R A P P O RTAG E ‘ B E H O E F T E B E PA L I N G B U I T E N S P O RTAC C O M M O DAT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Rapportage Behoeftebepaling buitensportaccommodaties gemeente Nijkerk

Juni 2023

2 | R A P P O RTAG E ‘ B E H O E F T E B E PA L I N G B U I T E N S P O RTAC C O M M O DAT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Inhoud Management samenvatting .................................................................... 3

Bijlagen

1. Inleiding ................................................................................................... 6

Bijlage 1 Normen en richtlijnen buitensportaccommodaties...... 50 Bijlage 2 Opmerkingen verenigingen op eigen buitensportaccommodatie ................................................ 51 Bijlage 3 Buitensportplekken gemeente Nijkerk ............................ 57 Bijlage 4 Normbehoefte buitensporten ........................................... 63 Bijlage 5  Maatschappelijke waarde van sport en bewegen gemeente Nijkerk 2022 ...................................................... 71 Bijlage 6 Investeringsraming extra buitensportaccommodatie 2040 ..................................... 73 Bijlage 7 Wedstrijdplanning voetbal op zaterdag en zondag ....... 76 Bijlage 8 Samenvatting Beleidskaders ............................................. 90

2. Huidig speelveld gemeente Nijkerk .................................................. 8 2.1. Beleid.................................................................................................. 10 2.2. Demografie ..................................................................................... 12 2.3. Aanbod Buitensportaccommodatie ........................................... 13 2.4. Aanbod sport- en bewegen in de buitenruimte ....................... 15 2.5. Gebruik buitensportaccommodaties ......................................... 18 2.5.2. Ongeorganiseerd sporten en bewegen ........................... 21 2.6. Bevindingen ..................................................................................... 22 3. Ontwikkelingen, trends en prognoses.............................................25 3.1. Demografische ontwikkelingen.................................................... 26 3.2. Landelijke trends en ontwikkelingen .......................................... 27 3.3. Lokale cijfers en prognoses .......................................................... 30 3.4. Ambities verenigingen ................................................................... 33 3.5. Bevindingen ..................................................................................... 37 4. Impact op buitensportaccommodaties ......................................... 38 5.

Toekomstbestendige buitensport ................................................... 44 5.1. Gebonden sporters en buitensportaccommodatie ................. 45 5.2. Ongebonden sporters en buitenruimte...................................... 46 5.3. Overkoepelende adviezen ............................................................ 48

................................................................................................. 49

                                                                                                             

3 | R A P P O RTAG E ‘ B E H O E F T E B E PA L I N G B U I T E N S P O RTAC C O M M O DAT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Management samenvatting

4 | R A P P O RTAG E ‘ B E H O E F T E B E PA L I N G B U I T E N S P O RTAC C O M M O DAT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

inhoud

Management samenvatting Gemeente Nijkerk wil ten aanzien van de buitensportaccommodaties anticiperen op veranderingen die nu en in de toekomst van invloed zijn op de behoefte aan buitensportaccommodatie. Het doel van het onderzoek is om de toekomstige behoefte aan buitensportaccommodatie in de gemeente Nijkerk te bepalen. Diverse buitensportorganisaties hebben in twee plenaire werksessies bijgedragen aan dit onderzoek. Seizoen 2022-2023 Samengevat wordt geconcludeerd dat er op dit moment over het algemeen voldoende buitensportaccommodaties & -voorzieningen zijn en er geen acute knelpunten zijn. Bij voetbalverenigingen Veensche Boys en vv Sparta Nijkerk is er wel ondercapaciteit: - Op dit moment is er een tekort van 2 velden bij Sparta Nijkerk en 1 veld bij Veensche Boys. • Dat wordt nu pragmatisch opgelost, het verdient echter aanbeveling om op relatief korte termijn extra capaciteitsuitbreiding op die locaties op te nemen in planvorming. Bijvoorbeeld de gebiedsontwikkeling Luxool en /of Nijkerkerveen - Ook de Nijkerkse Tennisclub NTC heeft een geringe ondercapaciteit van 0,4 tennisbaan. • Gemeentebreed is er voldoende capaciteit beschikbaar. Ten aanzien van de ongebonden sporten en bewegen wordt geconcludeerd dat gemeente Nijkerk een uitgebreide structuur van openbare sport- en beweegplekken heeft, wat positief is voor de gemeenschap.

Gemeente Nijkerk heeft een prima beweegvriendelijke omgeving en vooral de

nabijheid van sport- en speelplekken in de openbare ruimte scoort met een 9,2 uitmuntend. Er zijn ongeveer 6.200 ongeorganiseerde sporters (hardlopen, wandelen en wielrennen) en dat aantal stijgt tot ongeveer 7.565 in 2040. Periode 2023-2040 Op basis van de woningbouwontwikkeling verwacht de gemeente Nijkerk dat het aantal inwoners de komende 10 jaren toeneemt tot 49.000 inwoners en vervolgens groeit tot 54.000 inwoners in 2040. Het werkelijke aantal zal sterk afhankelijk zijn van het bouwtempo bij woningbouwontwikkeling. Op basis van de verwachte groei van de gemeente en de huidige gebruiksgegevens van de buitensportaccommodaties is berekend hoeveel nieuwe leden er per sportbond verwacht worden in 2040 en wat dit betekent voor de behoefte aan sportvoorzieningen: - Naar verwachting neemt het aantal extra leden voor buitensportverenigingen tot en met 2040 toe tot tussen de 1.180 en 1.530. - De behoeftebepaling toont een prognose van een behoefte aan 3 tot 4 extra kunstgras voetbalvelden, 2 extra korfbalvelden en 4 tot 5 extra tennisbanen. De overige buitensporten zoals hockey, handbal, atletiek hebben op basis van de huidige analyse en uitgangspunten voldoende capaciteit. Aanbevolen wordt om verenigingen te betrekken om knelpunten (deels) op te lossen en gebruik te maken van hun getoonde flexibiliteit.

Onder meer door toenemende vraag aan sportruimte onder te brengen bij verenigingen

5 | R A P P O RTAG E ‘ B E H O E F T E B E PA L I N G B U I T E N S P O RTAC C O M M O DAT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

met overcapaciteit aan accommodaties en voorzieningen. En door de wedstrijdplanning van voetbalverenigingen op zaterdag te spreiden over zaterdag én zondag. Dit vergt afstemming met o.a. KNVB, een dergelijk (landelijk) overleg wordt op dit moment gevoerd waarbij ook VSG en VNG betrokken zijn. De aanbeveling luidt om in beleid vast te stellen dat de gemeente capaciteitsproblemen gemeentebreed bekijkt. Vervolgens hanteert de gemeente als uitgangspunt voor capaciteitsuitbreiding: eerst intensivering van bestaande accommodaties te zoeken, dan accommodatie in de directe omgeving en pas daarna extra accommodatie te realiseren op basis van de groei van de kernen. Met betrekking tot het aantal ongebonden sporters dat de buitenruimte gebruikt om te sporten en te bewegen wordt samenvattend geconcludeerd dat dit aantal zal toenemen tot 7.565 in 2040, met name onder invloed van landelijke en/of lokale initiatieven. Dit biedt een kans voor de gemeente Nijkerk om de buitensportaccommodaties meer te integreren in de omgeving van deze ongebonden sporters, zowel fysiek als organisatorisch. De aanbevelingen richten zich op: - het maken van beleid en het faciliteren van een concept van Vitale (open)sportparken, waarbij de buitenruimte meer uitnodigend wordt gemaakt om te sporten en bewegen en de koppeling tussen de buitenruimte en de buitensportaccommodaties wordt versterkt.

- voor de langere termijn het onderzoeken van de realisatie van nieuwe buitensportruimte waarvan de keuze mede samenhangt met de volgende punten: a) de groei van de bevolking die kan leiden tot een vraag naar extra buitensportterrein;

inhoud

b) de groei van de kern Nijkerk of Nijkerkerveen met nieuwe woongebieden die de gemeente op termijn voor de keuze stelt om te zorgen voor een betere spreiding van sportvoorzieningen in Nijkerk, bijvoorbeeld een keuze voor een nieuwe sportaccommodatie als op termijn de voorkeur uitgaat naar woningbouw aan de zuidzijde van de kern; c) de uitkomsten uit de gebiedsonderzoeken omgeving Station Nijkerk en Luxool.

6 | R A P P O RTAG E ‘ B E H O E F T E B E PA L I N G B U I T E N S P O RTAC C O M M O DAT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

1. Inleiding

inhoud

7 | R A P P O RTAG E ‘ B E H O E F T E B E PA L I N G B U I T E N S P O RTAC C O M M O DAT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

1. Inleiding De Gemeente Nijkerk wil ten aanzien van de buitensportaccommodaties anticiperen op veranderingen die nu en in de toekomst van invloed zijn op de behoefte aan buitensportaccommodatie. Het behoefteonderzoek geeft een actueel beeld van het aanbod van de verschillende typen buitensportaccommodaties, het gebruik ervan en de trends en ontwikkelingen die hierop van invloed zijn, nu en in de toekomst. We betrekken de sportvoorzieningen in de buitenruimte in het onderzoek die ook steeds meer benut wordt voor sport- en beweegactiviteiten. Dit zijn bijvoorbeeld wél de trapveldjes en voetbalkooien, maar níet de kleinere speelplekken. Het onderzoek geeft geen antwoord op de exacte ontwikkelopgaven ten aanzien van de buitensportaccommodatie. Dat (antwoord) hangt immers nauw samen met de realisatie van woningbouw in gemeente Nijkerk en de directe omgeving. Dat is een vervolgopgave in relatie tot de Omgevingsvisie en ontwikkeling van de gemeente Nijkerk. Het onderzoek geeft wel een antwoord op de potentiële behoefte aan buitensportaccommodatie op basis van de nu verwachte ontwikkeling van de gemeente Nijkerk als geheel.

De rapportage is als volgt opgebouwd: -  Hoofdstuk 2 van de rapportage geeft zicht op het huidige “speelveld”. We kijken naar het aanbod en gebruik van de buitensport in gemeente Nijkerk en het gevoerde beleid. -  Hoofdstuk 3 zoomt in op trends en prognoses ten aanzien van demografie, sport en bewegen. Ook de ambities van de Nijkerkse buitensportverenigingen komen ook aan bod. -  In hoofdstuk 4 komen de bevindingen uit hoofdstukken 2 en 3 samen en wordt de impact op buitensport inzichtelijk gemaakt. - Tot slot geeft hoofdstuk 5 concrete handvatten om te komen tot toekomstbestendige buitensport in gemeente Nijkerk.

inhoud

8 | R A P P O RTAG E ‘ B E H O E F T E B E PA L I N G B U I T E N S P O RTAC C O M M O DAT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

2. Huidig speelveld gemeente Nijkerk

inhoud

inhoud

9 | R A P P O RTAG E ‘ B E H O E F T E B E PA L I N G B U I T E N S P O RTAC C O M M O DAT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

2. Huidig speelveld gemeente Nijkerk Het onderzoek richt zich in de kern op de basis buitensportaccommodaties zoals vastgelegd in de Sportnota Gemeente Nijkerk 2013 – 2025, “Gezond en toekomstbestendig sporten in Nijkerk”. Deze zijn aangevuld met buitensportaccommodaties die – gelet op trends en ontwikkelingen – ook relevant zijn om het volledige speelveld te overzien.

Accommodatie Nijkerk

Sportpark Luxool

Nijkerkerveen

Type sport

Sparta Nijkerk

Voetbal

NSC

Voetbal

Sparta Nijkerk korfbal

Korfbal

Nijkerkse Tennisclub (NTC)

Tennis

AV Nijkerk

Atletiek

Manege

Paardensport

HC Nijkerk

Hockey

HV Voice

Handbal

TV Sparta

Tennis

De Nijeboulers

Jeu de Boules

Fietscrossclub NCC

Fietscross

Schaats/Skeelervereniging Nijkerk

Schaatsen/skeeleren

Hondensportvereniging Nijkerk

Hondensport

k.c. Telstar

Korfbal

Tennisvereniging Weldam

Tennis

Sportpark Weidelaan

MHCH

Hockey

Sportpark Kleinhoven

s.c. Hoevelaken

Voetbal

Sportpark Nijkerkerveen

Veensche Boys

Voetbal

Sportpark Watergoorweg

Hoevelaken

Vereniging

Sportpark Middelaar

Tabel 1: overzicht buitensportaccommodaties, vereniging en type sport

10 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

De gemeente Nijkerk heeft 6 buitensportparken in de gemeente die samen 18 sportverenigingen accommoderen. Kijken we naar de traditionele buitensporten dan gaat het om 4 voetbalverenigingen, 2 hockeyverenigingen, 2 korfbalverenigingen, 1 handbalvereniging, 1 atletiekvereniging en 3 tennisverenigingen (geen basissport). De sportparken Luxool en Watergoorweg zijn de grootste buitensportparken. Samen accommoderen zij 13 van de 18 verenigingen (72%). Een overzicht van basis en niet -basis binnen- en buitensporten is opgenomen in Bijlage 8. 2.1. Beleid Het beleidskader van de gemeente Nijkerk dat van toepassing is op de buitensportaccommodaties en buitenruimte wordt in deze paragraaf kort toegelicht. De kern van het beleid staat in bijlage 7. Coalitieakkoord 2022-2026 (en Ontwikkelagenda 2023-2026) Sporten is gezond. We vinden voldoende binnen- en buitensportvoorzieningen belangrijk. We maken inzichtelijk welke sportvoorzieningen er vanwege de groei van het aantal inwoners nodig zijn. Dit wegen we af op gemeentelijk niveau. Op basis van dit inzicht bepalen we welke sportvoorzieningen op welke plek nodig zijn. Sportnota Gemeente Nijkerk 2013 – 2025, “Gezond en toekomstbestendig sporten in Nijkerk”. De sportnota uit 2013 heeft als ondertitel “Gezond en toekomstbestendig sporten in Nijkerk”.

In het beleid gaat aandacht uit naar de gezonde leefstijl en het in de openbare ruimte meer faciliteren van wandelen, hardlopen, spelen, klimmen, klauteren etc. Wat betreft de

inhoud

buitensportaccommodaties zet de gemeente in op multifunctioneel gebruik en intensievere benutting. Regionale Visie Publieke Gezondheid Gelderland Midden ‘De Regionale Visie Publieke Gezondheid Gelderland Midden (20212025) legt de koppeling tussen gezondheidsbeleid en het ruimtelijk beleid. In 2024 is gezondheid een vast onderdeel van belangenafweging in ruimtelijk beleid. Daarom worden het fysieke en sociale domein aan de omgevingswet en de Wet Publieke Gezondheid (WPG) verbonden. De relatie met buitensportaccommodatie wordt gelegd bij de (her)inrichting van de leefomgeving. Aantrekkelijke buitenruimte en sportaccommodaties dragen bij aan vitaliteit en sportclubs en inwoners door het stimuleren van leefstijl, ontmoeting, veerkracht en versterken mentale gezondheid. De buitenruimte wordt gezien als de grootste sportaccommodatie. Omgevingsvisie 2040 De Omgevingsvisie 2040 geeft de ambitie waar gemeente Nijkerk voor staat en waar de gemeente naar toe wil. De visie omschrijft ambities en opgaven waarvan een aantal een relatie hebben met buitensportaccommodaties en sport en bewegen in de buitenruimte. Zo wil gemeente Nijkerk een vitale en levendige gemeenschap en ruimte bieden voor sport & bewegen en een uitgebreid en comfortabel netwerk van recreatieve fiets- en wandelpaden.

Nijkerk Sportief en Gezond Gemeente Nijkerk neemt deel aan de buurtsportcoachregeling en is een JOGG-gemeente. JOGG staat voor jongeren op gezond gewicht. Lokale

11 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

partijen uit onderwijs, zorg, bedrijfsleven, sport, recreatie, woningbouw, welzijn en de media werken samen om gezond eten en dagelijks bewegen voor jongeren gemakkelijk en aantrekkelijk te maken. Hoofdlijnen Sportakkoord II Sport versterkt Met het Hoofdlijnen Sportakkoord II wil Nederland een kentering realiseren in de uitdagingen op het gebied van sport en sportcultuur. In het Hoofdlijnen Sportakkoord II zijn ambities uitgesproken waar de komende jaren echt invulling aan moet worden gegeven. Denk hierbij aan een duurzame sportinfrastructuur en efficiënter ruimtegebruik. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en brede SPUK Het GALA heeft tot doel gemeenten een steviger basis te geven om integraal preventief gezondheidsbeleid te kunnen voeren, om in 2040 een gezonde generatie te bereiken met weerbare en gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. De doelen van het GALA zijn ontleend aan het Nationaal Preventieakkoord en de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024. Een kind- en gezinsvriendelijk gemeente Nijkerk 2019-2023 Dit is een programma waarmee de gemeente Nijkerk streeft naar een situatie waarin Nijkerkse kinderen en jongeren opgroeien in een veilige omgeving met een goed sociaal netwerk.

inhoud

Beheervisie Openbare Ruimte In 2020 heeft de gemeenteraad de Visie beheer openbare ruimte vastgesteld. In deze visie staat bijvoorbeeld genoemd dat er in de gemeente Nijkerk voldoende mogelijkheden zijn om te ontmoeten. In de gemeente worden jongeren en senioren gestimuleerd om te bewegen, is er voldoende aanbod van goede en veilige sport- en speelvoorzieningen en er is een omgeving die daartoe uitnodigt. De openbare ruimte wordt en blijft klimaatbestendig en water robuust ingericht. Er blijft ruimte beschikbaar voor natuurlijk spelen. Dit alles vindt plaats in een openbare ruimte die sociaal veilig en overzichtelijk is, er zijn geen gevoelens van onveiligheid. Plan van aanpak; Bewegen en spelen kan overal, februari 2022 De gemeente Nijkerk vindt het belangrijk dat er voldoende ruimte is om te bewegen en spelen in de openbare ruimte. Buiten zijn, bewegen en spelen is gezond en het draagt bij aan het welbevinden van inwoners van de gemeente. De gemeente Nijkerk motiveert en faciliteert inwoners om te bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte van de gemeente Nijkerk.

inhoud

12 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

2.2. Demografie In de gemeente Nijkerk wonen op 1 januari 2023 totaal 44.972 inwoners verdeeld over 5 wijken. De grootte van de bevolking en opbouw hiervan is van invloed op de vraag naar sporten en sportaccommodatie. De verdeling naar leeftijd is als volgt: Bevolkingspyramide Nijkerk, aantal inwoners 1-1-2023

0-15 jaar

19%

15-25 jaar

12%

25-45 jaar

23%

45-65 jaar

27%

65+ jaar

19% 0

8.262

5.437

10.530

12.334

8.410

2.000

4.000

6.000

8.000

10.000

12.000

Veruit het grootste deel van dit aantal inwoners (86%) is woonachtig in Nijkerk-stad en Hoevelaken.

14.000

Wijken, gemeente Nijkerk

Inwoners

Procentueel

Appel, Driedorp, Kruishaar, Prinsenkamp en Slichtenhorst

1.919

4%

Arkemheen, Achterhoek, De Veenhuis

437

1%

Hoevelaken

9.893

22%

Nijkerk-stad

28.465

64%

Nijkerkerveen en Holkerveen

4.269

9%

Totaal

44.972

Tabel 2: aantal inwoners per wijk, gemeente Nijkerk 2023

inhoud

13 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

2.3. Aanbod Buitensportaccommodatie Onderstaande tabel toont het huidige aanbod sportvelden per type buitensport. De aantallen zijn geverifieerd door de verenigingen die deelnemen aan het onderzoek. Eventuele aanvullende opmerkingen van de verenigingen zijn opgenomen in bijlage 2. Type Sport Locatie

Vereniging

Voetbal

Type veld

Aantal wedstrijdvelden

Oefenveld

Kunstgras

Natuurgras

Aantal velden

Oefenveld

Sportpark Luxool

Sparta Nijkerk

3

4

7

1

Sportpark Luxool

NSC

0,8*

2

2,8

0,4*

Sportpark Nijkerkerveen

Veensche Boys

2

1

3

0

Sportpark Kleinhoven

s.c. Hoevelaken

2

3

5

0

7,8

10

17,8

1,4

Kunstgras

Natuurgras

Aantal velden

Oefenveld

Korfbal Sportpark Luxool

Sparta Nijkerk korfbal

3

3

3

Sportpark Middelaar

KV Telstar

3

3

0

6

6

3

Hockey Sportpark Weidelaan

MHCH

Sportpark Watergoor

HC Nijkerk

(Semi)water

Zand

Aantal velden

Oefenveld

1

1

2

0

2

2

0,25

3

4

0,25

1 Handbal Sportpark Watergoor

Asfalt HV Voice

2

inhoud

14 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Type Sport Locatie

Vereniging

Atletiek Sportpark Luxool

AVN Nijkerk (Luxool)

Tennis

Type veld

Aantal wedstrijdvelden

Oefenveld

Asfaltbaan

Natuurgras

200m

1

1

Kunstgras

Gravel

Padel

Oefenbaan

2

3

1

Sportpark Luxool

NTC

4

Sportpark Middelaar

TV Weldam

7

3*

1,5

Sportpark Watergoor

TV Sparta

8

3*

2

6

4,5

*padelbanen in aanleg

Tabel 3: overzicht buitensportaccommodaties en aantal voorzieningen

19

2

inhoud

15 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Spreiding en dichtheid aanbod accommodaties Voor de spreiding en dichtheid van buitensportaccommodaties maken we gebruik van het databestand SportAanbod1 van het Mulier Instituut. In gemeente Nijkerk zijn de meest beoefende buitensporten voor inwoners goed bereikbaar binnen 2 kilometer. De voetbal- en tennissport scoren qua bereikbaarheid iets lager ten opzichte van Nederland, maar het verschil is niet noemenswaardig. Inwoners van gemeente Nijkerk hebben een divers aanbod buitensport binnen fietsafstand en dat heeft een positieve impact op de sportdeelname en de beweegrichtlijn. Type accommodatie

Afstand (km) Gemeente Nijkerk

Afstand (km) Gemiddeld NL

Hockey

1,9

4,2

Korfbal

1,9

4,0

Tennis

1,7

1,5

Voetbal

1,7

1,5

Tabel 4: overzicht spreiding en dichtheid sportaccommodaties

De gemeente heeft ook een goede accommodatiedichtheid: per 25.000 inwoners is er minimaal 1 accommodatie voor voetbal, hockey, korfbal en tennis. Het aantal voetbalaccommodaties ligt met 2,3 per 25.000 inwoners wat hoger. De gemeente heeft in algemene zin een goed bereikbaar en divers aanbod buitensportaccommodaties. In vergelijking tot Nederland heeft

gemeente Nijkerk fors minder tennisaccommodaties per 25.000 inwoners. En het aantal voetbalaccommodaties in de gemeente is ongeveer zelfs de helft van wat gemiddeld in Nederland per 25.000 inwoners beschikbaar is. Type accommodatie

Aantal accommodaties (per 25.000 inw.) Gemeente Nijkerk

Aantal Gemiddeld NL

Hockey

1,2

0,5

Korfbal

1,2

1,1

Tennis

1,7

4,1

Voetbal

2,3

4,5

Tabel 5: overzicht aantal accommodaties per 25.000 inwoners

2.4. Aanbod sport- en bewegen in de buitenruimte Beweegvriendelijke omgeving In het onderzoek kijken we niet alleen naar de buitensportaccommodaties. We betrekken ook de omgeving ervan. Het doel hiervan is zicht te krijgen op de kansen om sport en bewegen in de openbare ruimte te verbinden met de buitensportaccommodaties. Hiervoor gebruiken we de kernindicator Beweegvriendelijke omgeving2. De kernindicator Beweegvriendelijke omgeving is opgebouwd uit 4 deelindicatoren die een score hebben van 0 tot en met 100. De kernindicator is het gemiddelde van de 4 deelindicatoren. Omdat de mogelijkheden om te fietsen en

1H  et Databestand SportAanbod (DSA) is een landelijk databestand met gegevens over ongeveer 22.000 sportaccommodaties in Nederland.

Het DSA wordt gesubsidieerd door het ministerie van VWS en is in beheer van het Mulier Instituut.

2h  ttps://www.sportenbewegenincijfers.nl/kernindicatoren/beweegvriendelijke-omgeving

16 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

wandelen centraal staan in de beweegvriendelijke omgeving, wordt de nabijheid van sportaccommodaties, sport- en speelplekken en recreatief groen en blauw, berekend door gebruik te maken van een fiets- en wandelwegennetwerk. Indicator

Score

Kernindicator beweegvriendelijke omgeving

65

Deelindicator voorzieningen

48

o.a. gemiddelde afstand tot supermarkt en school

Deelindicator publieke sportaccommodaties

64

diversiteit en nabijheid voetbal-/ hockeyvelden, tennisbanen, sporthallen, fitnessvoorzieningen en zwembaden

Deelindicator groen blauwe recreatie

58

nabijheid en oppervlakte parken, water geschikt voor recreatief gebruik

Deelindicator speelplekken

92

Nabijheid sport- en speelplekken in de openbare ruimte

Tabel 6: beweegvriendelijke omgeving, gemeente Nijkerk

De score op de kernindicator Beweegvriendelijke omgeving van de gemeente Nijkerk is een 6,5. Voor dit onderzoek zijn met name de deelindicatoren publieke sportaccommodaties en speelplekken relevant.

Op de publieke sportaccommodaties scoort gemeente Nijkerk een 6,4. De gemiddelde score in Nederland is een 5,5. Gemeente Nijkerk scoort een uitmuntende 9,2 op de nabijheid van sport- en speelplekken in de openbare ruimte3. Er ligt een bijzonder goede basisinfrastructuur voor sport en bewegen in de openbare ruimte. In paragraaf 2.2 is vastgesteld dat het aanbod buitensportaccommodaties goed bereikbaar is. We concluderen dan ook dat in gemeente Nijkerk goede kansen liggen voor een verdere verbinding en intensivering van het samenspel tussen sport en bewegen in de openbare ruimte en de buitensportaccommodaties. De kaart op de volgende pagina geeft een overzicht van het aanbod buitensportaccommodaties en sportvoorzieningen in de openbare ruimte. Het kaartje visualiseert het huidige aanbod van buitensportaccommodatie en sport- en beweegvoorzieningen. Het merendeel van de inwoners is woonachtig op/direct nabij de “centrale as” van de gemeente, aangegeven met de gearceerde rode lijn van noord naar zuid. De buitensportaccommodaties bevinden zich eveneens op of in de nabijheid van die as. In Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken is een uitgebreide infrastructuur van sport- en beweegplekken in de openbare ruimte. De gele cirkel geeft het gebied aan waar op dit moment weinig aanbod sport en bewegen in de openbare ruimte is (in vergelijking tot het aanbod elders).

Dit is in het centrum en op een industrieterrein, waarbij het iets meer voor de hand ligt dat het aanbod hier beperkt is.

3E  en toelichting op de berekeningsmethodiek is te vinden op Sportenbewegenincijfers.nl https://www.sportenbewegenincijfers.nl/methode#BewOmg.

Daar is ook de volledige onderbouwing beschikbaar voor download.

inhoud

17 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Overigens is de gedachte wel dat ook op een industrieterrein aanbod voor sport en bewegen wenselijk is, bijvoorbeeld voor een ommetje met collega’s. Hier kan in de ontwikkeling Stadshaven Nijkerk4 uitvoering aan worden gegeven. Gemeente Nijkerk heeft een zeer bereikbaar aanbod sport- en beweegvoorzieningen in de buitenruimte. Als we alle voorzieningen optellen, inclusief ook de losse doeltjes, buikspierbankjes et cetera, dan zijn er 66 voorzieningen verspreid over de gemeente. In het behoefteonderzoek zijn deze voorzieningen wel in beeld gebracht, maar niet betrokken in de verdere analyse. Deze beweegvoorzieningen vallen onder het Speelbeleid.

4D  e ambitie voor Stadshaven Nijkerk conform de concept gebiedsvisie, vastgesteld in het college van B&W, augustus 2021.

inhoud

inhoud

18 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

2.5. Gebruik buitensportaccommodaties De buitensportverenigingen hebben informatie aangeleverd voor dit onderzoek. Het gaat hier om onder meer het huidige aantal leden en het aantal ingeschreven teams per categorie. Die informatie geeft zicht op het huidig gebruik van buitensportaccommodaties en op de benodigde capaciteit. De benodigde capaciteit wordt bepaald op basis van de normen en richtlijnen van de NOC*NSF en betreffende sportbonden (bijlage 1).

Sport

Vereniging

Handbal Sportpark Watergoor

86 HV Voice

Overig Sportpark Luxool

Sport

Vereniging

Voetbal

Aantal leden 2.730

Sportpark Luxool

Sparta Nijkerk

1.140

Sportpark Luxool

NSC

194

Sportpark Nijkerkerveen

Veensche Boys

578

Sportpark Kleinhoven

s.c. Hoevelaken

818

Korfbal

531

Sportpark Luxool

Sparta Nijkerk korfbal

300

Sportpark Middelaar

KV Telstar

231

Hockey

553

Sportpark Weidelaan

MHCH

273

Sportpark Watergoor

HC Nijkerk

280

86 350

Atletiekvereniging Nijkerk

Tennis

2.5.1. Georganiseerd gebruik

Aantal leden

350 1.622

Sportpark Luxool

Nijkerkse Tennisclub (NTC)

577

Sportpark Middelaar

Tennisvereniging Weldam

465

Sportpark Watergoor

Tennisvereniging Sparta

580

Totaal

5.872

Tabel 7: overzicht aantal leden per vereniging januari 2023

De buitensportaccommodaties met de meest beoefende buitensporten in de gemeente Nijkerk worden dagelijks gebruikt door totaal 5.872 georganiseerde buitensporters. Voetbal neemt hiervan iets meer dan de helft voor haar rekening (2.730) gevolgd door Tennis (1.622) en hockey (553). Hierna volgt een meer gedetailleerd inzicht in het georganiseerd gebruik door de analyse van het aantal teams en de (benodigde)capaciteit.

19 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Voetbal: • Voetbalvereniging Sparta Nijkerk is de grootste voetbalvereniging met 1.140 leden. De vereniging speelt wedstrijden op zaterdag en heeft de beschikking over 3 kunstgrasvelden en 3 natuurgrasvelden gedurende de gehele week. Het aantal normteams op zaterdag is 83. Hiervoor zijn 9 velden nodig. De vereniging heeft zelf 6 velden beschikbaar en krijgt de wedstrijdplanning toch rond: de jeugdleden spelen op een klein veld genaamd ‘Arena’ en de club huurt op zaterdag het natuurgrasveld van de atletiekvereniging. Daarnaast benut de voetbalvereniging ook een veld van KV Sparta voor de trainingen. Voetbalvereniging Sparta Nijkerk benut de capaciteit maximaal en gaat hiervoor zelfs buiten de eigen accommodatie. • Voetbalvereniging NSC is met bijna 200 leden de kleinste voetbalvereniging in de gemeente. De club heeft de beschikking over 0,8 kunstgras voetbalveld en 2 natuurgras voetbalvelden plus 0,4 oefenveld. Het kunstgrasveld voldoet niet aan de afmetingen die de KNVB stelt aan een volwaardig veld, omdat een hoogspanningsmast direct naast het veld het onmogelijk maakt een volledig kunstgrasveld aan te leggen. NSC kan het alleen voor jeugdwedstrijden benutten. Daarom telt dit veld voor 0,8 speelveld. Het oefenveld heeft ook een afwijkende maatvoering en telt voor 0,4 veld mee.

NSC speelt met 11 teams op zaterdag en heeft 2 wedstrijdvelden (1,3) nodig om de wedstrijden te kunnen organiseren. De vereniging heeft in theorie nog 0,8 wedstrijdveld capaciteit om te groeien. • Voetbalvereniging Veensche Boys heeft 3 voetbalvelden waarvan 2 kunstgras en 1 natuurgras. De vereniging heeft doordeweeks 4 teams, op zaterdag 35 teams en op zondag 1 team. Voor dit aantal teams

inhoud

heeft Veensche Boys doordeweeks en op zondag 1 veld nodig. Voor de wedstrijden op zaterdag zijn 4 velden nodig (exact 3,1). De velden worden maximaal benut en de vereniging heeft geen ruimte meer om te groeien. De vereniging heeft een eigen berekening van de veldbehoefte aangeleverd en komt op 3,5 (omdat daarbij rekening is gehouden met de wachtlijst c.q. groei op korte termijn). • Sc Hoevelaken beschikt over 5 voetbalvelden waarvan 2 kunstgras en 3 natuurgras. De vereniging heeft 48 teams waarvan 45 teams zaterdag spelen en 3 doordeweeks. Voor dit aantal teams komt de benodigde capaciteit uit op 1 veld doordeweeks en 4 velden op zaterdag (exact 3,9). De vereniging heeft nog 1 wedstrijdveld ruimte over om te groeien. • De voetbalwedstrijden worden vrijwel allemaal georganiseerd op zaterdag tussen 09:00 en 16:30, conform KNVB normen. Op zondag liggen de velden leeg. Als de wedstrijden verspreid worden over zaterdag én zondag, of bijvoorbeeld een groter tijdvak op zaterdag (tussen 8:30 en 18:30) dan wijzigt dit beeld. Voor steeds meer gemeenten en voetbalverenigingen is dit een overweging. Zie voor een nadere onderbouwing hiervan bijlage 7. Korfbal: • KV Sparta Nijkerk heeft ongeveer 300 leden en de beschikking over 2 grote kunstgrasvelden. Het ene veld is zand ingestrooid waarop 3 korfbalwedstrijdvelden liggen.

Het andere deel is rubber ingestrooid en heeft geen specifieke korfbalbelijning. Dit veld wordt ook gebruikt als extra trainingscapaciteit door voetbalvereniging vv Sparta. KV Sparta Nijkerk heeft 5 seniorenteams en 19 jeugdteams die samen optellen tot 17,4 normteams. Volgens de planningsnorm Korfbal NOC*NSF 2014

20 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

heeft KV Sparta Nijkerk 3 korfbalvelden van 40 x 20 meter nodig (14 tot 21 normteams). De vereniging heeft nog ruimte voor enige groei op de huidige accommodatie. In het geval het 2e grote kunstgrasveld wordt voorzien van korfbalbelijning, dan heeft de vereniging een capaciteit van 6 korfbalvelden van 40 x 20 meter en biedt ruimte voor een verdubbeling van het huidige aantal leden. • KV Telstar heeft 231 leden en beschikt over 3 kunstgras korfbalvelden (1 groot kunstgrasveld). De vereniging heeft 5 seniorenteams en 12 jeugdteams. Die teams tellen op tot afgerond 14 normteams (13,3). Volgens de hiervoor vermelde planningsnorm valt de vereniging met 14 normteams net in de bandbreedte voor 3 kunstgras korfbalvelden. KV Telstar heeft min of meer 1 korfbalveld ruimte om te groeien, dat is tot 7 normteams extra ten opzichte van nu. Oftewel de club kan zo’n 100 extra leden groeien voordat een knelpunt in capaciteit ontstaat. Er zijn nog 4 aanvullende teams waaronder een midweek team, recreantenteam, KombiFit en Kangeroes. Deze tellen niet mee in de planningsnorm. Het Van Lodenstein college (Hoevelaken) maakt in de zomermaanden overdag op de doordeweekse dagen gebruik van de velden van KV Telstar. Hockey: • MHCH heeft de beschikking over 1 semi-waterveld en 1 zandveld, samen goed voor een capaciteit van 13 normteams per dag.

De vereniging heeft 273 leden en speelt wedstrijden op zaterdag en zondag. Op zaterdag spelen 13 actieve teams en zondag 3 actieve teams, respectievelijk 6,5 en 2,5 normteam). Hiernaast heeft MHCH drie teams die doordeweeks trainen of op vrijdagavond competitie spelen. Op dit moment heeft

inhoud

MHCH een overcapaciteit van 6,5 normteam op zaterdag (1 veld) en 10,5 op zondag. MHCH heeft voldoende ruimte om te groeien. • HC Nijkerk heeft momenteel 280 leden. De vereniging heeft beschikking over 2 zandvelden en 1 miniveld met een veldcapaciteit van totaal 15 normteams per dag. De vereniging speelt wedstrijden op zaterdag en zondag. Op zaterdag spelen 14 actieve teams en op zondag 5 actieve teams, respectievelijk 7 normteams en 4,5 normteams). HC Nijkerk heeft nu overcapaciteit van 8 normteams op zaterdag en 11,5 normteams op zondag. De vereniging heeft (ruim) voldoende ruimte om te groeien. Handbal: • HV Voice heeft in seizoen 2021-2022 totaal 86 leden die in 7 teams competitie spelen. Alleen de jeugdteams (5 teams) spelen de competitie buiten. Atletiek: • AVN Nijkerk heeft 350 leden. AVN Nijkerk heeft beschikking over een 200 meter asfaltbaan voorzien van kunststof middenveld voor elementen als hoogspringen, kogelstoten, discuswerpen en een verspringbak, een volwaardig voetbalveld en een kleiner grasveld voor toestellen voor de 10 basis bewegingsvormen voor de jeugd. De senioren gebruiken aanvullend het buitengebied tussen Nijkerk en Putten voor looptrainingen. Tennis: • Tennisvereniging NTC heeft de beschikking over 6 tennisbanen met verlichting en 577 actief spelende leden. De baandruk nu is 96,2 spelers

inhoud

21 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

per baan. De vereniging heeft ondercapaciteit van 0,4 tennisbaan. • Tennisvereniging Weldam heeft 7 tennisbanen met verlichting en 465 actief spelende leden. De baandruk ligt met 66,4 spelers per baan vrij laag. De vereniging heeft aanzienlijke ruimte voor groei; uitgedrukt in tennisbanen is er overcapaciteit van 2,0 tennisbanen. Weldam investeert in 3 padelbanen die naar verwachting in 2023 in gebruik worden genomen. De padelbanen zijn een aanvulling op de bestaande tennisbanen en dus geen (gedeeltelijke) benutting van overcapaciteit aan tennisbanen. • Tennisvereniging Sparta heeft 8 verlichte tennisbanen en 580 actief spelende leden. De baandruk is 72,5 spelers per baan en daarmee is er overcapaciteit van 1,6 tennisbanen. De vereniging heeft ruimte voor groei. In 2023 heeft de vereniging 3 padelbanen gerealiseerd naast de bestaande tennisbanen.

tot hun beschikking hebben. Om zicht te hebben op het ongeorganiseerd sporten in gemeente Nijkerk is gebruik gemaakt van informatie en data van de GGD en het RIVM. En de deelnemende buitensportverenigingen zijn gevraagd om hun rol en activiteiten ten aanzien van ongeorganiseerd sporten.

Type ongeorganiseerd sporten

Percentage inwoners 18 jaar of ouder

Aantal sporters

Voor de verschillende buitensporten zijn door de sportbonden normen en richtlijnen opgesteld. Het is van belang om bij accommodatievraagstukken die richtlijnen en normen altijd in goed overleg met de vereniging toe te passen. De demografie van een vereniging en activiteiten (trainingen, vrij spelen, competitie, toernooien en overige activiteiten) zijn van grote invloed op de benutting van de capaciteit.

Hardlopen

8%

3.545

Wandelen

3%

1.329

Wielrennen6

3%

1.329

Omvang ongeorganiseerd sporten en bewegen Voor het bepalen van de omvang van het ongeorganiseerd sporten en bewegen is gebruik gemaakt van de informatie en data van de GGD en het RIVM. Het gaat hier om gegevens over gezondheid en bewegen. De raming van de omvang van het aantal inwoners dat de verschillende typen sporten doet, vindt haar grondslag in het aantal inwoners 2023.

6.204 Tabel 8: overzicht aantal ongeorganiseerde sporters

2.5.2. Ongeorganiseerd sporten en bewegen Ongeorganiseerd sporten is een belangrijk onderdeel binnen het onderzoek. En dan gaat het voornamelijk om zicht te krijgen op de kansen die hier liggen voor de georganiseerde sport, die buitensportaccommodatie

In het coalitieakkoord en de Ontwikkelagenda 2023-2026 benadrukt het college van gemeente Nijkerk het belang van sport in relatie tot gezondheid en sociale verbinding. We stellen vast dat gemeente Nijkerk

6 ‘Gewoon fietsen’ is niet opgenomen in de data van de GGD en het RIVM, staat wel in de Kernindicator

22 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

totaal 12.076 actieve buitensporters heeft, te verdelen in 5.872 leden van buitensportverenigingen plus 6.204 ongeorganiseerde sporters. De afweging van vraag en aanbod van sportvoorzieningen gebeurt op gemeentelijk niveau. Op basis van dat inzicht wordt bepaald welke sportvoorzieningen op welke plek nodig zijn, aldus het coalitieakkoord. De volgende paragraaf (2.6) geeft een eerste inzicht in de aandachtspunten met betrekking tot buitensportaccommodatie. 2.6. Bevindingen In dit hoofdstuk is het huidige gebruik van buitensportaccommodaties getoetst aan de normen en richtlijnen van de NOC*NSF en betreffende sportbonden. De bevindingen presenteren we in deze paragraaf. Om te kunnen komen tot een toekomstbestendige buitensport is het raadzaam capaciteitsproblemen bij traditionele buitensportaccommodatie gemeente breed te bekijken. Hiermee bedoelen we dat een knelpunt in capaciteit bij de ene vereniging kan worden opgelost door die vraag te accommoderen bij een vereniging met overcapaciteit. Dit vraagt flexibiliteit van verenigingen, maar betekent wel dat de gemeente meer doelmatig met haar middelen om gaat en dat de bezetting van bestaande accommodaties wordt verhoogd. Deze denk- en werkwijze ligt besloten in het coalitieakkoord 2022-2026 en de Ontwikkelagenda 20232026.

inhoud

De hoofdconclusie is dat er geen acute knelpunten zijn. Er zijn wel aandachtspunten, waarbij de voornaamste zijn: • De gemeente Nijkerk heeft afgerond 12.100 buitensporters, te verdelen over 5.900 leden van buitensportverenigingen plus naar verwachting 6.200 ongeorganiseerde sporters. • De voetbalaccommodaties worden goed benut. Bij voetbalvereniging NSC en sc Hoevelaken is een beperkte overcapaciteit. Alleen Sparta Nijkerk en Veensche Boys hebben ondercapaciteit van respectievelijk 2 speelvelden en 1 speelveld. De verenigingen krijgen door diverse maatregelen de wedstrijdplanning nog rond. Het knelpunt van Sparta Nijkerk kan niet geheel worden opgevangen door de overcapaciteit bij de andere voetbalverenigingen. Alle voetbalverenigingen spelen op zaterdag. Alleen Veensche Boys heeft op zondag 1 seniorenteam in de competitie. -  E en wedstrijdspreiding over zaterdag en zondag heeft een direct positief effect op de capaciteitsdruk van velden. De KNVB en steeds meer gemeenten stimuleren en faciliteren een spreiding van wedstrijdplanning over 2 dagen en vrijdagavond, in plaats van dat verenigingen alle wedstrijden op 1 dag plannen. Hierdoor is een betere benutting van de accommodatie mogelijk, oftewel ondercapaciteit kan worden weggewerkt waarmee investeringen in extra velden kunnen worden “voorkomen”. • De korfbalvoorzieningen worden ook goed benut.

Beide verenigingen hebben nog enige ruimte voor groei, waarbij korfbalvereniging Telstar op sportpark Middelaar op papier de meeste ruimte voor groei heeft (1 veld).

23 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

• De hockeyaccommodaties hebben nog ruimte voor groei. Uitgedrukt in (semi)watervelden gaat het voor beide verenigingen om ruim 1 hockeyveld overcapaciteit. Beide hockeyverenigingen spelen zowel op zaterdag als zondag wedstrijden. De ruimte voor groei komt mede door deze spreiding van wedstrijdplanning. • De handbalaccommodatie bestaat uit 2 handbalvelden. De vereniging heeft momenteel 86 leden en speelt met 7 competitieteams. Er is voldoende capaciteit voor de toekomst. • Atletiekvereniging AVN heeft de beschikking over een goede accommodatie. Het aantal jeugdleden groeit snel en met name ook de jeugdleden gebruiken de accommodatie het meest. Verder stelt AVN zich maatschappelijk op door de accommodatie (deels) te verhuren ten behoeve van bewegingsonderwijs, sport- en beweegevenementen en op structurele basis ook aan voetbalvereniging Sparta Nijkerk. AVN voorziet een groeipotentie als gevolg van ontwikkelingen binnen gemeente Nijkerk maar ook daarbuiten (Amersfoort). • De tennisaccommodaties hebben ook nog ruimte voor groei, met uitzondering van de Nijkerkse Tennisclub (NTC) met een beperkt tekort van 0,4 tennisbaan. De twee andere tennisverenigingen hebben samen 3,6 tennisbaan overcapaciteit. Het tekort aan banen bij NTC kan binnen de gemeente worden opgevangen; tennissers die bij NTC willen tennissen kunnen elders binnen de gemeente lid worden.

inhoud

• In Nijkerk is een uitgebreide structuur van openbare sport- en beweegplekken. Alleen in het centrum en op het industrieterrein ligt een verbeteropgave. Uit de plenaire bijeenkomsten met sportorganisaties blijkt dat het industrieterrein als onveilige wandel-/loopomgeving wordt ervaren.

inhoud

24 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

De tabel hieronder geeft een overzicht van de capaciteitsanalyse welke is uitgevoerd op basis van de van verenigingen ontvangen informatie. Sport

Vereniging

Huidige capaciteit

Benodigde capaciteit

Voetbal

Overcapaciteit (+) / Ondercapaciteit (-)

Volwaardige velden

Sportpark Luxool

Sparta Nijkerk

7

9 (8,0)

2,0 -

Sportpark Luxool

NSC

2,8

2 (1,3)

0,8 +

Sportpark Nijkerkerveen

Veensche Boys

3

4 (3,1)

1,0 -

5

4 (3,9)

1,0 +

Sportpark Kleinhoven

s.c. Hoevelaken

Korfbal

Velden

Sportpark Luxool

Sparta Nijkerk korfbal

3

3

0,0 #

Sportpark Middelaar

KV Telstar

3

3

0,0 #

Hockey

Normteams

Velden

Sportpark Weidelaan

MHCH

13

8,25

1,1 +

Sportpark Watergoor

HC Nijkerk

15,8

11,5

1,5 +

Handbal Sportpark Watergoor

Velden HV Voice

2

2

0,0 #

Atletiekvereniging Nijkerk

1

1

0,0 #

Overig Sportpark Luxool Tennis

Banen

Sportpark Luxool

Nijkerkse Tennisclub (NTC)

6

6,4

0,4 -

Sportpark Middelaar

Tennisvereniging Weldam

7

5,2

1,8 +

Sportpark Watergoor

Tennisvereniging Sparta

8

6,4

1,6 +

Tabel 9: overzicht capaciteit versus actuele behoefte

25 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

3. Ontwikkelingen, trends en prognoses

25 | W O O N V I S I E G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 0 +

inhoud

26 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

inhoud

3. Ontwikkelingen, trends en prognoses 3.1. Demografische ontwikkelingen Op 1 januari 2023 telde de gemeente ruim 44.972 inwoners. Op basis van de woningbouwontwikkeling verwacht de gemeente Nijkerk dat het aantal inwoners de komende 10 jaren toeneemt tot 49.000 inwoners en vervolgens groeit tot 54.000 inwoners in 2040. Deze ontwikkeling is een verwachting en het werkelijke aantal zal sterk afhankelijk zijn van het bouwtempo bij woningbouwontwikkeling. Leeftijd

2020

%

2030

%

2040

%

0-15 jaar

8.262

18

9.000

18

10.295

19

15-25 jaar

5.437

12

5.925

11

5.580

10

25-45 jaar

10.530

23

11.475

24

12.635

23

45-65 jaar

12.334

27

13.440

25

12.510

23

65+ jaar

8.410

19

9.160

21

12.980

24

44.972

49.000

54.000

Tabel 10: overzicht bevolkingsontwikkeling 2020-2040, naar verwachting woningbouw gemeente Nijkerk (aantallen afgerond op 5).

Het totale aantal inwoners stijgt met circa 9.000 inwoners en dat is ruim 20% meer inwoners dan nu. Tot aan 20230 wordt een toename verwacht van ongeveer 4.000 inwoners. En tot 2040 groeit de gemeente verder met ongeveer 5.000 inwoners (totaal 9.000 meer dan in 2023). In absolute zin betekent dit per leeftijdsklasse (aantallen afgerond op 5): • De groep 0 tot 15 jaar neemt in absolute zin toe met 740 inwoners

in 2030 en die toename verdubbelt tot 2040 met 1.295 meer 0 tot 15-jarigen (totaal 2.030 inwoners meer); • De groep 15 tot 25 jaar neemt licht toe tot 2030 met 490 inwoners en zal richting 2040 weer wat afnemen (totaal 145 inwoners meer); • De groep 25 tot 45 jaar stijgt behoorlijk met 945 inwoners meer in 2030 en nog eens 1.160 naar 2040 (totaal 2.105 inwoners meer); • De groep 45 tot 65-jarigen neemt eerst toe met 1.105 en daalt vervolgens met 930 inwoners (totaal 180 inwoners meer); • De groep senioren van 65 jaar en ouder groeit fors van de ruim 8.000 nu tot bijna 9.200 in 2030 en bijna 13.000 in 2040. Die toename betekent ook dat het aandeel 65+ van de bevolking stijgt van 19% tot 24% in 2040. Woonvisie gemeente Nijkerk 2020+ Nijkerk veel gezinnen Verschillende bevolkings- en huishoudensprognoses laten voor de gemeente Nijkerk een groei zien. Met name de afgelopen jaren was er sprake van een sterke bevolkingsgroei. Deze groei houdt ook voor de lange termijn aan, al vlakt deze groei over 10 jaar wel wat af. De sterkste groei is te zien bij de één- en tweepersoonshuishoudens met een leeftijd van 65 jaar en ouder. Gemeente Nijkerk wijkt daarmee niet af van de landelijke trend van vergrijzing. Een tweede groep die sterk bijdraagt aan de groei zijn gezinnen.

Het profiel van de gemeente Nijkerk als typische gezinsgemeente wordt bevestigd door een sterk positief geboortesaldo.

27 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Toename van vestigers De gemeente Nijkerk is ook in trek bij mensen die van buiten de gemeente komen. Het zijn met name gezinnen die zich hier vestigen. Overigens kunnen die gezinnen bestaan uit mensen die in gemeente Nijkerk zijn opgegroeid en weer terugkeren. Jongvolwassenen vertrekken veelal uit de gemeente vanwege studie of werk en kunnen in de levensfase waarin ze een gezin opbouwen weer terugkeren. Daarnaast past de toename van vestigers in het beeld waarbij met name gezinnen uit stedelijke regio’s met een nog hogere marktdruk, deze regio’s verlaten. 3.2. Landelijke trends en ontwikkelingen De wereld van sport en bewegen is dynamisch. Hieronder zijn de belangrijkste ontwikkelingen en trends op een rij gezet. Corona heeft ook veel impact op de sportsector gehad. Eventuele blijvende veranderingen van de financiële situatie van sportaanbieders, ledenaantallen, sportbehoefte en gebruik van accommodaties zullen in de komende periode duidelijker worden. Iedereen kan meedoen - Sport en bewegen als preventief middel: Sport en bewegen is een belangrijke en nog steeds groeiende sector in onze samenleving. Het is duidelijk dat sport een grote maatschappelijke waarde heeft en bijdraagt aan thema’s zoals gezondheid, integratie, sociale cohesie, terugdringen van overgewicht.

De verwachting is dat de sportbranche en gezondheidszorg de komende jaren steeds dichter naar elkaar toe groeien.

inhoud

- De bevolkingssamenstelling verandert: Vergrijzing, ontgroening, migratie en krimp van bevolkingsgebieden zorgt voor een veranderende samenstelling van de bevolking. Onze samenleving kent steeds meer ouderen en steeds minder jongeren. We worden ouder en willen langer gezond en vitaal blijven. Dit is een ontwikkeling die zich alleen maar verder voortzet. Daarnaast zijn er veel doelgroepen, zoals mensen met een beperking of statushouders, die ook mee willen doen. Dit is nog niet altijd vanzelfsprekend. - Ouderen sporten steeds meer: De groep wekelijkse sporters onder ouderen, met name 65-plussers, groeit sterk. In 2001 voldeed (landelijk gezien) slechts 22 procent van de 65-plussers aan de norm om wekelijks tenminste 2,5 uur matig intensief te bewegen. In 2019 was dit toegenomen tot 40 procent. Van de groep ouderen doet 75 procent voldoende bot- en spierversterkende oefeningen. Ouderen lijken daarmee actiever te zijn geworden. - Toename individuele leefstijl met steeds meer aandacht voor gezondheid: De bewustwording van een gezonde leefstijl neemt steeds meer toe. Dit wordt versterkt door de toenemende verantwoordelijkheid en financiële gevolgen van ongezond gedrag en toenemende nadruk op zelfredzaamheid. Dit kan ertoe leiden dat mensen meer gaan sporten en bewegen. Met name zal dit gelden voor de hogere inkomensklasse.

Er is een sterke samenhang tussen opleidingsniveau en sportdeelname (op volwassen leeftijd).

28 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Jeugd in beweging - Jeugd is minder beweegvaardig: Kinderen bewegen minder, zijn minder beweegvaardig, minder fit, motorisch minder vaardig én zwaarder dan 30 jaar geleden. Dit werd bevestigd in het Peilingsonderzoek Bewegingsonderwijs waaruit blijkt dat groep 8 leerlingen in 2016 minder fit en vaardig zijn dan in 2006. Het aantal kinderen en jongeren dat wekelijks sport is de afgelopen jaren afgenomen. De sportbranche zal daarom in de toekomst om moeten gaan met een gemiddeld ouder wordende sportpopulatie en tegelijkertijd moeten proberen om het sportaanbod aantrekkelijk te houden voor jongeren. - Minder buitenspelen: Uit onderzoek is gebleken dat 1 op de 7 kinderen in Nederland helemaal niet meer buiten speelt. Van de ruim 1,2 miljoen kinderen op de basisschool speelt bijna 1 miljoen niet meer iedere dag buiten. Zo’n 80 procent van de kinderen voldoet op deze manier niet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) voor kinderen van 1 uur per dag matig intensief bewegen. Een voor de hand liggend gevolg van te weinig buiten spelen, is de toename van overgewicht onder jonge kinderen. Daarnaast heeft te weinig buiten spelen negatieve gevolgen voor de motorische ontwikkeling van een kind, met name wat betreft de grove motoriek. Ook de leerprestaties en de cognitieve ontwikkeling van een kind hebben baat bij buitenspelen.

- Vernieuwing en uitdaging: Gaming en virtual reality zijn steeds meer aanwezig in ons leven en allerlei apps en games stimuleren mensen te bewegen en gezonde keuzes te maken. Daar kunnen nieuwe doelgroepen mee bereikt worden,

inhoud

die zich op andere manieren willen binden aan bijvoorbeeld sport en bewegen. Games zullen steeds meer gebruikt worden om bewegen aantrekkelijker, toegankelijker en persoonlijker te maken. Sterke en vitale aanbieders - Andere sportbehoefte: Het sportlandschap verandert. Mensen gaan steeds meer individueel of in zelfgeorganiseerde groepen sporten en minder in clubverband. Er is een toename te zien in sporten die mensen zelf gemakkelijk alleen kunnen ondernemen op het moment dat het hen uitkomt, zoals hardlopen, wielrennen en fitness. Het gevolg is dat ongeorganiseerde sport in verschillende varianten belangrijker wordt. Deze ontwikkeling leidt tot een verminderende behoefte aan gemeentelijke sportaccommodaties, een intensiever gebruik van de buitenruimte ten behoeve van sportbeoefening en een toename in het marktaandeel van commerciële sportaanbieders. - Beleving wordt belangrijker: De vrije tijd wordt in toenemende mate een zoektocht naar belevenissen en een manier om uiting te geven aan de eigen identiteit en leefstijl. Sport moet dan ook vooral leuk zijn om te beoefenen. Het plezier in sporten staat voorop. Uit onderzoek van het Mulier Instituut is gebleken dat plezier ervoor zorgt dat mensen structureel blijven sporten en bewegen. Tevens gaan sport, recreatie, ontspanning en vermaak steeds meer door elkaar lopen.

Dit is bijvoorbeeld terug te zien in de opkomst van ‘funruns’ zoals de color run of mudmasters, hoewel deze activiteiten niet echt lijken te bestendigen.

29 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

- Groei individueel en ongeorganiseerd sporten: Er zijn de afgelopen jaren vele (commerciële) sportorganisaties bij gekomen die op andere locaties sport aanbieden. Zij bieden bijvoorbeeld sportactiviteiten aan in de openbare ruimte. ‘Traditionele’ sportverenigingen kunnen hierdoor leden verliezen. Steeds meer mensen sporten en bewegen alleen. De meeste mensen (47 procent) sporten “ongeorganiseerd”, oftewel zelf of met een groep zonder sportaanbieder. Ongeveer een kwart van de Nederlanders sport bij een vereniging. Bijna 1 op de 5 sport via commerciële aanbieders, zoals fitnesscentra. - Groei nieuwe sporten: Mensen hebben behoefte aan vernieuwing en gaan op zoek naar nieuwe uitdagingen. Hierdoor ontstaan nieuwe sporten zoals padel, beachvolleybal, en soccersquash. De tennisverenigingen in Nijkerk spelen in op de padelsport en hebben al padelbanen of staan op het punt deze te realiseren. - Druk op vrijwilligerswerk Sportorganisaties zijn voor een groot deel afhankelijk van de inzet van vrijwilligers. De inzet van vrijwilligers zal door diverse oorzaken in de komende jaren dalen. Dit is een risico voor (sport)verenigingen. Duurzame sportinfrastructuur - Multifunctionaliteit en clustering: De trend van de veranderende sport(er) is van invloed op de ruimte die voor sport en bewegen wordt gebruikt.

Het traditionele gebruik van solitaire sportaccommodaties staat onder druk en ook de gemeente Nijkerk streeft naar multifunctioneel gebruik van sportaccommodaties.

inhoud

- Routekaart Verduurzaming Sport: Op 23 januari 2020 werd door gemeenten, provincies, de Rijksoverheid, NOC*NSF, het platform ondernemende sportaanbieders en andere ondersteunende partijen de Routekaart Verduurzaming Sport ondertekend. In deze routekaart staan drie onderdelen centraal: CO2reductie, circulariteit en milieuvriendelijk veldbeheer. Op hoofdlijnen gelden de volgende doelstellingen: •  In 2050 moeten alle sportaccommodaties CO2-arm zijn, dat betekent een CO2-reductie van 95 procent ten opzichte van 1990. •  In 2030 moet 49 procent CO2-reductie gerealiseerd zijn. •  In 2021 zijn Energieprestatie-eisen voor nieuwbouw (BENG) vastgesteld waar ook alle sportaccommodaties vanaf 2050 aan zullen moeten voldoen. •  Beheer van sportvelden geheel vrij van gewasbeschermingsmiddelen (vervolg van Green Deal Sportvelden). - Beweegvriendelijke openbare ruimte: Er wordt steeds meer gesport en bewogen in de openbare ruimte. Ruim 40% van de Nederlandse bevolking sport regelmatig in de openbare ruimte. De meest beoefende sporten (hardlopen, fietsen en wandelen) zijn dan ook sporten die in de openbare ruimte plaatsvinden. Door de toename van de ongeorganiseerde sport (in de openbare ruimte) daalt de behoefte aan sportaccommodaties. De openbare ruimte komt steeds meer in beeld als locatie voor sport, bewegen en actieve vormen van recreatie.

Denk hierbij aan (autovrije) wandelzones en (hard)looppaden. Bovendien kan er door de ervaringen van de Covid-19 periode meer vraag naar sporten in de buitenruimte en flexibiliteit in behoefte aan binnen- en buitensportruimte ontstaan.

30 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

HBSC-onderzoek naar gezondheid en welzijn van jongeren In het HBSC-onderzoek7 in 2021 zijn scholieren in het basis- en voortgezet onderwijs bevraagd op hun beweeggedrag. Zowel basisschoolleerlingen als leerlingen van 12 tot en met 16 jaar in het voortgezet onderwijs zeiden gemiddeld 4,3 dagen in de week minimaal één uur per dag te bewegen. - 89,4 procent van de basisschoolleerlingen en 81 procent van de middelbare scholieren zegt in 2021 minstens twee keer per week te sporten of buiten te spelen. In het voortgezet onderwijs sporten en bewegen jongens meer dan meisjes. De groep leerlingen die minstens twee keer per week intensief sport of beweegt wordt kleiner met de leeftijd. Op 12-jarige leeftijd sport 86 procent van de scholieren minstens twee keer per week. Op 16-jarige leeftijd gaat het nog om 77,1 procent. - Van de kinderen in het basisonderwijs is 75 procent lid van een sportclub. In het voortgezet onderwijs gaat het om 70,5 procent. - Wat betreft verschillen naar migratieachtergrond in het beweeggedrag van kinderen in het basisonderwijs is er geen significant verschil tussen kinderen met- en zonder migratieachtergrond in het gemiddeld aantal dagen in de week dat ze minimaal één uur bewegen. In het voortgezet onderwijs is het verschil wel significant. Daar zeggen jongeren zonder migratieachtergrond gemiddeld 4.4 dagen per week één uur per dag te bewegen.

Onder jongeren met een migratieachtergrond gaat het om 3,9 dagen per week. - Ook wat betreft het lidmaatschap van een sportclub zijn er in het basisonderwijs geen significante verschillen tussen kinderen met- en 7H  ealth Behaviour in School-aged Children. Rapport te vinden via:

inhoud

zonder migratieachtergrond. In het voortgezet onderwijs is ook hier het verschil wel significant. 74,1 procent van de leerlingen zonder migratieachtergrond is lid van een sportclub. Onder jongeren met een migratieachtergrond gaat het om 58,8 procent. Onderzoek NOC*NSF Op 16 februari 2023 zijn de uitslagen van een omvangrijk onderzoek gepubliceerd naar sportgedrag van Nederlanders. In de groep jongeren tussen 13 en 18 jaar is een belangrijke negatieve verschuiving gaande als het gaat om sportcommitment. Zij zien veel drempels, bijvoorbeeld vaste trainingstijden en verplichtingen. De leeftijdscategorie daarboven volwassenen tot 44 jaar - noemt tijdgebrek als grootste reden om niet te sporten. En 45-plussers zijn het meest gemotiveerd om (weer) wekelijks te sporten. 3.3. Lokale cijfers en prognoses Algemeen In hoofdstuk 2 is vastgesteld dat de gemeente Nijkerk een goed aanbod buitensportaccommodaties heeft. De buitensportaccommodaties bevinden zich op de centrale as van de gemeente en zijn voor alle inwoners goed bereikbaar (gemiddeld binnen 2 kilometer). Ook is duidelijk gemaakt dat het merendeel van de inwoners van de gemeente woonachtig is op de centrale as (ongeveer 80%). We zien die concentratie van aanbod op de centrale as van de gemeente terug in de mate waarin inwoners voldoen aan de beweegrichtlijn 2020 en het aantal sporters 2020. Ruim de helft

https://www.trimbos.nl/wp-content/uploads/2022/09/AF2022-HBSC-2021-Gezondheid-en-welzijn-van-jongeren-in-Nederland.pdf

31 | R A P P O R T A G E ‘ B E H O E F T E B E P A L I N G B U I T E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

van de inwoners van 18 jaar en ouder voldoet aan de beweegrichtlijn8 (54%). En de helft van de inwoners van 18 jaar en ouder (50%) sport wekelijks minstens één keer. Dit ligt op het landelijk gemiddelde (50,8%). Van de middelbare scholieren sport 80,6% wekelijks in georganiseerd verband. In Nederland beweegt 16,2% van de jongeren minstens één uur per dag. In gemeente Nijkerk is dit 17,7%. Analyse: rond de centrum-as van de gemeente meeste sporters en inwoners die voldoen aan de beweegrichtlijn. Het aanbod buitensportaccommodaties bevindt zich ook op die centrum-as. Wijken, gemeente Nijkerk

Inwoners

18 jaar + Beweegrichtlijn

18 jaar + Wekelijks sporten

50,4%

45,7%

Appel, Driedorp, Kruishaar, Prinsenkamp en Slichtenhorst

1.919

Arkemheen, Achterhoek, De Veenhuis

437

51,0%

47,7%

Hoevelaken

9.893

52,0%

53,3%

Nijkerk-stad

28.465

50,9%

49,3%

Nijkerkerveen en Holkerveen

4.269

51,2%

49,0%

Totaal

44.972

Sporters 2020 Per buurt in Nijkerk Percentage Geen gegevens 10 -39 39 -44 44 - 49 49 - 54 54 - 59 59 - 77

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=58c6dec2-1105-4596-ae6a-03132029c31f