CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2023-048 Bijlage 1 - Ontwerp beleidskader duurzame opwek boerderijmolens op land (versie september 2022).pdf

Raadsvergadering 22 juni 2023, gemeente NijkerkBij agendapunt: Vaststelling beleidskader ‘Duurzame opwek boerderijmolens op land’ (2023-048)4.233 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Ontwerp Beleidskader Duurzame opwek boerderijmolens op land September 2022

1 / 24

Inhoudsopgave 1. Inleiding ....................................................................................................................................................2 2. Huidig ruimtelijk kader ...........................................................................................................................4 2.1. Begrippen ..................................................................................................................................................4 2.2. Omgevingswet ..........................................................................................................................................5 2.3. Ecologie - Wet natuurbescherming ........................................................................................................5 2.4. Activiteitenbesluit ......................................................................................................................................5 2.5. Erfgoedwet.................................................................................................................................................5 2.6. Provinciaal beleid .....................................................................................................................................6 2.7.

Gemeentelijk beleid ..................................................................................................................................6 2.8. Omgevingsvisie.........................................................................................................................................6 2.9. Beeldkwaliteitsplan Bebouwing Buitengebied ......................................................................................7 2.10. LandschapOntwikkelingsPlan...............................................................................................................7 2.11. Beleid in andere gemeenten .................................................................................................................7 3. Afwegingen en voorwaarden ................................................................................................................8 3.1. Afwegingen ................................................................................................................................................8 3.2. Uitgangspunten .........................................................................................................................................9 3.2.1. Energieplan .......................................................................................................................................9 3.2.2.

Landschapsinpassingsplan .............................................................................................................9 3.3. Voorwaarden .............................................................................................................................................9 3.3.1. Natura 2000 gebieden, weidevolgelgebieden, ganzenfourangeergebieden .........................10 3.3.2. Ashoogte ..........................................................................................................................................10 3.3.3. Beeldkwaliteit boerderijmolen .......................................................................................................10 3.3.4. Bouwvlak..........................................................................................................................................11 3.3.5. Beeldkwaliteit landschap ...............................................................................................................11 3.3.6. Beeldkwaliteit cultuurhistorie ........................................................................................................12 3.3.7. Voorwaarden ecologie ...................................................................................................................12 3.3.8.

Omgevingseffecten ........................................................................................................................12 3.3.9. Opruimplicht ....................................................................................................................................13 3.3.10. Circulariteit ....................................................................................................................................13 3.3.11. Innovatie ........................................................................................................................................13 4. Vergunningproces ................................................................................................................................14 Bijlagen .......................................................................................................................................................15 Bijlage 1. Raadsinformatiebrief ....................................................................................................................15 Bijlage 2. Overzicht beleid gemeenten in Food Valley .............................................................................18 Bijlage 3. Visiekaart vijf parels......................................................................................................................24

2 / 24

1. Inleiding In deze notitie staat het beleidskader voor het plaatsen van kleine windmolens (verder genoemd boerderijmolens1) op een bouwvlak van een bedrijf buiten de bebouwde kom (buitengebied). Dit beleidskader is een bouwsteen van en wordt integraal opgenomen in het beleidskader “grootschalige opwek wind op land”. Het laatste beleidskader wordt nog opgesteld. De gemeente heeft in 2019 de Routekaart energieneutraal Nijkerk 2050 vastgesteld. Een uitwerking hiervan is de Transitievisie warmte (2021). In deze visie worden vier sporen onderscheiden om woningen aardgasvrij te maken. Sporen 1 en 2 gaan over aansluiten van woningen op een warmtenet. Woningen voorzien van warmtepompen en all-electric maken is spoor 3. Tot slot wordt met spoor 4 ruimte geboden aan lokale ondernemers en bewoners in het buitengebied om zelf duurzame energie op te wekken. Het opwekken van elektra met een boerderijmolen is een voorbeeld hiervan. De basis onder dit beleid is onder andere de ontwerp-omgevingsvisie, routekaart Energieneutraal 2050, bestemmingsplan buitengebied, Beeldkwaliteitsplan, LOP. De landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarden zijn belangrijk in Nijkerk. Deze waarden variëren per locatie. Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt het huidige ruimtelijk kader beschreven.

Vervolgens worden in hoofdstuk 3 de voorwaarden beschreven waaronder boerderijmolens worden toegestaan in het buitengebied. Het vergunningtraject is beschreven in hoofdstuk 4. In bijlage 1 is de raadsbrief opgenomen met een evaluatie van de inventarisatieronde onder belangenorganisaties en ondernemers. Bijlage 2 geeft een overzicht van het beleid voor boerderijmolens in omliggende gemeenten. Tot slot is in bijlage 3 een kaart weergegeven met de parels van Nijlkerk.

1 De term ‘boerderijmolens’ sluit het toestaan van deze molens binnen het bouwvlak van niet-agrarische bedrijven

niet uit. 3 / 24

2. Huidig ruimtelijk kader De beschrijving van het huidige kader in hoofdstuk 2 vormt de basis voor de afweging in hoofdstuk 3 om boerderijmolens in het buitengebied onder voorwaarden toe te staan. De gemeente heeft tot nu toe nog geen beleid ontwikkeld voor de beeldkwaliteit van boerderijmolens in het buitengebied. In dit beleidskader wordt deze beeldkwaliteit verwoord.

2.1. Begrippen De begrippen die in dit beleidskader worden genoemd. Buitengebied Het buitengebied is het gebied waar het Bestemmingsplan buitengebied van toepassing is. Bouwvlak geometrisch bepaald vlak. Op deze gronden zijn bepaalde gebouwen en bouwwerken (geen gebouwen) volgens de regels uit het geldende bestemmingsplan toegelaten. Boerderijmolen een installatie of bouwwerk voor het opwekken van elektrisch of thermisch vermogen uit wind met een ashoogte van in principe maximaal 25 meter op of aansluitend aan het bouwvlak van een volwaardig bedrijf in het buitengebied. Peil de gemiddelde hoogte van het aan het bouwwerk aansluitende afgewerkt maaiveld. Ashoogte de hoogte gemeten vanaf het peil tot aan het middelpunt van de as waaraan de wieken zijn bevestigd. Volwaardig bedrijf Het bedrijf brengt producten en diensten voort met behulp van machines/apparaten. Dit op basis van een bedrijfsmatige en op de markt gerichte productie van materialen en levering van diensten. Deze productie en levering moet een significante bijdrage leveren aan de inkomensvorming. Daarnaast wordt nagenoeg de gehele arbeidsinzet aan het bedrijf besteed. Dit zijn de bedrijven zoals opgenomen in de bestemming 'Bedrijf - Landelijk' uit het bestemmingsplan Buitengebied Nijkerk 2017, veegplan 2.

Volwaardig (aanverwant) agrarisch bedrijf Het (aanverwant) agrarisch bedrijf brengt als specifieke vorm van een volwaardig bedrijf producten voort door middel van het telen van gewassen en/of het houden van dieren. Dit op basis van een bedrijfsmatige en op de markt gerichte productie of leveren van diensten. Deze productie en diensten moeten een significante bijdrage leveren aan de inkomensvorming. Daarnaast wordt nagenoeg de gehele arbeidsinzet aan het bedrijf besteed. Dit zijn de bedrijven zoals opgenomen in de bestemmingen 'Agrarisch', 'Agrarisch - Kwekerij', 'Agrarisch - Paardenhouderij', 'Agrarisch met waarden - Landschappelijke en natuurwaarden' en 'Agrarisch met waarden - Landschappelijke waarden' uit het bestemmingsplan Buitengebied Nijkerk 2017, veegplan 2. NB. Landgoederen vallen onder deze laatstgenoemde agrarische bestemmingen. Aanvrager De rechtspersoon die voor, of namens, een volwaardig of volwaardig ((aanverwacht) agrarisch) bedrijf het verzoek tot realiseren van een boerderijmolen bij de gemeente indient. Ondernemer Een ondernemer besteedt nagenoeg de gehele arbeidsinzet aan een volwaardig ((aanverwant) agrarisch) bedrijf.

4 / 24

2.2. Omgevingswet De gemeente is eerste aanspreekpunt en verantwoordelijk voor de afhandeling van aanvragen voor het plaatsen van boerderijmolens. De Omgevingswet is nog niet van kracht (planning 1 juli 2023). Deze wet gaat uit van ja, mits. Vooruitlopend op het van kracht worden van de Omgevingswet is in dit beleidskader bij de behandeling van een aanvraag het uitgangspunt: ja, mits. De ‘mits’ is uitgewerkt in voorwaarden waaronder boerderijmolens toegestaan worden (hoofdstuk 3). Vanuit ecologische, landschappelijke en cultuurhistorische waarden worden voorwaarden gesteld. Het plaatsen van een boerderijmolen is maatwerk.

2.3. Ecologie - Wet natuurbescherming De Wet natuurbescherming heeft tot doel alle in het wild levende inheemse planten- en diersoorten te beschermen en te behouden. Bij elke aanvraag voor het plaatsen van een boerderijmolen zal per locatie gekeken worden of de Wet natuurbescherming van toepassing is. Dit door het aanleveren van een quick scan (oriënterend onderzoek). Wanneer de Wet van toepassing is, moet de initiatiefnemer een ontheffing aanvragen bij provincie Gelderland. Een aanvrager heeft altijd een zorgplicht voor beschermde soorten. Natura 2000 gebied Een deel van de Polder Arkemheen is Natura 2000 gebied, blauw gekleurd in figuur 1. Weidevogels en ganzenopvang De rode gebieden in figuur 2 bestaan uit Natura 2000-, weidevogel- en ganzen fourangeergebieden.

Figuur 1. Natura 2000 gebied Arkemheen

Figuur 2. Natura 2000-, weidevogel- en ganzen fourangeergebied

2.4. Activiteitenbesluit De aanvrager van een boerderijmolen moet rekening houden met enerzijds landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarden en anderzijds met omgevingseffecten, zoals geluid, slagschaduw en hinder. Deze omgevingseffecten moeten passen binnen de meest actuele wettelijke normen (bijvoorbeeld in het kader van het Activiteitenbesluit en Wet milieubeheer). Dit wordt binnen de vergunningprocedure nagegaan.

2.5. Erfgoedwet Het doel van de Erfgoedwet (2016) is onder andere gericht op het behoud van monumenten, archeologie en ander erfgoed op land en onder water. Samen met de nieuwe Omgevingswet maakt de Erfgoedwet een integrale bescherming van ons cultureel erfgoed mogelijk.

5 / 24

2.6. Provinciaal beleid Met haar Beleidslijn windenergie staat provincie Gelderland kleine windmolens toe met een ashoogte tot 25 meter. Behalve in gebieden waar geen windmolens zijn toegestaan. Dit vanwege wettelijke beperkingen of provinciaal beleid. In de beleidslijn windenergie van provincie Gelderland staat dat (kleine) windturbines niet toegestaan zijn in weidevogel- en rustgebieden voor winterganzen. Voor deze vogelsoorten is het behoud van het open gebied belangrijk. Op grond van de Gelderse Omgevingsverordening (juli 2022) zijn nieuwe windmolens niet toegestaan in weidevogelgebied. De provincie geeft gemeenten de ruimte een beleidskader vast te stellen voor boerderijmolens met een elektrisch vermogen minder dan 5 MW (Elektriciteitswet 1998).

2.7. Gemeentelijk beleid In het huidige bestemmingsplan voor het buitengebied van gemeente Nijkerk (bestemmingsplan Buitengebied Nijkerk 2017, veegplan 2), staat dat buiten het bouwvlak geen windmolens zijn toegestaan. In dit bestemmingsplan wordt een windmolen aangemerkt als ‘bouwwerk, geen gebouw zijnde’. Voor het plaatsen van een windmolen is een omgevingsvergunning nodig. Binnen het bouwvlak is een maximale bouwhoogte van 10 meter opgenomen voor ‘overige andere bouwwerken’. In de agrarische bestemmingen is de maximale hoogte 12 meter.

2.8. Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie worden vijf cultuurhistorische waardevolle gebieden, zogenoemde ‘parels’ onderscheiden. Het gaat om: 1. de historische binnenstad van Nijkerk; 2. de polder Arkemheen; 3. landgoed Hoevelaken; 4. buurtschap Appel; en 5. landgoed en lint Slichtenhorst. In de ontwerp Omgevingsvisie Nijkerk 2040 staat op pagina 70: “Ook het landschap om de parels heen is van belang. Het landschap biedt namelijk de context van de parel en vertelt het verhaal van de parel. Wij overwegen in het omgevingsplan de daarvoor in aanmerking komende parels als stadsgezicht en/of cultuurhistorische landschappen te beschermen. Dit doet wij vanwege de schoonheid, de onderlinge ruimtelijke of structurele samenhang van de samenstellende onroerende zaken of hun wetenschappelijke of cultuurhistorische waarde. Het kan hier bijvoorbeeld ook gaan om aantasting van de groenaanleg en (water)structuren die onderdeel uitmaken van de te beschermen karakteristieken van het beschermd gezicht. Op deze wijze voorkomen wij dat afbreuk wordt gedaan aan de parels van ons cultuurhistorisch erfgoed. De parels staan met ‘naam en begrenzing’ op de Visiekaart, pagina 68 (redactie: bijlage 4) aangegeven.

De Omgevingswet biedt onze gemeenteraad de bevoegdheid instructies mee te geven aan locaties in het omgevingsplan om de genoemde parels in het omgevingsplan te voorzien van een extra beschermde status.” Ook staat op pagina 141: “Nijkerk heeft een rijke historie met landgoederen en monumentale gebouwen, echter zijn er (nog) geen beschermde stads-/dorpsgezichten benoemd. Wel zijn er de al eerder genoemde cultuurhistorische waardevolle parels (zie paragraaf 4.2.1 (redactie zie tekst hierboven)) die wij ook op onze Visiekaart op pagina 68 hebben aangegeven. Het gaat om de historische binnenstad van Nijkerk, de polder Arkemheen, landgoed Hoevelaken, het buurtschap Appel en het landgoed en bebouwingslint Slichtenhorst. Binnen de gebiedsprofielen krijgen deze parels specifiek de aandacht met de ontwikkelingsmogelijkheden in het perspectief. Daarnaast staat op pagina 76 in de visie:” Naast de plannen tot de ontwikkeling van zonnevelden en de bouw van enkele windturbines onderzoekt de gemeente ook de mogelijkheden om kleine windmolens op het erf van een boerderij in ons landelijk gebied toe te staan met een beperktere ashoogte. Het betreft kleine boerderijmolens met een lage ashoogte. Nadere keuzes over de mogelijkheden voor de plaatsing van kleine windmolens in de Gemeente Nijkerk worden gemaakt bij het vaststellen van het beleidskader wind. 6 / 24

2.9. Beeldkwaliteitsplan Bebouwing Buitengebied In het Beeldkwaliteitsplan Bebouwing Buitengebied (2021) staan richtlijnen voor nieuwbouw, voor verbouw en sloop van gebouwen. In dit plan staat het behoud en het versterken van het landschap en cultuurhistorie centraal. In dit plan staan geen specifieke beeldkwaliteitseisen voor boerderijmolens.

2.10. LandschapOntwikkelingsPlan Het landschapontwikkelingsplan (LOP, 2019) beschrijft vier landschapstypen: Polderlandschap, Slagenlandschap, Kampenlandschap, Jonge heideontginning. Per landschap zijn ontwerprichtlijnen beschreven. Het LOP bevat geen richtlijnen voor de beeldkwaliteit van boerderijmolens.

2.11. Beleid in andere gemeenten De maximale as- en tiphoogte in de omliggende gemeentes en gemeentes in de FoodValley staan in tabel 1. Gemeente Ashoogte (m) Maximale tiphoogte (m) Amersfoort Geen beleid Geen beleid Barneveld 35 50 Bunschoten 20 Ede 30 Ermelo 15 25 Putten 25 (ontwerp) Rhenen Geen beleid Geen beleid Scherpenzeel 20 Veenendaal 20 Wageningen Geen beleid Geen beleid Tabel 1. Maximale as- en tiphoogtes van boerderijmolens in omliggende gemeentes en in de regio Food Valley.

Uit de tabel 1 blijkt dat gemeenten geen eenduidig beleid hebben voor kleine boerderijmolens.

7 / 24

3. Afwegingen en voorwaarden Na een oproep van de gemeente in de lokale media, hebben in mei 2022 negentien ondernemers in het buitengebied aangegeven interesse te hebben om binnen het eigen bouwvlak een kleine boerderijmolen te plaatsen. De meeste ondernemers hebben al zonnepanelen op het dak en willen met een boerderijmolen het bedrijf jaarrond energieneutraal maken. Daarnaast zijn verschillende belangenorganisaties, zoals IVN, LTO, Coöperatief Agrarisch Natuur Collectief Veluwe, Stichting Natuur en Milieuzorg NW-Veluwe, gevraagd naar hun mening over kleine boerderijmolens binnen het bouwvlak van bedrijven in het buitengebied. De meningen van deze organisaties verschillen onder andere in het wel/niet toestaan van boerderijmolens in het buitengebied en in de voorwaarden vanuit ecologische, landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Verder verschillen de organisaties van mening over de maximale hoogte van een boerderijmolen, het aantal boerderijmolens per bouwblok en in het opwekken van energie voor het bedrijf of ook voor naaste buren. De meeste organisaties zijn het wel eens om eerst zonnepalen op het dak te plaatsen en dan pas een boerderijmolen te plaatsen binnen het bouwvlak.

Daarnaast vinden de meeste organisaties de beeldkwaliteit van boerderijmolens met houten wieken, slanke mast, kleine ‘draaikop’ en een windstaart meer aantrekkelijk dan andere type boerderijmolens. De organisaties verwijzen naar de ‘aantrekkelijke’ boerderijmolens die in de gemeente Putten staan, zie figuur 3 hieronder.

Figuur 3. Voorbeeld van een 'aantrekkelijke' boerderijmolen (bron: eazwind.com)

De Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOK) adviseert in november 2022 ten westen van A28 geen boerderijmolens toe te staan zonder eisen te stellen aan de beeldkwaliteit. Uitsluiting mag geen invloed hebben op de grote windturbines langs de A28. De AOK doet de suggestie dat (agrarische) ondernemers participeren in de twee windturbines. De AOK adviseert om ten Oosten van de A28 de ashoogte afhankelijk te laten zijn van de jaarrond energiebehoefte van een bedrijf met een maximale ashoogte van 25 meter. De AOK geeft de suggestie om uit te gaan van een tiphoogte en niet van ashoogte. De AOK adviseert geen nieuwe landschapslijnen (bijvoorbeeld kleine boerderijmolens langs een weg) toe te voegen aan het landschap. Boerderijmolens moeten volgens AOK staan op of nauw aansluitend op het bouwvlak. Tot slot moet aan de begrippenlijst de definitie van een volwaardig (agrarisch) bedrijf toegevoegd worden. In dit hoofdstuk staan de afwegingen (3.1.) om boerderijmolens toe te staan. Daarnaast worden de uitgangspunten (3.2.) en vervolgens de voorwaarden (3.3) beschreven waaronder het vergunnen van boerderijmolens in het buitengebied mogelijk wordt.

3.1. Afwegingen In de Routekaart Energieneutraal Nijkerk 2050 (2019) staat dat gemeente Nijkerk in 2050 energieneutraal is. Hoofddoelen vormen energie besparen en duurzame energie opwekken. Het doel van de Transitievisie Warmte (2021) is de gemeente aardgasvrij te maken. Dit door warmtenetten aan te leggen (spoor 1 en 2) of door woningen te laten verwarmen door warmtepompen of all-electric (spoor 3). In het buitengebied kan geen warmtenet aangelegd worden. De gemeente geeft bedrijven en inwoners in het buitengebied -onder voorwaarden- ruimte lokaal duurzame energie op te wekken (spoor 4).

8 / 24

Boerderijmolens wekken relatief weinig duurzame energie op in vergelijking met grote windturbines. Hierdoor dragen boerderijmolens in beperkte mate bij aan het halen van de doelen in de Routekaart Energieneutraal Nijkerk 2050. Als voorbeeld Ongeveer 100 boerderijmolens (ashoogte 25 meter, 0,05 MW (mega Watt)) leveren net zoveel MW als één grote windturbine (Enercon type: 137 EP5 E2: 5 MW, rotordiameter 147 meter, ashoogte 150 meter). Een boerderijmolen heeft wel een meerwaarde op bedrijfsniveau. Verschillende ondernemers willen graag in aanvulling op zonnepanelen een boerderijmolen plaatsen om een jaarrond energieneutrale bedrijfsvoering te bereiken.

3.2. Uitgangspunten De opwek van zonne- en windenergie zijn jaarrond complementair aan elkaar. Met een boerderijmolen kan een bedrijf de bedrijfsvoering jaarrond energieneutraal maken. Aan de andere kant kunnen boerderijmolens invloed hebben op de beeldkwaliteit van het landschap, op de kwaliteiten van het culturele erfgoed, op het welzijn van mensen en kunnen vogels en vleermuizen slachtoffer worden van een boerderijmolen. Bij de behandeling van een aanvraag wordt uitgegaan van het ‘ja, mits’-principe. Het bovenstaande vraagt om voorwaarden die lokaal toepasbaar zijn om de inpassing van boerderijmolens zo optimaal mogelijk te regelen. Een aanvrager heeft bij de aanvraag de plicht aan te geven of deze participatie met omwonende heeft gedaan. Een aanvrager moet een energieplan en een landschapsinpassingsplan opstellen en overhandigen.

3.2.1. Energieplan Een aanvrager moet met een energieplan aantonen op welke wijze het bedrijf, bedrijfsgebouwen en bedrijfswoning(en) jaarrond energieneutraal gemaakt kan worden. Het energieplan geeft inzicht in: • Het huidig energieverbruik • De huidige opwek aan duurzame energie • De toekomstige energiebehoefte • Een onderbouwd voorstel voor toekomstige opwek en eventuele opslag van duurzame energie. Onderdeel van de onderbouwing is de terugverdientijd per duurzame opwek methode. • Een voorstel voor de meest optimale locatie van een boerderijmolen binnen het bouwvlak bezien vanuit energieopbrengst

3.2.2. Landschapsinpassingsplan Om de waarden van het buitengebied te behouden moet een aanvrager voor het plaatsen van een boerderijmolen een landschapsinpassingsplan opstellen. Dit plan bestaat uit de volgende onderdelen: • Een locatie studie van de meest optimale locatie van een boerderijmolen binnen het bouwvlak, bezien vanuit de beeldkwaliteit, ecologie en cultureel erfgoed • QuickScan naar de ecologische effecten van een boerderijmolen op beschermde soorten • Impressie foto’s van de meest optimale locatie • Een schets van de plattegrond van het bouwvlak met de meest optimale locatie Uit het energieplan en het landschapsinpassingsplan komt de meest optimale locatie naar voren. Aan het plaatsen van een boerderijmolen zijn voorwaarden verbonden. Deze staan hieronder beschreven.

3.3. Voorwaarden Op dit moment worden de zichtlijnen bepaald door gebouwen en bomen. In het buitengebied van Nijkerk zijn de bomen gemiddeld 15 meter hoog (zie figuur 4). Volgens het Bestemmingsplan buitengebied is de maximaal mogelijke hoogte van gebouwen/bouwwerken in het buitengebied 10 meter hoog. In de agrarische bestemmingen is de maximale hoogte 12 meter. 9 / 24

Figuur 4. Boomhoogtes in Nijkerk (Atlasleefomgeving.nl)

3.3.1. Natura 2000 gebieden, weidevolgelgebieden, ganzenfourangeergebieden Het plaatsen van boerderijmolen in Natura2000 gebied, weidevolgelgebied en ganzenfourangeergebied wordt niet toegestaan. Dit vanwege de ecologische waarden en het open karakter van het gebied. Alleen in de witte gebieden (zie figuur 2) zijn boerderijmolens toegestaan. Uitzondering is als een wit gebied geheel omgeven is door een Natura 2000 gebied. Dan zijn geen (boerderij)molens toegestaan.

3.3.2. Ashoogte Voor een boerderijmolen wordt de ashoogte als maatgevend gebruikt. Volgens het beleid van de provincie mag de ashoogte maximaal 25 meter vanaf maaiveld zijn. In principe is dit de maximale ashoogte in de gemeente Nijkerk. Alleen in die situaties waarbij de gemiddelde boomhoogte rondom een bouwvlak hoger is dan 25 meter mag een boerderijmolen met een ashoogte van maximaal 30 meter geplaatst worden. Een aanvrager moet dan wel rekening houden met extra voorwaarden opgelegd vanuit de provincie Gelderland. In de witte gebieden in polder Arkemheen, zoals beschreven onder 3.3.1., zijn boerderijmolens toegestaan met een maximale ashoogte van 12 meter. Deze hoogte is gelijk aan de maximale hoogte in de agrarische bestemmingen.

3.3.3. Beeldkwaliteit boerderijmolen Een boerderijmolen is in het landschap zichtbaar en heeft invloed op de landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarden van het buitengebied. Om deze waarden zoveel mogelijk te behouden, worden aan de beeldkwaliteit en functionaliteit van boerderijmolen voorwaarden gesteld. Soorten windturbines. Er zijn verschillende kleine windturbines te koop op de markt. Er is een onderverdeling te maken tussen een verticale en horizontale windasturbines (zie figuren 5 en 6).

10 / 24

Figuur 5. Verticale molen (http://www.vscsubsidies.nl/2013/02/22/nieuw-typeverticale-windturbine-voor-gezinnen/ )

Figuur 6. Voorbeeld horizontale molen (bron: google maps )

Voor het type met een verticale as (figuur 5) wordt de absolute hoogte als maatgevend gebruikt. Een boerderijmolen met een horizontale as moet voldoen aan de volgende voorwaarden (zie figuur 3 en 6): • 2 of 3 wieken • ‘Slanke’ mast en askop • Windstaart • Eventueel extra voorwaarden vanuit ecologie Voor de plaatsing van een windmolen (verticale as, zie figuur 5) op een gebouw wordt de maximale bouwhoogte op basis van het bestemmingsplan gehanteerd. In het buitengebied wordt in principe uitgegaan dat boerderijmolens op de grond geplaatst worden.

3.3.4. Bouwvlak Met dit beleidskader wordt het toegestaan binnen het bouwvlak van een bedrijf maximaal één boerderijmolen te plaatsen. Het kan voorkomen dat vanwege landschappelijke, ecologische of cultuurhistorische waarden het plaatsen van een boerderijmolen meer passend is buiten het bouwvlak. Dan mag dit op een afstand van maximaal 15 meter vanaf de grens van het bouwvlak. Dit om bouwwerken zoveel mogelijk te concentreren binnen of nauwsluitend aan het bouwvlak.

3.3.5. Beeldkwaliteit landschap De verschijningsvorm van een boerderijmolen heeft een breder belang dan dat van de eigenaar van de boerderijmolen. Iedere voorbijganger wordt ermee geconfronteerd. De boerderijmolen zal duidelijk zichtbaar en waarneembaar zijn. Positief effect is dat door de zichtbaarheid van een boerderijmolens duidelijk is dat er een bijdrage wordt geleverd aan duurzaam omgaan met de energievoorraad. Een negatief effect voor de beeldkwaliteit is als er een overmaat aan boerderijmolens wordt toegestaan. Een voorbeeld is de wildgroei aan schotelantennes in een wijk. Het buitengebied van Nijkerk heeft op verschillende plaatsen lange zichtlijnen met landschapselementen. Het is daarom belangrijk dat boerderijmolens landschappelijk ingepast worden. De initiatiefnemer stelt hiertoe een landschapsinpassingsplan op. In figuur 7 is een voorbeeld van boerderijmolen op het bouwvlak weergegeven.

11 / 24

Figuur 7. Voorbeeld boerderijmolen op bouwvlak (bron: https://docplayer.nl/67812664-Landschappelijke-inpassing-kleinewindmolens-in-de-veenkolonien-en-het-noordelijk-zeekleigebied-piet-ziel-landschapsarchitect-bnt.html)

3.3.6. Beeldkwaliteit cultuurhistorie De gemeente Nijkerk kent verschillende soorten cultuurhistorisch erfgoed die bescherming genieten. Monumenten De plaatsing van een boerderijmolen bij of op een monument is maatwerk. Het plaatsen van een boerderijmolen bij of op een monument is alleen mogelijk als er een positief advies is verkregen van de Adviescommissie Omgevingskwaliteit en de deskundige van erfgoed, landschap en stedenbouw. Bij een rijksmonument moet de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed ook een positief advies geven. Parels In de parels landgoed Hoevelaken, buurtschap Appel en landgoed en lint Slichtenhorst (zie bijlage 3) mogen boerderijmolens geplaatst worden. Om de landschappelijke, ecologische en cultuurhistorische waarden te beschermen is alleen plaatsing mogelijk als er een positief advies is verkregen van de Adviescommissie Omgevingskwaliteit.

3.3.7. Voorwaarden ecologie In het buitengebied leven verschillende dieren die mogelijk hinder hebben van boerderijmolens. Naast (roof)vogels kunnen ook vleermuizen slachtoffer worden van boerderijmolens. Een aanvrager moet een QuickScan laten uitvoeren naar de ecologische effecten van een boerderijmolen op beschermde soorten. Deze QuickScan maakt onderdeel uit van het landschapsinpassingsplan. Afhankelijk van de uitkomst van de QuickScan kunnen aanvullende voorwaarden opgelegd worden om het aantal slachtoffers te verminderen. Bijvoorbeeld 1 wiek zwart maken of de boerderijmolen voorzien een detectiesysteem. Met de laatste worden de wieken automatisch stilgezet als vogels en vleermuizen de boerderijmolen naderen. Een aanvrager moet onderzoekers, die voor de gemeente onderzoek doen naar aanvaringsslachtoffers (vogels, vleermuizen en andere ecologische neveneffecten) van boerderijmolen, op het bedrijf toestaan. Na 5 jaar wordt dit beleidskader geëvalueerd op ecologische neveneffecten.

3.3.8. Omgevingseffecten Gezondheid en omgevingseffecten Een boerderijmolen moet passen binnen geldende regels voor omgevingseffecten (zoals geluid, slagschaduw, schittering). Participatie Volgens de Omgevingswet (nog niet van kracht) heeft een aanvrager bij de aanvraag van een boerderijmolen de plicht aan te geven of deze participatie met omwonende heeft gedaan.

12 / 24

3.3.9. Opruimplicht Initiatiefnemer heeft de plicht een boerderijmolen op te ruimen als deze geen energie meer produceert, bij einde levensduur of einde vergunningsduur. Een bedrijf mag alleen een nieuwe boerderijmolen plaatsen als de ‘oude’ boerderijmolen verwijderd en zoveel geupcycled wordt afgevoerd.

3.3.10. Circulariteit Een boerderijmolen moet geupcycled kunnen worden. De voorkeur gaat uit naar boerderijmolens die samengesteld zijn met bio-based materialen en de componenten geupcycled kunnen worden. Boerderijmolens waarvan de wieken niet gerecycled kunnen worden (zoals wieken van composiet), zijn niet toegestaan.

3.3.11. Innovatie

Figuur 8. Verticale as windmolen (bron: https://www.quietrevolution.com/)

De ontwikkeling van windmolens staat niet stil. De gemeente wil binnen dit beleidskader initiatiefnemers ruimte bieden te kiezen voor innovatieve boerderijmolens (figuur 8). Innovaties kunnen afwijken van een gangbare vorm van een boerderijmolen. In overleg met de aanvrager (maatwerk) kunnen specifieke voorwaarden opgelegd worden.

13 / 24

4. Vergunningproces Situatie vóórafgaand aan dit beleidskader Het realiseren van een boerderijmolen is op agrarische erven mogelijk binnen het bouwblok. Aanpassing van de regels kan dit mogelijk maken. Plaatsing van een boerderijmolen als in trede 1 van de ladder vraagt om een inpassingsplan en effectieve regeling en per aanvraag moet worden beoordeeld of een milieueffectrapport moet worden gemaakt. Op dit moment wordt een uitgebreide vergunningprocedure gevolgd om het plaatsen van een boerderijmolen (tiphoogte meer dan 10 meter) te vergunnen. Het verlenen van een Wabo- vergunning duurt op dit moment 26 weken. Er is namelijk een zogenoemde ruimtelijke onderbouwing nodig om af wijken van de regels in het geldende bestemmingsplan. Onderdeel van de procedure is dat de gemeenteraad verzocht wordt een verklaring van geen bedenkingen af te geven. Afhankelijk van de lokale omstandigheden kan natuurtoestemming nodig zijn voor het plaatsen van een boerderijmolen. Dit kan via twee sporen. De aanvrager kan het bevoegd gezag verzoeken binnen de Wabo procedure een Verklaring van geen bedenkingen aan te vragen bij de provincie. Of de aanvrager kan zelf de procedure doorlopen via de provincie. De aanvrager moet dan moet extra informatie bij de Wabo aanvraag toevoegen.

Een aanvrager mag pas gebruik maken van de Wabo vergunning nadat de provincie een positief besluit heeft genomen op de aangevraagde natuurtoestemming. De natuurtoestemming bij de provincie is een uitgebreide procedure (26 weken). Situatie ná inwerkingtreding van dit beleidskader Op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt is het streven dit beleidskader in het Omgevingsplan te verwerken. Daarmee wordt het mogelijk om op basis van een reguliere procedure van 8 weken vergunning te verkrijgen. De vergunning kan enkel worden verleend als is voldaan uit de voorwaarden zoals gesteld in dit beleidskader

14 / 24

Bijlagen Bijlage 1. Raadsinformatiebrief

15 / 24

16 / 24

17 / 24

Bijlage 2. Overzicht beleid gemeenten in Food Valley

18

19

20

21

22

23

Bijlage 3. Visiekaart vijf parels Vijf parels: Polder Arkemheen; Landgoed Appel; Hoevelakense Bos; Landschap en lint Slichtenhorsterweg; Binnenstad Nijkerk

Figuur 9.. Vijf parels (bron: Omgevingsvisie Nijkerk)

24

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=db7182f6-3b13-4061-b436-1a1fc37f106a