CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2023-007 Bijlage 2 - Rapport 'Analyse binnensportaccommodaties gemeente Nijkerk'.pdf

Raadsvergadering 30 maart 2023, gemeente NijkerkBij agendapunt: Meerjareninvesteringsplan binnensport op basis van het rapport Analyse binnensportaccommodaties gemeente Nijkerk (2023-007)17.828 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

1 | E I N D R A P P O R TA G E ‘A N A LY S E B I N N E N S P O R TA C C O M M O D AT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Eindrapportage Analyse binnensportaccommodaties gemeente Nijkerk

Oktober 2022

2 | E I N D R A P P O R TA G E ‘A N A LY S E B I N N E N S P O R TA C C O M M O D AT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Inhoud Samenvatting    ..................................................................................... 4                       

4. Ontwikkeling van de vraag   ........................................................ 30                                                                              

                                                                                        

4.1  Inleiding ...................................................................................... 31                                                                                                                                     

1.  De context ......................................................................................... 12                                                                                                                  

4.2 Bevolkingsprognose & leerlingenprognose  ......................... 31                                                                                                           

1.1   Aanleiding ................................................................................... 13                                                                                                                                      

4.3 De veranderende vraag/behoefte van sport en bewegen . 32                                                                                 

1.2   Aanpak .........................................................................................13                                                                                                                 

4.4 Toekomstige vraag/behoefte aan binnensport .................. 35    

1.3   Leeswijzer.....................................................................................13                                                                                                                       

                                                                                            

1.4   Covid-19  .................................................................................... 14                  

5. Vraag- en aanbodanalyse ............................................................ 38 5.1   Inleiding   .................................................................................... 39                                                                                                                                    

2. De sportieve staat van Nijkerk .................................................... 15                                                                             

5.2 Vergelijking ontwikkeling vraag en ontwikkeling aanbod . 39                                                                                  

2.1   Inleiding ..................................................................................... 16                                                                                                                                              

5.3 De varianten .............................................................................. 42                                                                                                                                     

2.2 Huidige sportparticipatie ........................................................ 16                                                                                                                            

5.4   Vergelijkende beoordeling ...................................................... 51                                                                                                                                  

2.3  De staat van het verenigingsleven ........................................ 18 2.4  Ambities ...................................................................................... 19 3. De binnensportaccommodaties in Nijkerk   ........................... 20 3.1 Inleiding ..................................................................................... 21 3.2 Aanbod accommodaties    ....................................................... 21 3.3 Spreiding accommodaties  ..................................................... 24 3.4 Gebruik/bezetting accommodaties ...................................... 25 3.5   Behoefte aan extra zaalcapaciteit ........................................ 27 3.6   Samenvattend............................................................................ 29                                                                                                                                               

Bijlage 1 - Type accommedaties ..................................................... 54

3 | E I N D R A P P O R TA G E ‘A N A LY S E B I N N E N S P O R TA C C O M M O D AT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Samenvatting

4 | E I N D R A P P O R TA G E ‘A N A LY S E B I N N E N S P O R TA C C O M M O D AT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

inhoud

Samenvatting De context De gemeente Nijkerk wil dat, op basis van cijfers over de bezetting, benutting, ontwikkelingen in het bewegingsonderwijs en nieuw te bouwen woningen, het huidige aanbod van binnensportaccommodaties tegen het licht wordt gehouden. Directe aanleidingen zijn: • Een aantal van de binnensportaccommodaties nadert het einde van de technische levensduur. De komende jaren moeten besluiten worden genomen over renovatie en/of vervangende nieuwbouw. De gemeente wil deze besluiten goed onderbouwd nemen. • Een gebiedsontwikkeling in de wijk Paasbos en vervanging van de huidige Sporthal Strijland. • De diverse demografische ontwikkelingen waarmee de gemeente Nijkerk de komende jaren te maken krijgt. De analyse van vraag en aanbod is in het jaar 2021 en begin 2022 uitgevoerd en gerapporteerd. De huidige sportparticipatie De sport- en beweegdeelname is in de gemeente Nijkerk hoger dan het landelijke gemiddelde. Dat geldt zowel voor het voldoen aan de beweegrichtlijnen als voor het wekelijks sporten. Zo voldoet bijvoorbeeld 50,8% van de Nederlandse bevolking aan de beweegrichtlijnen. In Nijkerk ligt dat percentage op 54%. Ook het sporten in verenigingsverband ligt in de gemeente Nijkerk hoger dan het landelijke gemiddelde. Het percentage inwoners dat lid is van een vereniging, ligt in Nijkerk 2,7% hoger dan het landelijke gemiddelde en ligt

ook aanzienlijk hoger dan omringende gemeenten als Ermelo, Putten en Harderwijk. De gemeente Nijkerk is een sportieve gemeente met vitale inwoners die op veel vlakken actief betrokken zijn. In Nijkerkerveen, Hoevelaken en Nijkerk zijn zo’n 45 sportverenigingen actief en die brengen samen ruim 12.000 sporters op de been. Sterk samengevat geldt dat er een zeer positief beeld is over de staat van het verenigingsleven in de gemeente Nijkerk. Deze verenigingen oefenen een grote aantrekkingskracht uit op de inwoners, zijn over het algemeen vitaal en hebben ambities om hun functie te versterken en verbreden. Binnensportaccommodaties in Nijkerk, de huidige situatie Capaciteit en kwaliteit In de gemeente Nijkerk zijn in totaal zes grotere locaties voor de binnensport aanwezig. Het zijn vier sporthallen (Corlaer, Watergoor, Strijland, De Slag) en twee sportzalen (Ridderspoor en De Baggelaar). Naast de zes sporthallen en -zalen beschikt de gemeente Nijkerk over negen gymzalen en over een modern zwembad (Jaap van de Krol Bad). De scope van het onderzoek richt zich op een analyse van de zes sporthallen en -zalen, waarbij geen nader onderzoek is verricht naar specifieke kwaliteitsissues in de bestaande accommodaties.

Op basis van de leeftijd van de zes sporthallen en -sportzalen kan worden vastgesteld dat de gemeente Nijkerk de aankomende jaren voor behoorlijke uitdagingen zal komen te staan. Zo zijn vijf van de zes

5 | E I N D R A P P O R TA G E ‘A N A LY S E B I N N E N S P O R TA C C O M M O D AT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

binnensportaccommodaties (bijna) meer dan 40 jaar oud, waardoor in ieder geval het einde van de economische maar ook van de technische levensduur is bereikt. Alleen sporthal Corlaer is aanmerkelijk jonger dan 40 jaar. Uit de analyse blijkt ook dat het aanbod van sporthallen en -zalen in de gemeente Nijkerk een fractie groter is dan landelijk gemiddeld. Het aanbod van gymzalen blijft iets achter. Het aantal zaaldelen dat ter beschikking staat is lager dan landelijk gemiddeld. Dat wordt veroorzaakt door: • Het kleinere aantal gymzalen. • Een aantal sporthallen in Nijkerk opsplitsbaar is in twee delen, terwijl het inmiddels gebruikelijk is dat sporthallen in drie delen kunnen worden opgesplitst. Behoefte aan extra zaalcapaciteit Naast het huidige aanbod van binnensportaccommodaties en het huidige gebruik/bezetting is ook in kaart gebracht of en in welke mate de gebruikers (sportverenigingen en onderwijs) meer uren in de accommodaties wensen dan zij nu (kunnen) gebruiken. Dat beeld is verkregen door gesprekken met de verenigingen, onderwijs en exploitant Optisport. Uit deze inventarisatie blijkt dat de verenigingen fors meer uren wensen dan waarover zij nu de beschikking hebben. Daarbij geldt dat bij de interpretatie van deze extra behoefte de volgende factoren moeten worden meegewogen:

inhoud

•  Bij de aanvraag van verenigingen naar extra zaalcapaciteit is het niet ongebruikelijk dat verenigingen meer vragen dan zij daadwerkelijk nodig hebben. Er is immers sprake van schaarste. Bij ‘overvragen’ is de kans het grootst dat een redelijk deel van de extra wens kan worden ingewilligd. • Vrijwel geen enkele gemeente in Nederland is in staat om te voldoen aan alle wensen van de binnensportverenigingen op het gebied van capaciteit in uren en de tijdstippen. Conclusie De belangrijkste conclusies met betrekking tot de huidige situatie in de gemeente Nijkerk zijn: • De gemeente Nijkerk beschikt over een goed gespreid aanbod van binnensportaccommodaties. Dit aanbod is echter gedateerd en meerdere accommodaties naderen het einde van de technische levensduur. • Vier van de zes accommodaties zijn voldoende tot goed bezet. Twee accommodaties (Strijland en De Baggelaar) kennen een lagere bezetting, maar dat wordt veroorzaakt door functionele tekortkomingen en door korte indoorseizoenen van enkele grote gebruikers. • Vraag en aanbod van binnensportaccommodaties zijn op dit moment niet in evenwicht. Vooral de verenigingen hebben meer behoefte aan zaalcapaciteit dan op dit moment kan worden ingevuld.

6 | E I N D R A P P O R TA G E ‘A N A LY S E B I N N E N S P O R TA C C O M M O D AT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Ontwikkeling van de vraag en behoefte Bevolkingsprognose en leerlingenprognose Op 1 januari 2020 telde de gemeente Nijkerk ruim 43.000 inwoners. Uit de bevolkingsprognose blijkt dat dat aantal de komende 10 jaren gaat toenemen naar 49.000 inwoners en de 10 jaar daarna naar circa 54.000 inwoners. In absolute zin betekent dit per leeftijdsklasse: •  Het totale aantal inwoners zal fors stijgen. De komende 10 jaar wordt een toename verwacht van circa 6.000 inwoners, daarna zal de gemeente nog verder groeien met ongeveer 5.000 inwoners. • De groep inwoners van 0 tot 14 jaar neemt in absolute zin toe, maar neemt iets af als aandeel in de totale bevolking. • De groep 45 tot 65 jarigen stijgt met circa 1.800 inwoners • De groep senioren zal fors groeien. Het aantal inwoners van 65 jaar en ouder neemt toe van circa 11.500 op dit moment naar circa 17.000 in 2040. Die stijging leidt er ook toe dat de 65-plussers in 2040 circa 31% vormt van het totale aantal inwoners (ten opzichte van 26% op dit moment). Specifiek voor het basisonderwijs heeft de gemeente een leerlingenprognose opgesteld. Als gevolg van de toekomstige bouw van nieuwe woningen neemt het aantal leerlingen tot 2030 aanzienlijk toe (ruim 13%). Deze ontwikkeling vlakt na 2030 waarschijnlijk weer af tot circa 4.300 kinderen in 2040 (6% stijging ten opzichte van 2020).

Het spreekt voor zich dat deze groei van het aantal inwoners en de veranderende samenstelling van de bevolking effecten zal hebben op de

inhoud

vraag/behoefte aan binnensportaccommodaties. Er mag een groei van de vraag/behoefte worden verwacht en de groeiende groep senioren heeft ook gevolgen voor de aard van de vraag, te weten: • Meer gebruik van de sportaccommodaties overdag. • Meer behoefte aan minder intensieve vormen van sporten en bewegen. • Een toegespitst aanbod van minder intensieve vormen van sporten en bewegen, gekoppeld aan ontmoeting voor de minder vitale senioren. Veranderende vraag/behoefte van sport en bewegen De wereld van sport en bewegen verandert continue. Deze ontwikkelingen hebben ook invloed op de omvang van de behoefte of juist invloed op kwalitatieve aspecten van de toekomstige behoefte. Voorbeelden zijn: • De veranderende visie binnen het (primaire) onderwijs op bewegen en bewegingslessen. • De functie van bewegen en sporten binnen het sociale domein. • De veranderingen in het verenigingsleven en in de voorkeuren van sporters. Voor de gemeente Nijkerk is het noodzaak om in het kader van nieuwe ontwikkelingen anders naar toekomstige sportvoorzieningen te kijken. Met name multifunctionaliteit van sportaccommodaties is hierbij van essentieel belang om ook andere (commerciële) functies te versterken en de maatschappelijke waarde van het gebouw te vergroten.

7 | E I N D R A P P O R TA G E ‘A N A LY S E B I N N E N S P O R TA C C O M M O D AT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Vraag- en aanbodanalyse Met dit project is de toekomstige behoefte aan binnensportaccommodaties becijferd en vergeleken met het bestaande aanbod. Deze analyse is uitgevoerd op basis van: • Prognose bevolking van Nijkerk geeft aan dat de gemeente de komende 10 jaar zal groeien naar ruim 49.000 inwoners en de 10 jaar daarna doorgroeit naar 54.000 inwoners. Een aanzienlijk deel van deze groei wordt gerealiseerd door de leeftijdscategorie 65+. • Prognose leerlingen geeft aan dat de komende jaren het aantal (basisschool)leerlingen tot 2030 aanzienlijk toeneemt (ruim 13%). Deze ontwikkeling vlakt na 2030 echter weer af tot circa 4.300 kinderen in 2040 (6% stijging ten opzichte van 2020). • Primair onderwijs, bijna alle scholen zijn over op een continurooster en op bijna alle scholen worden twee lesuren bewegingsonderwijs gegeven die vanuit de overheid wettelijk moeten worden aangeboden. Als gevolg van de leerlingengroei verwachten we komende jaren een lichte stijging van het aantal capaciteitsknelpunten met betrekking tot de vraag. • Voortgezet onderwijs zover bekend heeft alleen het Corlaer College een tekort aan gymruimte. Zowel binnen als buiten. Voor de binnengym maakt het Corlaer College daarom naast haar eigen vier gymzalen volop gebruik van de diverse sporthallen en sportzalen in Nijkerk.

De schoolprognoses voor het voortgezet onderwijs gaan uit van een min of meer gelijkblijvend aantal leerlingen voor de VO-scholen in de gemeente Nijkerk. • Levensduur van accommodaties op dit moment zijn er vijf accommodaties die (bijna) ouder zijn dan veertig jaar en waar de

inhoud

gemeente Nijkerk een visie op heeft ontwikkeld om deze de komende jaren te gaan vernieuwen. • Ontwikkeling van de accommodaties de gemeente heeft de intentie om een aantal sporthallen en/of sportzalen te vernieuwen met als doel om vanuit een bredere visie de capaciteit van de huidige accommodaties in relatie tot (toekomstige) groei van de gemeente voldoende in beeld te brengen. • Prognose van sport en bewegen de sportdeelname van de inwoners van de gemeente Nijkerk ligt hoger dan het gemiddelde van Nederland. Het percentage inwoners dat wekelijks sport ligt ook hoger dan het landelijk gemiddelde. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de gemiddelde gezondheid van inwoners van de gemeente Nijkerk nagenoeg gelijk is met het landelijk gemiddelde. Als we kijken naar de groei van 65+ers en ook richting de toekomst dan zal de ongeorganiseerde sport in de lijn de verwachting liggen dat dit verder zal toenemen. • Extra behoefte bij sportverenigingen: Verschillende verenigingen hebben op dit moment meer behoefte aan accommodatie dan aanwezig. Zowel de turnvereniging Excelsior uit Nijkerk als turn/ gymvereniging DOTO uit Nijkerkerveen zouden over een grotere accommodatie willen beschikken. De beide korfbalverenigingen Sparta Nijkerk en Telstar zouden graag zelfstandig over een blaashal beschikken en zijn hierover in gesprek met de gemeente Nijkerk.

Ook de verenigingen VV Surf, NVC Nijkerk, Badminton Nijkerk en andere hebben duidelijk de wens om uit te breiden in uren van hun activiteiten. Of om een eigen plek in een accommodatie binnen de gemeente Nijkerk te krijgen.

8 | E I N D R A P P O R TA G E ‘A N A LY S E B I N N E N S P O R TA C C O M M O D AT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

De conclusie van de analyse van de binnensportaccommodatie en veranderende vraag/behoefte is dat de vraag/behoefte aan zaaluren in binnensportaccommodaties in de gemeente Nijkerk de komende jaren naar verwachting zal stijgen, omdat: • De huidige zaalcapaciteit (16.750 zaaldeeluren) voor verenigingen onvoldoende is om de toekomstige vraag/behoefte te kunnen huisvesten. • De stijgende behoefte wordt veroorzaakt door de groei van de bevolking en de latente behoefte van sportverenigingen aan meer zaalruimte voor het vergroten van hun sportaanbod (training en wedstrijden). De verwachting is dat vraag en aanbod voor het onderwijs in evenwicht zal zijn. Ook is gebleken dat vooral behoefte zal bestaan aan multifunctionele sporthallen en minder aan gymzalen of sportzalen. De varianten Op basis van alle beschikbare informatie is een aantal varianten uitgewerkt voor de ontwikkeling van het aanbod binnensportaccommodaties in Nijkerk. Voor elk van de varianten zijn de volgende onderwerpen uitgewerkt: • De veranderingen in/uitbreiding van het aanbod van binnensportaccommodaties. • De mate waarin tegemoet wordt gekomen aan de groeiende behoefte aan binnensportaccommodaties. • De financiële gevolgen (stichtingskosten en exploitatie). • Overige effecten (bijvoorbeeld ruimtelijk).

inhoud

De volgende varianten zijn achtereenvolgens uitgewerkt: • De 0-variant: Huidige situatie binnensport. In deze variant kiest de gemeente voor de instandhouding van de huidige situatie. • Variant 1 , Vernieuwing en uitbreiding binnensportcapaciteit. In deze variant staat het realiseren van een kwaliteitsimpuls voor zoveel mogelijk (nieuwe) binnensportaccommodaties in de gemeente Nijkerk centraal. Daarbij wordt onderscheid gemaakt naar twee subvarianten, te weten: - Variant 1a, vernieuwing van de accommodaties: - Sporthal Strijland (44x24m) met drie zaaldelen - Sporthal Watergoor (44x24m) met drie zaaldelen - Sportzaal De Baggelaar (28x22m) met twee zaaldelen - Variant 1b, waarbij – aanvullend op variant 1a, een beperkte wijkaccommodatie wordt toegevoegd aan sporthal Strijland. • Variant 2, Extra Sporthal variant: Groeiscenario. In deze variant worden 3 nieuwe sporthallen gerealiseerd ter vervanging van de sporthallen Strijland en Watergoor en de sportzaal De Baggelaar. Met andere woorden, het verschil ten opzichte van variant 1 is dat de Sportzaal De Baggelaar (op dit moment 1 zaaldeel) wordt vervangen door een sporthal (3 zaaldelen). Ook de buurtfunctie voor Strijland maakt onderdeel uit van deze variant. • Als extra optie kan aan iedere variant een blaashal worden toegevoegd. Deze optie is separaat per variant uitgewerkt.

inhoud

9 | E I N D R A P P O R TA G E ‘A N A LY S E B I N N E N S P O R TA C C O M M O D AT I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Voor de kern Hoevelaken is in de scenario uitwerking uitgegaan van behoud van het bestaande aanbod van binnensportaccommodaties. Dit uitgangspunt geldt vanwege planvorming van Klaarwater als uitbreidingslocatie voor woningontwikkelingen. Die hebben invloed op de behoefte aan huisvesting van (bewegings)onderwijs en benutting van de bestaande binnensportaccommodaties. De wijk Klaarwater en vestiging van ‘t Blokhuus verandert de behoefte aan binnensportruimte niet zo zeer, maar de afstand en bereikbaarheid van de basisschool naar de binnensportaccommodaties mogelijk wel. De varianten zijn door ons aan een vergelijkende beoordeling onderworpen. De details van die beoordeling treft u hiernaast aan. Daarna wordt de beoordeling kort toegelicht.

0-Variant

Variant 1

Variant 2

1a. Kwaliteits impuls

1b. Paasbos incl buurtfunctie

Nog een sporthal

Maatschappelijke functie Capaciteit in aantal zaaldelen

13

16

16

17

Extra zaaldelen t.o.v. huidig

0

3

3

4

Verhouding vraag en aanbod

Tekort

Min of meer evenwicht

Min of meer evenwicht

Waarschijnlijk overschot

Investeringen

NVT

€ 16,2 mio

€ 17,2 mio

€ 20,3 mio

Extra kapitaallasten

-

€ 600.000,-

€ 640.000,-

€ 750.000,-

Subtotaal

Onvoldoende

Voldoende/ goed

Voldoende/ goed

Matig

Investering blaashal

€ 0,5 mio

€ 0,5 mio

€ 0,5 mio

€ 0,5 mio

Extra kapitaallasten

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

Uitbreiding capaciteit

1

4

4

5

Verhouding vraag en aanbod

Tekort

Evenwicht

Evenwicht

Overschot

Totaal

Onvoldoende

Goed

Goed

Matig

Financiën

Toevoeging Blaashal

Beoordeling (variant met blaashal) Maatschappelijke functie

10 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Toelichting op de beoordeling Op basis van de vergelijkende beoordeling kunnen de volgende conclusies worden getrokken over de ontwikkeling van het aanbod van binnensportaccommodaties in Nijkerk: • De 0-variant scoort onvoldoende. Eigenlijk scoort deze variant alleen goed op de financiële aspecten en het feit dat er ruimtelijk geen gevolgen zijn. Er blijft in deze variant een stevig verschil tussen aanbod en behoefte aan binnensportaccommodatie. Ook als deze variant wordt gecombineerd met optie 4, de blaashal, is er onvoldoende capaciteit. • Varianten 1a en 1b, kwaliteitsimpuls scoren aanmerkelijk beter. In deze varianten vindt een serieuze uitbreiding van de capaciteit van binnensportaccommodaties plaats, die functioneler zullen zijn dan de huidige accommodaties. Op het gebied van exploitatie hoeven geen gevolgen te worden verwacht. Wel is sprake van een omvangrijke investering van € 16,2 miljoen (€ 17,2 miljoen indien de hal wordt gecombineerd met een beperkte wijkfunctie in variant 1b). In het geval van combinatie met optie 4 (een blaashal), komt de gemeente verregaand tegemoet aan de behoefte aan binnensportaccommodatie, maar ook zonder deze optie is sprake van een stevige uitbreiding. • Variant 2, nóg een sporthal, is vooralsnog een brug te ver.

Het is niet nodig om op dit moment al een besluit te nemen over uitbreiding van de capaciteit die verder gaat dan de uitbreiding van de varianten 1a en 1b. Zeker op dit moment is de uitbreiding van de capaciteit

inhoud

van variant 2 naar onze mening te royaal. In variant 2 wordt volledig tegemoetgekomen aan alle wensen en behoeftes, maar: -  Dat leidt tot een – in onze ogen – onevenredige extra investering. -  Dat leidt ook tot leegstand in de uren overdag en hogere exploitatiekosten. -  Een combinatie met een blaashal is in variant 2 eigenlijk niet nodig. Het kan wel een optie zijn op korte termijn, indien scenario 2 in een langere termijn ontwikkeling wordt opgenomen. Gegeven deze beoordeling heeft variant 1, in combinatie met een blaashal onze voorkeur, waarbij ons onderzoek niet gericht is op nut en noodzaak van een eventuele buurtfunctie, gekoppeld aan de sporthal Strijland. Bij de realisatie van variant 1 stellen wij voor: • Te starten met (het ondersteunen van) de realisatie van een blaashal. Een blaashal leidt tot vermindering van het capaciteitstekort, vooral voor de verenigingen die slechts een beperkt deel van het seizoen gebruik maken van binnensportaccommodatie (hockey en korfbal). • Daarna gefaseerd de capaciteit verder uitbreiden, mede op basis van de bezettingsgraad van de accommodaties op dat moment. De prognoses van de te verwachten groei van de vraag naar binnensportaccommodatie in Nijkerk, zoals in dit rapport weergegeven, zijn zorgvuldig opgesteld, maar bevatten drie onzekerheden, te weten: -  De binnensportverenigingen in Nederland zijn hard geraakt door

11 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

de Covid-19 crisis. Het is op dit moment nauwelijks te voorspellen in welke mate deze verenigingen zullen herstellen van de crisis. De signalen over de verenigingen in Nijkerk zijn hoopvol, maar bieden nog geen zekerheid. -  De bevolkingsprognose van de gemeente Nijkerk laat een forse groei van het aantal inwoners zijn. Die groei is gebaseerd op plannen voor woningbouw. Die plannen zijn deel ‘hard’ en concreet, deels minder ‘hard’. De absolute omvang en het tempo van de groei van de bevolking kunnen afwijken van de prognoses. -  Netcongestie en energetietarieven spelen een rol in de vitaliteit van o.a. verenigingen en hun sportvastgoed. De effecten hiervan op (middel)langere termijn zijn nog onbekend.

inhoud

12 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

1. De Context

12 | W O O N V I S I E G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 0 +

inhoud

13 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

inhoud

1. De context 1.1 Aanleiding De gemeente Nijkerk heeft plannen voor vervanging van een aantal sporthallen en sportzalen, maar vraagt zich af of met realisatie van deze plannen wordt voldaan aan de bestaande en toekomstige vraag/behoefte. In verband met een gebiedsontwikkeling in de wijk Paasbos, vervanging van de huidige sporthal Strijland en gezien diverse demografische ontwikkelingen heeft de gemeente Nijkerk daarom behoefte aan een actualisatie van de behoefte en omvang van de binnensportaccommodaties, zodanig dat deze gebruikt kan worden voor toekomstige ingrepen in vraag en aanbod van binnensportaccommodaties. De gemeente wenst dat op basis van hedendaagse cijfers over de bezetting, benutting, ontwikkelingen in het bewegingsonderwijs en nieuw te bouwen woningen, het huidige binnensport areaal geactualiseerd worden naar deze tijd. In deze rapportage zijn de resultaten van deze actualisatie opgenomen op basis waarvan de gemeente haar beleid voor de binnensportaccommodaties verder kan vormgeven. 1.2 Aanpak In afstemming met de gemeente zijn onderzoeksvragen opgesteld die in deze rapportage beantwoord worden.

Dat zijn: • Wat is de huidige en toekomstige vraag/behoefte van verenigingen en scholen aan binnensportaccommodaties? • Is er in Nijkerk voldoende aanbod aan binnensportaccommodaties om in deze vraag/behoefte te kunnen voorzien en zo niet, welke wijzigingen worden voorgesteld om hierin te voorzien en welke financiële consequenties brengt dit met zich mee?

Op basis van de inventarisatie en analyse is een aantal varianten in kaart gebracht voor de wijze waarop aan de toekomstige vraag/behoefte kan worden voldaan. Op basis hiervan kan de gemeente waar nodig keuzes maken en haar accommodatieaanbod bijstellen, zodat dit beter toegerust is op de toekomstige vraag.

1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 is allereerst de huidige sportieve staat van de gemeente Nijkerk weergegeven. In hoofdstuk 3 is de huidige situatie van de binnensportaccommodaties weergegeven. Op basis van informatie van de gemeente, sportverenigingen en beheerder Optisport treft u een beschrijving van het huidige aanbod en gebruik aan, inclusief de uitdagingen en knelpunten. In hoofdstuk 4 zijn de ontwikkelingen in de vraag/ behoefte weergegeven. Op basis van bevolkingsprognoses, leerlingenprognoses, ontwikkeling van het aantal leden van sportverenigingen én relevante trends en ontwikkelingen is beschreven op welke wijze de vraag naar binnensportaccommodaties zich in Nijkerk zal gaan ontwikkelen. In hoofdstuk 5 is tenslotte aan de hand van een aantal varianten in beeld gebracht hoe de ontwikkeling van vraag en aanbod zich ten opzichte van elkaar verhouden, en langs welke weg de knelpunten kunnen worden opgelost.

14 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

1.4 Covid-19 Ter inleiding op dit rapport moet worden vermeld dat geen rekening is gehouden met de mogelijke gevolgen van Covid-19. Alle accommodaties hebben vanaf medio maart 2020 nadelige effecten van deze crisis ondervonden. Die effecten zijn voor een deel eenmalig (tijdelijk wegvallen van bezetting en inkomsten), maar kunnen ook structureel zijn (verlies van gebruikers en vrijwilligers, continuïteitsproblemen). Het is op dit moment niet mogelijk om een inschatting te maken van de structurele effecten. De gemeente Nijkerk heeft zich vanaf de start sterk gemaakt om de sportverenigingen te ondersteunen, al dan niet via landelijke regelingen (bijvoorbeeld Tegemoetkoming Verhuur Sportaccommodaties).

inhoud

2. De sportieve staat van Nijkerk

15 | W O O N V I S I E G E M E E N T E N I J K E R K 2 0 2 0 +

16 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

2. De sportieve staat van Nijkerk 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt een beeld gevormd van de sociale en sportieve opgave voor de gemeente Nijkerk op basis van de sport- en beweegdeelname in Nijkerk in verhouding tot die van Nederland. Ook wordt het sportbeleid en -ambities weergegeven in relatie tot de (toekomstige) functie van sport en bewegen binnen de gemeente. Hierbij kiezen we nadrukkelijk voor een korte samenvatting. 2.2 Huidige sportparticipatie Sport- en beweegdeelname De sportparticipatiecijfers maken duidelijk dat de sport- en beweegdeelname in gemeente Nijkerk hoger is dan het landelijk gemiddelde. Dat geldt zowel voor het voldoen aan de beweegrichtlijnen als voor het wekelijks sporten. Zo voldoet bijvoorbeeld 50,8% van de Nederlandse bevolking aan de beweegrichtlijnen. In Nijkerk ligt dat percentage op 54%. In figuur 1 zijn de cijfers weergegeven.

Figuur 1: Sport- en beweegdeelname inwoners Nijkerk vergeleken met landelijke gemiddelde (2020).

Bron: Sport op de Kaart.

inhoud

17 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Sporten in verenigingsverband De totale sport- en beweegdeelname in gemeente Nijkerk is aanzienlijk hoger dan het Nederlandse gemiddelde. Dit geldt ook voor het sporten in verenigingsverband. In tabel 1 is dat percentage weergegeven uitgesplitst naar leeftijdsgroepen. Daaruit blijkt dat het percentage inwoners dat lid is van een sportvereniging in Nijkerk 2,7 procentpunt hoger ligt dan het landelijke gemiddelde. Ook vergeleken met omringende gemeenten (Ermelo 25,6%, Putten 25,7%, Barneveld 21,8% en Harderwijk 25,4%) scoort de gemeente Nijkerk hoger.

Sporten buiten verenigingsverband Ook het percentage inwoners dat buiten verenigingsverband sport of beweegt ligt in gemeente Nijkerk iets hoger. In figuur 2 is de deelname aan enkele populaire vormen van ongeorganiseerd sporten weergegeven. Daaruit blijkt dat vooral hardlopen een populaire sport is in Nijkerk. Figuur 2: Deelname aan sporten buiten verenigingsverband in Nijkerk, vergeleken met Nederland.

Tabel 1: Percentage inwoners dat lid is van een sportvereniging in Nijkerk, vergeleken met Nederland, uitgesplitst naar leeftijdsklassen. Lidmaatschappen

Nederland

Nijkerk

Totaal

25

27,7

0-10 jaar

23

21,5

10-25 jaar

45

47,5

25-45 jaar

22

25,4

45-65 jaar

22

24,1

65 jaar en ouder

17

19,5

Bron: Sport op de Kaart.

inhoud

Bron: Sport op de Kaart.

18 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Samenvattend Gemeente Nijkerk is een sportieve gemeente met vitale inwoners die op veel vlakken actief betrokken zijn. Dat geldt zeker voor bewegen en sport. In Nijkerkerveen, Hoevelaken en Nijkerk zijn zo’n 45 sportverenigingen actief en die brengen samen ruim 12.000 sporters op de been (NOC*NSF, 2018). Dat is 27,7% van de bevolking en daarmee zit gemeente Nijkerk ruim boven het landelijke gemiddelde (25,1%) en provinciaal gemiddelde (26,4%). De inwoners van gemeente Nijkerk scoren hoog als het gaat om het voldoen aan de beweegrichtlijnen. 54% van de inwoners voldoet aan de norm, tegen 50,4% landelijke. Meer inwoners dan landelijk doen ten minste één per week aan sport. Uit gehouden interviews met sportverenigingen en bestudering van diverse beleidsdocumenten kan geconcludeerd worden dat de relatief hoge sporten beweegdeelname in de gemeente Nijkerk meerdere oorzaken kent, te weten: • Sterke sportverenigingen (zie ook 2.3). • Positieve bijdrage Nijkerk Sportief & Gezond. • Aantrekkingskracht van traditioneel sportaanbod (voetbal, hockey, volleybal, korfbal en handbal).

inhoud

2.3 De staat van het verenigingsleven Uit de vorige paragraaf is gebleken dat de sportverenigingen grote aantrekkingskracht uitoefenen op de inwoners van gemeente Nijkerk. De verenigingen zijn en blijven daarmee cruciale partners om inwoners te laten sporten en bewegen. Het is daarmee van belang om zicht te geven in ‘de staat van het verenigingsleven’ in gemeente Nijkerk. Sterk samengevat geldt dat er een zeer positief beeld is over de staat van het verenigingsleven in gemeente Nijkerk. •  Vitale verenigingen: Gemeente Nijkerk beschikt over een groot en gevarieerd aantal vitale sportverenigingen. Onder vitaliteit verstaan wij dat de vereniging beschikt over voldoende leden, voldoende kaders/ vrijwilligers, het sportaanbod op orde heeft en financieel gezond is. Uit de gehouden interviews geven meerdere verenigingen te kennen zichzelf vitaal te vinden en en er is een grote mate van zelfstandigheid bij verenigingen om via vrijwilligersinzet maatschappelijke taken op te pakken. • Ledenaantallen: Het aantal leden van de sportverenigingen in Nijkerk is de afgelopen jaren – in tegenstelling tot landelijke ontwikkelingen – gegroeid. Ook verwachten de verenigingen dat dit ledenaantal de komende jaren op zijn minst op peil blijft of zelfs verder gaat groeien.

• Brede maatschappelijke functie: De meeste verenigingen hebben de ambitie en zijn in staat om hun functie voor de inwoners van Nijkerk te versterken en te verbreden (bijvoorbeeld aanbod creëren voor nieuwe doelgroepen, accommodatie beschikbaar stellen voor andere doelgroepen en/of op andere tijdstippen, et cetera).

19 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

• Vrijwilligerswerk: Landelijk zien we een terugloop van vrijwilligers die zich inzetten voor de vereniging. Over het algemeen kan gesteld worden dat de verenigingen in gemeente Nijkerk (nog) beschikken over voldoende kader en vrijwilligers. • Ondersteuning: Het positieve beeld over de sportverenigingen neemt overigens niet weg dat de verenigingen behoefte hebben aan ondersteuning (door of via de gemeente). Die behoefte is er op het gebied van werving van leden en vrijwilligers, complexere verenigingstaken en op samenwerking tussen verenigingen onderling en tussen verenigingen met onderwijs, welzijn, zorg en commerciële aanbieders. Overigens geldt dat de wijze waarop sport en bewegen in de gemeente Nijkerk wordt georganiseerd en aangeboden, de afgelopen jaren gevarieerder en veelzijdiger is geworden. Hierbij kun je denken aan het nieuwe aanbod van commerciële sportaanbieders van sporten en het beweegaanbod voor kinderen op de naschoolse opvang. 2.4 Ambities De gemeente, maatschappelijke partners, verenigingen en andere sportaanbieders hebben tezamen stevige ambities voor de rol van bewegen en sporten in gemeente Nijkerk.

De belangrijkste ambities uit de ‘Sportnota gemeente Nijkerk 2013-2025’ en ‘Sport- en Beweegakkoord Gemeente Nijkerk 2020’ zijn: • Iedereen moet kunnen meedoen: Alle spelers in het sportveld hebben de ambitie om het sportaanbod voor elke inwoner toegankelijk te

inhoud

maken/te houden ongeacht inkomen, achtergrond, leeftijd of beperking. • Een sportieve start: Kinderen gaan meer en beter bewegen door versterking van de kwaliteit van het bewegingsonderwijs en een breed aanbod in de sport en beweegactiviteiten. • Krachtige organisatie: De inwoners van de gemeente Nijkerk sporten en bewegen bij vitale, ondernemende, veilige en toekomstbestendige sportverenigingen/sportaanbieders. • Samenhang en samenwerking: Meer samenhang in het sportaanbod en meer samenwerking tussen verenigingen onderling en tussen verenigingen, scholen, welzijnspartners, jeugdwerk, zorg en commerciële aanbieders wordt door velen gezien als dé sleutel om meer inwoners te laten sporten en bewegen. • Passende accommodaties: Sportaccommodaties zijn belangrijk voor de gemeente Nijkerk. Vooral omdat ze een belangrijke rol vervullen bij de leefbaarheid en de sociale samenhang in de verschillende kernen en het ondersteunen van het sportaanbod. Voor de berekening van de ruimtebehoefte binnensport wordt na vaststelling van de Sportnota slechts de behoefte vanuit de basissporten in de berekening meegenomen. Resumerend kan gesteld worden dat de gemeente Nijkerk beschikt over een krachtige en vitale structuur van sportverenigingen.

Deze verenigingen oefenen een grote aantrekkingskracht uit op de inwoners, zijn over het algemeen vitaal en hebben ambities om hun functie te versterken en verbreden.

20 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

3. De binnensportaccommodaties in Nijkerk

inhoud

21 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

3.1 Inleiding In dit hoofdstuk is de huidige situatie van de binnensportaccommodaties in Nijkerk beschreven. Er wordt achtereenvolgens ingegaan op de capaciteit, de spreiding, het gebruik/de bezetting en de verhouding tussen vraag en aanbod. 3.2 Aanbod accommodaties In Nijkerk zijn in totaal zes grotere locaties voor de binnensport aanwezig. Het zijn vier sporthallen en twee sportzalen. Het totale sportvloeroppervlak bedraagt 5.587 m², zie tabel 2. Tabel 2: Aanbod binnensportaccommodaties Nijkerk. Naam

Type

Plaats

Bouwjaar

Zaaldelen

M² sportvloer

Corlaer

Sporthal

Nijkerk

2008

3

1.344

Watergoor

Sporthal

Nijkerk

1981

2

1.144

Strijland

Sporthal

Nijkerk

1972

2

968

De Slag

Sporthal

Hoevelaken

1985

3

1.056

Ridderspoor

Sportzaal

Hoevelaken

1973

2

627

De Baggelaar

Sportzaal

Nijkerkerveen

1976

1

448

13

5.587

Totaal

inhoud

In de regel beschikt een sporthal over drie zaaldelen en een sportzaal over twee zaaldelen. Een nadere duiding van de verschillende binnensportaccommodaties (oppervlakten en functionaliteiten) is opgenomen in bijlage 1. Naast de zes sporthallen en -zalen beschikt gemeente Nijkerk over negen gymzalen, te weten Oranje Nassauschool (basisonderwijs), Koningin Emmaschool (speciaal basisonderwijs), Corlaer College (voortgezet onderwijs met vier gymzalen), Aeres (vmbo/mbo) en Van Lodenstein College (vmbo/mbo) twee gymzalen. De sportverenigingen maken beperkt gebruik van deze gymzalen voor trainingsavonden. Uit navraag bij de gemeente blijken de sportverenigingen Sparta Korfbal, NVG Excelsior en NVC Nijkerk doordeweeks gebruik te maken van een gymzaal van het Corlaer College. De gymzalen vormen wel een mogelijke ‘buffercapaciteit’ voor trainingsavonden mocht de vraag in de gemeente Nijkerk van ‘kleine sporten’ explosief groeien. Het aanbod van binnensportaccommodaties in Nijkerk is kleiner dan te doen gebruikelijk in Nederland. In tabel 3 is het aanbod van accommodaties weergegeven per 25.000 inwoners.

22 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Tabel 3: Aanbod binnensportaccommodaties Nijkerk, vergeleken met Nederland. Aanbod per 25.000 inwoners

Nederland

Nijkerk

Sporthallen

2,2

2,3

Sportzalen

1,0

1,1

Gymzalen

6,5

5,2

Zaaldelen

15,2

12,6

Bron: Binnensportaccommodaties in Nederland/Mulier instituut 2020.

Uit de tabel blijkt dat het aanbod van sporthallen en sportzalen een fractie groter is dan landelijk gemiddeld. Het aanbod van gymzalen blijft iets achter. Het aantal zaaldelen dat ter beschikking staat is lager dan landelijk gemiddeld. Dat wordt veroorzaakt door: • Het kleinere aantal gymzalen. • Een aantal sporthallen in Nijkerk is opsplitsbaar in twee delen, terwijl het inmiddels gebruikelijk is dat sporthallen in drie delen kunnen worden opgesplitst. Ook beschikt de gemeente Nijkerk sinds 2018 over een modern zwembad (Jaap van de Krol Bad). Het binnenzwembad beschikt over een wedstrijdbad van 25x21 meter (8-baans), peuterbad en een doelgroepenbad van 10x15 meter. Het zwembad wordt beheerd en geëxploiteerd door Optisport.

inhoud

De scope van dit onderzoek richt zich op een analyse van de zes sporthallen en – zalen, waarbij geen nader onderzoek is verricht naar specifieke kwaliteitsissues in de bestaande accommodaties. Wel kan op basis van de leeftijd worden vastgesteld dat de gemeente Nijkerk de aankomende jaren voor behoorlijke uitdagingen zal komen te staan. Zo zijn vijf van de zes binnensportaccommodaties (bijna) meer dan 40 jaar oud, waardoor in ieder geval het einde van de economische maar ook van de technische levensduur is bereikt. Alleen sporthal Corlaer is aanmerkelijk jonger dan 40 jaar. Sporthal Strijland voldoet niet meer aan huidige onderhouds- en duurzaamheidseisen, noch aan de huidige NOC*NSF normen voor binnensportaccommodaties (WeLoveTheCity: ‘Sport in Paasbos’, december 2020). De gemeente is daarom van plan om de sporthal Strijland te vervangen. De gemeente is eigenaar en verhuurt de accommodaties aan Optisport. Het planmatig, preventief en gebruikersonderhoud van de gemeentelijke binnensportaccommodaties is ondergebracht bij de exploitant Optisport. Dat is inclusief het groot- en vervangingsonderhoud in de looptijd van de overeenkomst. Voor de accommodaties geldt een vooraf vastgestelde conditiescore. De verouderde staat van de binnensportaccommodaties zal op termijn gaan leiden tot aanzienlijke investeringsbehoeften voor renovatie en/of hogere structurele instandhoudingskosten.

Daarom is het wenselijk om voor een aantal accommodaties af te wegen of niet moet worden overgegaan tot nieuwbouw. Optisport draagt zorg dat de accommodaties “schoon, heel en veilig” zijn op basis van de contracten per 1-1-2018. In de afspraken zitten geen

23 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

(verhoogde) duurzaamheidsambities, energieopwekking of energiereductie opgenomen. In 2014 is in beeld gebracht wat renovatie- en stichtingskosten zijn per accommodatie. Destijds in 2014 waren de stichtingskosten indicatief en exclusief BTW: • De Baggelaar Nijkerkerveen, 1976, 1.232m2 BVO: € 1,5 mnl. renovatie en € 2,6 mln. nieuwbouw • De Slag Hoevelaken, 1985, 2.347m2 BVO: € 2,6 mnl. renovatie en € 4,6 mln. nieuwbouw • Ridderspoor Hoevelaken, 1973, 1.533m2 BVO: € 1,7 mnl. renovatie en € 3,2 mln. nieuwbouw • Strijland Nijkerk, 1972, 2.198m2 BVO: € 2,5 mnl. renovatie en € 4,6 mln. nieuwbouw • Watergoor Nijkerk, 1981, 2.399m2 BVO: € 2,9 mnl. renovatie en € 4,9 mln. nieuwbouw Deze indicatieve kosten zijn niet meer van toepassing in deze tijd en kunnen in 2022 zomaar tweemaal zoveel zijn en verder stijgen naarmate de tijd vordert om renovatie werkelijk uit te voeren in de komende jaren. Uitgangspunten destijds waren dat vernieuwing zou moeten leiden tot accommodaties die daarna nog minimaal 20 jaar behouden konden worden. En dat de uitvoering zou voldoen aan de eisen en regelgeving van toen op het gebied van energieverbruik, functionaliteit, veiligheid.

inhoud

De eisen medio 2022 zijn strenger, de prijzen zijn hoger en de gebouwen meer verouderd. Ook de duurzaamheidsambities liggen hoger, mede gelet op de sterk gestegen energieprijzen. Voor elke accommodatie is in 2014 geconcludeerd dat de investeringskosten voor renovatie niet realistisch zijn en vervangende nieuwbouw wordt geadviseerd. Inmiddels zijn we 8 jaar verder, dat sterkt het advies voor nieuwbouw. Er is daarom niet opnieuw financieel berekend wat de kosten van renovatie nu zijn. Na de looptijd van de huur- en exploitatieovereenkomsten in 2028 worden de accommodaties weer overgedragen aan de gemeente. De gemeente heeft dan een uitdaging waar het gaat om conditiescores en duurzaamheidsvereisten van dit (sport)vastgoed. Voor Sporthal Strijland in Nijkerk is een structureel bedrag van € 240.000,- aan kapitaallasten beschikbaar vanaf 2024 voor nieuwbouw/ renovatie en er is een investeringsbedrag van ruim € 600.000, - beschikbaar voor een (functionele) renovatie van De Baggelaar in Nijkerkerveen. Ook is er binnen de gemeente Nijkerk gesproken over een eventuele toekomstige reservering voor de nieuwbouw van Sporthal Watergoor.

24 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

3.3 Spreiding accommodaties Ligging In figuur 3 is de ligging van de gemeentelijke binnensportaccommodaties weergegeven.

inhoud

Aanbod per inwoner Dit beeld wordt bevestigd als het oppervlak van de sportvloeren worden gerelateerd aan het aantal inwoners. In figuur 4 is – per kern – het sportvloeroppervlak uitgedrukt in m² per inwoner. Daaruit blijkt dat er verschillen zijn tussen de kernen, maar deze verschillen zijn niet erg groot.

Figuur 3: Ligging binnensportaccommodaties. Figuur 4: Aanbod sportvloeroppervlak in m² sportvloeroppervlak per inwoner naar kernen.

Op het eerste gezicht lijkt er sprake te zijn van een evenwichtige verdeling van de binnensportaccommodaties over de verschillende kernen. De meeste accommodaties zijn gevestigd in kern met het grootste aantal inwoners (Nijkerk), gevolgd door Hoevelaken, gevolgd door Nijkerkerveen.

25 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Afstand Een belangrijke graadmeter bij de spreiding van de binnensportaccommodaties betreft de afstand tot de onderwijsinstellingen. Landelijk wordt voor het bewegingsonderwijs op de basisscholen de maximale afstand van het onderwijs tot een binnensportaccommodatie namelijk de norm van 1.000 meter gehanteerd. De gemeente Nijkerk hanteert in deze de modelverordening onderwijshuisvesting waarin wordt aangegeven wanneer een gemeente een nieuwe gymzaal zou moeten realiseren. Dit impliceert dat bij meer dan 20 klokuren tekort de afstand maximaal 1.000 meter mag bedragen. Bij ten minste 15 klokuren tekort 3.500 meter en 5 klokuren tekort 7.500 meter. Bijna alle accommodaties voldoen hieraan. Alleen is de gemeente Nijkerk zich ervan bewust dat de gestelde norm en gewenste situatie in de dagelijkse praktijk anders worden ervaren. Een grotere afstand tot een binnensportaccommodatie heeft als gevolg dat het reizen van en naar een binnensportaccommodaties ten koste gaat van het bewegingsonderwijs. Dit betreft bijvoorbeeld het Corlaer College dat niet voor alle uren in de dichtstbijzijnde voorziening sporthal De Corlaer terecht kan en daardoor deels moet uitwijken naar de andere sporthallen en -zalen verspreid over Nijkerk.

inhoud

3.4 Gebruik/bezetting accommodaties Het aantal accommodaties en de beschikbare zaaldelen in Nijkerk zegt iets, maar zeker niet alles over de situatie in Nijkerk. De bezetting en het gebruik zijn in dat opzicht veel betere indicatoren om de capaciteit van het aanbod in beeld te brengen. In deze paragraaf wordt daarom het gebruik van de verschillende accommodaties weergegeven. Normering Voor de beoordeling van de bezetting van de sporthallen, sportzalen en gymzalen zijn benchmarkcijfers uit de database van Hospitality Group gebruikt. Bij het berekenen van de bezettingspercentages wordt rekening gehouden met openingstijden en vakantieweken waardoor de vertaling van een theoretische naar een praktische bezettingsgraad kan worden gemaakt. Bij een optimale bezetting met gebruik door primair onderwijs, sport en overige gebruikers - dat wil zeggen een bezettingspercentage van 100% - gaan wij uit van een haalbaar gebruik van 2.920 uur per jaar. Bij gebruik door voortgezet onderwijs ligt dit iets hoger, namelijk op 3.120 uur per jaar. Dit komt mede doordat voortgezet onderwijs gedurende de dag meer uren bewegingsonderwijs kan inroosteren dan het primair onderwijs omdat de basisscholen vaak met een continurooster werken en daardoor de lesdag eerder is afgelopen. In alle gevallen betreft dit gecombineerd gebruik door scholen, verenigingen en overig gebruik.

Een toelichting is in tabel 5 vermeld.

26 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Tabel 5: Theoretische capaciteit binnensportaccommodaties. Per week

Per jaar

PO gebruik week

30

1.200

O.b.v. 5 dagen van 6 uur (08.30 uur – 14.30 uur), 40 weken per jaar

VO gebruik week

35

1.400

O.b.v. 5 dagen van 7 uur (09.00 uur – 16.00 uur), 40 weken per jaar

Sportgebruik week

30

1.200

O.b.v. 5 dagen van 6 uur (17.00 uur – 23.00 uur), 40 weken per jaar

Sportgebruik weekend

13

520

O.b.v. zaterdag 8 uur (09.00 uur – 17.00 uur) en zondag 5 uur (12.00 uur – 17.00 uur), 40 weken per jaar

Voor een goede tot zeer goede bezetting van een sporthal hanteren wij de norm van 70% bezetting of hoger. Een matige tot goede bezetting kent een verhuur tussen de 50% en 70% en een bezetting onder de 50% beoordelen we als slecht. Voor sportzalen hanteren wij vaak dezelfde normen, al moet daar wel worden aangemerkt dat dit vooral van toepassing is wanneer de sportzalen ook daadwerkelijk functioneel te gebruiken zijn door de georganiseerde sport (voornamelijk in de avonduren). Bij het beoordelen van gymlokalen hanteren wij een norm die lager ligt. Daar scoort een accommodatie bij verhuur van meer dan 40% een goede

inhoud

tot zeer goede bezetting. 20% tot 40% is matig tot goed en lager dan 20% beoordelen we als slecht. Gebruik/bezetting Van de vier sporthallen en twee sportzalen in Nijkerk zijn het gebruik en de bezettingsroosters geanalyseerd. De resultaten daarvan zijn weergegeven in figuur 5. De figuur bevat: • Het aantal uren dat de sportaccommodaties per jaar worden gebruikt. Daarbij is onderscheid gemaakt naar het gebruik door onderwijs (in oranje weergegeven) en door verenigingen (in blauw weergegeven). • De bezettingsgraad uitgedrukt in een percentage ten opzichte van de normering. • Het aantal uren gebruik/bezetting dat kan worden aangemerkt als ‘voldoende’ (groene stippellijn). Figuur 5: Gebruik/bezetting binnensportaccommodaties Nijkerk seizoen 2019-2020.

27 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Uit de figuur blijkt dat vier van de zes sporthallen en sportzalen in Nijkerk een voldoende tot goede bezetting kennen. Sporthal Strijland en sportzaal De Baggelaar hebben een te lage bezetting. Bij sporthal Strijland is dit voornamelijk het gevolg van de aanwezigheid van de ‘buitensporten’ korfbal en hockey in de winterperiode van oktober tot en met februari. Hierdoor zijn de overige maanden niet structureel verhuurbaar aan de andere sportverenigingen. Daarnaast beschikt sporthal Strijland over een gedateerde houten zaalvloer die glad is en daardoor niet populair bij de sportverenigingen om hierop te trainen en te spelen. Voor Sportzaal De Baggelaar geldt dat deze verouderde sportzaal gezien haar afmeting (28x20,6 meter) alleen geschikt is voor trainingen. De sportzaal is niet geschikt voor het houden van wedstrijden, zoals voetbal, hockey of korfbal. Geconcludeerd kan worden dat er met uitzondering van sporthal Strijland praktisch geen extra ruimte in de huidige sporthallen en sportzalen beschikbaar is en dat in de huidige binnensportaccommodaties in Nijkerk niet of nauwelijks extra mogelijkheden zijn voor huidige en toekomstige gebruikers. 3.5 Behoefte aan extra zaalcapaciteit Sportverenigingen In de vorige paragrafen is inzicht gegeven in het huidige aanbod van binnensportaccommodaties en het gebruik/de bezetting. Deze cijfers

inhoud

geven nog geen inzicht in de eventuele behoefte aan extra binnensportruimte in Nijkerk. Om die reden is in kaart gebracht of en in welke mate de gebruikers meer uren in de accommodaties wensen dan zij nu (kunnen) gebruiken. Dat beeld is verkregen door gesprekken met de verenigingen, onderwijs en met Optisport. Gesprekken met verenigingen Onderstaand zijn de belangrijkste bevindingen onder elkaar gezet. •  Sparta Korfbal, Badminton Nijkerk, vv Surf, NVC Nijkerk, KV Telstar en DOTO geven allen aan een behoefte te hebben aan meer zaaluren. Zo huurt vv Surf momenteel extra zaaluren in Amersfoort. Als reden wordt vaak het willen aanbieden van extra trainingsuren en het uitbreiden van de maatschappelijke taken genoemd. • Turnvereniging Excelsior geeft aan over een eigen accommodatie te willen beschikken en hierover al jaren in gesprek te zijn met gemeente Nijkerk. Een samenwerking met de andere turn/gymvereniging DOTO Nijkerkerveen en Hellas Hoevelaken is voor Excelsior bespreekbaar. • Sparta Korfbal en KV Telstar hebben beide de wens voor een eigen blaashal (onder eigen beheer) maar met financiele medewerking vanuit de gemeente. • Hockeyverenigingen HC Nijkerk en MHC Hoevelaken en hebben in toenemende mate behoefte aan meer zaaluren of een eigen blaashal in de winterperiode gezien de ledengroei.

28 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Optisport Optisport heeft - tijdens het gebruikersoverleg van juli 2021 – een inventarisatie uitgevoerd naar de wens/behoefte aan extra zaaluren per week en per locatie. De resultaten daarvan zijn: • De Slag: Korfbal 15-20 uur, Volleybal 4 uur (één zaaldeel) en Hockey 10-15 uur. • Watergoor: Turnen 15 uur (halve zaal), Basketbal 10 uur en Korfbal 25 uur. • Strijland: Handbal 5 uur. • Baggelaar: Turnen/dansen 10 uur. • Corlaer: Volleybal 5 uur en Hockey 18 uur. Uit deze inventarisatie blijkt dat de verenigingen fors meer uren wensen dan waarover zij nu de beschikking hebben. Daarbij geldt dat bij de interpretatie van deze extra behoefte de volgende factoren moeten worden meegewogen: • Bij de aanvraag van verenigingen naar extra zaalcapaciteit is het niet ongebruikelijk dat verenigingen meer vragen dan zij daadwerkelijk nodig hebben. Er is immers sprake van schaarste. Bij ‘overvragen’ is de kans het grootst dat een redelijk deel van de extra wens kan worden ingewilligd. • Vrijwel geen enkele gemeente in Nederland is in staat om te voldoen aan alle wensen van de binnensportverenigingen op het gebied van capaciteit in uren en de tijdstippen.

inhoud

Bovenstaande neemt niet weg dat er behoefte is aan extra zaalcapaciteit en dat die behoefte naar verwachting zal toenemen. Dat laatste komt onder meer doordat traditionele buitensporten vaker en langer binnen willen gaan (= wens) sporten (onder andere hockey, korfbal en handbal). In figuur 6 is de huidige behoefte aan zaalcapaciteit schematisch weergegeven en vergeleken met het bestaande aanbod. De figuur geeft weer: • Het aanbod: de capaciteit in zaaldeeluren van de bestaande accommodaties, gebaseerd op een bezettingsgraad van 70%. • De behoefte: De opstelsom van het huidige gebruik (in zaaldeeluren) en de wensen van de verenigingen voor extra uren (latente behoefte) ook uitgedrukt in zaaldeeluren. Figuur 6: Aanbod versus huidige vraag/behoefte sportverenigingen.

29 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Onderwijs Ook met enkele scholen uit zowel het primair als voortgezet onderwijs zijn gesprekken gevoerd. De scholen verwachten in de toekomst de volgende capaciteitsknelpunten (onder andere op basis van verwachte groei bevolking): • Basisschool ’t Blokhuis (Hoevelaken): verwacht behoefte aan meer gymuren, mede gezien de verwachte nieuwbouw en groei van de wijk Middelaar. • Basisschool Horizon: verwacht behoefte aan meer gymuren, mede gezien toename van het aantal leerlingen. • Basisschool Maranathaschool: verwacht door het groeiend aantal leerlingen problemen met het continueren van de huidige gymlessen op basis van twee keer gymles per week. • Corlaer College: heeft een tekort aan gymruimte en maakt gebruik van diverse locaties in Nijkerk. Ook ontbreekt het aan een geschikte buitenruimte (velden) om te sporten. Voor wat betreft de huidige capaciteit en behoefte geldt dat vraag en aanbod in evenwicht zijn. Op dit moment hebben enkele scholen meer behoefte dan kan worden ingevuld, maar het verschil tussen beide is niet groot (zie figuur 7).

inhoud

Figuur 7: Aanbod versus huidige vraag/behoefte scholen.

3.6 Samenvattend Samenvattend geldt dat: • De gemeente Nijkerk beschikt over een goed gespreid aanbod van binnensportaccommodaties. Dit aanbod is echter gedateerd en meerdere accommodaties naderen het einde van de technische levensduur. • Vier van de zes accommodaties zijn voldoende tot goed bezet. Twee accommodaties kennen een mindere bezetting, maar dat wordt veroorzaakt door functionele tekortkomingen en door korte indoorseizoenen van enkele grote gebruikers. • Vraag en aanbod van binnensportaccommodaties zijn op dit moment niet in evenwicht. Vooral de verenigingen hebben meer behoefte aan zaalcapaciteit dan op dit moment kan worden ingevuld.

30 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

4. Ontwikkeling van de vraag

inhoud

inhoud

31 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

4.1 Inleiding Het vorige hoofdstuk heeft een beeld gegeven van de huidige vraag/behoefte aan binnensportaccommodaties en de verhouding tussen vraag en aanbod. Om de juiste afwegingen op het gebied van toekomstige capaciteit te kunnen maken, is het van belang om zicht te hebben op de toekomstige vraag/behoefte. Dat inzicht wordt in dit hoofdstuk geboden. 4.2 Bevolkingsprognose & leerlingenprognose Op 1 januari 2020 telde de gemeente Nijkerk ruim 43.000 inwoners. Dat aantal gaat de komende jaren toenemen. De verwachting is dat de gemeente Nijkerk in het jaar 2030 ruim 49.000 inwoners telt. Dit komt neer op een groei van ruim 14% tot het jaar 2030. In de tien jaar daarna zal de gemeente nog verder groeien. De verwachting is dat Nijkerk in het jaar 2040 ongeveer 54.000 inwoners telt. In figuur 8 is de bevolkingsontwikkeling weergegeven zowel absoluut (aantallen) als de relatieve samenstelling naar leeftijdsklassen. Uit de figuur blijkt dat: • Het totale aantal inwoners zal fors stijgen. De komende 10 jaar wordt een toename verwacht van circa 6.000 inwoners, daarna zal de gemeente nog verder groeien met ongeveer 5.000 inwoners. • De groep inwoners van 0 tot 14 jaar neemt in absolute zin toe, maar neemt iets af als aandeel in de totale bevolking. • De groep 45 tot 65 jarigen stijgt met circa 1.800 inwoners • De groep senioren zal fors groeien.

Het aantal inwoners van 65 jaar en ouder neemt toe van circa 11.500 op dit moment naar circa 17.000 in 2040. Die stijging leidt er ook toe dat de 65-plussers in 2040 circa 31% vormt van het totale aantal inwoners (ten opzichte van 26% op dit moment).

Figuur 8: Bevolkingsprognose gemeente Nijkerk 2020-2040 naar leeftijdsklassen Absoluut

Relatief

Bron: CBS/CPL.

32 | E I N D R A P P O R T A G E ‘ A N A L Y S E B I N N E N S P O R T A C C O M M O D A T I E S G E M E E N T E N I J K E R K ’

Specifiek voor het basisonderwijs heeft de gemeente een leerlingenprognose opgesteld. Als gevolg van de toekomstige bouw van nieuwe woningen neemt het aantal leerlingen tot 2030 aanzienlijk toe (ruim 13%). Deze ontwikkeling vlakt na 2030 waarschijnlijk weer af tot circa 4.300 kinderen in 2040 (6% stijging ten opzichte van 2020). Het spreekt haast voor zich dat de groei van het aantal inwoners en de veranderende samenstelling van de bevolking zijn effecten zal hebben op de vraag/behoefte aan binnensportaccommodaties. Er mag een groei van de vraag/behoefte worden verwacht en de groeiende groep senioren heeft ook gevolgen voor de aard van de vraag, te weten: • Meer gebruik van de sportaccommodaties overdag. • Meer behoefte aan minder intensieve vormen van sporten en bewegen. • Een toegespitst aanbod van minder intensieve vormen van sport en bewegen, gekoppeld aan ontmoeting voor de minder vitale senioren. 4.3 De veranderende vraag/behoefte van sport en bewegen De wereld van sport en bewegen verandert continu. Wij signaleren een aantal ontwikkelingen die invloed zullen hebben op de omvang van de behoefte of juist van invloed zijn op kwalitatieve aspecten van de toekomstige behoefte. Dat zijn bijvoorbeeld: • De veranderende visie binnen het (primaire) onderwijs op bewegen en bewegingslessen. • De functie van bewegen en sporten binnen het sociale domein.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=26ec8004-fc26-4258-b981-35218333776e