2022-062 Bijlage 3 - Ontwerp Mobiliteitsvisie Nijkerk.pdf
Tekst van het document
Mobiliteitsvisie Nijkerk versie: concept
Inhoudsopgave
2
1 Inleiding
3
2 Huidige situatie
4
2.1 Verkeer 2.2 Verkeersveiligheid: hoeveel (slachtoffer)ongevallen zijn er geregistreerd?
5 13
3 Vigerend beleid
18
3.1 Nationale en regionale beleidskaders
19
3.1.5 Ontwikkelbeeld Amersfoort
25
3.2 Lokale beleids- en afsprakenkaders
31
4 Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
41
4.1 Groene trend 4.2 Blauwe trend 4.3 Grijze trend
42 44 46
5 Knelpunten
48
5.1 Fietsverkeer 5.2 Openbaar vervoer 5.3 Gemotoriseerd verkeer 5.4 Verkeersveiligheid
50 51 52 57
6 Vertaling van knelpunten naar ambities en doelstellingen
60
7 Wensbeelden verkeerstructuur
61
7.1 Voetgangers 7.2 Fietsers
62 63
7.2.1 Fietsnetwerk 7.2.2 Fietsparkeren
63 65
7.3 Openbaar vervoer 7.4 Gemotoriseerd verkeer 7.5 Flankerend beleid
66 67 72
8 Maatregelrichtingen
75
| concept
1 Inleiding Aanleiding De gemeente Nijkerk hecht veel belang aan een leefbare gemeente. Met deze mobiliteitsvisie leggen we de langetermijnvisie van de gemeente vast en schetsen we een beeld van de gewenste infrastructuur. We hebben hierbij aandacht voor verkeersveiligheid en leefbaarheid. Op basis van deze mobiliteitsvisie stellen we een globaal maatregelenpakket op. Dit vormt de leidraad voor investeringen in de komende jaren. Proces en aanpak • We hebben gekozen voor een aanpak die gebaseerd is op data. • Zo zijn de resultaten reproduceerbaar: dit maakt het gemakkelijker de mobiliteitsvisie te evalueren en te herzien. • Naast data hebben we ook grenzen (kaders) nodig. Leeswijzer We hebben de Mobiliteitsvisie verdeeld in de volgende stappen: • • • • • •
Huidige situatie Vigerend beleid Trends en ontwikkelingen Knelpunten Wensbeelden verkeersstructuur Maatregelenrichtingen
Inleiding
concept |
3
2 Huidige situatie In deze paragraaf beschrijven we de huidige situatie per modaliteit (verkeer) en de verkeersveiligheid zoals deze is beschreven in de risicoanalyse (strategisch plan verkeersveiligheid).
4
| concept
Huidige situatie
2.1 Verkeer Hierin maken we onderscheid in fietsverkeer, openbaar vervoer en gemotoriseerd verkeer.
Huidige situatie
concept |
5
2.1.1 Voetgangers We hebben geen apart netwerk voor voetgangers. Als voetganger kun je bijna overal lopen. De gemeente Nijkerk kenmerkt zich door de diverse recreatieve wandelpaden. We hebben gewone wandelpaden, maar ook klompenpaden. Dit zijn wandelroutes over onverharde paden en boerenland. Toch zijn er plekken waar de voetganger meer aandacht en prioriteit verdient. Zo moet in verblijfsgebieden, schoolomgevingen en OV-haltes de inrichting voor de voetganger logisch en veilig zijn. In de mobiliteitsvisie moet straks de extra aandacht voor voetgangers vastgelegd zijn.
Klompenpad voetgangers (Bron klompenpaden.nl) Schoolgaande kinderen Voor schoolgaande kinderen is een goed netwerk te voet en te fiets belangrijk. Schoolkinderen moeten zich veilig kunnen verplaatsen als ze naar school of naar hun sportclub gaan. Wij denken daarbij aan locaties als: • Scholen • Nijkerk: Koningin Emmaschool, Rehobothschool, Openbare basisschool Corlaer, Chr. Basisschool Holk, Het Baken, Oranje Nassauschool, GBS De Open Kring, Maranathaschool, De Hoeksteen en Basisschool de Appelgaard • Nijkerkerveen: Basisschool de Horizon. • Hoevelaken: stichting Onderwijsgemeenschap De Hoeve, Schimmelpennick van der Oijeschool, Kindcentrum De Spreng, Willem Farelschool, ’t Blokhuus. • Kindcentrum: De Spreng (Hoevelaken), Oranje Nassausingel (Nijkerk), De Koningslinde, Prins Willem Alexander. • Voortgezet onderwijs. ◦ Aeres VMBO en MBO Nijkerk; ◦ Accent Nijkerk; ◦ Corlaer College VMBO; ◦ Corlaer College Nijkerk; ◦ Van Lodenstein College - Hoevelaken.
6
| concept
Huidige situatie
Ouderen Omdat mensen in onze gemeente gemiddeld ouder worden, wordt het steeds belangrijker dat onze gemeente toegankelijk is. Ouderen blijven langer zelfstandig in de stad wonen. Onze aandacht voor voetgangers heeft ook betrekking op deze ouderen. Ze zijn vaak slecht ter been en lopen met een rollator of zitten in een rolstoel. Daarom is het belangrijk dat bij belangrijke locaties de kwaliteit van het voetgangersnetwerk goed en veilig is. Denk daarbij aan de zorglocaties en instellingen zoals: • Gezondheidscentrum Corlaer (Nijkerk); • Gezondheidscentrum de Nije Veste (Nijkerk). Tot de belangrijke locaties behoren in dit verband ook wooncomplexen, zoals woonzorgcentrum De Pol, Huize Sint Jozef in Nijkerk en Stoutenborgh in Hoevelaken.
Locaties zorginstellingen en onderwijslocaties
Huidige situatie
concept |
7
2.1.2 Fietsverkeer Op dit moment hebben we voor onze gemeente nog geen vastgesteld fietsnetwerk. Onderstaande figuren geven aan welke fietsroutes veel worden gebruikt. Ze laten een hiërarchie in het huidige fietsnetwerk zien. Daarnaast toont de illustratie de fietstellingen die de provincie Gelderland in 2019 uitvoerde. Opvallend is het intensieve fietsverkeer op de N301 nabij de Amersfoortseweg. Belangrijk bij het duiden van deze cijfers is wel dat ze gemeten zijn toen gewerkt werd aan de spoortunnel bij de Amersfoortseweg. Hierdoor weken de verkeersstromen van fietsers af van wat we gewend zijn.
Fietstellingen Provincie Gelderland en Fietstelweekroutes (spoortunnel Amersfoortseweg in aanbouw)
Belangrijk kenmerk van het recreatieve fietsnetwerk in onze gemeente is het fietsknooppuntennetwerk (zie illustratie hieronder).
8
| concept
Huidige situatie
Recreatief fietsnetwerk
Huidige situatie
concept |
9
2.1.3 Openbaar vervoer Busvervoer De volgende buslijnen ontsluiten de gemeente Nijkerk: 142, 101, 102 en 687. • • • •
Lijn 142 rijdt van Harderwijk (station) naar Nijkerk (station). Lijn 101 rijdt van Harderwijk (station) via Nijkerk naar Amersfoort (station Vathorst). Lijn 102 rijdt van Apeldoorn (station) naar Amersfoort (centraal station). Lijn 687 is een schoolbus die rijdt van Barneveld naar Nijkerk. De bus rijdt in de ochtendspits één keer naar Nijkerk en twee keer naar Barneveld. In de middag rijdt de bus drie keer naar Nijkerk en twee keer naar Barneveld.
Daarnaast rijden er ook twee buurtbussen: 503 en 509 • Lijn 503 rijdt van Eemdijk naar Nijkerk (station). Lijn 603 volgt dezelfde route, maar rijdt vanaf station Nijkerk door naar Nijkerk Corlaer College. • Lijn 509 is een buurtbus. Deze vertrekt van station Nijkerk en Barneveld. De buurtbus rijdt via een vaste route langs: ◦ het centrum van Nijkerk, Hoevelaken, Leusden, Achterveld; ◦ bejaardencentra St. Jozef en Arkemheen; ◦ station Nijkerk en Valleilijn. Trein Nijkerk heeft een treinstation op de spoorverbinding Amersfoort-Zwolle. De trein op deze verbinding rijdt vier keer per uur in de spits. Hoevelaken heeft een treinstation op de spoorverbinding Amersfoort-Ede-Wageningen (Valleilijn). De trein op deze verbinding rijdt de hele dag vier keer per uur en ‘s avonds twee keer per uur.
Openbaarvervoer netwerk
10
| concept
Huidige situatie
2.1.4 Gemotoriseerd verkeer Binnen de gemeente Nijkerk onderscheiden we twee soorten wegen: gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. Daarnaast doorkruist de snelweg A28 onze gemeente. Onderstaande illustratie toont het huidige autonetwerk. De rode lijnen zijn stroomwegen, oftewel de snelwegen A28 en A1. De blauwe lijnen zijn de gebiedsontsluitingswegen.
Wegennetkaart gemeente Nijkerk
Huidige situatie
concept |
11
Vrachtverkeer In en rondom de gemeente Nijkerk zijn veel agrarische bedrijven en loonbedrijven gevestigd. Daarom rijdt er relatief veel vracht- en landbouwverkeer in onze gemeente. Agrariërs en loonwerkbedrijven kunnen gebruikmaken van vrijwel alle wegen in het gebied. Behalve het landbouw- en goederenvervoer moeten we ook rekening houden met de routes voor het verplaatsen van gevaarlijke stoffen. Het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg kan veiligheidsproblemen opleveren voor de omgeving. Daarom zijn wegbeheerders wettelijk verplicht aan te geven welke wegen zonder vergunning gebruikt mogen worden voor het vervoer van deze stoffen. Voor Nijkerk geldt voor dit vervoer het basisnet. Dit is het landelijk aangewezen netwerk voor gevaarlijke stoffen. Alle rijks- en provinciale wegen zijn aangewezen als routes: dit betreft de A28, A1, N301, N303 en N798.
12
| concept
Huidige situatie
2.2 Verkeersveiligheid: hoeveel (slachtoffer)ongevallen zijn geregistreerd? Bij verkeersveiligheidsbeleid is een verschuiving zichtbaar. Reactief beleid op basis van ongevalscijfers verschuift naar proactief verkeersveiligheidsbeleid dat stuurt op risico’s die zich kunnen voordoen. Proactieve verkeersveiligheid helpt wegbeheerders om vroegtijdig te zien waar in het verkeerssysteem de risico’s zitten. Als je dit in kaart hebt, kun je gericht en effectief maatregelen nemen om de risico’s te verkleinen of weg te nemen. Daardoor vallen uiteindelijk minder slachtoffers. Met andere woorden: beleid dat uitgaat van ‘voorkomen is beter dan genezen’.
Ongevalcijfers In de periode 2014 tot 2019 hebben in de gehele gemeente Nijkerk 1527 ongevallen plaatsgevonden. Dit cijfer is gebaseerd op de database van VIA. In deze zes jaar waren er: • • • •
5 dodelijke ongevallen (0,33%; 0,833/jaar); 184 letselongevallen (12,0%; 30,667/jaar); 1338 ongevallen met ‘uitsluitend materiële schade’ (UMS)(87,6%; 223/jaar); 201 slachtoffers (33,5/jaar), waarvan 5 dodelijk gewond (0,833/jaar).
Hierbij moeten we wel bedenken dat niet elk ongeval op een correcte manier wordt gedocumenteerd. Veel ongevallen worden nooit gemeld. Er is sprake van onderregistratie. Vooral ongevallen onder de kwetsbare verkeersdeelnemers, zoals voetgangers en fietsers, worden vaak niet geregistreerd. Dit is al jaren een bekend probleem. Onderstaande illustratie laat zien waar alle ongevallen hebben plaatsgevonden. De grootte van de cirkels geeft het aantal ongevallen weer. De afbeelding eronder toont dezelfde informatie, maar dan alleen de ongevallen waarbij sprake was van slachtoffers. Dus zonder de ongevallen met alleen materiële schade (UMSongevallen). Deze kaarten laten duidelijk zien dat het merendeel van de ongevallen plaatsvindt in de kernen en op doorgaande routes. De UMS-ongevallen vinden vooral plaats in kernen. Ongevallen met slachtoffers zien we vooral langs doorgaande routes en kruispunten, binnen en buiten de bebouwde kom.
Huidige situatie
concept |
13
Locaties van ongevallen 2010 - 2019
Locaties van ongevallen 2010 - 2019 (uitgezonderd UMS)
14
| concept
Huidige situatie
Onderstaande grafiek toont het aantal verkeersslachtoffers per kwartaal. Een duidelijke trend per seizoen valt hier niet direct uit op te maken. Wel valt op dat gemiddeld het aantal slachtoffers al jaren redelijk gelijk gebleven is. De grafiek toont de slachtoffers, uitgesplitst naar leeftijd. Deze grafiek suggereert dat met name de jongeren en 40-plussers vaker in de statistieken voorkomen. De absolute aantallen zijn echter te laag om daar al te harde uitspraken over te kunnen doen. De laatste grafiek laat zien dat de gemeente Nijkerk er goed aan zou doen zich te richten op de verkeersveiligheid van de kwetsbare verkeersgroepen. Deze kwetsbare groepen hebben een groot aandeel in de slachtofferaantallen. Opvallend is het relatief hoge aantal slachtoffers op de motor en in de auto. Daarbij moet wel vermeld worden dat bij deze grafiek ook de cijfers van het provinciale en rijkswegennet zijn opgenomen.
Verkeersslachtoffers in gemeente Nijkerk, 2014-2019 (VIA, 2021).
Verkeersslachtoffers naar leeftijd, 2014-2019 (VIA, 2021).
Huidige situatie
concept |
15
Verkeersslachtoffers naar modaliteit, 2014-2019 (VIA, 2021). Uit de ongevalsaantallen van de wegbeheerder blijkt dat 72% van de geregistreerde slachtoffers op gemeentelijke wegen vallen. Van de 143 slachtoffers vallen er 53 op wegen waar een snelheidslimiet geldt van 50 km per uur. 34 slachtoffers zijn geregistreerd op wegen waar 30 km per uur mag worden gereden. Kijken we naar de maximumsnelheid (tabel 5) dan is redelijk duidelijk dat in Nijkerk de meeste ongevallen plaatsvinden op wegen waar 50 km per uur gereden mag worden. Ook zijn er vrij veel ongevallen op wegen waarvan niet bekend is welk snelheidsregime hier van toepassing was. Het is waardevol om de diverse kenmerken van deze ongevallen nog beter in kaart te brengen, zodat we hier proactief op kunnen sturen. Tabel 5: Ongevallen naar snelheidsregime en modaliteit, 2014-2019 (VIA, 2020). Snelheidsregime
Voetgange r
Fiets
E-bike
Bromfiet Snorfiet s s
Motor
Pers.auto
Overig
Totaal %
15
0
0
0
0
1
0
0
0
0%
30
2
14
5
9
2
1
1
2
18%
50
2
31
4
4
4
5
7
8
33%
60
0
9
2
4
1
0
13
7
19%
70
0
0
0
0
0
0
0
0
0%
80
1
1
0
4
1
4
8
2
11%
90
0
0
0
0
0
0
0
0
0%
100
0
0
0
0
0
0
0
0
0%
120
0
0
0
0
0
2
10
0
7%
130
0
0
0
0
0
0
1
0
0%
Niet ingevuld
0
9
1
5
1
0
0
4
10%
Totaal #
5
64
12
26
10
12
40
23
100%
Totaal %
2%
32%
6%
13%
5%
6%
20%
11%
(Bovenstaande tabel geeft vanwege de leesbaarheid niet alle modaliteiten weer)
Tabel 6 laat zien dat iets meer dan de helft van de slachtoffers vallen op wegen binnen de bebouwde kom. Dit betreft vooral kwetsbare verkeersdeelnemers. De nadruk ligt iets meer op ongevallen op wegen en wat minder op kruispunten. De ongevallen buiten de bebouwde kom vinden vooral plaats op wegen. Tabel 6: Slachtoffers naar ongevalslocatie en modaliteit, 2014-2019 (VIA, 2020).
16
| concept
Huidige situatie
Komgrens Modi
Binnen de kom
Buiten de kom
Niet ingevuld
Wegvak
Kruispunt
Wegvak
Kruispunt
Wegvak
Kruispunt
Voetganger
4
0
0
1
0
0
Fiets
23
24
11
5
1
0
E-bike
3
7
0
2
0
0
Snorfiets
3
5
0
2
0
0
Bromfiets
10
3
6
6
1
0
Motor
3
2
7
0
0
0
Personenauto
7
4
21
8
0
0
Bestelauto
0
0
5
0
0
0
Vrachtauto
1
0
2
0
0
0
Landbouwvoertuig
0
0
0
0
0
0
Scootmobiel
1
0
0
0
0
0
Brommobiel
0
0
0
0
0
0
Overig
12
1
5
4
1
0
Totaal
67
46
57
28
3
0
59%
41%
67%
33%
100%
0%
113
85
3
56%
42%
1%
201
Huidige situatie
concept |
17
3 Vigerend beleid In het kader van beleid en ontwikkelingen in en rondom de gemeente Nijkerk zijn de beleidsplannen doorgenomen die nu van kracht zijn. Uit deze plannen hebben we de relevante stukken opgenomen. Hierbij richten we ons op het nationale beleid en zoomen we vervolgens in op regionale en lokale beleidskaders en ontwikkelingen.
18
| concept
Vigerend beleid
3.1 Nationale en regionale beleidskaders
Vigerend beleid
concept |
19
3.1.1 Nationale Omgevingsvisie (2020) In september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld. Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu stelde op 13 maart 2012 de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) op. Deze SVIR is nu opgenomen in de NOVI. De nationale omgevingsvisie geeft een beeld van hoe I en W wenst dat de leefomgeving in Nederland er over 30 jaar uitziet. De horizon van de NOVI ligt op 2050, de horizon van de SVIR lag op 2040. De NOVI bevat vier prioriteiten die ook voor Nijkerk belangrijk zijn: 1. 2. 3. 4.
ruimte voor klimaatadaptie en energietransitie; duurzaam economisch groeipotentieel; sterke en gezonde steden en regio’s; toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is groot. Belangen botsen. Het streven is combinaties te maken en win-winsituaties te creëren. Dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn scherpe keuzes nodig en moeten we belangen afwegen. De NOVI gebruikt hiervoor drie afwegingsprincipes: 1. combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies; 2. kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; 3. afwentelen wordt voorkomen.
20
| concept
Vigerend beleid
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
Vigerend beleid
concept |
21
3.1.2 Nieuwe omgevingswet De omgevingswet heeft gevolgen voor het huidige en toekomstige beleid van de gemeente. De gemeente kan de omgevingswet gebruiken om bijvoorbeeld burgers te betrekken bij verscheidene besluiten. Belangrijk is dan dat de burger vanaf het begin wordt meegenomen bij de besluitvorming. De nieuwe omgevingswet is toe te passen op mogelijke toekomstige ontwikkelingen, bijvoorbeeld bij de herinrichting van wegen en de inbreiding van woningbouw. De maatregelen die te maken hebben met de omgevingswet, gelden voor alle geplande maatregelen na het ingaan van de omgevingswet in januari 2022. De invoering van de wet is recent uitgesteld. Maar ook vóór het ingaan van de wet kan de gemeente ervoor kiezen de burger meer te betrekken in projecten.
22
| concept
Vigerend beleid
3.1.3 Gaaf Gelderland - Provinciale omgevingsvisie (POVI) De provincie Gelderland heeft op 19 december 2018 de omgevingsvisie Gaaf Gelderland vastgesteld. De provincie zet in op een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Op het gebied van bereikbaarheid zijn de volgende ambities benoemd: • In 2050 hebben we de groei van de mobiliteit op een slimme manier opgevangen en verplaatsen mensen in Gelderland zich veilig, snel, betaalbaar en klimaatneutraal. Snel en veilig internet fungeert daarbij als alternatief voor fysieke verplaatsingen. • In 2050 is het netwerk voor goederenvervoer in Gelderland toegankelijk, duurzaam en klimaatneutraal. • In 2030 is al ons busvervoer zonder uitstoot en verplaatst 35 procent van het totaal zich met de fiets. Om dit te bereiken is gekozen voor de volgende aanpak: • We blijven ons veilige en toegankelijke Gelders netwerk verbeteren en pakken knelpunten, knooppunten en ontbrekende schakels aan. Onze aandacht richt zich daarbij als eerste vooral op de Gelderse steden. We zoeken slimme vormen van vervoer voor het landelijk gebied. • We stimuleren duurzame en alternatieve vormen van vervoer. • We investeren in nieuw duurzaam vervoer en onderzoek.
Omgevingsvisie Gaaf Gelderland
Vigerend beleid
concept |
23
3.1.4 Provinciale omgevingsvisie Utrecht (POVI) De provincie Utrecht werkt aan de Omgevingsvisie en -verordening. In maart 2020 hebben Gedeputeerde Staten de Ontwerp Omgevingsvisie, de Ontwerp Omgevingsverordening en het bijbehorende milieueffectrapport (planMER) vastgesteld. De provincie Utrecht wil dat Utrecht het groene, gezonde en slimme middelpunt van Nederland blijft, ook in 2050. Dit betekent een flinke uitdaging: het aantal inwoners, woningen, banen en verplaatsingen groeit fors. Het grondgebied is te klein om al deze ruimtevragers los van elkaar een plek te bieden. Onze grootste opgave is hoe de verschillende functies ruimtelijk met elkaar te combineren. Het zal nodig zijn prioriteiten te stellen en keuzes te maken. Wat betreft de duurzame, gezonde en veilige bereikbaarheid zijn de volgende ambities opgenomen: • een goed bereikbare provincie; • ontwikkeling bij knooppunten; • optimalisatie van netwerken wegen, OV en fiets.
24
| concept
Vigerend beleid
3.1.5 Ontwikkelbeeld Amersfoort Negen gemeenten in de regio Amersfoort werkten samen met de provincie Utrecht aan het Ontwikkelbeeld 2030-2040. De colleges van burgemeester en wethouders en het College van Gedeputeerde Staten stelden in september 2021 het Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort vast. In deze regionale ‘verstedelijkingsstrategie’ geeft regio Amersfoort een antwoord op de vraag hoe de groei van wonen en werken op te vangen is én hoe tegelijkertijd de bereikbaarheid, leefbaarheid en groene kwaliteiten van de regio behouden en versterkt kunnen worden. De regionale verstedelijkingsstrategie richt zich op het benutten van de nabijheid van wonen en werken op centraal gelegen OV-locaties: Metropoolpoort Amersfoort CS-Amersfoort Schothorst en regiopoorten Nijkerk en Barneveld. De inzet is: goed bereikbaar met fiets, (hoogwaardig) openbaar vervoer en bereikbaar voor de auto vanuit alle windrichtingen.
Ontwikkelbeeld Amersfoort
Vigerend beleid
concept |
25
3.1.6 Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley In de ‘Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley 2018-2022; slim, duurzaam en gezond’ staan de ambities en opgaven voor de samenwerking op het gebied van mobiliteit. De Bereikbaarheidsagenda laat zien dat de oplossing vooral ligt in slimmer, duurzamer en gezonder vervoer. De regio speelt in op trends en regionale kansen voor slimme en duurzame mobiliteit. • De externe bereikbaarheid is goed op orde vanuit alle richtingen. • De toegangspoorten zijn optimaal ingericht met een multimodaal aanbod voor de verdere toegankelijkheid in de regio. • De hotspots – centra, bedrijventerreinen, ziekenhuizen en kernen – zijn in 2030 optimaal bereikbaar met de fiets, collectief vervoer, spoor en auto. • Binnen de regio is de fiets en OV vertragingsvrij, voor de auto zijn sommige vertragingen acceptabel. • Gemeenten geven het goede voorbeeld door binnen de eigen organisatie gezonde en duurzame mobiliteit te stimuleren (mobiliteitsmanagement). In het programma zijn lijnen uitgezet: 1. 2. 3. 4.
(inter)nationaal bereikbaar; intern optimaal en comfortabel bereikbaar; duurzaam en gezond bereikbaar; smart, innovatief en veilig bereikbaar.
Regio Foodvalley is in 2030 (inter)nationaal bereikbaar en regionaal toegankelijk Vanuit alle richtingen is de regio goed bereikbaar voor de verschillende vormen van vervoer. Binnen de regio zijn de toegangspoorten optimaal ingericht met een multimodaal aanbod voor de verdere toegankelijkheid in de regio. Voor de (inter)nationale bereikbaarheid beschikt Regio Foodvalley in 2030 over een herkenbaar netwerk van corridors, verbindingen en poorten. Dit netwerk waarborgt een hoogwaardige instroom en uitstroom van en naar de regio Foodvalley vanuit Utrecht, Arnhem, Amersfoort, Apeldoorn/Deventer, het zuiden van Nederland. Ook internationaal is de bereikbaarheid gegarandeerd.
26
| concept
Vigerend beleid
Toeganspoorten Foodvalley
Vigerend beleid
concept |
27
Economische hotspots zijn in 2030 optimaal bereikbaar en comfortabel ontsloten Binnen de regio is reizen per OV en fiets vertragingsvrij, met de auto zijn de vertragingen acceptabel. Er is een regiobreed netwerk van OV/MaaS, waarbij iedere inwoner in minstens een half uur vervoer binnen bereik heeft. Fiets, OV en auto zijn met elkaar verbonden via fysieke en digitale netwerken en mobipunten. Ook een afgeslankt OV-netwerk behoudt kwaliteit of biedt vergelijkbare dienstverlening via nieuwe concepten, zoals flexnet MaaS en dergelijke. Daarnaast zorgen we voor een comfortabel interlokaal fietsnetwerk waarop een fietser zich per uur minimaal 15 km kan verplaatsen.
Hotspots Foodvalley
28
| concept
Vigerend beleid
Fietsroutes Foodvalley
Vigerend beleid
concept |
29
Binnen enkele jaren is in de regio een netwerk gereed van regionale mobipunten. Deze overstappunten zorgen ervoor dat gemakkelijker overgestapt kan worden tussen auto, OV en fiets/e-bike. Regio Foodvalley in 2030 gezond en duurzaam bereikbaar: • Gemeenten geven het goede voorbeeld door binnen de eigen organisatie gezonde en duurzame mobiliteit te stimuleren (mobiliteitsmanagement). • Het aantal fietskilometers in de regio stijgt. • Reductie CO2. In 2030 is de regio slim, innovatief en veilig bereikbaar: • Het aantal verkeersslachtoffers en sluipverkeer is tot een minimum beperkt. We combineren hiervoor innovatieve techniek met een veilig basisnetwerk. Dit basisnetwerk is fysiek op orde. • Goede basisinformatie over het gebruik van het bestaande netwerk.
30
| concept
Vigerend beleid
3.1.7 Mobiliteitsvisies buurgemeenten Ook de buurgemeenten van Nijkerk hebben mobiliteitsplannen opgesteld. Amersfoort De gemeente Amersfoort heeft een verkeer- en vervoerplan (2013). Dit plan bevat fietsmaatregelen, maar ook het realiseren van een P+R Nijkerk-Corlaer of Harderwijk. De hoofdstructuur van het openbaar vervoer naar Nijkerk is in dit plan de treinverbinding. Naast het verkeer- en vervoerplan heeft de gemeente Amersfoort ook een fietsplan (2016). Hierin is rekening gehouden met de opkomst van de e-bike waardoor Amersfoort meer dan voorheen binnen fietsafstand valt. Tussen Nijkerk en Amersfoort ligt dan ook al een snelle fietsroute. De opgave nu is om deze route in te richten als snelfietsroute. • Amersfoort verkeer en vervoerplan (2013) • Amersfoort Fietsplan (2016) Barneveld De gemeente Barneveld heeft in 2017 het document 'Veilig op weg naar de toekomst' opgesteld. In dit document zijn drie kernopgaves geformuleerd: 1. Externe bereikbaarheid 2. Interne bereikbaarheid 3. Wensen uit dorpen en wijken In het programma van maatregelen staat dat de basismobiliteit verder wordt uitgewerkt. Hieronder valt het behouden van de flex-buurtbus 509 (Nijkerk-Leusden-Barneveld) en een nieuwe flex-buurtbus van Barneveld via Terschuur en Zwartebroek naar Hoevelaken en Nijkerk.
• Gemeentelijk Verkeer en Vervoerplan Barneveld (2017) Bunschoten De gemeente Bunschoten heeft in 2020 het mobiliteitsplan vastgesteld. Hierin is een visie opgesteld voor het hoofdnetwerk, woongebieden en werkgebieden, centrumgebied en buitengebied. In het uitvoeringsprogramma is een aantal maatregelen opgenomen. De belangrijkste maatregel die ook invloed heeft op Nijkerk, is de snelheid op de Nijkerkerweg. • Mobiliteitsplan Bunschoten (2020) Putten De mobiliteitsvisie van Putten is in ontwikkeling. In de toekomstvisie Putten (2014) staat voor mobiliteit als doel geformuleerd: het verfijnen van de bestaande structuren, het ontvlechten van verkeersstromen en het door maatwerk oplossen van (verkeers)knelpunten. In de Structuurvisie 2030 staat dat de bestaande wegenstructuur leidend is voor de afwikkeling van het toekomstige verkeer. Ingezet wordt op het verbeteren van de verkeersveiligheid op de bestaande wegen, en dan vooral op de doorgaande wegen in het dorp en in het landelijk gebied. Zeewolde De gemeente Zeewolde is bezig met het opstellen van een nieuw gemeentelijk verkeers- en vervoerplan voor de periode van 2021 tot 2030. Dit plan schetst de huidige situatie, de trends en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen, de visie (verkeersveiligheid, leefbaarheid, duurzaamheid), de doelstellingen en de maatregelen die daarbij horen.
Vigerend beleid
concept |
31
3.2 Lokale beleids- en afsprakenkaders
32
| concept
Vigerend beleid
3.2.1 Coalitieakkoord – Verbinden met Ambitie 2018-2022 Het collegeprogramma 2018-2022 ‘Verbinden met Ambitie’ is een uitwerking van het coalitieakkoord van ChristenUnie/ SGP, PRO21 en de VVD. Deze coalitie formuleert voor deze periode de volgende kernwoorden: inclusief, energiek, duurzaam, ruimte, ondernemend, veilig. Deze termen toegepast op het verkeer wil het college het volgende bereiken: • • • • •
Gemeente Nijkerk moet goed bereikbaar en aantrekkelijk zijn om te wonen, te werken en te verblijven. Openbaar vervoer en fietsverkeer stimuleren. Rekening houden met sneller fietsverkeer (e-bike). We willen een fietsvriendelijke gemeente zijn. Sneller fietsverkeer heeft gevolgen voor de veiligheid. Extra aandacht voor duurzame vervoersmiddelen. Daarvoor zijn de komende jaren aanvullende investeringen nodig in de infrastructuur. We zetten ons in voor een hogere frequentie van treinverkeer in Nijkerk.
Vigerend beleid
concept |
33
Coalitieakkoord 2018-2022
34
| concept
Vigerend beleid
3.2.2 Koersdocument omgevingsvisie Nijkerk 2040 De gemeente Nijkerk is bezig met het opstellen van de Omgevingsvisie voor het gehele grondgebied van Nijkerk. Deze Omgevingsvisie bevat keuzes voor de periode tot 2030. Maar dat niet alleen, we kijken ook verder naar 2040. De visie moet aangeven: 1. Waar bestaande kwaliteiten liggen en waar ruimte ligt voor nieuwe ontwikkelingen (behoud bestaande kernwaarden en kernkwaliteiten, versterken identiteit). 2. Hoe het gemeentebestuur als partner bij wíl en kán dragen aan plannen en wensen van inwoners en ondernemers, passend bij de visie. Met de Omgevingsvisie stellen we tegelijkertijd een Milieueffectrapport op. In de koersnota voor de Omgevingsvisie hebben we de volgende aandachtspunten voor mobiliteit opgenomen: • De nieuwe Mobiliteitsvisie is een belangrijk beleidskader voor de vast te stellen Omgevingsvisie. Belangrijke aandachtspunten voor deze visie zijn: het terugdringen en voorkomen van onnodige mobiliteit (in het bijzonder het weren van doorgaand (auto)verkeer in de woonwijken) en het verder verbeteren van de verkeersveiligheid. • In de heroverweging hoofdwegenstructuur nemen we de situatie vóór en ná de reconstructie van knooppunt Hoevelaken én de aansluiting A30/A1 mee. • Wij onderzoeken of we de OV-verbindingen kunnen uitbreiden en verbeteren tot hoogwaardige verbindingen.
In onze plannen blijft de ruimte die we gereserveerd hebben voor een station ter hoogte van Corlaer gewoon staan. • Wij willen toe naar duurzame mobiliteit met gebruik van schone brandstoffen en schone vervoersmiddelen. Wij stimuleren het gebruik van het openbaar vervoer, fietsen en lopen.
Koerskaart Omgevingsvisie gemeente Nijkerk 2040
Vigerend beleid
concept |
35
3.2.3 Visie - Aantrekkelijk Nijkerk Werkgroepen hebben in 2016 de visie Aantrekkelijk Nijkerk opgesteld. In deze visie staan een aantal speerpunten: • • • • • • •
Nijkerk als sterk merk profileren. Creëren van een aantrekkelijke, authentieke binnenstad. Historische monumentale waarde van Nijkerk behouden en herstellen. Creëren van een aantrekkelijk Kerkplein. Ontwikkelen van het gebied rond de Havenkom. Terugdringen van verkeer op de binnen-stadsring. Parkeren bij eenvoudig bereikbare bronpunten.
Voor de Mobiliteitsvisie van Nijkerk betekent dit: • • • • •
36
Logische aanrijdroutes naar het centrum van Nijkerk. Sterker gebruik van toegangswegen die straalsgewijs naar het centrum lopen. Goede bewegwijzering en duidelijke indeling. Voldoende, toegankelijke, herkenbare en veilige parkeermogelijkheden. Een netwerk van logisch herkenbare fietsroutes.
| concept
Vigerend beleid
Vigerend beleid
concept |
37
3.2.4 Woonvisie Nijkerk Op 25 juni 2020 heeft de gemeenteraad van Nijkerk de Woonvisie gemeente Nijkerk 2020+ vastgesteld. In deze woonvisie staat welk type woningen de komende jaren in Nijkerk nodig zijn. De gemeente vindt het belangrijk dat er woonkansen zijn voor alle inwoners. Daarom ligt de focus op het realiseren van betaalbare woningen. Daarnaast wil de gemeente woningen realiseren waar de inwoners behoefte aan hebben.
38
| concept
Vigerend beleid
3.2.5 Routekaart energieneutraal Nijkerk 2050 Nijkerk werkt aan een energieneutrale toekomst. De energietransitie legt het nodige op het bord van de gemeente Nijkerk, bijvoorbeeld op het gebied van informatie en verplichtingen. Met een routekaart houdt de gemeente zelf de touwtjes in handen. De gemeente heeft de volgende opgave geformuleerd: Het doel is om in 2050 energieneutraal te zijn. Dit betekent dat we zoveel mogelijk energie moeten besparen en dat al het energieverbruik in Nijkerk op dat moment binnen de eigen gemeentegrenzen duurzaam is opgewekt. Een kwart van de energie gaat naar verkeer en verplaatsen. Bijna alle motorvoertuigen in Nijkerk rijden op benzine, diesel en andere fossiele brandstoffen. De opgave is om deze brandstoffen te vervangen door alternatieven. De transitie naar elektrisch rijden is inmiddels ingezet.
Vigerend beleid
concept |
39
40
| concept
Vigerend beleid
3.2.6 Parkeervisie Nijkerk In het Parkeerbeleidsplan 2019-2024 staat het parkeerbeleid beschreven dat nu geldt. Hierin is ook een visie voor het parkeren opgenomen. In deze parkeervisie gelden twee uitgangspunten: • Maatwerk per gebied. • Parkeren in de binnenstad van Nijkerk concentreren in grote parkeervoorzieningen. Het doel van het parkeerbeleid is: • • • • • • •
Bestaande parkeercapaciteit optimaal benutten. Parkeren in het centrum van Nijkerk reguleren. Parkeren reguleren in de schil rond het centrum van Nijkerk. Het gebruik van elektrische voertuigen faciliteren. Fietsparkeren. Digitaliseren. Parkeernormen: flexibiliteit en duidelijkheid.
Vigerend beleid
concept |
41
4 Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer Een goede mobiliteit nu en in de toekomst is belangrijk voor de gemeente Nijkerk. De mobiliteitsvisie kijkt naar de toekomstige situatie en geeft kaders. Tegelijkertijd weet niemand hoe de toekomst er precies uit gaat zien. Daarom is het belangrijk inzicht te krijgen in trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op de mobiliteit. Zo kan een andere samenstelling van de bevolking invloed hebben op de mobiliteit en andere behoeftes creëren. Maar denk ook aan de invloed van de groeiende aandacht voor klimaat en energie en technologische ontwikkelingen die razendsnel gaan. De ontwikkelingen delen we in in drie trends: Groene, Blauwe en Grijze trend.
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
concept |
41
4.1 Groene trend Energietransitie Door de energietransitie gaan we meer gebruikmaken van alternatieven voor fossiele brandstof. Ook in de gemeente Nijkerk stijgt het aantal elektrische en aardgasvoertuigen. In het kielzog daarvan neemt het aantal elektrische laadpalen in de openbare ruimte toe. We verwachten dat deze trend zich doorzet, de komende jaren zal de elektrische auto steeds nadrukkelijker aanwezig zal zijn. Ook zijn mensen steeds meer bereid duurzamere keuzes te maken, bijvoorbeeld de keuze om niet te vliegen (vliegschaamte). Deze trends kunnen ertoe leiden dat in onze gemeente de aanvragen voor oplaadpunten sterk zullen toenemen. Hoe gaan we organiseren dat deze voorzieningen straks in voldoende mate aanwezig zijn? Zetten we ze op een centrale plek of verspreiden we ze door de stad?
Deelmobiliteit Het bezit van auto’s neemt af, mensen kiezen steeds vaker voor de meest efficiënte verplaatsing, het bezit van een voertuig wordt steeds minder belangrijk gevonden. Mensen willen verplaatsen, natuurlijk, maar de manier waarop dit gebeurt vinden ze minder belangrijk. MaaS richt zich hier bijvoorbeeld op. Bij MaaS gaat om het plannen, boeken en betalen van vervoer via apps, bijvoorbeeld met de deelfiets, deelauto, deelscooter en trein. Zeker jongeren zijn hier momenteel in geïnteresseerd, denk bijvoorbeeld aan de SWAP-fietsen met het blauwe voorwiel. Mensen met kinderen kiezen vaker voor een eigen auto. De vraag is of deze trend zich doorzet. En ook: hoe ontwikkelt deze trend zich in onze gemeente? Het aanbod van deelmobiliteit zal toenemen als de vraag toeneemt.
Duurzaamheid Het gebruik van duurzame voertuigen neemt toe. Voorbeelden zijn elektrische voertuigen. Dit kunnen auto’s, fietsen, en steps zijn, maar ook de scootmobiel. De fiets wordt ook steeds belangrijker, kijk bijvoorbeeld naar bedrijven die hun pakketjes laten bezorgen via fiets of bakfiets. Ook staan steeds meer grote gemeenten vervuilende voertuigen niet meer toe in het centrum. Gemeentes als Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag hebben milieuzones ingesteld. Daarnaast speelt ook de discussie rondom de stikstofwetgeving (PAS) een rol. Gemeentes moeten kiezen tussen milieu en duurzaamheid aan de ene kant en het toestaan van 42
| concept
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
ontwikkeling en groei aan de andere kant.
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
concept |
43
Ook in de gemeente Nijkerk zit de fiets in de lift, steeds meer mensen bezitten een e-bike. Het is de vraag of andere elektrische voertuigen, zoals de elektrische step, eenzelfde stormachtige ontwikkeling doormaken. Dit kan aanpassingen vragen van de infrastructuur.
44
| concept
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
4.2 Blauwe trend Data en digitalisering We verzamelen data en passen de kennis die hieruit voortvloeit praktisch toe. Dit heeft invloed op hoe we ons gedragen als we ons verplaatsen. De samenleving laat meer eigenaarschap zien en vraagt ruimte voor nieuwe initiatieven. Er komen bijvoorbeeld nieuwe mobiliteitsdiensten op de markt. Taxidienst Uber is hier een voorbeeld van. Door voertuigen te voorzien van betere technologie en door data te analyseren, kunnen we beter en slimmer reizen. De gemeente Nijkerk hoeft op basis hiervan nog niet meteen in actie te komen. Het is wel belangrijk om in het beleidsplan rekening te houden met mobiliteitsdiensten die zich in de toekomst mogelijk kunnen aandienen.
Nieuwe voertuigen De afgelopen jaren is het aantal verschillende voertuigen op vooral (brom)fietspaden sterk toegenomen. De diversiteit in massa, snelheid en breedte op de fietspaden neemt toe door de komst van de speed pedelec, ebike en bakfiets. Er komen ook steeds meer andere voertuigen op de markt. De RDW keurde in de zomer van 2019 zeven nieuwe voertuigen goed. Tot deze nieuwe voertuigen behoorde de elektrische step en een overdekte elektrische driewieler. Ook in de gemeente Nijkerk rijden deze voertuigen. De wegen en fietsinfrastructuur binnen onze gemeente moeten ook geschikt en veilig zijn voor deze nieuwe soorten voertuigen.
Coöperatieve voertuigen Voertuigen worden steeds geavanceerder. Ze kunnen nu al met elkaar én met verkeerslichten communiceren. Deze mogelijkheden breiden zich in de toekomst uit, onder andere via verkeersregelinstallaties (i-VRI) die de doorstroming bevorderen. Ook op gemeentelijke wegen en kruispunten heeft dit in de toekomst effect. In Nijkerk zijn nu de meeste kruispunten tussen grotere verkeersstromen voorzien van rotondes. Dan heeft iVRI weinig effect. Op de provinciale wegen zijn wel i-VRI's aanwezig. De gemeente is met de provincie in gesprek om de doorstroming op deze kruispunten te verbeteren. Maar daar blijft het niet bij: ook bruggen worden ‘slimmer’. Het openen van bruggen kunnen we in de toekomst op de weg én op het water beter afstemmen op verkeersstromen.
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
concept |
45
Autonome voertuigen Auto’s bevatten steeds meer technische snufjes. We schuiven steeds meer op richting autonome en coöperatieve voertuigen. Dit zal allereerst een groot effect hebben op de stroomwegen. Herkenbaarheid van belijning en bebording wordt steeds belangrijker. Sommige gemeenten zetten nu al hoog in op deze ontwikkeling en kiezen voor zelfsturende voertuigen als alternatief voor openbaar vervoer. De gemeente Nijkerk moet deze technologieën in de gaten houden en zorgen voor een goede kwaliteit van de infrastructuur. Dit betekent bijvoorbeeld dat op belangrijke gebiedsontsluitingswegen de bebording en belijning duidelijk moet zijn.
46
| concept
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
4.3 Grijze trend Vergrijzing Het aantal ouderen neemt toe. Deze ouderen worden ook mobieler: per oudere neemt het aantal verplaatsingen toe. Vooral het aantal fietsbewegingen onder ouderen stijgt. Daarom is het bijvoorbeeld belangrijk dat fietspaden breed genoeg zijn. Voor de gemeente Nijkerk betekent dit dat we fietspaden ‘vergevingsgezind’ moeten aanleggen. Dit houdt in dat er ruimte is om fouten te corrigeren en obstakels te verwijderen of af te schermen.
Bevolkingsgroei en verstedelijking Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) had de gemeente Nijkerk in 2019 in totaal 42.943 inwoners. Zie ook “huidige situatie - verkeersveiligheid – stap 1”
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
concept |
47
De verwachting van het CBS is dat de gemeente komende jaren blijft groeien en in 2030 ongeveer uit zal komen op 45,2 duizend inwoners. In 2050 zou Nijkerk dan 47,7 duizend inwoners binnen de gemeentegrenzen hebben. De toename zien we vooral onder de ouderen (> 65 jaar) en jongeren (<20 jaar). Voor de gemeente Nijkerk betekent dit dat de verkeersmobiliteit door het grotere aantal inwoners toeneemt. De toename van het aantal ouderen en jongeren dwingt ons na te denken over een veilige infrastructuur voor kwetsbare verkeersdeelnemers (ouderen en scholieren). Regionale prognose bevolking (Nijkerk)
2030
2040
2050
0 – 20 jaar
10,1
10,3
10,3
20 – 65 jaar
24,9
24,3
24,8
>65 jaar
10,1
12,1
12,6
Totaal
45,5
46,7
47,7
* bron: Regionale prognose 2020-2050; bevolking, intervallen, regio-indeling 2018
Mondigheid Via wettelijke regelingen (Omgevingswet) krijgen burgers steeds meer invloed op de besluitvorming. Dit heeft effect als we verkeersmaatregelen willen invoeren. Belangrijk is dat we als gemeente vooraf de inbreng van bewoners duidelijk gestructureerd hebben. In dit proces moet duidelijk zijn wat in specifieke situaties de positie is van burgers en hun mening (participatieladder).
Diversiteit in de maatschappij De diversiteit in de huidige bevolking is groot. De verwachting is dat deze diversiteit ook in de toekomst groot blijft. Mensen zijn verschillend en maken verschillende keuzes. Ook op het gebied van mobiliteit. Mensen zijn ook gevoelig voor prikkels om gedrag aan te passen, maar wie voor welke prikkel gevoelig is verschilt van persoon tot persoon. Dit zijn belangrijke factoren om rekening mee te houden.
48
| concept
Trends en ontwikkelingen in relatie tot verkeer
5 Knelpunten We hebben in beeld gebracht welke locaties op dit moment niet aan de doelstellingen voldoen. Hierbij hebben we rekening gehouden met trends en ontwikkelingen. We hebben een verkeersveiligheidsanalyse uitgevoerd. Ook hebben we via modelberekeningen onderzocht waar toekomstig verkeer gaat rijden.
Totale knelpuntenkaart
Per modaliteit zijn knelpunten geformuleerd. Te weten in de modaliteiten: • • • •
Fietsverkeer Openbaar vervoer Gemotoriseerd verkeer Verkeersveiligheid
Fietsverkeer: Om de knelpunten in het fietsnetwerk in beeld te krijgen, hebben we gekeken naar de bestaande fietsinfrastructuur en wat voor het fietsverkeer de wensen zijn. De belangrijkste knelpunten zijn: • Locaties waar het fietsnetwerk het gebiedsontsluitingsnetwerk van het gemotoriseerde verkeer kruist. • Ontbrekende fietsinfrastructuur of het verbeteren van de fietsinfrastructuur op de Vrouwenweg in Nijkerkerveen, de Watergoorweg en de Nieuwe Voorthuizerweg. • Diverse kruispunten van de N301. Hier steken veel fietsers over, zijn de wachttijden lang en is er weinig opstelruimte bij verkeerslichten (o.a. kruising N301 met Watergoorweg, Holkerweg en Frieswijkstraat/Amersfoortseweg); • Missing link op bedrijventerrein De Flier richting Amersfoort. • Fietsroutes door nieuwbouwwijk Doornsteeg (nog niet gereed). • De centra en stations van Nijkerk en Hoevelaken (fietsparkeren).
48
| concept
Knelpunten
Openbaar vervoer: Denkend aan de inclusieve samenleving moet het openbaar vervoer voor iedereen toegankelijk en bereikbaar zijn. We moeten inzetten op goed openbaar vervoer en behoud van openbaar vervoer in de kernen. Voor nu richten we ons op de locaties waar nog geen haltedekking is, met andere woorden de minder bereikbare plekken. Gemotoriseerd verkeer: Voor knelpunten voor het gemotoriseerd verkeer maken we onderscheid in twee types: doorstromingsknelpunten en functieknelpunten. Bij doorstromingsknelpunten bestaat te weinig capaciteit om het verkeer af te wikkelen, bij functieknelpunten heeft de weg niet de juiste functie binnen het verkeersnetwerk. Verkeersveiligheid: Verkeersveiligheid overstijgt de diverse manieren waarop mensen zich vervoeren. Vanuit de risicomethodiek is een analyse uitgevoerd. Dit is gedaan volgens het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). De analyse heeft geleid tot de volgende knelpunten: • • • • •
Oversteken fietsverkeer en de gebiedsontsluitingswegen in Nijkerk. Centrum van Nijkerk. De ring rondom het centrum van Nijkerk. De route door het centrum van Hoevelaken. Schoolzones en ouderencentra.
Knelpunten
concept |
49
5.1 Fietsverkeer Om de knelpunten in het fietsnetwerk in beeld te krijgen hebben we gekeken naar de bestaande fietsinfrastructuur en het wensbeeld voor het fietsnetwerk. Knelpunten zijn locaties waar (nog) geen fietsinfrastructuur ligt terwijl er wel een belangrijke fietsroute loopt. Ook hebben we gekeken hoe lang fietsers moeten wachten bij verkeerslichten. Op basis van de verkeersveiligheidsanalyse hebben we aanvullend in beeld gebracht waar de risico’s voor fietsongevallen het grootst zijn. Dit zijn vooral locaties waar grote fietsstromen drukke autowegen kruisen. Tot slot hebben we geconstateerd dat het parkeren van de fiets in de centra van Hoevelaken en Nijkerk en bij de twee treinstations in de gemeente nog te wensen overlaat. Een nadere analyse van de kwaliteit van de fietsinfrastructuur heeft nog niet plaatsgevonden. Dan hebben we het bijvoorbeeld over de breedte, het comfort en de kwaliteit van de fietspaden. Deze nadere analyse zou onderdeel moeten zijn van een nadere uitwerking voor de fiets (Fietsvisie) of een (breed) uitvoeringprogramma dat wordt ontwikkeld na goedkeuring van de Mobiliteitsvisie. In onderstaande illustratie staan de knelpunten aangegeven. Groen is het fietsnetwerk en rood zijn de knelpunten. De belangrijkste knelpunten zijn: • Ontbrekende fietsinfrastructuur op de Vrouwenweg in Nijkerkerveen, Watergoorweg en de Nieuwe Voorthuizerweg.
• Verbeteren van de fietsvoorziening langs de N303. • Diverse kruispunten van de N301vanwege veel overstekende fietsers, lange wachttijden of weinig opstelruimte bij verkeerslichten (o.a. kruising N301 met Watergoorweg, Holkerweg en Frieswijkstraat/Amersfoortseweg). • Missing link op bedrijventerrein De Flier richting Amersfoort. • Fietsroutes door nieuwbouwwijk Doornsteeg (nog niet gereed). • De centra en stations van Nijkerk en Hoevelaken (fietsparkeren). • Verkeersveiligheid op rotonde Veltkamp en de oversteek N303 en Woudweg/Prinsenweg.
Knelpunten fietsverkeer
50
| concept
Knelpunten
5.2 Openbaar vervoer Vanuit de gedachte van een inclusieve samenleving moet het openbaar vervoer voor iedereen toegankelijk en bereikbaar zijn. Dat betekent dat we op zijn minst moeten inzetten op goed openbaar vervoer en behoud van openbaar vervoer in de kernen. We richten ons dan als eerste op locaties waar op dit moment nog geen haltedekking is, dus plekken die minder goed bereikbaar zijn. Onderstaande illustratie laat zien waar binnen de bebouwde kom binnen 500 meter geen halte aanwezig is. Daarnaast moeten we de veiligheid bij spoorwegovergangen vergroten. Dit is vooral belangrijk bij de Spoorstraat/Bloemendaalseweg en de overgang Meskampersteeg in Putten.
Ontbrekende dekking OV-halte
Knelpunten
concept |
51
5.3 Gemotoriseerd verkeer Voor knelpunten voor het gemotoriseerd verkeer maken we onderscheid in twee types: doorstromingsknelpunten en functieknelpunten. • Doorstromingsknelpunt: hier rijdt het verkeer langzamer dan we volgens onze beleidsuitgangspunten zouden wensen (huidige situatie en verwachting 2030). • Functieknelpunten: hier rijdt meer verkeer dan we volgens onze beleidsuitgangspunten zouden wensen. Het verkeer sluit niet aan bij de functie van de weg. Onderstaande illustratie toont de knelpunten voor gemotoriseerd verkeer. In de bijlage beschrijven we uitgebreider hoe we tot deze knelpunten zijn gekomen.
Conclusie knelpunten voor gemotoriseerd verkeer
Sluipverkeer Sluipverkeer is een combinatie van functieknelpunten en doorstromingsknelpunten. Onder sluipverkeer verstaan we de verkeersstroom die een route kiest die daar niet voor bedoeld of geschikt is. De grootste stroom sluipverkeer in de gemeente Nijkerk is het verkeer tussen de A1 en A28. Verkeersdeelnemers gebruiken de N301 en de binnenring van het centrum van Nijkerk (Hoefslag/Oranjelaan) als doorgaande route. De route door het centrum heeft echter een verblijfsfunctie. De afbeeldingen hieronder geven weer wanneer het sluipverkeer plaatsvindt: • Blauw is de gewenste route via de A1 en de A28 . • Rood is de route door Nijkerk via de Hoefslag/Oranjelaan (onderdeel binnenring centrum). • Groen is de provinciale weg N301.
52
| concept
Knelpunten
De grafieken geven weer hoeveel verkeer dagelijks gebruikmaakt van deze route. Hieruit kun je concluderen dat: • er een duidelijk spitsverloop zichtbaar is op de route via de snelweg (blauwe route); • ook op de N301 en de route binnen de stad een spitsverloop zichtbaar is, maar dat de totale hoeveelheid verkeer constanter is.
Knelpunten
concept |
53
Naast het sluipverkeer op de N301 is sprake van een groeiende verkeersdruk op de N798 (Nijkerkerstraat). Verkeer vanuit Putten rijdt via Nijkerk naar de A28. Dit komt omdat vanuit Putten geen directe goede verbinding bestaat met de A28. Dit vraagt om regionale en provinciale afstemming.
54
| concept
Knelpunten
Route gemotoriseerd verkeer vanuit Putten (van/naar A28)
Hoevelaken Hoevelaken constateert een toenemende druk op de aansluiting A1 en de rotonde Westerdorpsstraat/Koninginneweg. Dit komt ook doordat in en rondom Hoevelaken woningen worden gebouwd. Daarnaast rijdt doorgaand verkeer incidenteel door Hoevelaken vanaf aansluiting N301/A1 naar A1/Hoevelaken en vice versa. Dit wordt veroorzaakt door capaciteitsproblemen op de A1. De aanpak van knooppunt Hoevelaken is naar verwachting tussen 2028 en 2030 gereed. Deze aanpak richt zich voornamelijk op de stroomwegen en lost niet het knelpunt op in de kern Hoevelaken. Zonder maatregelen is het een uitdaging om ontwikkelruimte mogelijk in Hoevelaken te realiseren. En dat terwijl de extra woningbouw hier wel gewenst is (zie hiervoor ook het ontwikkelbeeld regio Amersfoort). De mogelijke toekomstige woningbouwontwikkelingen in de kern Hoevelaken vergroten de druk op de aansluiting Hoevelaken. Dit maakt de reeds aanwezige doorstromingsknelpunten alleen maar groter.
Nijkerk De geplande ontwikkelingen in Nijkerk leiden tot meer druk op de al bestaande knelpunten en op de rotondes Arkemheenweg en kruispunt Frieswijkstraat/Amersfoortseweg/N301. In de toekomst ontstaat op de A28 vanuit het zuiden een bottleneck bij Nijkerk. Aanpak van deze knelpunten leidt tot meer verkeer, knelpunten verplaatsen zich dan richting de kern van Nijkerk. Dit betekent: • Zonder maatregelen ontwikkelruimte in Nijkerk een uitdaging. • Netwerk anders aanpakken. De beoogde ruimtelijke ontwikkelingen zorgen voor een toename van het verkeer en vergroten daarmee de druk op een aantal knelpunten: • • • •
Meer druk op knelpunt rotonde Vetkamp (N798) door de ontwikkeling van 1000 woningen aan de zuidzijde van Putten; Toenemend verkeer in de kern Nijkerk door verdichting. Druk op kruispunt Amersfoortseweg/N301 neemt toe. Verdichting van 1250 woningen zorgt voor een toenemende druk op knelpunt Ambachtstraat en rotonde Arkemheenweg.
Knelpunten
concept |
55
Stroomwegen - A28/A1 De capaciteit van knooppunt Hoevelaken wordt in de toekomst sterk vergroot. Op het knooppunt zelf zal het verkeer dan beter doorstromen. Naast de capaciteit op het knooppunt wordt ook de capaciteit van de A28 vergroot. De hoofdrijbaan van het knooppunt tot afrit 9a (Vathorst/Nijkerk Zuid) wordt verbreed. De snelweg krijgt twee keer vier rijstroken. Het wegvak tot afrit 8 (Nijkerk) wordt ook breder en krijgt twee keer drie rijstroken. De rest van de A28 richting het noorden blijft ongewijzigd (twee keer twee rijstroken). De bottleneck ter hoogte van het knooppunt is hiermee opgelost. Het probleem zal zich voor een deel wel verplaatsen richting het noorden, dus richting Nijkerk. Op landelijk en regionaal niveau is vooralsnog besloten voorlopig geen extra verbredingen te maken van de A28. Doordat juist ter hoogte van Nijkerk de capaciteit beperkt wordt, zal de doorstroming hier gaan knellen. Bij files zal een deel van het verkeer een route zoeken via de afritten 9a (Vathorst/Nijkerk Zuid) en 8 (Nijkerk). Op de wegen van en naar de afritten (Berencamperweg en Arkenheemweg) bestaan nu al knelpunten in de doorstroming. Die problemen zullen dan alleen maar groter worden.
Aanpak knooppunt Hoevelaken
56
| concept
Knelpunten
5.4 Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is een breed begrip en voor alle modaliteiten van toepassing. Denk daarbij aan: • • • •
Verbeteren van voorzieningen voor fietser en voetganger. Toegankelijker maken van routes voor kwetsbare verkeersdeelnemers (kinderen, ouderen en minder-validen). De veiligheid waar voetgangers en fietsers gebiedsontsluitingswegen oversteken. Inrichten van veilige schoolzones.
In de risicoscan komen op meerdere fronten wegen in beeld. Door de ruimtelijke ontwikkelingen is er op deze wegen potentieel meer risico. De verkeersonveilige locaties zijn de doorgaande weg door Hoevelaken (Westerdorpsstraat/Oosterdorpsstraat). De focus ligt hier op de verblijfskwaliteit in het centrum. Een andere verkeersonveilige locatie is de centrumring in Nijkerk (Callenbachstraat, Torenstraat, Vrijheidslaan, Oranjelaan, Hoefslag). Steeds meer mensen pakken de fiets. Veilige routes voor fietsers worden daardoor steeds belangrijker. Dit houdt in dat we bij de gebiedsontsluitingswegen bijvoorbeeld moeten zorgen voor veilige oversteekplaatsen voor voetgangers en fietsers. Dit is ook belangrijk bij scholen en ouderenlocaties. Maar: alleen veilige infrastructuur is niet voldoende. Ook educatie en voorlichting zijn belangrijk.
Knelpunten verkeersveiligheid
Knelpunten
concept |
57
Locaties scholen en oudereninstellingen
Hoofdrisico's - risicoanalyse Op basis van de data die we over verkeersveiligheid hebben verzameld komen binnen de gemeente Nijkerk de volgende risico’s naar voren: 1. Bevolkingsgroep ▪ Senioren (op korte en lange termijn) 2. Weg/infrastructuur ▪ Risicocijfers: ▪ Hoogste risicocijfer op 30 km/u-wegen. Vooral de 30 km/u-wegen in Hoevelaken en Nijkerkerveen/Holkerveen springen er in negatieve zin uit. ▪ De gemeente Nijkerk als geheel laat vergeleken met het provinciaal gemiddelde op de 30 km/u-wegen een hoger risicogetal zien. Op 50 en 60 km/u-wegen is het risico juist minder. ▪ Weginrichting en omgeving: ▪ Meerdere opvallende 30 km/u- en 50 km/u-wegen met hoger risico lopen langs of nabij schoollocaties. ▪ Belangrijke routes over lange, rechte en brede 50 km/u-wegen met gemengd verkeer, langs de weg parkeren en weinig snelheidsremmende maatregelen laten ook een verhoogd risico zien. ▪ Knelpuntlocaties: ▪ Oversteken tussen fietsverkeer en de gebiedsontsluitingswegen in Nijkerk. ▪ De binnenring rondom het centrum van Nijkerk, met name het gedeelte Oranjelaan/Hoefslag (dat nog niet heringericht is). ▪ De route door het centrum van Hoevelaken. 3. Verkeersgedrag ▪ Vooral op langere rechte stukken wordt te snel gereden, zowel op wegen waar de snelheidslimiet 30 als 50 km per uur is. ▪ Er is weinig informatie over de inzet van onze handhaving.
Er wordt zeer wisselend gehandhaafd op snelheid. We hebben daarom slechts een beperkt zicht op het effect van onze huidige handhavingsinspanningen. ▪ Op dit moment zet de gemeente Nijkerk in op de volgende educatieprogramma’s: Jongleren, Theoretisch en praktijk verkeersexamen, Streetwise, Dode-hoek-lessen, Verkeerslokaal, Seniorenrit (rijvaardigheidsrit), Scootmobielcursus, Verkeersouders. 4. Alcohol en drugs in het verkeer 58
| concept
Knelpunten
▪ De registratie van betrokkenheid bij ongevallen in relatie tot alcohol en drugs is gebrekkig. ▪ We hebben beperkt inzicht in de lokale omvang van rijden onder invloed van verdovende middelen. 5. Ongevallen ▪ Modaliteit: bij alle modaliteiten zijn slachtoffers gevallen, met de nadruk op kwetsbare groepen. ▪ Snelheidsregime: wegen met maximumsnelheid van 50 km per uur. ▪ Tijdstip: komen het hele jaar voor, aantal ongevallen blijft ongeveer gelijk. ▪ Leeftijdscategorie: verspreid over alle leeftijden, kleine piek onder jongeren en 40-plussers. ▪ UMS-ongevallen (alleen materiële schade): in de kern. ▪ Slachtofferongevallen: doorgaande routes en kruispunten.
Prioritering risico's In een expertsessie zijn de geconstateerde risico’s besproken. Er is een selectie gemaakt van de belangrijkste risico’s. 1. Ontwikkeling Nijkerk Potentieel meer risico op reeds gesignaleerde wegen In de risicoscan komen in de huidige situatie op meerdere fronten wegen en oversteeklocaties bij de gebiedsontsluitingswegen, de ring van Nijkerk, de doorgaande route in Hoevelaken in beeld. Door lokale ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen wijzigt de verkeerscirculatie. De genoemde wegen – vooral de N301 en de Westdorpstraat in Hoevelaken – vormen een belangrijkere rol in de ontsluiting van deze lokale ontwikkelingen. Deze wegen worden naar verwachting drukker terwijl we nu al veiligheidsrisico’s signaleren. Dit behoeft aandacht. De gemeenteraad heeft dit potentiële risico eerder al gesignaleerd. 2. Meer fietsers in (nabije) toekomst vraagt om veilige routes Er wordt steeds meer gefietst. Dit geldt zeker als straks door huizenbouw het inwoneraantal in de gemeente Nijkerk groter wordt. We hebben al geconstateerd dat enkele belangrijke routes vanuit de wijken richting het centrum, de scholen en de sportvelden risicovol zijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor de N301. Bovendien gebruiken steeds meer verschillende soorten fietsers de fietspaden. Denk aan elektrische fietsers en racefietsers; zij rijden met verschillende snelheden op de fietspaden.
Ook door demografische ontwikkelingen moeten we aandacht hebben voor brede en veilige fietsroutes. Zo neemt het aantal ouderen dat blijft fietsen toe, maar stijgt ook het aantal kinderen dat op de fiets stapt. 3. Verkeerseducatie en voorlichting De locaties waar relatief veel kwetsbare mensen aan het verkeer deelnemen, verdienen extra aandacht. We denken dan aan locaties rondom scholen en ouderenvoorzieningen. Hier zijn de verkeersveiligheidsrisico’s het grootst. De gemeente geeft nu al prioriteit aan schoolzones. Alleen: nog niet alle scholen zijn voorzien van een schoolzone. Educatie en voorlichting is ook belangrijk. De gemeente heeft hier oog voor. Ook de locaties waar ouderenvoorzieningen zich bevinden nabij ontsluitingswegen of drukke erftoegangswegen, hebben onze aandacht. Hier zien we relatief veel kwetsbare verkeersdeelnemers als voetganger (eventueel met rollator) of fietser deelnemen aan het verkeer.
Knelpunten
concept |
59
6 Vertaling van knelpunten naar ambities en doelstellingen We hebben de huidige situatie in Nijkerk beschreven, maar ook het beleid dat nu geldt, de trends die zichtbaar zijn in de mobiliteit en de knelpunten die we ervaren. Maar wat zijn de ambities en doelstellingen voor de mobiliteitsvisie? Deze ambities en doelstellingen hebben we vertaald naar wensbeelden. Het hoofddoel van de mobiliteitsvisie is te komen tot verkeersveilige en leefbare woongebieden die net als andere gebieden in de gemeente duurzaam te bereiken zijn. Aan de thema’s leefbaarheid, verkeersveiligheid, duurzaamheid en bereikbaarheid hebben we een aantal doelstellingen gekoppeld. Leefbaarheid • Binnen de bebouwde kom leggen we de focus zoveel als mogelijk op leefbaarheid. Dit doen we door lage snelheden en autoluwe buurten te faciliteren. • Het gemotoriseerd verkeer brengen we zoveel mogelijk naar buiten, met bufferruimtes en wachtrijen aan de randen . • We betrekken omwonenden en stakeholders bij verkeersmaatregelen in straten en buurten, vooral als het gaat om verkeersveiligheid. We doen dit via een wijkgerichte aanpak. • We verbeteren de luchtkwaliteit en dringen de uitstoot van fijnstof en NO2 terug door elektrisch vervoer en fietsen te stimuleren. Verkeersveiligheid • Wegen buiten het aangewezen hoofdwegennet krijgen een verblijfsfunctie.
Veiligheid en leefbaarheid heeft hier absolute prioriteit, doorstroming is hier van minder belang. • Nabij basisscholen en in de centra zorgen we voor veilige wandelvoorzieningen. • We zetten ons in om fietsverbindingen aan te leggen tussen de kernen. De fietsverbindingen zijn zoveel mogelijk ‘conflictvrij’. • We hebben speciale aandacht voor verkeersveiligheid bij scholen en zorginstellingen. Duurzaamheid • We creëren fietsverbindingen tussen de kernen en naar recreatieve bestemmingen, zowel binnen als buiten de kernen. • Het centrum van Nijkerk en Hoevelaken richten we primair in voor langzaam verkeer (voetgangers en fietsers). • We zorgen voor comfortabele en veilige routes voor langzaam verkeer. De bedoeling is hiermee inwoners te stimuleren binnen de bebouwde kom de fiets te gebruiken of te gaan lopen. • We zetten in op duurzame vervoersmiddelen en stimuleren het gebruik van duurzamere vormen van automobiliteit. Bereikbaarheid • We houden de gemeente Nijkerk bereikbaar met alle middelen van vervoer. • We stimuleren openbaar vervoer door (H)OV-knopen goed bereikbaar te maken. Dit doen we onder andere door fietsverbindingen te verbeteren. • We verbeteren onze bereikbaarheid voor gemotoriseerd verkeer door het wegennet dat aansluit op de stroomwegen (aansluiting A1 en A28) te verbeteren. • We zorgen ervoor dat hulpdiensten ons altijd goed kunnen bereiken.
60
| concept
Vertaling van knelpunten naar ambities en doelstellingen
7 Wensbeelden verkeerstructuur Op basis van de huidige situatie, de knelpunten en de wensen hebben we de toekomstige netwerkkaarten vormgegeven. In onderstaande paragrafen lichten we de netwerken voor de verschillende modaliteiten toe. In de verblijfsgebieden ligt de focus op: • goede verkeersveiligheid; • goede leefbaarheid; • goed netwerk (wandel- en fietsvoorzieningen). Vanuit veiligheid en leefbaarheid is het cruciaal dat we het gemotoriseerd verkeer concentreren op de hoofdwegen. Van binnen naar buiten dus. Hierdoor neemt het aantal ‘conflicten’ tussen langzaam en snelverkeer af. We beschrijven de wensbeelden voor de volgende modaliteiten: • • • • •
Voetgangers Fietsverkeer Openbaar vervoer Gemotoriseerd verkeer Flankerend beleid
Wensbeelden verkeerstructuur
concept |
61
7.1 Voetgangers Zeker in verblijfsgebieden, schoolomgevingen en OV-haltes verdient de voetganger meer aandacht en prioriteit. De voetganger moet zich logisch en veilig kunnen verplaatsen. Belangrijk voor voetgangers zijn de oversteekplaatsen. Het gaat dan om de hoofdverkeersstructuur van gebiedsontsluitingswegen (50 km/u). Op erftoegangswegen in verblijfsgebieden (30 km/u) leggen we in principe geen geregelde of gemarkeerde oversteekplaatsen aan. Dit zou tegenstrijdig zijn met het Duurzaam Veilig-principe. Uitzonderingen zijn belangrijke routes naar scholen, sportvoorzieningen, gezondheidscentra en de stedelijke binnenring (gebiedsontsluitingswegen 30). Vanuit verkeersveiligheid is het wenselijk om op wegen rond scholen duidelijk herkenbare schoolzones in te richten. Door dit herkenbaar en overal op dezelfde manier te doen, is het voor inwoners duidelijk dat zij zich in een schoolzone bevinden. Bij het ontwerpen en inrichten van de openbare ruimte is het belangrijk dat de voorzieningen voor iedereen toegankelijk en bereikbaar zijn. Smalle stoepen, hoge drempels en trottoirranden zijn voor veel mensen een obstakel, zeker voor mensen met een (fysieke) beperking of met een rolstoel of rollator. Deze mensen hebben een breed trottoir zonder obstakels nodig.